Основные органические красители в аналитической химии благородных металлов и редких элементов

Педагогика

Այս գիտական-մանկավարժական աշխատանքը նվիրված է ավագ դպրոցականների արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով կրթական միջավայրի, ընտանիքի և սոցիալական ազդեցությունների փոխազդեցությունը։ Գրքում վերլուծվում են արժեքային համակարգի ձևավորման հոգեբանական հիմքերը՝ ներառյալ անձի ինքնագիտակցության զարգացումը, սոցիալականացման գործընթացները և բարոյական նորմերի յուրացումը դեռահասության տարիքում։ Հեղինակը ներկայացնում է ավագ դպրոցականների արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման հիմնական ուղիները՝ կրթական ծրագրերի բովանդակության բարելավում, ուսուցչի դաստիարակչական դերը, արտադասարանային գործունեությունը և սոցիալ-հոգեբանական միջավայրի ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արժեքների ինտեգրման մեթոդներին ուսումնական գործընթացում, ինչպես նաև քննադատական մտածողության և ինքնուրույն դատողության զարգացմանը՝ որպես արժեքային համակարգի կայացման կարևոր նախապայմաններ։ Ներկայացվում են նաև գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված դպրոցական միջավայրում արժեքային դաստիարակության արդյունավետ կազմակերպմանը և ուսումնական գործընթացի հումանիզացմանը։ Գիրքը օգտակար է մանկավարժների, հոգեբանների, կրթության ոլորտի մասնագետների, ուսանողների և դպրոցական դաստիարակության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում երկրորդային ռեսուրսների օգտագործման տնտեսական մեխանիզմի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմքում ընկած է արտադրության և սպառման ընթացքում առաջացող թափոնների ու օգտագործված նյութերի առավել արդյունավետ ներգրավումը տնտեսական շրջանառության մեջ՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես բնապահպանական խնդիր, այլև որպես լրացուցիչ տնտեսական արժեք ստեղծելու հնարավորություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են երկրորդային ռեսուրսների ձևավորման աղբյուրները, դրանց օգտագործման ներկայիս մակարդակը, վերամշակման և կրկնակի օգտագործման հնարավորությունները, ինչպես նաև այդ գործընթացների տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկրորդային հումքի հավաքման, տեսակավորման, վերամշակման և արտադրության մեջ վերադարձի կազմակերպմանը, ինչպես նաև այդ գործընթացների ֆինանսատնտեսական խթանների ձևավորմանը։ Քննարկվում են տնտեսական մեխանիզմի այն գործիքները, որոնք կարող են նպաստել ռեսուրսների ավելի ռացիոնալ օգտագործմանը՝ ներառյալ հարկային և ֆինանսական խթանները, ներդրումային աջակցությունը, գնագոյացման մեխանիզմները, պետական կարգավորումը և ձեռնարկությունների տնտեսական շահագրգռվածության բարձրացումը։ ՀՀ պայմաններում ուսումնասիրվում են երկրորդային ռեսուրսների շուկայի ձևավորման առանձնահատկությունները, ենթակառուցվածքային և կազմակերպական խնդիրները, տեխնոլոգիական սահմանափակումները և համապատասխան ոլորտներում ներդրումների անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև ռեսուրսախնայողության և շրջակա միջավայրի պահպանության տնտեսական արդյունքների համադրումը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես կարող է երկրորդային հումքի առավել լայն օգտագործումը նպաստել բնական ռեսուրսների սպառման նվազեցմանը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացմանը և նոր տնտեսական գործունեության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, բնապահպանական տնտեսագիտության մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցներին, ձեռնարկությունների ղեկավարներին, բնապահպաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ՀՀ-ում երկրորդային ռեսուրսների օգտագործման առկա տնտեսական մեխանիզմների, դրանց սահմանափակումների և կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների վերաբերյալ։

Педагогика

Այս գիրքը նվիրված է երիտասարդ սերնդի աշխարհայացքի, բարոյական արժեքների, հասարակական գիտակցության և անձնական զարգացման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության հիմնական նպատակն է երիտասարդության առջև ծառացող կարևոր հարցերի շուրջ ձևավորել գիտակցված և պատասխանատու վերաբերմունք՝ անդրադառնալով այնպիսի թեմաների, ինչպիսիք են կրթությունը, ինքնակրթությունը, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքը, հասարակական ակտիվությունը, ընկերությունը, մարդկային փոխհարաբերությունները, մշակույթը և անձի բարոյական ձևավորումը։ Նյութը երիտասարդին դիտարկում է ոչ միայն որպես կրթության և դաստիարակության օբյեկտ, այլև որպես հասարակական կյանքի ակտիվ մասնակից, որի գիտելիքները, համոզմունքները, վարքագիծը և ընտրությունները կարող են ազդեցություն ունենալ ինչպես սեփական կյանքի, այնպես էլ շրջապատող հասարակության զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երիտասարդ տարիքի հոգեբանական և սոցիալական առանձնահատկություններին, երբ ձևավորվում են անձնական համոզմունքները, արժեքային կողմնորոշումները, մասնագիտական հետաքրքրությունները և ապագայի վերաբերյալ պատկերացումները։ Գիրքը կարող է անդրադառնալ նաև երիտասարդ մարդու ինքնուրույնության ձևավորմանը, նպատակների ընտրությանը, պատասխանատվության զգացման զարգացմանը և հասարակության մեջ սեփական տեղը գիտակցելուն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գիտելիքի և մշակույթի դերին, քանի որ կրթվածությունը ներկայացվում է ոչ միայն մասնագիտական հաջողության, այլև մարդու մտավոր ու բարոյական զարգացման կարևոր պայման։ Միաժամանակ քննարկվում են աշխատանքի, կարգապահության, ստեղծագործական գործունեության և հասարակական օգտակարության արժեքները՝ որպես լիարժեք անձի ձևավորման բաղադրիչներ։ Աշխատության դաստիարակչական ուղղվածությունը ենթադրում է երիտասարդության շրջանում ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշման, փոխադարձ հարգանքի, ընկերասիրության, պատասխանատվության և սեփական ուժերի նկատմամբ վստահության խթանում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել նաև ծնողների, մանկավարժների, երիտասարդական կազմակերպությունների աշխատակիցների և երիտասարդների հետ աշխատող այլ մասնագետների համար, քանի որ այն անդրադառնում է երիտասարդ սերնդի դաստիարակության և հասարակական ներգրավվածության ընդհանուր խնդիրներին։ Գիրքը հատկապես հետաքրքիր է այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ երիտասարդության ձևավորման գործընթացը ոչ միայն կրթական, այլև բարոյական, մշակութային և հասարակական տեսանկյուններից։ Այն կարող է դիտարկվել որպես երիտասարդ ընթերցողին ուղղված մտորումների և դաստիարակչական գաղափարների ամբողջություն, որը խրախուսում է գիտելիքի ձգտումը, ինքնակատարելագործումը, ակտիվ կենսադիրքորոշումը և հասարակության հանդեպ պատասխանատու վերաբերմունքը։

Культура

Այս աշխատությունը նվիրված է XX դարում Իրանի հայ համայնքի ձևավորած և զարգացրած կոմպոզիտորական արվեստի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրա պատմական, մշակութային և երաժշտագիտական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում իրանահայ կոմպոզիտորական ստեղծագործությունը դիտարկվում է որպես հայկական երաժշտական մշակույթի սփյուռքյան կարևոր դրսևորում, որը ձևավորվել է հայկական ազգային ավանդույթների, իրանական մշակութային միջավայրի և ժամանակի համաշխարհային երաժշտական գործընթացների փոխազդեցության պայմաններում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել իրանահայ կոմպոզիտորների ստեղծագործական ժառանգությունը, նրանց կենսագործունեության հիմնական փուլերը, գեղարվեստական սկզբունքները և երաժշտական լեզվի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային երաժշտական ինքնության պահպանման և նոր գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների որոնման փոխհարաբերությանը։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են հայկական ժողովրդական և հոգևոր երաժշտության տարրերը, մեղեդիական և ռիթմական առանձնահատկությունները վերամշակվել ու նորովի կիրառվել XX դարի իրանահայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։ Միաժամանակ դիտարկվում է իրանական երաժշտական մշակույթի ազդեցությունը՝ հատկապես տեղական երաժշտական մտածողության, կատարողական ավանդույթների և մշակութային միջավայրի հետ փոխազդեցության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր ժանրերի և ձևերի զարգացմանը՝ երգարվեստից և խմբերգային ստեղծագործություններից մինչև գործիքային երաժշտություն, բեմական և այլ խոշորածավալ ստեղծագործություններ։ Կարևորվում է նաև հայկական դպրոցների, եկեղեցական և մշակութային կազմակերպությունների, երաժշտական խմբերի ու համայնքային կառույցների դերը իրանահայ երաժշտական կյանքի զարգացման և կոմպոզիտորական արվեստի տարածման գործում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է XX դարի պատմաքաղաքական և սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների ազդեցության բացահայտումը ստեղծագործական գործընթացների վրա, ինչպես նաև Իրանի հայ համայնքի մշակութային ինքնության պահպանման գործում երաժշտության ունեցած նշանակության գնահատումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս իրանահայ կոմպոզիտորական արվեստը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին երաժշտական երևույթ, այլև որպես հայկական սփյուռքի մշակութային ինքնարտահայտման և հայ-իրանական մշակութային երկխոսության կարևոր բաղադրիչ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, հայագետների, սփյուռքագիտության և մշակույթի պատմության մասնագետների, կոմպոզիտորների, կատարողների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է արևելահայերենի քերականական համակարգում բայի ժամանակի և գործողության կերպի հասկացությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այն բանին, թե ինչպես են այս քերականական կատեգորիաները մեկնաբանվել տարբեր ժամանակաշրջանների հայերենագիտական աշխատություններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ժամանակի և կերպի վերաբերյալ տեսական պատկերացումների զարգացման ընթացքի բացահայտումն է, դրանց սահմանումների, դասակարգումների և փոխհարաբերությունների համեմատական քննությունը։ Աշխատության մեջ բայը դիտարկվում է որպես այնպիսի խոսքի մաս, որի քերականական համակարգում ժամանակն ու կերպը կարևոր դեր ունեն գործողության կամ դրության ժամանակային հարաբերությունն ու ընթացքային բնույթը արտահայտելու գործում։ Ժամանակի կատեգորիան կապված է գործողության՝ խոսելու պահի կամ մեկ այլ ժամանակային կետի նկատմամբ ունեցած հարաբերության հետ, մինչդեռ կերպը բնութագրում է գործողության ընթացքը, ամբողջականությունը, տևականությունը, կրկնվող կամ ավարտված լինելը և այլ առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե հայ քերականագետներն ինչպես են սահմանազատել այս երկու կատեգորիաները և ինչպիսի հարաբերություն են տեսել դրանց միջև։ Տարբեր քերականական աշխատություններում ժամանակի և կերպի սահմանումները միշտ չէ, որ նույնական են եղել․ երբեմն դրանք ներկայացվել են որպես միմյանցից հստակորեն տարանջատված քերականական կատեգորիաներ, իսկ որոշ մոտեցումներում դրանց արտահայտման միջոցներն ու իմաստային դրսևորումները փոխկապակցվել են։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել այդ տեսական պատկերացումների ձևավորմանն ու փոփոխությանը՝ սկսած արևելահայ քերականագիտական ավանդույթի վաղ շրջանի աշխատություններից մինչև ավելի ուշ լեզվաբանական ուսումնասիրություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բայի ժամանակաձևերի համակարգին և այն հարցին, թե ինչպիսի ձևաբանական միջոցներով են արևելահայերենում արտահայտվում ներկա, անցյալ և ապառնի ժամանակային հարաբերությունները։ Միաժամանակ քննվում են այն դեպքերը, երբ նույն ժամանակաձևը կարող է ունենալ տարբեր իմաստային կամ խոսքային կիրառություններ, և երբ ժամանակային նշանակությունը պայմանավորվում է ոչ միայն բայական ձևով, այլև համատեքստով, մակբայներով կամ այլ լեզվական միջոցներով։ Կերպի ուսումնասիրության ժամանակ ուշադրության կենտրոնում են գործողության ընթացքային և ավարտական բնութագրերը։ Հայերենում կերպային իմաստները կարող են արտահայտվել տարբեր ձևերով՝ բայական ձևերի, օժանդակ բայերի, բառային միջոցների և համատեքստային հարաբերությունների միջոցով, ինչի պատճառով դրանց տեսական սահմանումը բարդ խնդիր է։ Աշխատությունը կարևորում է նաև ժամանակի և կերպի փոխազդեցությունը․ նույն գործողությունը կարող է միաժամանակ բնութագրվել թե՛ իր ժամանակային դիրքով, թե՛ ընթացքի կամ ավարտվածության առանձնահատկությամբ, և բայական ձևերի մեկնաբանության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել այդ երկու չափումները միասին։ Հետազոտության մեջ քերականական աշխատությունների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն տարբեր հեղինակների մոտեցումների ընդհանրությունները, այլև նրանց միջև եղած տարաձայնությունները՝ կապված տերմինաբանության, կատեգորիաների սահմանների և բայական ձևերի դասակարգման հետ։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է արևելահայերենի քերականական նկարագրության պատմությունը հասկանալու համար, քանի որ ժամանակի և կերպի վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությունը կապված է նաև ընդհանուր լեզվաբանական տեսությունների զարգացման հետ։ Աշխատության արժեքը հատկապես ընդգծվում է նրանով, որ այն համադրում է պատմական-քերականական և տեսական լեզվաբանական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հայերենագետները փորձել նկարագրել բայական համակարգի ամենաբարդ հատվածներից մեկը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, արևելահայերենի քերականությամբ, ձևաբանությամբ և ընդհանուր լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Литература

Այս մեթոդական-հրահանգչական նամակը նվիրված է մասսայական գրադարաններում գեղարվեստական գրականության դասակարգման և համակարգման հարցերին։ Աշխատությունում ներկայացվում են գրադարանային դասակարգման հիմնական սկզբունքները, գեղարվեստական գրականության ֆոնդերի կազմակերպման մեթոդները և ընթերցողական պահանջներին համապատասխան դրանց արդյունավետ տեղաբաշխման մոտեցումները։ Հեղինակը վերլուծում է դասակարգման տարբեր համակարգերի կիրառելիությունը՝ ներառյալ ժանրային, թեմատիկ, հեղինակային և ժամանակագրական սկզբունքները՝ ընդգծելով դրանց դերը տեղեկատվության արագ հասանելիության ապահովման գործում։ Նամակում քննարկվում են նաև գրադարանային կատալոգների ձևավորման, քարտարանների վարման և մատենագիտական նկարագրությունների միասնականացման հարցերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցողների սպասարկման որակի բարձրացմանը, ֆոնդերի ռացիոնալ օգտագործմանը և գրադարանային աշխատանքների կազմակերպման մեթոդական միասնականությանը։ Գիրքը նախատեսված է գրադարանավարների, մեթոդիստների, տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների և գրադարանագիտության ոլորտի ուսանողների համար՝ առաջարկելով գործնական ուղեցույց գեղարվեստական գրականության դասակարգման արդյունավետ կազմակերպման համար։