Սոցիալ-իրավական պետության սահմանադրական մոդելի կայացման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

История

Աշխատությունը նվիրված է 1878–1923 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում արևմտահայ բնակչության նկատմամբ պետական անվտանգության և գաղտնի ծառայությունների քաղաքականության պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն վարչական, ոստիկանական և հետախուզական մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով իշխանությունները տեղեկություններ էին հավաքում հայկական հասարակական, քաղաքական, կրթական և համայնքային կյանքի վերաբերյալ՝ դրանք դիտարկելով կայսրության ներքին անվտանգության քաղաքականության ավելի լայն համատեքստում։ Ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու գործընթացների զարգացմանը Բեռլինի վեհաժողովից հետո ձևավորված քաղաքական իրադրությունից մինչև Օսմանյան կայսրության վերջին տարիները՝ հաշվի առնելով տարբեր իշխանությունների և քաղաքական վարչակարգերի պայմաններում տեղի ունեցած փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել պետական հաստատությունների զեկուցագրերը, պաշտոնական գրագրությունը, դիվանագիտական փաստաթղթերը, հուշագրությունները, մամուլի նյութերը և այլ սկզբնաղբյուրներ՝ պարզելու համար, թե ինչպես էին իշխանական կառույցները գնահատում հայկական կազմակերպությունների, մտավորականների, հոգևորականների և հասարակական գործիչների գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական վերահսկողության և հայկական ազգային ու հասարակական շարժումների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն պատկերացումներին, որոնց հիման վրա հայկական քաղաքական և համայնքային գործունեության տարբեր դրսևորումներ կարող էին ներկայացվել որպես անվտանգության խնդիր։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նաև գաղտնի տեղեկատվության հավաքման, հաղորդման և պետական որոշումների կայացման միջև առկա կապերը՝ խուսափելով առանձին փաստաթղթերի կամ պաշտոնական գնահատականների անվերապահ ընդունումից։ Կարևոր է աղբյուրների քննադատական համադրումը, քանի որ անվտանգության կառույցների փաստաթղթերը կարող էին արտացոլել ոչ միայն փաստական տեղեկություններ, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական մտահոգությունները, կասկածները և վարչական մոտեցումները։ Թեման առնչվում է նաև ուշ օսմանյան ժամանակաշրջանի կենտրոնացման քաղաքականությանը, ազգային հարցերին, քաղաքական բռնությունների պատմությանը և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների զարգացումներին՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել արևմտահայության նկատմամբ պետական քաղաքականության տարբեր բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայոց պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, անվտանգության կառույցների պատմության և աղբյուրագիտության մոտեցումները՝ նպաստելով արևմտահայության քաղաքական ու հասարակական պատմության և ուշ օսմանյան պետական համակարգի գործունեության առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Биология

Այս աշխատանքը նվիրված է տարբեր ծագման խաղողի սորտերի գեներատիվ ոլորտի համեմատական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց կենսաբանական և ագրոնոմիական առանձնահատկությունները։ Նյութում վերլուծվում են ծաղկման, փոշոտման, պտղակալման և բերքատվության ձևավորման գործընթացները՝ կախված սորտային առանձնահատկություններից, կլիմայական պայմաններից և մշակման տեխնոլոգիաներից։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև գեներատիվ զարգացման փուլերի դինամիկան՝ ներառյալ ծաղկաբույլերի ձևավորումը, ծաղկաբացումն ու պտղի զարգացումը, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր ծագման սորտերի ադապտացիոն կարողություններին, բերքատվության կայունությանը և գյուղատնտեսական արժեքին։ Նյութը կարևոր է այգեգործության, բուսաբուծության և ագրոբիոլոգիայի ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով խաղողագործության գիտական հիմքերի կատարելագործմանը և արտադրողականության բարձրացմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական անվտանգության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, դրանց առաջացման հիմնական պատճառների բացահայտմանը և հնարավոր լուծումների մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում տնտեսական անվտանգությունը դիտարկվում է որպես ազգային անվտանգության կարևոր բաղադրիչ, որը ներառում է երկրի տնտեսական կայունության, ինքնուրույն զարգացման, ներքին ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, արտաքին տնտեսական ազդեցությունների նկատմամբ դիմակայունության և բնակչության սոցիալ-տնտեսական բարեկեցության ապահովումը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են Հայաստանի տնտեսության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, որոնք կարող են վտանգել տնտեսական կայունությունն ու երկարաժամկետ զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական աճի տեմպերին, ներդրումային միջավայրին, պետական ֆինանսներին, արտաքին առևտրին, ներմուծումից կախվածությանը, արտահանման կառուցվածքին, գործազրկությանը, աղքատությանը և տնտեսության կառուցվածքային անհավասարակշռություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի տնտեսության արտաքին խոցելիության գնահատումը, այդ թվում՝ համաշխարհային և տարածաշրջանային տնտեսական փոփոխությունների, միջազգային շուկաների տատանումների, արտաքին ֆինանսական հոսքերի և աշխարհաքաղաքական զարգացումների հնարավոր ազդեցությունը երկրի տնտեսական անվտանգության վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև էներգետիկ, պարենային և ֆինանսական անվտանգության խնդիրներին՝ դիտարկելով դրանց փոխկապակցվածությունը տնտեսական համակարգի ընդհանուր կայունության հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տնտեսական անվտանգության գնահատման մեթոդաբանությունը․ ուսումնասիրության ընթացքում կարող են սահմանվել հիմնական ցուցանիշներ և չափանիշներ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել տնտեսական համակարգի խոցելի կողմերը, գնահատել առկա սպառնալիքների մակարդակը և կանխատեսել դրանց հնարավոր հետևանքները։ Աշխատանքում քննարկվում են նաև պետական տնտեսական քաղաքականության այն ուղղությունները, որոնք կարող են նպաստել ռիսկերի նվազեցմանը և երկրի դիմակայունության բարձրացմանը։ Դրանց շարքում կարևոր են տնտեսության դիվերսիֆիկացումը, տեղական արտադրության զարգացումը, արտահանման խթանումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը, տեխնոլոգիական արդիականացումը, մարդկային կապիտալի զարգացումը և ռազմավարական ոլորտների կայունության ապահովումը։ Հետազոտության գործնական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ տնտեսական անվտանգության արդյունավետ համակարգը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն արձագանքելու արդեն առաջացած ճգնաժամերին, այլև նախապես բացահայտելու հնարավոր սպառնալիքները և մշակելու կանխարգելիչ քաղաքականություն։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման և ազգային անվտանգության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և Հայաստանի տնտեսական զարգացման ռազմավարական խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

Ժողովածուն ներկայացնում է ռուս նշանավոր առակագիր Իվան Կռիլովի ստեղծագործական ժառանգությունը՝ ընթերցողին ծանոթացնելով նրա առակների գեղարվեստական աշխարհին, սուր դիտողականությանը և բարոյափիլիսոփայական գաղափարներին։ Կռիլովի առակներում կենդանիները, թռչուններն ու առարկաները հանդես են գալիս մարդկային բնավորությունների և հասարակական հարաբերությունների խորհրդանշական կերպարներով։ Նրանց գործողությունների միջոցով հեղինակը բացահայտում է մարդկային թերությունները՝ ագահությունը, մեծամտությունը, նախանձը, կեղծավորությունը, փառասիրությունը, տգիտությունն ու անպատասխանատվությունը։ Առակների սյուժեները հաճախ կառուցված են պարզ, հիշվող իրավիճակների շուրջ, սակայն դրանց ավարտին ներկայացվող խրատական միտքը տարածվում է մարդկային կյանքի և հասարակական վարքագծի ավելի լայն հարցերի վրա։ Հեղինակը քննադատում է անարդարությունը, պաշտոնական դիրքի չարաշահումը, դատարկ խոստումները և արտաքին փայլի հետևում թաքնված թերությունները՝ միաժամանակ կարևորելով խոհեմությունը, ազնվությունը, աշխատասիրությունն ու արդարամտությունը։ Կռիլովի ստեղծագործություններին բնորոշ են կենդանի երկխոսությունները, ժողովրդական խոսքին մոտ լեզուն, հումորը, երգիծանքը և պատկերավոր համեմատությունները, որոնց շնորհիվ առակները մնում են մատչելի ու ազդեցիկ տարբեր տարիքի ընթերցողների համար։ Դրանք ոչ միայն զվարճացնում են, այլև խթանում են քննադատական մտածողությունը՝ սովորեցնելով գնահատել արարքների հետևանքները և ճանաչել մարդկային վարքի հակասությունները։ Ժողովածուն արժեքավոր է ռուս գրականության դասական առակագրության, թարգմանական գրականության և բարոյական դաստիարակության պատմության ուսումնասիրության համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից տնտեսության զարգացման պայմաններում գիտելիքի վրա հիմնված կառավարման համակարգերի ձևավորման, կիրառման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմքում այն գաղափարն է, որ գիտելիքը, մարդկային կապիտալը, նորարարությունը, տեղեկատվությունը և տեխնոլոգիական առաջընթացը դարձել են տնտեսական աճի և մրցունակության առանցքային գործոններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են գիտելիքահենք տնտեսության ձևավորման նախադրյալները, տնտեսական կառավարման ավանդական և նոր մոտեցումների փոխակերպումները, ինչպես նաև գիտելիքի ստեղծման, տարածման և արդյունավետ օգտագործման նշանակությունը երկրի զարգացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային կապիտալի զարգացմանը, կրթության և գիտության դերին, նորարարական գործունեության խթանմանը, տեղեկատվական և թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը և կառավարման որոշումների կայացման գործընթացում գիտելիքի օգտագործմանը։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև այն ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական խնդիրները, որոնք կարող են խոչընդոտել գիտելիքահենք կառավարման համակարգերի արդյունավետ ձևավորմանը, այդ թվում՝ գիտելիքի կառավարման մեխանիզմների անկատարությունը, մասնագիտական ներուժի ոչ լիարժեք օգտագործումը, գիտություն–կրթություն–բիզնես կապերի սահմանափակ զարգացումը և նորարարությունների ներդրման դժվարությունները։ Կարևորվում է պետական կառավարման, մասնավոր հատվածի, կրթական և գիտական կառույցների համագործակցությունը՝ որպես գիտելիքի վրա հիմնված տնտեսական զարգացման անհրաժեշտ պայման։ Աշխատության մեջ տնտեսական զարգացումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես արտադրության և եկամուտների աճ, այլև որպես գիտելիքի ստեղծման, կուտակման և կիրառման շարունակական գործընթաց, որը կարող է բարձրացնել տնտեսության արտադրողականությունը, ճկունությունը և մրցունակությունը։ Ներկայացված մոտեցումները կարող են օգտակար լինել տնտեսական քաղաքականության մշակման, զարգացման ռազմավարությունների ձևավորման և կառավարման արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, կառավարման ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին՝ որպես գիտելիքահենք տնտեսական զարգացման տեսական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրության նյութ։

Право

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դատավարության շրջանակում գործը դատաքննության նախապատրաստելու փուլին՝ ուսումնասիրելով դրա իրավական նշանակությունը, նպատակները, խնդիրները և իրականացման դատավարական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում այն գործողություններն են, որոնք իրականացվում են դատաքննության արդյունավետ և պատշաճ կազմակերպումն ապահովելու համար՝ դատարանի և դատավարության մասնակիցների կողմից անհրաժեշտ նախապատրաստական միջոցառումների իրականացման միջոցով։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ գործի նախապատրաստման ընթացքում դատարանի դերին, կողմերի դատավարական իրավունքներին ու պարտականություններին, ապացույցների ներկայացման և հավաքագրման, գործի փաստական հանգամանքների հստակեցման, կողմերի դիրքորոշումների պարզաբանման և վեճի իրավական շրջանակի որոշման հարցերին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև այն հանգամանքը, որ պատշաճ նախապատրաստումը հնարավորություն է տալիս խուսափել դատաքննության անհարկի ձգձգումներից, ապահովել դատավարական տնտեսությունը և ստեղծել պայմաններ գործի ամբողջական ու օբյեկտիվ քննության համար։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նախապատրաստական փուլում ընդունվող դատավարական որոշումները, կողմերի հաշտության հնարավորությունը, անհրաժեշտության դեպքում երրորդ անձանց կամ այլ մասնակիցների ներգրավումը, ապացուցման շրջանակի որոշումը և դատաքննության նշանակման հետ կապված հարցերը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են վերլուծվել նաև գործը նախապատրաստելու փուլում առաջացող գործնական խնդիրները և դրանց լուծման հնարավոր իրավական մեխանիզմները՝ հաշվի առնելով քաղաքացիական դատավարության արդյունավետության, կողմերի մրցակցության և դատական պաշտպանության մատչելիության սկզբունքները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքացիական դատավարության իրավունքի մասնագետների, փաստաբանների, դատավորների, իրավաբանների, իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների և քաղաքացիական դատավարության ընթացակարգային հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։