Особенности течения защитных реакций организма при взаимодействии ГАМК и клеток лимфоидной системы условиях стресса

Биология

Աշխատությունը նվիրված է հայերի շրջանում պարբերական հիվանդության գենետիկական առանձնահատկությունների և ժառանգական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հիվանդության առաջացման գենետիկական հիմքերը, ժառանգման օրինաչափությունները, գենային տարբերակների նշանակությունը և դրանց հնարավոր կապը կլինիկական դրսևորումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական բնակչության շրջանում հիվանդության տարածվածության և գենետիկական կառուցվածքի ուսումնասիրմանը, ինչպես նաև ընտանեկան դեպքերի և ժառանգական նախատրամադրվածության գնահատմանը։ Վերլուծվում են գենետիկական հետազոտությունների կիրառման հնարավորությունները հիվանդության ախտորոշման, ռիսկի գնահատման և ընտանիքի անդամների շրջանում համապատասխան գենային փոփոխությունների հայտնաբերման գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում գենոտիպի և հիվանդության կլինիկական ընթացքի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությանը, ախտանշանների արտահայտվածության տարբերություններին և բարդությունների զարգացման վրա ժառանգական գործոնների ազդեցությանը։ Քննարկվում է նաև գենետիկական խորհրդատվության նշանակությունը՝ հատկապես հիվանդության ընտանեկան պատմություն ունեցող անձանց համար։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է հիվանդության կենսաբանական մեխանիզմների առավել ամբողջական ընկալմանը և գենետիկական տվյալների կիրառմանը բժշկական հետազոտությունների ու կլինիկական գնահատման շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բժշկական գենետիկայի, ռևմատոլոգիայի և հարակից ոլորտների մասնագետների, բժիշկների, գիտաշխատողների, դասախոսների և բժշկական կրթություն ստացող ուսանողների համար։

Литература

Աշխատանքը նվիրված է Վ. Ա. Բլոկի և Ա. Բելի վաղ շրջանի քնարերգության մեջ առասպելաստեղծման երևույթի, դրա գեղարվեստական գործառույթների և ձևավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ռուսական սիմվոլիզմի երկու կարևոր ներկայացուցիչների ստեղծագործական վաղ շրջանն է, երբ նրանց պոեզիայում ձևավորվում են այն հիմնական պատկերային, խորհրդանշական և փիլիսոփայական համակարգերը, որոնք հետագայում դառնում են նրանց անհատական գեղարվեստական աշխարհների բնորոշ հատկանիշները։ Աշխատանքը դիտարկում է առասպելաստեղծումը ոչ միայն որպես հին առասպելների, կրոնական պատկերների կամ մշակութային սյուժեների օգտագործում, այլև որպես բանաստեղծական իրականության ինքնուրույն կառուցման եղանակ։ Այս մոտեցման շրջանակում բանաստեղծը վերափոխում է իրականության առանձին երևույթները, կերպարներն ու ապրումները՝ դրանք ներառելով խորհրդանշական և համամարդկային իմաստների ավելի լայն համակարգում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Բլոկի և Բելի ստեղծագործական աշխարհների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Երկու հեղինակների պոեզիայում առասպելական մտածողությունը կապված է իրականության սովորական սահմանների հաղթահարման, հոգևոր որոնումների և խորհրդավոր աշխարհի զգացողության հետ, սակայն յուրաքանչյուր հեղինակ ձևավորում է դրա արտահայտման սեփական համակարգը։ Բլոկի վաղ քնարերգության մեջ կարևոր դեր են ստանում իդեալական, խորհրդավոր և կանացի կերպարները, որոնք հաճախ վերածվում են բարձրագույն հոգևոր իրականության նշանների։ Կերպարի կոնկրետ կենսագրական կամ իրավիճակային հատկանիշները աստիճանաբար ենթարկվում են խորհրդանշական վերաիմաստավորման՝ ստեղծելով բանաստեղծական առասպելի զգացողություն։ Բելի ստեղծագործական համակարգում ևս էական նշանակություն ունեն խորհրդանշական կերպարները, հոգևոր որոնումը և իրականության երկակի ընկալումը, սակայն նրա գեղարվեստական աշխարհում առավել ընդգծված են գաղափարների, փիլիսոփայական պատկերացումների և մշակութային տարբեր շերտերի փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ այն աղբյուրներին, որոնք մասնակցել են հեղինակների առասպելական մտածողության ձևավորմանը։ Դրանց թվում կարող են լինել քրիստոնեական և հին դիցաբանական ավանդույթները, ռուսական մշակութային ժառանգությունը, եվրոպական սիմվոլիզմը, փիլիսոփայական ուսմունքները և ժամանակաշրջանի ինտելեկտուալ միջավայրում տարածված էզոթերիկ գաղափարները։ Սակայն այդ աղբյուրները հեղինակների ստեղծագործություններում չեն պահպանվում անփոփոխ․ դրանք վերամշակվում են և ստանում անհատական բանաստեղծական նշանակություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդանիշի և առասպելի հարաբերակցությանը։ Սիմվոլիստական պոեզիայում խորհրդանիշը հաճախ հանդես է գալիս որպես բազմիմաստ նշան, որը չի սահմանափակվում մեկ հստակ մեկնաբանությամբ։ Երբ բազմաթիվ խորհրդանիշներ, կերպարներ և մոտիվներ միավորվում են կայուն համակարգի մեջ, ձևավորվում է յուրօրինակ առասպելական աշխարհ, որտեղ իրականության տարբեր երևույթներ ձեռք են բերում փոխկապակցված և վերաիմաստավորված նշանակություն։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև ժամանակի և տարածության կազմակերպումը։ Վաղ շրջանի բանաստեղծություններում իրական աշխարհը հաճախ ներկայացվում է որպես առօրյա և խորհրդավոր իրականությունների սահմանագիծ, որտեղ սովորական իրադարձությունները կարող են ընկալվել որպես ավելի բարձր կամ գաղտնի նշանակություն ունեցող նշաններ։ Այսպիսի երկշերտ կառուցվածքը նպաստում է առասպելաստեղծ մտածողության ձևավորմանը և ընթերցողին ներգրավում է բանաստեղծական մեկնաբանության գործընթացում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև քնարական հերոսի կերպարի ուսումնասիրությունը։ Հերոսը հաճախ հանդես է գալիս որպես որոնող, սպասող կամ խորհրդավոր աշխարհի հետ հաղորդակցության ձգտող սուբյեկտ, իսկ նրա անձնական ապրումները վերածվում են ավելի ընդհանրական հոգևոր փորձառության։ Այդպիսով անձնական քնարական խոսքը ձեռք է բերում առասպելական ընդհանրացման մակարդակ։ Բլոկի և Բելի ստեղծագործությունների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր սիմվոլիստական սկզբունքները, այնպես էլ նրանց գեղարվեստական մտածողության տարբերությունները։ Նրանց մոտ առասպելաստեղծումը կարող է ունենալ տարբեր կառուցվածքային և իմաստային շեշտադրումներ՝ կապված հեղինակային աշխարհընկալման, փիլիսոփայական հետաքրքրությունների և գեղարվեստական լեզվի առանձնահատկությունների հետ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև վաղ շրջանի ստեղծագործություններից հետագա պոետիկայի ձևավորման գործընթացը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են այդ ժամանակաշրջանում ձևավորված առասպելական մոտիվները և խորհրդանշական պատկերները հետագայում զարգանում ու վերափոխվում։ Այս տեսանկյունից վաղ քնարերգությունը դիտարկվում է որպես հեղինակների գեղարվեստական համակարգերի ձևավորման կարևոր փուլ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը բացահայտում է, թե ինչպես են Բլոկն ու Բելին իրականության բանաստեղծական վերափոխման միջոցով ստեղծում սեփական խորհրդանշական աշխարհները և ինչ դեր է այդ գործընթացում կատարում առասպելական մտածողությունը։ Թեման կարևոր է ռուսական սիմվոլիզմի գեղագիտության, 20-րդ դարասկզբի ռուս գրականության, առասպելի և գրականության փոխհարաբերության, ինչպես նաև բանաստեղծական խորհրդանիշի և հեղինակային առասպելի ձևավորման մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։

Право

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քրեական գործի քննության տեղին և նշանակությանը քրեադատավարական գործառույթների համակարգում՝ համեմատական իրավական վերլուծության տեսանկյունից։ Քննության են առնվում քրեական դատավարության հիմնական գործառույթների հասկացությունը, դրանց դասակարգման տեսական մոտեցումները և քրեական գործի քննության փոխհարաբերությունները քրեական հետապնդման, պաշտպանության ու արդարադատության իրականացման գործառույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախաքննության մարմինների իրավական կարգավիճակին, քննիչի դատավարական ինքնուրույնությանը, լիազորությունների սահմաններին և քրեական վարույթի մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության երաշխիքներին։ Վերլուծվում են քրեական գործի քննության կազմակերպման սկզբունքները, ապացույցների հավաքման և գնահատման գործընթացները, դատավարական որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները և գործառույթների տարանջատման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են նաև տարբեր երկրների քրեադատավարական օրենսդրություններում նախնական քննության իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները, դատախազական հսկողության մեխանիզմները և դատական վերահսկողության նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մրցակցային և խառը քրեադատավարական համակարգերում քննության գործառույթի իրականացման տարբերությունները, ինչպես նաև միջազգային իրավական չափորոշիչների ազդեցությունը ազգային օրենսդրությունների զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում քրեական վարույթի արդյունավետության բարձրացման, դատավարական լիազորությունների հավասարակշռման և անձի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական դատավարության, համեմատական իրավագիտության, քրեական արդարադատության և իրավապահ մարմինների գործունեության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական միության ինստիտուցիոնալ համակարգում Եվրոպական հանձնաժողովի իրավական դիրքի, լիազորությունների, գործառույթների և գործունեության իրավական հիմքերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության շրջանակում ներկայացվում են հանձնաժողովի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, դրա տեղը Միության ինստիտուցիոնալ կառուցվածքում, ինչպես նաև Եվրոպական միության հիմնադիր պայմանագրերով սահմանված իրավասությունների շրջանակը։ Ուսումնասիրության առանցքում հանձնաժողովի բազմաբնույթ դերակատարությունն է, քանի որ այն միաժամանակ իրականացնում է գործադիր, վարչական, օրենսդրական նախաձեռնության և եվրոպական իրավունքի պահպանման վերահսկողության գործառույթներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենսդրական գործընթացում հանձնաժողովի ունեցած դերին, մասնավորապես՝ օրենսդրական առաջարկների մշակմանը և ներկայացմանը, ինչպես նաև ընդունված իրավական ակտերի կատարման ապահովմանը։ Քննարկվում է նաև հանձնաժողովի՝ որպես Եվրոպական միության պայմանագրերի պահպանման երաշխավորի նշանակությունը, որի շրջանակում այն վերահսկում է անդամ պետությունների կողմից ԵՄ իրավական պարտավորությունների կատարումը և անհրաժեշտության դեպքում կարող է նախաձեռնել համապատասխան իրավական ընթացակարգեր։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հանձնաժողովի իրավասությունների իրականացման հիմնարար սկզբունքները, այդ թվում՝ լիազորությունների վերապահման, սուբսիդիարության և համաչափության սկզբունքները, որոնք սահմանում են Միության և անդամ պետությունների իրավասությունների սահմանները։ Ուսումնասիրվում են նաև հանձնաժողովի կազմակերպական կառուցվածքը, նախագահի և հանձնակատարների իրավական կարգավիճակը, կոլեգիալ որոշումների կայացման առանձնահատկությունները և հանձնաժողովի վարչական ապարատի գործունեությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Եվրոպական հանձնաժողովի և Եվրոպական խորհրդարանի, Եվրոպական միության խորհրդի, Եվրոպական միության դատարանի ու անդամ պետությունների միջև իրավական և գործառութային փոխհարաբերություններին, քանի որ այդ հարաբերությունների միջոցով է ապահովվում ԵՄ ինստիտուցիոնալ հավասարակշռությունը և լիազորությունների փոխադարձ վերահսկողությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հանձնաժողովի մասնակցությանը Եվրոպական միության բյուջեի մշակման և իրականացման, ֆինանսական ծրագրերի կառավարման, միջազգային համաձայնագրերի բանակցման և Միության արտաքին հարաբերությունների իրականացման գործընթացներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հանձնաժողովի իրավական կարգավիճակի առանձնահատկությունները և հասկանալու դրա նշանակությունը Եվրոպական միության իրավակարգի արդյունավետ գործունեության, ընդհանուր շահերի պաշտպանության և միասնական քաղաքականությունների իրականացման գործում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, եվրոպական և միջազգային իրավունքի մասնագետների, քաղաքագետների, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է հայ բանագիտության ձևավորման և զարգացման ավանդական գիտական մոտեցումների քննությանը և ժամանակակից տեղեկատվական ու հաղորդակցական միջավայրում առաջացած նոր մարտահրավերների բացահայտմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով համացանցային բանահյուսության ուսումնասիրման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ բանահյուսությունը փոփոխվող հասարակական և տեխնոլոգիական պայմաններին զուգընթաց փոխում է իր գոյության, տարածման և փոխանցման ձևերը, ուստի դրա ուսումնասիրության ավանդական մեթոդները անհրաժեշտ է լրացնել նոր մեթոդաբանական գործիքներով։ Աշխատությունը դիտարկում է հայ բանագիտության ավանդույթները՝ դրանց ձևավորման պատմությունը, հիմնական ուսումնասիրության առարկաները, աղբյուրագիտական սկզբունքները և բանահյուսական նյութի հավաքման, գրանցման ու դասակարգման եղանակները։ Դասական բանագիտության շրջանակում կարևոր նշանակություն են ունեցել բանավոր կերպով փոխանցվող հեքիաթների, առասպելների, ավանդազրույցների, երգերի, առածների, ասացվածքների, հանելուկների, ծեսերի և ժողովրդական այլ ստեղծագործությունների հավաքագրումն ու գիտական համակարգումը։ Սակայն թվային հաղորդակցության տարածումը ստեղծել է բանահյուսական ստեղծագործության նոր միջավայր, որտեղ նյութը կարող է առաջանալ, փոփոխվել և տարածվել ոչ միայն բանավոր շփման, այլև սոցիալական ցանցերի, առցանց հարթակների, քննարկումների, բլոգների, տեսանյութերի և հաղորդագրությունների միջոցով։ Հետազոտության առանցքային հասկացություններից է համացանցային բանահյուսությունը, որը կարելի է դիտարկել որպես ժողովրդական ստեղծագործության ժամանակակից դրսևորումների ամբողջություն։ Դրա օրինակներ կարող են լինել ինտերնետային մեմերը, կատակները, անեկդոտները, տարածվող պատմությունները, առցանց լեգենդները, շղթայական հաղորդագրությունները, ժողովրդական մեկնաբանությունները և թվային միջավայրում ձևավորվող այլ կայուն կամ կիսակայուն տեքստեր։ Այդ նյութերի առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք հաճախ չունեն մեկ հաստատուն հեղինակ, արագորեն տարածվում են բազմաթիվ օգտատերերի միջոցով, ենթարկվում են փոփոխությունների և կարող են միաժամանակ գոյություն ունենալ տարբեր տեքստային, պատկերային ու տեսաձայնային տարբերակներով։ Աշխատությունը կարևորում է հենց այս փոփոխականության ուսումնասիրությունը, քանի որ ավանդական բանահյուսության նյութի համեմատ թվային ստեղծագործությունները հաճախ ունեն տարածման շատ ավելի արագ և լայն մեխանիզմներ։ Համացանցային միջավայրը փոխում է նաև հեղինակի և լսարանի հարաբերությունը․ օգտատերը կարող է միաժամանակ լինել նյութի սպառող, վերարտադրող, փոփոխող և նոր տարբերակի ստեղծող։ Այս հանգամանքը մարտահրավեր է առաջացնում բանագիտության դասական հեղինակային և տեքստաբանական մոտեցումների համար և պահանջում է մշակել թվային նյութի գրանցման, պահպանման, տարբերակների համադրման ու տարածման պատմության ուսումնասիրման նոր եղանակներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բանահյուսական նյութի համատեքստի խնդիրը։ Եթե ավանդական բանահյուսական տեքստը հաճախ գրանցվում էր կատարողի, բնակավայրի, ժամանակի և ծիսական կամ սոցիալական միջավայրի մասին տեղեկությունների հետ միասին, ապա առցանց նյութի դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել հրապարակման հարթակը, օգտատերերի փոխազդեցությունը, տարածման ժամանակագրությունը, մեկնաբանությունները, հղումները և նյութի փոփոխության տարբեր փուլերը։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն տեքստը, այլև դրա թվային «կյանքը»։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև համացանցային բանահյուսության լեզվական առանձնահատկություններին՝ խոսակցական բառապաշարի, ժարգոնի, կրճատումների, նորաբանությունների, հումորի, պատկերային և տեքստային համադրությունների, ինչպես նաև տարբեր լեզուների ու մշակույթների տարրերի փոխներթափանցման դրսևորումներին։ Հատուկ նշանակություն ունի հայալեզու թվային բովանդակության ուսումնասիրությունը, քանի որ այն կարող է արտացոլել ժամանակակից հայ հասարակության արժեքները, կարծրատիպերը, հումորային պատկերացումները, հասարակական արձագանքները և առօրյա հաղորդակցության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության գիտական նշանակությունն այն է, որ այն հիմնավորում է հայ բանագիտության մեթոդաբանական շրջանակի ընդլայնման անհրաժեշտությունը՝ ավանդական բանահյուսական ժառանգության ուսումնասիրությունը համադրելով թվային մշակույթի հետազոտության ժամանակակից մեթոդների հետ։ Համացանցային նյութերի համակարգված հավաքագրումը կարող է նաև կարևոր լինել մշակութային հիշողության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ թվային բովանդակությունը հաճախ արագ փոփոխվում կամ անհետանում է։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել բանագետներին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, լեզվաբաններին, մեդիա և թվային մշակույթի հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ բանահյուսությունը չի սահմանափակվում միայն ավանդական բանավոր ժառանգությամբ․ այն շարունակում է ստեղծվել և վերարտադրվել նոր հաղորդակցական միջավայրերում, իսկ համացանցը դարձել է ժողովրդական ստեղծագործության կարևոր տարածք։ Այդ պատճառով ժամանակակից հայ բանագիտության համար համացանցային բանահյուսության ուսումնասիրությունը ոչ միայն նոր թեմատիկ ուղղություն է, այլև անհրաժեշտ պայման՝ ժամանակակից մշակութային գործընթացները լիարժեք փաստագրելու, վերլուծելու և հայ բանահյուսության շարունակական զարգացումն ըմբռնելու համար։

Лингвистика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է հայերենի և վրացերենի բայական համակարգերում ժամանակի քերականական կարգի արտահայտման միջոցների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և գործառական դրսևորումների զուգադրական-տիպաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում երկու լեզուներում ժամանակային հարաբերությունների ձևավորման և արտահայտման լեզվական մեխանիզմները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները քերականական, իմաստաբանական և գործառական մակարդակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բայական ժամանակաձևերի համակարգերին, ներկայի, անցյալի և ապառնիի արտահայտման եղանակներին, ինչպես նաև ժամանակային իմաստների և գործողության ընթացքի, ավարտվածության ու կրկնության հարաբերակցությանը։ Վերլուծվում են ժամանակի քերականական կարգի փոխազդեցությունները բայի կերպի, եղանակի և այլ քերականական կարգերի հետ՝ հաշվի առնելով հայերենի և վրացերենի կառուցվածքային ու տիպաբանական առանձնահատկությունները։ Զուգադրական քննության միջոցով դիտարկվում են ժամանակաձևերի կազմության ձևաբանական և վերլուծական միջոցները, դրանց կիրառության պայմանները, խոսքային համատեքստում առաջացող իմաստային տարբերությունները և ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկու լեզուների բայական համակարգերի տիպաբանական համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժամանակի քերականական կարգի կազմակերպման ընդհանուր օրինաչափություններն ու յուրաքանչյուր լեզվին բնորոշ առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժամանակային իմաստների փոխանցման խնդիրներին, հատկապես այն դեպքերում, երբ մի լեզվի որոշակի քերականական ձևը մյուսում չունի անմիջական կառուցվածքային կամ իմաստային համարժեք։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության, քերականական տիպաբանության, հայագիտության և վրացագիտության զարգացման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների, ասպիրանտների, թարգմանաբանների, ինչպես նաև հայերենի և վրացերենի քերականական կառուցվածքների ու լեզվական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։