Ещё в разделе Религия

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    История

    Տաթևի և Գլաձորի համալսարանները

    Տաթևի և Գլաձորի համալսարանները միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն կրթական և գիտական կենտրոններից էին, որոնք մեծ դեր են ունեցել հայ մշակույթի, գիտության և հոգևոր կյանքի զարգացման գործում։ Տաթևի վանք գործում էր Տաթևի համալսարանը, որը հատկապես զարգացավ XIV դարում և հայտնի էր իր բարձր մակարդակի կրթությամբ, փիլիսոփայության, աստվածաբանության, մաթեմատիկայի, գրչության և մանրանկարչության ուսուցմամբ։ Այստեղ դասավանդել են նշանավոր մտածողներ, որոնցից հայտնի են Հովհաննես Որոտնեցի և Գրիգոր Տաթևացի։ Գլաձորի համալսարան հիմնադրվել է XIII դարի վերջում և համարվել է միջնադարյան Հայաստանի ամենանշանավոր ուսումնագիտական կենտրոններից մեկը։ Այն հայտնի էր որպես «Երկրորդ Աթենք» և «Մայրաքաղաք իմաստության»։ Համալսարանում ուսումը տևում էր 7-8 տարի, և այստեղ կրթվել են բազմաթիվ վարդապետներ, գիտնականներ ու արվեստագետներ։ Գլաձորի համալսարանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական կրթության, ձեռագրարվեստի և մանրանկարչության զարգացման մեջ։

    Обновлено. 2026-10-23
    Տաթևի և Գլաձորի համալսարանները
    Онлайн

    История

    For three decades, Nagorno-Karabakh sought statehood. That quest is dead

    Գիրքը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ ձևավորված երկարատև քաղաքական, պատմական և հասարակական գործընթացների մանրամասն ուսումնասիրություն՝ անդրադառնալով ինքնորոշման ձգտումներին, պետականության գաղափարին, հակամարտության զարգացման փուլերին և տարածաշրջանում տեղի ունեցած կարևոր փոփոխություններին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են տասնամյակներ շարունակ ընթացած քաղաքական պայքարը, տարբեր կողմերի դիրքորոշումները, միջազգային դերակատարների ազդեցությունը և այն հանգամանքները, որոնք ձևավորել են տարածաշրջանի ներկա իրադրությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունների հաջորդականությունը, այլև դրանց ազդեցությունը մարդկանց կյանքի, ինքնության, անվտանգության և ապագայի վերաբերյալ պատկերացումների վրա։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ բարդ հակամարտության պատճառները, դրա պատմական արմատները և այն գործընթացները, որոնք հանգեցրել են նախկին քաղաքական նպատակների փոփոխության։ Այն նախատեսված է ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հարավային Կովկասի պատմությամբ, ազգային շարժումներով, տարածքային հակամարտություններով և ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների խնդիրներով։

    Обновлено. 2026-09-21
    For three decades, Nagorno-Karabakh sought statehood. That quest is dead
    Онлайн

    Лингвистика

    Աշխարհաբարի կանոնակարգման և այն հասարակական ընդհանուր լեզու դարձնելու առաջարկ

    Աշխատությունը նվիրված է աշխարհաբարի կանոնակարգման և այն հասարակության տարբեր խավերի համար ընդհանուր հաղորդակցական լեզու դարձնելու հարցին։ Այն արտացոլում է 19-րդ դարի հայ իրականության լեզվական ու մշակութային կարևոր խնդիրներից մեկը՝ գրավոր և բանավոր հաղորդակցության համար մատչելի, միասնական ու գործածելի լեզվական ձևի անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը քննարկման է դնում աշխարհաբարի կարգավորման, լեզվական կանոնների մշակման և հասարակական լայն շրջանակներում դրա տարածման գաղափարը։ Այս հարցադրումը կապված է գրագիտության զարգացման, կրթության հասանելիության, մամուլի ու գրականության տարածման և ազգային հաղորդակցության ընդլայնման հետ։ Աշխատության նշանակությունը պայմանավորված է ոչ միայն լեզվական առաջարկներով, այլև այն հասարակական մտահոգությամբ, որ լեզուն պետք է ծառայի մարդկանց փոխըմբռնմանը և չսահմանափակվի միայն կրթված կամ նեղ շրջանակների գործածությամբ։ Այն կարևոր նյութ է աշխարհաբարի ձևավորման ու զարգացման պատմության, հայերենի գրական նորմերի կայացման և լեզվական հասարակական քննարկումների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն մտավոր միջավայրի մասին, որտեղ քննարկվում էին հայերենի արդիականացման, միասնականացման և հանրային կյանքում դրա դերի ընդլայնման ուղիները։

    Обновлено. 2026-11-03
    Աշխարհաբարի կանոնակարգման և այն հասարակական ընդհանուր լեզու դարձնելու առաջարկ
    Онлайн

    Культура

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1983, Մարտ, թիվ 6)

    Այս տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողին ու մասնագետին անհրաժեշտ մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրմանը։ Այն ունի ընթացիկ տեղեկատու բնույթ և նպատակ ունի պարբերաբար ամփոփել ու ներկայացնել մշակույթի և արվեստի տարբեր ոլորտներին վերաբերող նոր գրքերը, հոդվածները, ժողովածուները և այլ հրատարակչական նյութերը՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած մասնագիտական գրականության մեջ։ Նյութը կարևոր գործիք է հատկապես գրադարանների, մշակութային հաստատությունների, գիտական և կրթական կազմակերպությունների համար, քանի որ մշակույթի և արվեստի ոլորտում նոր հրապարակումների հետևողական հաշվառումն ու համակարգումը նպաստում է տեղեկատվության հասանելիությանը և մասնագիտական աշխատանքների արդյունավետ կազմակերպմանը։ Մատենագիտական տեղեկությունները կարող են ընդգրկել հայկական գրականության, արվեստի պատմության, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, մշակութային ժառանգության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ հրատարակություններ։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունը նյութի համակարգված ներկայացումն է, որի շնորհիվ ընթերցողը կարող է ոչ միայն տեղեկանալ նոր լույս տեսած գրականության մասին, այլև գտնել անհրաժեշտ աղբյուրները ըստ թեմատիկ ուղղության կամ մշակույթի և արվեստի առանձին բնագավառների։ Մատենագիտական նկարագրությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև հետազոտական աշխատանքի համար, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ճշգրիտ նույնականացնել հրատարակությունները, կողմնորոշվել դրանց բովանդակային ուղղվածության մեջ և անհրաժեշտության դեպքում հետագայում որոնել համապատասխան գրականությունը գրադարանային ֆոնդերում կամ մատենագիտական շտեմարաններում։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես ընթացիկ մատենագիտության օրինակ, որը արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական տեղեկատվական միջավայրը և միաժամանակ պահպանում է այդ շրջանի հրատարակչական կյանքի մասին կարևոր փաստագրական տեղեկություններ։ Այն արժեքավոր է նաև մշակույթի պատմության ուսումնասիրման համար, քանի որ մատենագիտական ցանկերի միջոցով հնարավոր է վերականգնել, թե տվյալ ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի որ թեմաներն էին առավել ակտիվորեն ուսումնասիրվում, ինչ հեղինակներ և ստեղծագործություններ էին հրատարակվում, և ինչ ուղղություններով էր զարգանում մասնագիտական գրականությունը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, պատմաբաններին, հետազոտողներին, ուսանողներին և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականություն փնտրող ընթերցողներին։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ այն հատկապես օգտակար է արագ տեղեկատվական որոնման և մասնագիտական գրականության ընտրության համար, իսկ հետագա ուսումնասիրությունների տեսանկյունից կարող է ծառայել որպես արժեքավոր աղբյուր խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական հրատարակչական ժառանգության ուսումնասիրման համար։

    Обновлено. 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու  (1983, Մարտ, թիվ 6)
    Онлайн

    Математика

    Кольцевые детекторы переходного излучения и зарядовая асимметрия в электромагнитных ливнях 1-1000 ГэВ

    Աշխատությունը նվիրված է բարձր էներգիաների ֆիզիկայի և տարրական մասնիկների փորձարարական հետազոտությունների կարևոր խնդիրներից մեկին՝ անցումային ճառագայթման օղակաձև դետեկտորների աշխատանքային առանձնահատկությունների և լայն էներգետիկ տիրույթում էլեկտրամագնիսական հեղեղների լիցքային ասիմետրիայի ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բարձր էներգիա ունեցող լիցքավորված մասնիկների՝ տարբեր էլեկտրամագնիսական հատկություններով միջավայրերի սահմանները հատելիս առաջացող անցումային ճառագայթման գրանցման ֆիզիկական սկզբունքները, ինչպես նաև այդ երևույթի կիրառման հնարավորությունները մասնիկների նույնականացման և դրանց բնութագրերի որոշման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում օղակաձև կառուցվածք ունեցող դետեկտորների աշխատանքի մեխանիզմներին, դրանց զգայունությանը, գրանցման արդյունավետությանը և փորձարարական չափումների ճշգրտության վրա ազդող գործոններին։ Ուսումնասիրվում են 1-ից մինչև 1000 ԳէՎ էներգիաների տիրույթում ձևավորվող էլեկտրամագնիսական հեղեղների զարգացման օրինաչափությունները, դրանցում դրական և բացասական լիցքավորված բաղադրիչների հարաբերակցությունը և լիցքային ասիմետրիայի առաջացման ֆիզիկական պատճառները։ Քննարկվում է բարձր էներգիա ունեցող մասնիկների նյութի հետ փոխազդեցության հետևանքով երկրորդային մասնիկների առաջացման և բազմացման գործընթացը, որի արդյունքում ձևավորվում են բարդ կառուցվածք ունեցող մասնիկային հեղեղներ։ Վերլուծվում է լիցքավորված մասնիկների տարածական և էներգետիկ բաշխումը, ինչպես նաև հեղեղների տարբեր փուլերում դրանց քանակական հարաբերակցության փոփոխությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դետեկտորների միջոցով ստացված փորձարարական տվյալների և տեսական պատկերացումների համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել օգտագործվող գրանցման համակարգերի արդյունավետությունը և ավելի մանրամասն ուսումնասիրել բարձր էներգետիկ փոխազդեցությունների բնույթը։ Դիտարկվող էներգետիկ լայն միջակայքը հնարավորություն է տալիս հետևել ուսումնասիրվող երևույթների փոփոխությանը մասնիկների էներգիայի աճին զուգընթաց և բացահայտել տարբեր էներգիաներում էլեկտրամագնիսական հեղեղների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում ներկայացվող մոտեցումները կարող են նշանակություն ունենալ մասնիկների դետեկտորների կատարելագործման, փորձարարական սարքավորումների բնութագրերի գնահատման և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի փորձերում մասնիկների ավելի արդյունավետ գրանցման ու տարբերակման համար։ Հետազոտությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում տարրական մասնիկների ֆիզիկայի, միջուկային և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի, տիեզերական ճառագայթների ուսումնասիրության, ինչպես նաև մասնիկների գրանցման ժամանակակից մեթոդների և դետեկտորային համակարգերի մշակման ոլորտների մասնագետների համար։

    Обновлено. 2026-09-22
    Кольцевые детекторы переходного излучения и зарядовая асимметрия в электромагнитных ливнях 1-1000 ГэВ
    Онлайн

    Биология

    Сравнительное изучение протекторного эффекта пролином богатого нейрогормона гипоталамуса PRP-1 и змеиных ядов при периферической и центральной дегенерации нейронов спинного мозга после перерезки n.ischiadicus

    Այս գիտական աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական հետազոտություն, որը նվիրված է ողնուղեղի նեյրոնների ծայրամասային և կենտրոնական դեգեներացիայի պայմաններում տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի պաշտպանիչ ազդեցության համեմատական ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է հիպոթալամուսի պրոլինով հարուստ PRP-1 նեյրոհորմոնի և օձերի թույների ազդեցությունը նյարդային հյուսվածքի վերականգնման, նեյրոնների կենսունակության պահպանման և վնասվածքից հետո զարգացող դեգեներատիվ գործընթացների վրա։ Աշխատության հիմքում ընկած են լաբորատոր փորձարկումներ, որոնց ընթացքում գնահատվում են նյարդաբանական, հյուսվածաբանական և կենսաքիմիական փոփոխությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել նյարդային բջիջների պաշտպանությանը և վերականգնմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նյարդագիտության, նեյրոկենսաբանության, ֆիզիոլոգիայի, դեղաբանության և բժշկական հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են նեյրոդեգեներատիվ գործընթացները, նյարդային համակարգի վնասվածքների հետևանքները և հնարավոր բուժական մոտեցումները։

    Обновлено. 2026-08-25
    Сравнительное изучение протекторного эффекта пролином богатого нейрогормона гипоталамуса PRP-1 и змеиных ядов при периферической и центральной дегенерации нейронов спинного мозга после перерезки n.ischiadicus