Ոչ պետական կենսաթոշակային ֆոնդերի ձևավորման և զարգացման ուղիները ՀՀ ֆինանսական շուկայում

Менеджмент

Կազմակերպությունը որպես կառավարման օբյեկտ ներկայացնում է սոցիալական և տնտեսական համակարգ, որի շրջանակներում իրականացվում են նպատակաուղղված գործունեություններ՝ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, գործընթացների համակարգման և արդյունքների ապահովման համար։ Կազմակերպությունը կարող է լինել ցանկացած կառուցվածքային միավոր՝ ձեռնարկություն, պետական հաստատություն, կրթական կամ առողջապահական կազմակերպություն, որտեղ գոյություն ունեն հստակ նպատակներ, դերաբաշխում և կառավարման համակարգ։ Որպես կառավարման օբյեկտ՝ կազմակերպությունը ենթարկվում է տարբեր ներքին և արտաքին ազդեցությունների, որոնց թվում են շուկայի պայմանները, օրենսդրական կարգավորումները, տեխնոլոգիական փոփոխությունները և մարդկային գործոնները։ Կառավարման հիմնական նպատակը կազմակերպության ներսում արդյունավետության բարձրացումն է՝ ապահովելով ռեսուրսների ճիշտ բաշխում, աշխատանքի կազմակերպում, վերահսկողություն և մոտիվացիա։ Կազմակերպությունում կառավարումը ներառում է պլանավորում, կազմակերպում, ղեկավարում և վերահսկում, որոնք միասին կազմում են կառավարման ամբողջական ցիկլը։ Կարևոր է նաև հաղորդակցական համակարգերի դերը, քանի որ տեղեկատվության հոսքը ապահովում է որոշումների կայացման որակը և արագությունը։ Կազմակերպությունը որպես կառավարման օբյեկտ դիտարկվում է որպես բաց համակարգ, որը մշտապես փոխազդում է իր շրջակա միջավայրի հետ և պետք է հարմարվի փոփոխվող պայմաններին՝ պահպանելով իր մրցունակությունը և կայունությունը։

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հղիության ընթացքում ցիտոմեգալովիրուսային ինֆեկցիայով բարդացած դեպքերում լիպիդների պերօքսիդային օքսիդացման գործընթացների և հակաօքսիդանտային համակարգի վիճակի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են օքսիդատիվ սթրեսի մեխանիզմները, որոնք ակտիվանում են վիրուսային վարակի ազդեցության ներքո և ազդում մոր ու պտղի համակարգերի վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում է ազատ ռադիկալների առաջացման աճը, բջջային թաղանթների լիպիդային վնասման գործընթացները և դրանց կապը հղիության բարդությունների զարգացման հետ։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է կալիումի պերսուլֆատի և չորրորդային ամոնիումային աղերի փոխազդեցության արդյունքում առաջացող նյութերի և դրանց հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են պերսուլֆատային միացությունների քիմիական ակտիվությունը, չորրորդային ամոնիումային աղերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեակցիայի պայմանների ազդեցությանը, փոխազդեցության ընթացքում ձևավորվող արտադրանքների բաղադրությանը, կառուցվածքին և ֆիզիկաքիմիական հատկություններին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր բաղադրությամբ ամոնիումային աղերի և օքսիդիչ համակարգերի փոխազդեցության օրինաչափությունները, ինչպես նաև ստացված նյութերի կայունությունը և հետագա քիմիական փոխակերպումների նկատմամբ վարքագիծը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ռեակցիոն համակարգում ընթացող օքսիդավերականգնման և այլ քիմիական գործընթացների բնույթի բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու պերսուլֆատների և ազոտ պարունակող օրգանական միացությունների փոխազդեցության մեխանիզմները։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ օքսիդացման գործընթացների, մակերևութային ակտիվ նյութերի քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի և նոր ֆունկցիոնալ միացությունների ստացման ուղղություններով հետագա հետազոտությունների համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի մասնագետներին, քիմիական տեխնոլոգներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է 1991-2016 թվականներին հայկական գրքարվեստի զարգացման, վերափոխման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով Հայաստանի անկախության շրջանի գրքի ստեղծման, ձևավորման, հրատարակման և տարածման գործընթացները։ Ուսումնասիրության առանցքում գիրքն է՝ որպես ոչ միայն գիտելիքի և գրական բովանդակության փոխանցման միջոց, այլև արվեստի ինքնուրույն ստեղծագործական ամբողջություն, որի տեսքը ձևավորվում է տպագրական տեխնոլոգիաների, գրաֆիկական լուծումների, նկարազարդման, տառարվեստի, կազմի, նյութերի և հրատարակչական մշակույթի փոխազդեցությամբ։ 1991 թվականից հետո Հայաստանի հասարակական, քաղաքական և տնտեսական համակարգում տեղի ունեցած փոփոխությունները զգալի ազդեցություն ունեցան նաև գրքի մշակույթի վրա։ Պետական հրատարակչական համակարգի վերափոխումը, մասնավոր հրատարակչությունների առաջացումը, շուկայական հարաբերությունների հաստատումը և տպագրական տեխնոլոգիաների զարգացումը նոր պայմաններ ստեղծեցին գրքի արտադրության և ձևավորման համար։ Այդ փոփոխությունները նպաստեցին հեղինակների, նկարիչների, ձևավորողների և հրատարակիչների ստեղծագործական ինքնուրույնության ընդլայնմանը՝ միաժամանակ առաջ բերելով ֆինանսավորման, տպաքանակների, նյութական հնարավորությունների և գրքի տարածման նոր խնդիրներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է անկախության շրջանի հայկական գրքի արտաքին ձևավորման ուսումնասիրությունը։ Կարող են քննության առնվել կազմի ձևավորումը, տիտղոսաթերթը, շապիկը, տառատեսակների ընտրությունը, էջադրությունը, նկարազարդումները, գունային լուծումները և ընդհանուր կոմպոզիցիոն կառուցվածքը։ Այս բաղադրիչների համադրությունը յուրաքանչյուր հրատարակությանը հաղորդում է յուրահատուկ տեսք և որոշում նրա գեղարվեստական ու տեղեկատվական ընկալումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գրքի նկարազարդման արվեստը։ Նկարիչների աշխատանքում կարող են համադրվել ավանդական հայկական մանրանկարչության, միջնադարյան ձեռագրերի, ազգային զարդարվեստի և ժողովրդական արվեստի մոտիվները ժամանակակից գրաֆիկական մտածողության հետ։ Այդ կապը հնարավորություն է տալիս հայկական գրքին հաղորդել ազգային ինքնատիպություն՝ միաժամանակ օգտագործելով ժամանակակից արվեստի և դիզայնի արտահայտչական միջոցները։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև հայկական տառարվեստի և տառատեսակների կիրառությունը։ Հայոց գրի ինքնատիպ համակարգը գրքի գեղարվեստական ձևավորման կարևոր բաղադրիչներից է, և տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված ու կիրառված տառատեսակները հնարավորություն են տալիս ձևավորողներին միավորել ընթերցելիությունը, ֆունկցիոնալությունը և գեղարվեստական արտահայտչականությունը։ Անկախության տարիներին թվային տեխնոլոգիաների տարածումը նոր հնարավորություններ ստեղծեց նաև գրքի ձևավորման համար՝ փոխելով ինչպես աշխատանքի տեխնիկան, այնպես էլ գրաֆիկական լուծումների բազմազանությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր ժանրերի և թեմատիկ ուղղությունների հրատարակություններին՝ գեղարվեստական գրականությանը, մանկական գրքերին, գիտական և ակադեմիական հրատարակություններին, արվեստի ալբոմներին, պատմական ու հայագիտական աշխատություններին, ուսումնական գրականությանը և շքեղ պատկերազարդ հրատարակություններին։ Յուրաքանչյուր ոլորտում գրքի ձևավորումը կարող է ունենալ իր առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված բովանդակությամբ, ընթերցողին ներկայացվող պահանջներով և հրատարակության նպատակով։ Կարևոր թեմա է նաև ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությունը։ Անկախության շրջանում հայկական գրքարվեստը մի կողմից շարունակում էր օգտագործել հայ գրքի պատմական հարուստ ժառանգությունը, մյուս կողմից ակտիվորեն յուրացնում էր ժամանակակից գրաֆիկական դիզայնի և տպագրական տեխնոլոգիաների հնարավորությունները։ Այս գործընթացում ձևավորվում էր ազգային ինքնության պահպանման և ժամանակակից գեղարվեստական լեզվի որոնման յուրահատուկ համադրություն։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է կարևոր տեղ զբաղեցնել նաև հայ գրքարվեստի կապը համաշխարհային գրքի ձևավորման զարգացումների հետ։ Թվային տպագրության, համակարգչային գրաֆիկայի և նոր դիզայնի սկզբունքների ներթափանցումը հայկական հրատարակչական միջավայր հնարավորություն տվեց ընդլայնել ձևավորման հնարավորությունները և արագացնել արտադրական գործընթացները։ Միաժամանակ առաջացավ գրքի գեղարվեստական որակի և տեխնոլոգիական հնարավորությունների հավասարակշռման խնդիրը։ Աշխատության պատմամշակութային արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ 1991-2016 թվականները հայկական գրքի զարգացման համար առանձնահատուկ անցումային շրջան են։ Այդ ժամանակահատվածում ձևավորվեց անկախ Հայաստանի հրատարակչական նոր միջավայրը, զարգացան մասնավոր նախաձեռնությունները, վերափոխվեցին գրքի արտադրության և տարածման մեխանիզմները, իսկ ազգային մշակութային ժառանգության նկատմամբ նոր հետաքրքրությունը նպաստեց պատմական ձևերի վերաիմաստավորմանը։ Գրքի յուրաքանչյուր հրատարակություն այս փոփոխությունների որոշակի արտացոլումն է և կարող է դիտարկվել որպես իր ժամանակի գեղարվեստական ու մշակութային մտածողության վկայություն։ Աշխատությունը կարող է կարևոր լինել նաև գրքի պահպանության և փաստագրման տեսանկյունից։ Հրատարակությունների կազմերի, նկարազարդումների, տառատեսակների և ձևավորման սկզբունքների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս փաստագրել ժամանակակից հայկական գրքարվեստի զարգացման փուլերը և առանձնացնել առավել նշանակալի ստեղծագործական ուղղությունները։ Այն կարող է հիմք հանդիսանալ ինչպես առանձին նկարիչների և ձևավորողների ստեղծագործության, այնպես էլ հրատարակչությունների գործունեության հետագա ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գրքագետներին, գրադարանագետներին, մատենագետներին, գրաֆիկ դիզայներներին, հրատարակիչներին, մշակութաբաններին և ժամանակակից հայկական մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 1991-2016 թվականների հայկական գրքարվեստը որպես ազգային մշակույթի և ժամանակակից գրաֆիկական արվեստի փոխազդեցության արդյունք՝ բացահայտելով այն հիմնական փոփոխությունները, գեղարվեստական որոնումները, տեխնոլոգիական նորարարությունները և ազգային ավանդույթների վերաիմաստավորման գործընթացները, որոնք ձևավորեցին անկախության շրջանի հայկական գրքի ինքնատիպ տեսքը։

Политология

Գրքում ներկայացվում են միջազգային իրավունքի հիմունքները, պետությունների իրավասությունները, միջազգային պայմանագրերի և կոնվենցիաների դերերը, ինչպես նաև խաղաղապահության, սահմանների, դիվանագիտության և միջազգային կոնֆլիկտների կարգավորման հարցերը։ Անդրադառնում է միջազգային իրավական կառույցներին, միջազգային դատարանների գործառույթներին և համաշխարհային իրավակարգի պահպանման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, ուսանողների, հետազոտողների և միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրված անձանց համար՝ տրամադրելով համակարգված գիտելիքներ միջազգային իրավունքի ոլորտում և պետական, դիվանագիտական ու իրավաբանական գործունեության համար։

География

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի տարածքում մթնոլորտային տեղումների քիմիական կազմի և դրանցում տարբեր մետաղների պարունակության ուսումնասիրությանը՝ քաղաքային միջավայրի աղտոտվածության գնահատման տեսանկյունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է անձրևաջրի և ձյան նմուշներում մետաղական տարրերի հայտնաբերման, դրանց կոնցենտրացիաների որոշման, տարածական ու ժամանակային փոփոխությունների բացահայտման և հնարավոր ծագման աղբյուրների գնահատման վրա։ Մթնոլորտային տեղումները դիտարկվում են որպես շրջակա միջավայրի վիճակը բնութագրող կարևոր ցուցիչ, քանի որ օդում առկա մասնիկներն ու մի շարք քիմիական միացություններ կարող են ներգրավվել տեղումների ձևավորման գործընթացում և դրանց միջոցով տեղափոխվել երկրային մակերևույթ։ Քննության են առնվում տեղումների հիմնական ջրաքիմիական բնութագրերը, միջավայրի թթվահիմնային հատկությունները և մետաղների պարունակության փոփոխությունները տարբեր եղանակային ու սեզոնային պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային միջավայրում մետաղների հնարավոր մարդածին և բնական աղբյուրների տարբերակմանը։ Դրանց պարունակության վրա կարող են ազդեցություն ունենալ տրանսպորտային հոսքերը, արդյունաբերական և շինարարական գործունեությունը, վառելիքի այրման գործընթացները, ճանապարհային փոշին, հողային մասնիկների տեղափոխումը և տարածաշրջանի բնական երկրաքիմիական առանձնահատկությունները։ Նմուշների տարածքային համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել քաղաքի տարբեր հատվածների միջև առկա տարբերությունները և առանձնացնել այն տարածքները, որտեղ որոշ տարրերի պարունակությունը կարող է համեմատաբար բարձր լինել։ Կարևորվում է նաև ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար տեղումների քիմիական կազմի կախվածությունը տարվա եղանակից, տեղումների ինտենսիվությունից և մթնոլորտային պայմաններից։ Հետազոտության շրջանակում կիրառվող ջրաքիմիական և անալիտիկ մեթոդները հնարավորություն են տալիս ստանալ քանակական տվյալներ, համադրել տարբեր նմուշների արդյունքները և բացահայտել առանձին մետաղների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել մթնոլորտային աղտոտման գործընթացների գնահատման, աղտոտիչների տեղափոխման և նստեցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության, ինչպես նաև երկարաժամկետ բնապահպանական փոփոխությունների վերահսկման համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում մթնոլորտ–ջուր–հող համակարգում քիմիական տարրերի շրջանառությանը, քանի որ տեղումների միջոցով մակերևույթ հասնող նյութերը կարող են հետագայում ներգործել հողերի, մակերևութային ջրերի և քաղաքային էկոհամակարգերի քիմիական վիճակի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել պատկերացումները քաղաքային տարածքներում մթնոլորտային տեղումների՝ որպես բնապահպանական տեղեկատվության աղբյուրի նշանակության մասին և ձևավորել գիտական հիմք շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի կատարելագործման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ջրաքիմիայի, բնապահպանության, երկրաքիմիայի, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի և քաղաքային էկոլոգիայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։