Ещё в разделе Экономика

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Технология

    Բորատային հողալկալիական մետաղներով ապակիների հետազոտում և նոր բաղադրությամբ տեխնիկական ապակիների մշակում

    Աշխատությունը նվիրված է բորատային հիմքով հողալկալիական մետաղներ պարունակող ապակիների հետազոտությանը և նոր բաղադրությամբ տեխնիկական ապակիների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել ապակեգոյացնող համակարգերի բաղադրության և կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը և դրա ազդեցությունը ստացվող նյութերի ֆիզիկաքիմիական, ջերմային, մեխանիկական ու տեխնոլոգիական հատկությունների վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բորի օքսիդի և հողալկալիական մետաղների միացությունների դերը ապակու կառուցվածքի ձևավորման գործընթացում, ինչպես նաև տարբեր բաղադրիչների հարաբերակցության փոփոխության ազդեցությունը ապակու հալման, բյուրեղացման, ջերմային ընդարձակման և քիմիական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր ապակեբաղադրությունների ընտրությանը և դրանց ստացման տեխնոլոգիական պայմանների որոշմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել հումքային բաղադրիչների ընտրությունը, դրանց մանրացումը և խառնումը, հալման ջերմաստիճանը, հալույթի պահման տևողությունը, ապակեգոյացման պայմանները և հետագա ջերմային մշակումը։ Կարևոր ուղղություն է ստացված ապակիների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությունը՝ դրանց կիրառական հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։ Կարող են ուսումնասիրվել ապակիների խտությունը, ջերմային ընդարձակման գործակիցը, փափկման և բյուրեղացման ջերմաստիճանները, քիմիական կայունությունը, մեխանիկական ամրությունը և այլ տեխնիկական ցուցանիշներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ապակու կառուցվածքում հողալկալիական մետաղների ազդեցությանը, քանի որ դրանց բնույթն ու կոնցենտրացիան կարող են էապես փոխել ապակու կառուցվածքային կապերը և, հետևաբար, նյութի հիմնական հատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև տարբեր բաղադրությունների համեմատական վերլուծություն՝ տեխնիկական նշանակության համար առավել նպատակահարմար ապակու ընտրության նպատակով։ Նոր բաղադրությունների մշակումը կարող է ուղղված լինել բարձր ջերմակայունությամբ, բավարար մեխանիկական ամրությամբ, քիմիական կայունությամբ և կանխատեսելի տեխնոլոգիական հատկություններով նյութերի ստացմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև ապակեգոյացման գործընթացների օրինաչափությունների բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս գիտականորեն հիմնավորել հումքային բաղադրիչների օպտիմալ հարաբերակցությունը և տեխնոլոգիական ռեժիմները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ տեխնիկական ապակիների արտադրության կատարելագործման, նոր նյութերի ստեղծման և ապակու արտադրության հումքային բազայի արդյունավետ օգտագործման համար։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել այնպիսի ապակեբաղադրությունների մշակման համար, որոնք կհամապատասխանեն հատուկ տեխնիկական և շահագործական պահանջների։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել նյութագետներին, ապակու և կերամիկական նյութերի տեխնոլոգներին, անօրգանական քիմիայի մասնագետներին, քիմիական տեխնոլոգներին, հետազոտողներին, ինժեներներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

    Обновлено. 2026-09-09
    Բորատային հողալկալիական մետաղներով ապակիների հետազոտում և նոր բաղադրությամբ տեխնիկական ապակիների մշակում
    Онлайн

    Экономика

    ՀՀ պարենային ապահովության տնտեսական հիմնախնդիրները

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պարենային ապահովության տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով երկրի ինքնաբավության մակարդակի, պարենային շուկաների կայունության և բնակչության սննդային անվտանգության ապահովման փոխկապակցված խնդիրները։ Հեղինակը վերլուծում է պարենային անվտանգության ձևավորման հիմնական գործոնները՝ ներքին գյուղատնտեսական արտադրության ծավալները, ներմուծում-արտահանում հարաբերակցությունը, գների տատանումները և շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացվածությունը։ Գրքում դիտարկվում են պարենային ապահովության վրա ազդող մակրոտնտեսական և միկրոտնտեսական գործոնները՝ արտադրողականություն, հողային և ջրային ռեսուրսների օգտագործում, տեխնոլոգիական հետամնացություն և կլիմայական ռիսկեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական քաղաքականության գործիքներին՝ սուբսիդիաներ, ռազմավարական պաշարների ձևավորում, գյուղատնտեսության աջակցման ծրագրեր և գնային կարգավորման մեխանիզմներ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև միջազգային փորձը՝ պարենային անվտանգության ապահովման արդյունավետ մոդելների համեմատական վերլուծությամբ և դրանց կիրառելիության գնահատմամբ ՀՀ պայմաններում։

    Обновлено. 2026-09-04
    ՀՀ պարենային ապահովության տնտեսական հիմնախնդիրները
    Онлайн

    Медицина

    Новые аспекты ранней диагностики и медикаментозной коррекции структурно-функциональных изменений правого желудочка и малого круга кровообращения при хронических обструктивных заболеваниях легких

    Այս բժշկական գիտական աշխատությունը նվիրված է քրոնիկ օբստրուկտիվ թոքային հիվանդությունների դեպքում աջ փորոքի և թոքային շրջանառության կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունների վաղ հայտնաբերման և դեղորայքային շտկման նոր մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն վաղ փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ թոքերի քրոնիկ հիվանդությունների զարգացման ընթացքում և հետագայում հանգեցնել թոքային շրջանառության ճնշման բարձրացման, աջ փորոքի ծանրաբեռնվածության և սրտի աջ հատվածների ֆունկցիայի խանգարման։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել շնչառական համակարգի խանգարումների և սրտանոթային համակարգի փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը, թոքային անոթների դիմադրության փոփոխությունները, աջ փորոքի կառուցվածքային վերափոխումները և դրա կծկողական ֆունկցիայի ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վաղ ախտորոշման մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս հայտնաբերել սրտի և թոքային շրջանառության ախտաբանական փոփոխությունները դեռևս արտահայտված կլինիկական բարդությունների առաջացումից առաջ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև դեղորայքային բուժման ազդեցության գնահատումը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե համապատասխան թերապիան որքանով կարող է դանդաղեցնել կամ նվազեցնել աջ փորոքի և թոքային շրջանառության կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ խանգարումների զարգացումը։ Կարող են վերլուծվել հիվանդների կլինիկական տվյալները, սրտի և թոքերի ֆունկցիոնալ հետազոտությունների արդյունքները, ինչպես նաև բուժումից առաջ և հետո ստացված ցուցանիշների փոփոխությունները։ Աշխատությունը կարևոր է քրոնիկ օբստրուկտիվ թոքային հիվանդությունների բարդությունների վաղ կանխարգելման տեսանկյունից, քանի որ թոքային և սրտանոթային համակարգերի փոխկապակցված փոփոխությունների ժամանակին հայտնաբերումը կարող է նպաստել հիվանդության ընթացքի ավելի արդյունավետ վերահսկմանը և բուժական մարտավարության ճիշտ ընտրությանը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել թոքաբաններին, սրտաբաններին, ընտանեկան բժիշկներին, ֆունկցիոնալ ախտորոշման մասնագետներին, բժշկական հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

    Обновлено. 2026-09-12
    Новые аспекты ранней диагностики и медикаментозной коррекции структурно-функциональных изменений правого желудочка и малого круга кровообращения при хронических обструктивных заболеваниях легких
    Онлайн

    Литература

    Quadro della storia letteraria di Armenia

    Աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի գրականության պատմության համակողմանի նկարագիրը՝ վեր հանելով հայ գրական մտքի զարգացման հիմնական փուլերը, ժանրային և ուղղվածքային փոփոխությունները, հնագույն գրավոր աղբյուրներից մինչև ժամանակակից գրական պրակտիկա։ Հեղինակը վերլուծում է հայկական գրական ժառանգության մշակութաբանական, սոցիալական և պատմական տարրերը, ներկայացնում հեղինակների և ստեղծագործությունների ազդեցությունը ազգային ինքնության, մտավոր զարգացման և հասարակական կյանքի վրա։ Աշխատությունում առանձնացվում են գրական շրջանների առանձնահատկությունները, էպոսից մինչև վիպակ, պոեզիա, դրամատուրգիա և ժամանակակից արձակ գրականություն, ինչպես նաև հայ գրականության տեղը համաշխարհային մշակութային միջավայրում։ Գրքում ներկայացված են հայ գրականության ձևավորման, ստեղծագործական հոսանքների, շեշտադրումների և ներքին հակասությունների վերլուծություններ, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին հասկանալ ազգային ինքնության և գրական մտքի փոխազդեցությունը պատմական ժամանակաշրջանների ընթացքում։ Գիրքը օգտակար է գրականագետների, ուսուցիչների, ուսանողների, պատմաբանների և այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի գրական ժառանգությամբ և նրա զարգացման պատմական ուղու ուսումնասիրությամբ։

    Обновлено. 2026-09-23
    Quadro della storia letteraria di Armenia
    Онлайн

    История

    Հեթում պատմիչը թաթարների մասին

    Հայ միջնադարյան պատմագրության կարևորագույն հուշարձաններից մեկին՝ Հեթում պատմիչի թաթարների և մոնղոլների պատմությանը վերաբերող աշխատությունն է, որն արժեքավոր տեղեկություններ է պարունակում միջնադարյան Արևելքի քաղաքական, ռազմական, հասարակական և մշակութային իրադարձությունների վերաբերյալ։ Հեթում պատմիչը Կիլիկյան Հայաստանի պատմամշակութային միջավայրի հետ կապված հեղինակ է, որի պատմագիտական ժառանգությունը կարևոր նշանակություն ունի XIII–XIV դարերի միջազգային հարաբերությունների, մոնղոլական տերության ընդարձակման և Ասիայի ու Եվրոպայի միջև պատմական կապերի ուսումնասիրության համար։ Աշխատության հիմնական թեմատիկ առանցքը թաթարների, այսինքն՝ մոնղոլական ժողովուրդների պատմական ծագման, նրանց քաղաքական հզորացման, ռազմական նվաճումների և տարբեր ժողովուրդների ու պետությունների հետ ունեցած հարաբերությունների ներկայացումն է։ Միջնադարյան պատմական ավանդության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում մոնղոլական աշխարհի ձևավորմանը, նրա առաջնորդների և իշխանական համակարգի առանձնահատկություններին, նվաճողական արշավանքներին ու նոր տարածքների ենթարկմանը։ Այս պատմական նյութը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ մոնղոլական արշավանքները արմատապես փոխեցին Եվրասիայի քաղաքական քարտեզը, վերափոխեցին բազմաթիվ պետությունների փոխհարաբերությունները և մեծ ազդեցություն ունեցան Հայաստանի ու հարակից երկրների պատմական ճակատագրի վրա։ Հեթում պատմիչի հաղորդած տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու մոնղոլական իշխանության ընդլայնման պատմությունը, նվաճված տարածքներում հաստատված քաղաքական կարգերը, ռազմական կազմակերպման առանձնահատկությունները և տարբեր ժողովուրդների միջև ձևավորված նոր հարաբերությունները։ Աշխատության պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մոնղոլական պատմությունը ներկայացվում է միջնադարյան քրիստոնեական Արևելքի և հայ պատմական իրականության հետ առնչվող տեսանկյունից։ Այս առումով այն կարևոր նյութ է Հայաստանի, Կիլիկյան հայկական թագավորության, Մերձավոր Արևելքի պետությունների և մոնղոլական իշխանությունների միջև քաղաքական ու դիվանագիտական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում միջնադարյան միջազգային քաղաքականության մեջ դաշինքների, ռազմական համագործակցության, դիվանագիտական բանակցությունների և ընդհանուր թշնամու դեմ համատեղ գործողությունների նշանակությունը։ Մոնղոլական նվաճումները դիտարկելով պատմական ավելի լայն համատեքստում՝ աշխատությունը նպաստում է հասկանալու Արևելքի և Արևմուտքի փոխհարաբերությունների բարդ ընթացքը, ինչպես նաև տարբեր քաղաքակրթությունների միջև քաղաքական և մշակութային շփումների առանձնահատկությունները։ Գրական և պատմագիտական առումով երկը պատկանում է միջնադարյան տարեգրական ու պատմագրական ավանդույթին, որի բնորոշ գծերն են պատմական իրադարձությունների նկարագրությունը, ժողովուրդների ծագման ու սովորույթների ներկայացումը, քաղաքական գործիչների գործունեության անդրադարձը և ժամանակաշրջանի աշխարհաքաղաքական իրողությունների արձանագրումը։ Հեղինակի հաղորդած տեղեկությունները կարևոր են նաև միջնադարյան պատմական աշխարհայացքի, ժողովուրդների մասին պատկերացումների, պատմական հիշողության և ժամանակակից իրադարձությունների ընկալման ուսումնասիրության համար։ Հեթում պատմիչի երկի արժեքը հատկապես մեծանում է այն հանգամանքով, որ մոնղոլների պատմությունը ներկայացնող միջնադարյան եվրոպական և արևելյան աղբյուրների շարքում հայ հեղինակների վկայությունները կարևոր լրացուցիչ տեղեկություններ են հաղորդում տարածաշրջանի պատմության վերաբերյալ։ Պատմամշակութային տեսանկյունից հրատարակությունը կարևոր դեր ունի հայ պատմագրական ժառանգության պահպանման և հանրահռչակման գործում։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը XIX դարում մեծ աշխատանք է կատարել միջնադարյան հայ պատմիչների երկերը հրատարակելու, գիտական շրջանառության մեջ դնելու և հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու ուղղությամբ։ Նման հրատարակությունները նպաստել են հայ պատմական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրության զարգացմանը և հայ ժողովրդի պատմության միջազգային ճանաչմանը։ Գիրքը մեծ արժեք ունի Հայաստանի միջնադարյան պատմության, մոնղոլական նվաճումների, Կիլիկյան Հայաստանի արտաքին քաղաքականության, հայ-մոնղոլական հարաբերությունների և միջնադարյան արևելագիտության ուսումնասիրության համար։ Այն կարևոր է պատմաբանների, հայագետների, արևելագետների, միջնադարագետների, միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող մասնագետների և պատմական սկզբնաղբյուրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես հայ միջնադարյան պատմագրության այնպիսի հուշարձան, որը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու մոնղոլական աշխարհի և նրա ազդեցության տակ հայտնված ժողովուրդների պատմական ճակատագրի մասին։

    Обновлено. 2026-11-11
    Հեթում պատմիչը թաթարների մասին
    Онлайн

    Биология

    Влияние некоторых функциональных и патологических процессов на интегративные показатели организма

    Գիրքը նվիրված է տարբեր ֆունկցիոնալ և ախտաբանական գործընթացների ազդեցության ուսումնասիրությանը օրգանիզմի ինտեգրատիվ ցուցանիշների վրա՝ դիտարկելով մարդու օրգանիզմը որպես փոխկապակցված և ինքնակարգավորվող միասնական համակարգ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են այն ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական փոփոխությունները, որոնք կարող են անդրադառնալ օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի, հարմարվողական հնարավորությունների և կարգավորող մեխանիզմների վրա։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում տարբեր օրգանների և համակարգերի գործունեության փոխկապակցվածությանը՝ ընդգծելով, որ առանձին ֆունկցիոնալ փոփոխությունները կարող են արտահայտվել ոչ միայն տվյալ համակարգի, այլև ամբողջ օրգանիզմի ինտեգրատիվ ցուցանիշների մակարդակում։ Քննարկվում են ֆունկցիոնալ ծանրաբեռնվածության, հարմարվողականության, սթրեսային ազդեցությունների և այլ ֆիզիոլոգիական վիճակների հետևանքով առաջացող փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր հիվանդագին գործընթացների ազդեցությունը օրգանիզմի ընդհանուր կարգավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում օրգանիզմի վիճակի գնահատման ցուցանիշներին և դրանց միջոցով ֆունկցիոնալ ու ախտաբանական փոփոխությունների հայտնաբերման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նյարդային, սրտանոթային, շնչառական և այլ համակարգերի գործունեության փոխազդեցության հարցերը՝ դրանք դիտարկելով ամբողջական ֆիզիոլոգիական պատկերի շրջանակում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ֆունկցիոնալ և ախտաբանական վիճակների համեմատական գնահատումը, ինչը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու օրգանիզմի բնական հարմարվողական արձագանքները հիվանդագին փոփոխություններից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մարդու ֆիզիոլոգիական վիճակի գնահատման, պաթոլոգիական գործընթացների ընդհանուր մեխանիզմների ուսումնասիրման և օրգանիզմի կարգավորող համակարգերի փոխազդեցության վերաբերյալ գիտելիքների խորացման համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում ֆիզիոլոգների, պաթոֆիզիոլոգների, բժիշկների, կենսաբանների, բժշկական հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-09-15
    Влияние некоторых функциональных и патологических процессов на интегративные показатели организма