Sasun

Финансы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսային համակարգի կարգավորման ֆինանսական հիմնախնդիրների, դրանց առաջացման պատճառների և կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մաքսային համակարգի դերը պետական ֆինանսների ձևավորման, արտաքին տնտեսական գործունեության կարգավորման և պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման գործընթացներում։ Վերլուծվում են մաքսային վճարների, հարկերի և այլ պարտադիր վճարների հաշվարկման ու գանձման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ներմուծման, արտահանման և տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային եկամուտների ձևավորմանը, դրանց պլանավորմանն ու կառավարմանը, մաքսային արժեքի որոշման խնդիրներին և ֆինանսական վերահսկողության արդյունավետությանը։ Քննարկվում են մաքսային վարչարարության կազմակերպման, վճարումների հավաքագրման, իրավական կարգավորման և համապատասխան ընթացակարգերի պարզեցման հետ կապված խնդիրները։ Դիտարկվում է մաքսային քաղաքականության փոխկապակցվածությունը հարկաբյուջետային, առևտրային և ընդհանուր տնտեսական քաղաքականության հետ՝ հաշվի առնելով պետական եկամուտների ապահովման և արտաքին առևտրի զարգացման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մաքսային վերահսկողության կատարելագործմանը, ֆինանսական խախտումների կանխարգելմանը, տեղեկատվական համակարգերի կիրառմանը և վարչարարության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Կարևորվում է այնպիսի կարգավորման մեխանիզմների ձևավորումը, որոնք կարող են նպաստել պետական ֆինանսական շահերի պաշտպանության և արտաքին տնտեսական գործունեության համար կանխատեսելի պայմանների ապահովման համատեղմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մաքսային համակարգի ֆինանսական կառավարման հիմնական խնդիրները և մշակելու դրա արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված մոտեցումներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, մաքսային գործի և պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Финансы

Աշխատանքը նվիրված է ֆինանսատնտեսական ճգնաժամերի փոխանցման մեխանիզմների ազդեցության գնահատման տեսական և գործնական մոտեցումների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն ուղիները, որոնց միջոցով արտաքին կամ ներքին ֆինանսական ցնցումները կարող են տարածվել տնտեսության տարբեր հատվածների միջև, գնահատել դրանց ազդեցության չափն ու արագությունը և ուսումնասիրել այն գործոնները, որոնք կարող են ուժեղացնել կամ մեղմել ճգնաժամային ազդեցությունները։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ ժամանակակից տնտեսություններում ֆինանսական և իրական հատվածները սերտորեն փոխկապակցված են, ուստի որևէ շուկայում առաջացած լուրջ խանգարումը կարող է աստիճանաբար փոխանցվել մյուս ոլորտներին։ Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսության համար հատկապես կարևոր են արտաքին տնտեսական և ֆինանսական զարգացումների ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ միջազգային շուկաների փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ներքին պահանջարկի, փոխարժեքի, կապիտալի հոսքերի, վարկավորման և տնտեսական ակտիվության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆինանսական ճգնաժամի փոխանցման հիմնական ալիքների բացահայտումը։ Դրանց շարքում կարող են դիտարկվել ֆինանսական շուկաների, բանկային համակարգի, արտաքին առևտրի, դրամական փոխանցումների, փոխարժեքի, տոկոսադրույքների, ներդրումների և պետական ֆինանսների միջոցով ազդեցության տարածման մեխանիզմները։ Յուրաքանչյուր ալիք կարող է ունենալ տարբեր ուժգնություն և ժամանակային ուշացում, ուստի դրանց առանձին և համակցված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ճգնաժամային գործընթացների մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային համակարգի դերին։ Ֆինանսական միջնորդության միջոցով բանկերը կապում են խնայողությունները, վարկավորումը և տնտեսական ակտիվությունը, հետևաբար ֆինանսական շուկաներում կամ բանկային համակարգում առաջացած խնդիրները կարող են սահմանափակել տնտեսության ֆինանսավորման հնարավորությունները։ Վարկավորման նվազումը կարող է ազդել ձեռնարկությունների ներդրումային ծրագրերի, արտադրության, սպառման և զբաղվածության վրա՝ ֆինանսական ցնցումը վերածելով իրական տնտեսության անկման։ Ուսումնասիրության մյուս կարևոր ուղղությունը փոխարժեքային փոխանցման մեխանիզմն է։ Արտաքին ֆինանսական ցնցումները կարող են առաջացնել ազգային արժույթի նկատմամբ պահանջարկի փոփոխություններ, փոխել ներմուծվող ապրանքների գները և ազդել գնաճային գործընթացների վրա։ Միաժամանակ փոխարժեքի տատանումները կարող են տարբեր կերպ անդրադառնալ ներմուծող և արտահանող ընկերությունների ֆինանսական վիճակի վրա, ինչպես նաև արտարժութային պարտավորություններ ունեցող տնտեսավարող սուբյեկտների վրա։ Արտաքին առևտրի միջոցով ճգնաժամի փոխանցումը նույնպես կարևոր նշանակություն ունի։ Միջազգային պահանջարկի նվազումը կարող է կրճատել արտահանման ծավալները, իսկ համաշխարհային գների և մատակարարման պայմանների փոփոխությունը կարող է ազդել ներմուծման արժեքի և ներքին արտադրության վրա։ Հայաստանի տնտեսության համար այս ալիքի գնահատումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու արտաքին շուկաների փոփոխությունների ազդեցությունը տնտեսական աճի և զբաղվածության վրա։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև արտերկրից ստացվող դրամական փոխանցումների դերը։ Տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում արտագնա աշխատանքի հիմնական երկրներում եկամուտների կամ զբաղվածության նվազումը կարող է հանգեցնել փոխանցումների կրճատման, ինչը, իր հերթին, կարող է նվազեցնել տնային տնտեսությունների սպառումը և ազդել ներքին տնտեսական ակտիվության վրա։ Այս մեխանիզմը հատկապես կարևոր է այն տնտեսությունների համար, որտեղ տնային տնտեսությունների եկամուտների ձևավորման մեջ արտաքին փոխանցումները զգալի դեր ունեն։ Հետազոտության մեթոդաբանական մասը կարող է ներառել մակրոտնտեսական և ֆինանսական ցուցանիշների դինամիկ շարքի վերլուծություն, փոխկապակցվածության ուսումնասիրություն, տնտեսաչափական մոդելավորում և սցենարային գնահատումներ։ Նման գործիքների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ճգնաժամային ցնցումների ազդեցության չափը, դրանց տարածման արագությունը և տարբեր տնտեսական փոփոխականների արձագանքը։ Կարող են կիրառվել նաև իմպուլսային արձագանքների, պատճառահետևանքային կապերի և փոփոխականների փոխադարձ կախվածության գնահատման մեթոդներ։ Կարևոր է նաև տարբերակել կարճաժամկետ և երկարաժամկետ ազդեցությունները։ Որոշ ճգնաժամային շոկեր կարող են արագ անդրադառնալ ֆինանսական շուկաների և փոխարժեքի վրա, մինչդեռ դրանց ազդեցությունը արտադրության, զբաղվածության և պետական ֆինանսների վրա կարող է դրսևորվել ավելի ուշ։ Ժամանակային այս տարբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել փոխանցման ամբողջ շղթան։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆինանսական և մակրոտնտեսական քաղաքականության դերին ճգնաժամային ազդեցությունների մեղմացման գործում։ Կենտրոնական բանկի դրամավարկային գործիքները, բանկային համակարգի կարգավորումը, պետական ծախսերի և հարկաբյուջետային քաղաքականության միջոցառումները կարող են տարբեր փուլերում փոխել ճգնաժամի փոխանցման ուժգնությունը։ Այդ պատճառով գնահատման համակարգում կարևոր է հաշվի առնել ոչ միայն արտաքին շոկի բնույթը, այլև տնտեսական քաղաքականության արձագանքը։ Հայաստանի պայմաններում ճգնաժամային փոխանցման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարող է հիմք ծառայել տնտեսության խոցելիության բացահայտման համար։ Եթե որոշակի արտաքին կամ ներքին շոկերի նկատմամբ առավել զգայուն են ֆինանսական շուկաները, փոխարժեքը, բանկային վարկավորումը կամ արտաքին առևտուրը, ապա դրանց նկատմամբ դիմակայունության բարձրացումը կարող է դառնալ տնտեսական քաղաքականության կարևոր ուղղություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ֆինանսական շուկաների, բանկային համակարգի և մակրոտնտեսական գործընթացների վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով գնահատել ֆինանսատնտեսական ճգնաժամերի փոխանցման հիմնական ալիքների ազդեցությունը ՀՀ տնտեսության վրա։ Թեման ունի կարևոր գիտագործնական նշանակություն, քանի որ փոխանցման մեխանիզմների բացահայտումն ու քանակական գնահատումը կարող են նպաստել տնտեսական ռիսկերի վաղ հայտնաբերմանը, մակրոտնտեսական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը և արտաքին ու ներքին ճգնաժամերի նկատմամբ Հայաստանի տնտեսության դիմակայունության ամրապնդմանը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է զարկերակային բարոռեցեպտորային ռեֆլեքսի գործունեության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով միաժամանակ որպես վեգետատիվ նյարդային համակարգի վրա ազդող դեղաբանական միջոցների ազդեցության թիրախ և որպես մաթեմատիկական մոդելավորման օբյեկտ։ Հետազոտության շրջանակում քննության է առնվում բարոռեֆլեքսի դերը զարկերակային ճնշման կարճաժամկետ կարգավորման, սրտի աշխատանքի և անոթային տոնուսի պահպանման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անոթների պատերում տեղակայված բարոռեցեպտորների կողմից ճնշման փոփոխությունների ընկալմանը, համապատասխան նյարդային ազդակների փոխանցմանը կենտրոնական նյարդային համակարգ և դրանց հիման վրա ձևավորվող ինքնավար պատասխաններին։ Վերլուծվում են սիմպաթիկ և պարասիմպաթիկ նյարդային համակարգերի մասնակցությունը սրտի հաճախության, սրտամկանի կծկողականության և ծայրամասային անոթային դիմադրության կարգավորմանը։ Քննության են առնվում վեգետատիվ նյարդային համակարգի տարբեր օղակների վրա ազդող դեղաբանական միջոցների ազդեցությունները՝ գնահատելով դրանց հետևանքով բարոռեֆլեքսային պատասխանների ուժգնության, զգայունության և դինամիկայի փոփոխությունները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում դեղաբանական ազդեցության պայմաններում սրտանոթային համակարգի փոխհատուցողական մեխանիզմների բացահայտմանը և տարբեր կարգավորիչ օղակների փոխադարձ կապերի պարզաբանմանը։ Աշխատության մյուս կարևոր ուղղությունը կենսաբանական այս բարդ կարգավորիչ համակարգի մաթեմատիկական նկարագրությունն է։ Մշակվող մոդելներում կարող են ներառվել զարկերակային ճնշումը, սրտի հաճախությունը, անոթային դիմադրությունը, բարոռեցեպտորների ակտիվությունը և ինքնավար նյարդային համակարգի պատասխանները բնութագրող փոփոխականներ։ Նման մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս քանակապես նկարագրել հետադարձ կապի մեխանիզմները, ուսումնասիրել համակարգի արձագանքը տարբեր արտաքին և դեղաբանական ազդեցությունների նկատմամբ և համեմատել հաշվարկային արդյունքները փորձարարական տվյալների հետ։ Հետազոտությունը նպաստում է սրտանոթային համակարգի նյարդահումորալ կարգավորման օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը և ցույց է տալիս փորձարարական ֆիզիոլոգիայի, դեղաբանության ու մաթեմատիկական մեթոդների համատեղ կիրառման հնարավորությունները։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ արյան ճնշման կարգավորման խանգարումների մեխանիզմների հետագա ուսումնասիրության, դեղաբանական ազդեցությունների գնահատման և սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակը նկարագրող առավել ճշգրիտ մոդելների մշակման համար։

Информатика

Այս գիրքը նվիրված է թվային սխեմաների ավտոմատացված նախագծման ինտերվալային տրամաբանական մեթոդների մշակմանը՝ ներկայացնելով թվային համակարգերի նախագծման և մոդելավորման կարևորագույն ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են տրամաբանական նախագծման գործընթացների ավտոմատացման սկզբունքները, անորոշության պայմաններում թվային սխեմաների վերլուծության և սինթեզի մեթոդները, ինչպես նաև հաշվարկային արդյունավետության բարձրացման մոտեցումները։ Գրքում ներկայացվում են տեսական հիմունքներ, ալգորիթմներ և գործնական լուծումներ, որոնք նպաստում են բարդ թվային համակարգերի նախագծման հուսալիության և ճշգրտության բարելավմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել էլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարագիտության, ավտոմատացված նախագծման համակարգերի ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, ինժեներների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է իշեմիկ ինսուլտի պաթոգենեզում օքսիդատիվ սթրեսի, կոմպլեմենտի ակտիվացման լեկտինային ուղու և աբերանտ ապոպտոզի դերի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են իշեմիկ վնասման ընթացքում տեղի ունեցող բջջային և մոլեկուլային գործընթացները, վերլուծվում են ազատ ռադիկալների կուտակման, իմունաբորբոքային արձագանքի և ծրագրավորված բջջային մահվան մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը գլխուղեղի հյուսվածքների վնասման զարգացման մեջ։ Հեղինակը քննարկում է օքսիդատիվ սթրեսի և կոմպլեմենտային համակարգի ակտիվացման ազդեցությունը նյարդաբջիջների կենսունակության, բորբոքային գործընթացների և հիվանդության կլինիկական ընթացքի վրա՝ ներկայացնելով ժամանակակից փորձարարական և կլինիկական հետազոտությունների արդյունքները։ Աշխատությունն ընդգրկում է կենսաքիմիական, իմունաբանական և մոլեկուլային ուսումնասիրությունների տվյալներ, որոնք նպաստում են իշեմիկ ինսուլտի զարգացման մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը և նոր ախտորոշիչ ու բուժական մոտեցումների մշակմանը։ Գիրքը նախատեսված է նյարդաբանների, պաթոֆիզիոլոգների, կենսաքիմիկոսների, իմունաբանների, բժշկական գիտաշխատողների, կլինիկական հետազոտողների, բժշկական բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ալկոհոլային խմիչքների շուկայի զարգացման և արտադրության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ալկոհոլային խմիչքների արտադրության և իրացման ոլորտի տնտեսական առանձնահատկություններն են, շուկայի զարգացման միտումները, մրցակցային միջավայրը և արտադրող կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են ոլորտի ձևավորման և զարգացման վրա ազդող հիմնական տնտեսական գործոնները, ներքին պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցությունը, արտադրական ներուժի օգտագործման մակարդակը, գնային քաղաքականությունը և շուկայի կառուցվածքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի ալկոհոլային խմիչքների արտադրության ավանդույթներին, տեղական հումքային բազայի օգտագործմանը, արտադրանքի տեսականու ընդլայնմանը և որակի բարձրացմանը՝ որպես ոլորտի մրցունակության ամրապնդման կարևոր նախապայմանների։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են արտադրության ինքնարժեքի նվազեցման, նյութական և էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման և արտադրական հզորությունների առավել արդյունավետ շահագործման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև շուկայավարման և իրացման համակարգերի զարգացումը, ապրանքանիշերի դիրքավորման, սպառողների պահանջարկի ուսումնասիրման և արտահանման շուկաների ընդլայնման նշանակությունը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում պետական կարգավորման, հարկային և մաքսային քաղաքականության, ոլորտի համար սահմանվող նորմատիվ պահանջների և դրանց տնտեսական ազդեցության հարցերին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են միջազգային շուկաներում հայկական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման հնարավորությունները, արտահանման ներուժի օգտագործումը և արտաքին շուկաների պահանջներին համապատասխան արտադրանքի ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է արտադրության տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ շահութաբերության, ծախսերի, արտադրողականության, ներդրումների արդյունավետության և այլ տնտեսական ցուցանիշների միջոցով։ Առաջարկվող մոտեցումները միտված են արտադրական և կառավարչական գործընթացների կատարելագործմանը, մրցունակության բարձրացմանը, նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառմանը և ոլորտի կայուն տնտեսական զարգացմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել ալկոհոլային խմիչքների արտադրությամբ և իրացմամբ զբաղվող կազմակերպությունների ռազմավարական պլանավորման, ներդրումային որոշումների հիմնավորման և արտադրության արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ագրոբիզնեսի և սննդի արդյունաբերության մասնագետներին, ձեռնարկատերերին, ոլորտային կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։