ՕՐԵՆՍԴՐԱԿԱՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Лингвистика

Այս գիրքը ուսումնասիրում է պրոյեկտիվ մեթոդների գիտակիրառական առանձնահատկությունների համակարգումը՝ ներկայացնելով դրանց կիրառությունը հոգեբանական ախտորոշման և անհատական առանձնահատկությունների վերլուծության մեջ։ Գրքում քննարկվում են պրոյեկտիվ թեստերի հիմնական տեսակները՝ նկարչական, պատմողական և ասոցիատիվ մեթոդներ, ինչպես նաև դրանց տեսական հիմքերը հոգեվերլուծության և անձի հոգեբանության շրջանակներում։ Հեղինակը անդրադառնում է տվյալների մեկնաբանման սկզբունքներին, մեթոդների վավերականության և հուսալիության հարցերին, ինչպես նաև դրանց կիրառման սահմանափակումներին գիտական և կլինիկական հետազոտություններում։ Նյութում ներկայացվում են նաև պրոյեկտիվ մեթոդների կիրառման օրինակներ հոգեբանական խորհրդատվության, կրթության և կազմակերպչական հոգեբանության ոլորտներում։ Գիրքը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական մոտեցումները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ այս մեթոդների կիրառական արժեքը և գիտական քննարկումների շրջանակը։

История

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական «Աննալների» պատմագիտական դպրոցի տեսական և մեթոդաբանական սկզբունքների կիրառման հնարավորություններին հայ առևտրական կապիտալի պատմության ուսումնասիրության մեջ՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով տնտեսական, սոցիալական և մշակութային գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են պատմության ուսումնասիրության այն մոտեցումները, որոնք պատմական իրադարձությունների պարզ ժամանակագրական շարադրանքի փոխարեն կարևորում են երկարատև տնտեսական ու հասարակական կառուցվածքների, առօրյա կյանքի, աշխարհագրական միջավայրի, ժողովրդագրական գործընթացների, մտածողության ձևերի և սոցիալական խմբերի գործունեության համակողմանի վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ վաճառականության ձևավորմանը, առևտրական կապիտալի կուտակման պայմաններին, ապրանքաշրջանառության կազմակերպմանը և հայկական առևտրական համայնքների մասնակցությանը տարածաշրջանային ու միջազգային տնտեսական հարաբերություններին։ Քննվում են առևտրական ուղիների, քաղաքային կենտրոնների, շուկաների և միջտարածաշրջանային կապերի նշանակությունը, ինչպես նաև այն տնտեսական ու քաղաքական պայմանները, որոնց ներքո հայ վաճառականները կարողացել են ստեղծել և պահպանել առևտրային ցանցեր։ Վերլուծվում են կապիտալի ձևավորման և շրջանառության մեխանիզմները, առևտրական գործունեության կազմակերպման ձևերը, գործընկերային և ընտանեկան հարաբերությունների դերը, վարկային գործառնությունները և առևտրային վստահության նշանակությունը։ Կարևորվում է տնտեսական պատմության ուսումնասիրությունը հասարակական կառուցվածքի հետ համադրելու մոտեցումը, որը հնարավորություն է տալիս առևտրական կապիտալը դիտարկել ոչ միայն որպես ֆինանսական երևույթ, այլև որպես սոցիալական հարաբերությունների և պատմական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են օգտագործվել առևտրական փաստաթղթեր, նամակագրություն, հաշվեմատյաններ, պայմանագրեր, ճանապարհորդական նկարագրություններ և այլ սկզբնաղբյուրներ՝ տնտեսական հարաբերությունների իրական կառուցվածքը վերականգնելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ վաճառականների գործունեության աշխարհագրությանը, տարբեր տնտեսական կենտրոնների միջև նրանց միջնորդական դերակատարությանը և առևտրի միջոցով մշակութային ու տեղեկատվական փոխանակումների զարգացմանը։ «Աննալների» դպրոցի միջգիտակարգային մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս խնդիրը ուսումնասիրել տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի, պատմական աշխարհագրության և մշակութային պատմության տվյալների համադրությամբ։ Նման տեսանկյունը նպաստում է հայ տնտեսական պատմության գործընթացների առավել ամբողջական մեկնաբանմանը և հնարավորություն է տալիս դրանք դիտարկել ավելի լայն տարածաշրջանային ու համաշխարհային տնտեսական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պատմագիտության, հայոց պատմության, տնտեսական պատմության, առևտրի պատմության և պատմագիտական մեթոդաբանության խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Сельское хозяйство

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կարտոֆիլի առողջ տնկանյութի ստացման, բազմացման և արտադրության կենսատեխնոլոգիական ու ագրոտեխնիկական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի տարբեր բնակլիմայական պայմանների հաշվառմամբ։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել կարտոֆիլի բարձրորակ և ֆիտոսանիտարապես առողջ տնկանյութի արտադրության այն մեթոդներն ու տեխնոլոգիական մոտեցումները, որոնք կարող են նպաստել բերքատվության բարձրացմանը, սորտային հատկանիշների պահպանմանը և կարտոֆիլի արտադրության արդյունավետության ավելացմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը բույսերի կենսատեխնոլոգիական բազմացումն է, որը հնարավորություն է տալիս ստանալ հիվանդություններից հնարավորինս զերծ, գենետիկորեն կայուն և միատարր տնկանյութ։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի կարտոֆիլի միկրոբազմացումը՝ in vitro պայմաններում առողջ սկզբնական նյութի ստացման և հետագա բազմացման նպատակով։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև միկրոկլոնալ բազմացման, բույսերի կտրոնավորման, մինի-պալարների և այլ բարձրակարգ տնկանյութի ստացման տեխնոլոգիական փուլերին, ինչպես նաև դրանց արտադրական պայմաններում կիրառման հնարավորություններին։ Միաժամանակ ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է առողջ տնկանյութի հետագա ագրոտեխնիկան, քանի որ կենսատեխնոլոգիական եղանակով ստացված բարձրորակ նյութի առավելությունները լիարժեք դրսևորվում են միայն համապատասխան հողային, կլիմայական և մշակության պայմանների ապահովման դեպքում։ Հայաստանի բնակլիմայական բազմազանությունը՝ բարձրությունների, ջերմաստիճանային ռեժիմների, տեղումների, խոնավության և հողային պայմանների տարբերություններով, պահանջում է կարտոֆիլի մշակության տեխնոլոգիայի տեղայնացում և յուրաքանչյուր գոտու առանձնահատկություններին համապատասխան ագրոտեխնիկական միջոցառումների ընտրություն։ Աշխատանքը կարող է ընդգրկել տնկման ժամկետների, տնկանյութի չափերի և որակի, բույսերի սնուցման, ոռոգման, հողի մշակության, միջշարային խնամքի, հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի, ինչպես նաև բերքահավաքի և պահպանության հետ կապված հարցեր։ Առանձին նշանակություն ունի այն խնդիրը, թե տարբեր բնակլիմայական գոտիներում ինչ պայմաններ են առավել նպաստավոր առողջ տնկանյութի արագ բազմացման և բարձր բերքատվության ապահովման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել կարտոֆիլի սերմնաբուծության և արտադրության համակարգերի կատարելագործման, առողջ տնկանյութի տեղական արտադրության ընդլայնման և ներմուծվող տնկանյութից կախվածության նվազեցման նպատակով։ Աշխատությունը միավորում է բույսերի կենսատեխնոլոգիայի, բուսաբուծության, ագրոնոմիայի, բույսերի պաշտպանության և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման խնդիրները՝ ներկայացնելով կարտոֆիլի առողջ տնկանյութի ստացման ամբողջական շղթան՝ լաբորատոր փուլից մինչև դաշտային արտադրություն։ Այն կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսության մասնագետներին, բույսերի կենսատեխնոլոգներով զբաղվող հետազոտողներին, ագրոնոմներին, սերմնաբույծներին, ֆերմերներին, գյուղատնտեսական խորհրդատուներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Հայաստանի պայմանների վրա կենտրոնացված ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է երկրի տարբեր գյուղատնտեսական գոտիներում կարտոֆիլի արտադրության տեխնոլոգիաների գիտականորեն հիմնավորված ընտրության և բարձրորակ, առողջ ու արդյունավետ տնկանյութի արտադրության զարգացման տեսանկյունից։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է իրանական մշակույթի կարևորագույն ստեղծագործական հուշարձաններից մեկի և երաժշտական արվեստի փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում էպիկական պատումի, նրա կերպարների, հերոսական դրվագների և գաղափարական աշխարհընկալման արտացոլումն է երաժշտության մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես են էպիկական սյուժեները, հերոսների կերպարները, մարտական տեսարանները, սիրային պատմությունները, ողբերգական դրվագներն ու հանդիսավոր իրադարձությունները ներշնչել երաժշտական ստեղծագործությունների ձևավորումը և կատարողական ավանդույթների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարսկական երաժշտական մշակույթում բանավոր ավանդույթի, ասմունքի, երգեցողության և գործիքային նվագակցության փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև պատմողական նյութի երաժշտական մատուցման ձևերին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային երաժշտական ժառանգության պահպանման և սերունդներին փոխանցման գործում էպիկական գրականության ունեցած նշանակությանը։ Կարևորվում է գրական տեքստի և երաժշտական արտահայտչամիջոցների փոխազդեցությունը՝ ռիթմի, մեղեդայնության, ինտոնացիայի, երաժշտական կերպարների և կատարողական մեկնաբանությունների տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է էպիկական ժառանգությունը վերաիմաստավորվել տարբեր ժամանակաշրջաններում և ինչպես է գրական պատումը վերածվել երաժշտական ստեղծագործության կամ կատարողական նյութի։ Աշխատանքը արժեքավոր է նաև պարսկական մշակույթի պատմության տեսանկյունից, քանի որ բացահայտում է գրականության, երաժշտության և ազգային ինքնության ձևավորման միջև առկա սերտ կապերը։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, իրանագետներին, մշակութաբաններին, արևելագետներին, ազգային երաժշտական ավանդույթների հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կազմակերպություններում նորամուծությունների զարգացման սոցիալ-տնտեսական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ինովացիոն գործընթացների դերը տնտեսության մրցունակության բարձրացման և կազմակերպությունների արդյունավետության ապահովման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է նորարարությունների ներդրման հիմնական խոչընդոտները՝ ֆինանսավորման սահմանափակումներ, տեխնոլոգիական հետամնացություն, մարդկային կապիտալի անբավարար զարգացում և կառավարման ոչ արդյունավետ մեխանիզմներ։ Գրքում դիտարկվում են ինովացիոն գործունեության կազմակերպչական և տնտեսական հիմքերը՝ ներառյալ գիտահետազոտական և փորձակոնստրուկտորական աշխատանքների (ԳՀՓԿԱ) ֆինանսավորումը, պետական աջակցման ծրագրերը և մասնավոր հատվածի ներգրավվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կազմակերպությունների ներսում նորարարական մշակույթի ձևավորմանը, աշխատակիցների մոտիվացիային և կառավարման ճկուն համակարգերի ներդրմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև միջազգային փորձը՝ զարգացած և զարգացող երկրների ինովացիոն քաղաքականությունների համեմատական վերլուծությամբ՝ բացահայտելով դրանց կիրառելիությունը ՀՀ պայմաններում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ նորամուծությունների զարգացումը պահանջում է համակարգային մոտեցում՝ համադրելով տնտեսական, կրթական և ինստիտուցիոնալ գործոնները՝ երկարաժամկետ կայուն աճ ապահովելու համար։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, կազմակերպությունների ղեկավարների և ինովացիոն քաղաքականության մշակողների համար։

Химия

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է էնոլների 1,3-բիս(սիլիլային եթերների) ցիկլացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը՝ օրգանական քիմիայի և սինթետիկ մեթոդաբանության շրջանակում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են այդ միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ռեակտիվությունը և ցիկլացման գործընթացների մեխանիզմները, որոնք հանգեցնում են տարբեր ցիկլիկ օրգանական համակարգերի ձևավորմանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են սիլիլային պաշտպանիչ խմբերի դերը ռեակցիոն ընտրողականության և կայունության ապահովման գործում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը միջանկյալ մասնիկների ձևավորման և վերադասավորումների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեակցիաների ընթացքի ստերեոքիմիական կողմերին, էներգետիկ պրոֆիլներին և կատալիզատորների հնարավոր կիրառությանը գործընթացի արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Վերլուծվում են նաև ժամանակակից սպեկտրոսկոպիկ և քիմիական մեթոդները, որոնք օգտագործվում են ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատման համար։ Աշխատությունը ընդգծում է այս տիպի ցիկլացման ռեակցիաների նշանակությունը բարդ օրգանական մոլեկուլների սինթեզում և դրանց կիրառական ներուժը դեղագործական և նյութագիտական հետազոտություններում։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիկոսների, սինթետիկ քիմիայի մասնագետների, դեղագործների և նյութագիտությամբ հետաքրքրվող գիտնականների համար։