Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1967։ Ապրիլ, մայիս, հունիս

Математика

Այս թեման վերաբերում է առաձգականության տեսության (էլաստիկության մեխանիկա) բարդ խնդիրներին՝ ուսումնասիրելով այն լարված վիճակը, որը առաջանում է առաձգական միջավայրում, երբ այն պարունակում է փոխուղղահայաց ճեղքեր (թրեշիներ) և բացարձակ կոշտ բարակ ներդիրներ։ Այդպիսի համակարգերում նյութի վարքը դառնում է խիստ անհամասեռ, քանի որ ճեղքերը գործում են որպես լարվածության կենտրոնացման աղբյուրներ, իսկ կոշտ ներդիրները՝ որպես դեֆորմացիան սահմանափակող տարրեր։ Հետազոտությունը սովորաբար նպատակ ունի գտնել լարվածությունների բաշխումը, տեղաշարժերի դաշտը և էներգետիկ բնութագրերը նման բարդ կառուցվածքներում՝ օգտագործելով մաթեմատիկական ֆիզիկայի մեթոդներ, մասնավորապես եզրային խնդիրների լուծում, ինտեգրալ հավասարումներ և սինգուլյար վերլուծություն։ Ուղղահայաց ճեղքերի համակցությունը և կոշտ ներդիրների առկայությունը ստեղծում են փոխազդող սթրեսային դաշտեր, որոնք կարող են զգալիորեն փոխել նյութի ամրության և ճաքերի տարածման վարքը։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են ինժեներական մեխանիկայում, երկրաբանության մեջ և կոմպոզիտային նյութերի նախագծման ոլորտում, որտեղ անհրաժեշտ է կանխատեսել նյութի քայքայման կամ կայունության սահմանները բարդ կառուցվածքային պայմաններում։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է բյուրեղային կառուցվածք ունեցող նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների և լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել նյութի ներքին կառուցվածքի, արտաքին մեխանիկական ազդեցությունների և դրա ամրության ու դեֆորմացիոն վարքի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բյուրեղային նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մեխանիկական բեռնվածության պայմաններում դրանցում առաջացող լարումները և դեֆորմացիաները, ինչպես նաև այդ գործընթացների ազդեցությունը նյութերի ֆիզիկական ու մեխանիկական բնութագրերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բյուրեղային ցանցի կառուցվածքին, կառուցվածքային անհամասեռություններին և տարբեր արատների դերին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ նյութի ամրության, առաձգականության, պլաստիկության, կարծրության և քայքայման նկատմամբ դիմադրության վրա։ Վերլուծվում են արտաքին ուժերի ազդեցությամբ նյութում լարումների բաշխման օրինաչափությունները և կառուցվածքային փոփոխությունները՝ հաշվի առնելով բեռնվածության բնույթը, նյութի հատկությունները և փորձարկման պայմանները։ Քննարկվում են առաձգական և պլաստիկ դեֆորմացիաների առաջացման մեխանիզմները, նյութի կառուցվածքային վիճակի փոփոխությունները և դրանց կապը մեխանիկական հատկությունների հետ։ Կարևորվում է լարվածադեֆորմացիոն վիճակի գնահատումը նյութերի աշխատունակության, ամրության և հնարավոր վնասվածքների կանխատեսման տեսանկյունից։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները, փորձարարական մեթոդները և նյութերի կառուցվածքային վերլուծության արդյունքները՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տարբեր պայմաններում դրանց վարքի մասին։ Ուսումնասիրվում է նաև կառուցվածքի և հատկությունների փոխադարձ կապը, որը կարևոր նշանակություն ունի անհրաժեշտ բնութագրերով նյութերի ընտրության, մշակման և կատարելագործման համար։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս գնահատել նյութերի դիմադրողականությունը մեխանիկական ազդեցությունների նկատմամբ, բացահայտել կառուցվածքային փոփոխությունների առաջացման պատճառները և կանխատեսել դրանց հետագա վարքը շահագործման պայմաններում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ նյութագիտության, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, մեքենաշինության և կառուցվածքային նյութերի հետազոտության ոլորտներում՝ նպաստելով բարձր ամրությամբ, հուսալիությամբ և կանխատեսելի մեխանիկական հատկություններով նյութերի մշակմանն ու արդյունավետ կիրառմանը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել նյութագիտության, բյուրեղաֆիզիկայի, պինդ մարմնի մեխանիկայի, ամրության տեսության և ինժեներական նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է դաբաղի դեմ կիրառվող պատվաստանյութի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման ուսումնասիրությանը՝ արտադրության արդյունավետության, ստացվող արտադրանքի որակի և կենսաբանական անվտանգության բարձրացման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են պատվաստանյութի արտադրության հիմնական տեխնոլոգիական փուլերը, կիրառվող հումքի և կենսաբանական նյութերի առանձնահատկությունները, արտադրական գործընթացների վերահսկման մեթոդները և վերջնական արտադրանքի որակի գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական գործընթացների օպտիմալացմանը, տեխնոլոգիական ռեժիմների կատարելագործմանը, արտադրանքի կայունության և պահպանման պայմանների ապահովմանը, ինչպես նաև արտադրության ընթացքում հնարավոր ռիսկերի նվազեցմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև տեխնոլոգիական գործընթացների ստանդարտացման, որակի վերահսկման և արտադրության արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիները։ Հետազոտությունը կարող է նշանակություն ունենալ անասնաբուժական կենսապատրաստուկների արտադրության զարգացման, դաբաղի կանխարգելման միջոցների կատարելագործման և կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքարի արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, կենսատեխնոլոգների, մանրէաբանների, պատվաստանյութերի արտադրության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է հիպոթալամուսային ծագման նոր ցիտոկինի ազդեցության ուսումնասիրությանը գլյուկոզի և գլուտամինաթթվի նյութափոխանակային գործընթացների վրա երկարատև ճնշման համախտանիշի պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում են օրգանիզմում ծանր հյուսվածքային վնասման հետևանքով առաջացող նյութափոխանակային փոփոխությունները և դրանց կարգավորման հնարավոր նյարդահումորալ մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գլյուկոզի յուրացման և գլուտամինաթթվի կլանման փոփոխություններին, քանի որ այդ նյութերը կարևոր դեր ունեն բջիջների էներգետիկ և ամինաթթվային նյութափոխանակության գործընթացներում։ Փորձարարական ուսումնասիրության համար կիրառվող ռադիոակտիվ ածխածնով նշակիր նյութերը հնարավորություն են տալիս հետազոտական պայմաններում հետևելու համապատասխան նյութերի ներգրավմանը կենսաքիմիական գործընթացներում և քանակապես գնահատելու դրանց օգտագործման փոփոխությունները։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են ընդգրկվել փորձարարական ֆիզիոլոգիական մոդելավորումը, ռադիոիզոտոպային հետազոտությունը, կենսաքիմիական անալիզները և ստացված ցուցանիշների վիճակագրական համեմատությունը։ Փորձարարական տարբեր խմբերի տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ուսումնասիրվող ցիտոկինի առկայության և բացակայության պայմաններում նյութափոխանակային ցուցանիշների տարբերությունները։ Քննության են առնվում նաև հյուսվածքային վնասման հետևանքով էներգետիկ փոխանակության խանգարումները, բջջային նյութափոխանակության վերակազմավորումը և կարգավորիչ ազդանշանային գործոնների հնարավոր մասնակցությունը այդ գործընթացներին։ Կարևոր ուղղություն է հիպոթալամուսի և ծայրամասային նյութափոխանակության միջև գործառական կապերի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե կենտրոնական կարգավորիչ գործոններն ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ օրգանիզմի համակարգային արձագանքի վրա։ Գլյուկոզի օգտագործման և գլուտամինաթթվի կլանման ցուցանիշների համեմատական գնահատումը կարող է լրացուցիչ տեղեկություն տալ ախտաբանական վիճակում ածխաջրային ու ամինաթթվային նյութափոխանակության փոխկապակցված փոփոխությունների վերաբերյալ։ Աշխատությունն ունի հիմնարար փորձարարական նշանակություն կենսաքիմիայի, ֆիզիոլոգիայի և ախտաֆիզիոլոգիայի համար՝ նպաստելով ծանր հյուսվածքային վնասումների ժամանակ նյութափոխանակային խանգարումների և դրանց նյարդահումորալ կարգավորման մեխանիզմների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Педагогика

Այս հրատարակությունը նվիրված է երեխաների պաշտպանության, դաստիարակության, կրթության, առողջության և սոցիալական բարեկեցության հիմնահարցերին՝ կազմված որպես թեմատիկ հանձնարարական գրականության ցանկ։ Այն ներկայացնում է տվյալ թեմային առնչվող գրական և տեղեկատվական աղբյուրներ, որոնք կարող են օգտակար լինել երեխաների իրավունքների, մանկության սոցիալական նշանակության, երեխայի համակողմանի զարգացման և հասարակության մեջ նրա պաշտպանության խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակության հիմքում ընկած թեման միջազգային մակարդակով երեխաների նկատմամբ ուշադրության ուժեղացման, նրանց բարեկեցության ապահովման և մանկության հիմնախնդիրների հանրային ու պետական կարևորության ընդգծման գաղափարն է։ Գրականության ցանկը կարող է ներառել մանկավարժական, հոգեբանական, իրավական, սոցիոլոգիական և հասարակագիտական բնույթի աշխատություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս տարբեր տեսանկյուններից ուսումնասիրել երեխայի զարգացման պայմանները, կրթության և դաստիարակության կազմակերպումը, ընտանիքի ու հասարակության դերը, ինչպես նաև երեխաների իրավունքների պաշտպանության հարցերը։ Նման մատենագիտական հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է թեմատիկ հետազոտություն իրականացնող ուսանողների, մանկավարժների, գրադարանավարների, սոցիալական ոլորտի մասնագետների և երեխաների հետ աշխատող այլ անձանց համար, քանի որ այն համակարգված կերպով ուղղորդում է ընթերցողին համապատասխան գրականության որոնման և ընտրության հարցում։ Նյութը կարող է ծառայել նաև որպես օժանդակ աղբյուր՝ երեխաների սոցիալական կարգավիճակի, նրանց կրթական ու մշակութային զարգացման, մանկության պաշտպանության միջազգային մոտեցումների և այդ ժամանակաշրջանում ձևավորված հասարակական նախաձեռնությունների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակության պատմական համատեքստը այն դարձնում է հետաքրքիր նաև XX դարի երկրորդ կեսի մանկության հիմնախնդիրների նկատմամբ միջազգային ուշադրության զարգացման և երեխաների պաշտպանության ոլորտում ձևավորված գաղափարների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է արտադրանքի ինքնարժեքի վերլուծության տեսական հիմքերին և գործնական կիրառությանը ձեռնարկությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության գնահատման գործընթացում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է արտադրանքի ինքնարժեքը՝ որպես արտադրության ընթացքում ծախսված բոլոր ռեսուրսների դրամական արտահայտություն, և ինչպես է այն ձևավորվում տարբեր ծախսային բաղադրիչներից՝ նյութական ծախսեր, աշխատավարձ, էներգիա, ամորտիզացիա և այլ արտադրական ծախսեր։ Հեղինակը անդրադառնում է ինքնարժեքի վերլուծության հիմնական մեթոդներին՝ համեմատական, գործոնային և կառուցվածքային վերլուծություն, որոնք թույլ են տալիս բացահայտել ծախսերի փոփոխության պատճառները և արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծախսերի օպտիմալացման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և արտադրողականության բարձրացման գործոններին։ Գրքում քննարկվում են նաև ինքնարժեքի նվազեցման ռազմավարությունները՝ տեխնոլոգիական արդիականացում, կառավարման բարելավում և կազմակերպչական փոփոխություններ։ Վերլուծվում է ինքնարժեքի դերը գնագոյացման, շահութաբերության և ձեռնարկության մրցունակության ապահովման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, հաշվապահների, արտադրության ղեկավարների և ուսանողների համար։