Սոցիալ-իրավական պետության սահմանադրական մոդելի կայացման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Биология

Գրքում ուսումնասիրվում է ուղեղի պլաստիկությունը տարբեր սթրեսային պայմաններում, ներկայացվում են նյարդային ցանցերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները սթրեսի ազդեցության ներքո, վերլուծվում են սինապտիկ փոխկապակցությունների մոդուլյացիան, նեյրոհորմոնների և նեյրոտրանսմիտերների դերը ուղեղի հարմարվողականության գործընթացներում, դիտարկվում են սթրեսային ներգործության տարբեր տեսակները՝ կարճաժամկետ և երկարաժամկետ ազդեցությամբ, ուսումնասիրվում են ճանաչողական և հույզային պրոցեսների վրա ուղեղի պլաստիկության ազդեցությունը, ներկայացվում են փորձարարական մեթոդներ՝ մագնիսառեզոնանսային, էլեկտրոֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական ցուցանիշների միջոցով պլաստիկության գնահատման համար, գիրքը համադրում է նեյրոկենսաբանության, հոգեբանության և բժշկության մոտեցումները՝ նպաստելով ուղեղի հարմարվողականության մեխանիզմների բացահայտմանը և սթրեսի ազդեցության վերահսկման գիտական հիմքերի զարգացմանը։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է Դավիթ Անհաղթին վերագրվող աստվածաբանական բնագրի և դրա շուրջ ձևավորված մեկնողական ավանդույթի պատմագիտական ու աստվածաբանական համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում Սուրբ Խաչի քրիստոնեական խորհրդաբանության ներկայացումն է, դրա գաղափարական բովանդակությունը, աստվածաբանական հիմնավորումները և հայ միջնադարյան հոգևոր մտքի շրջանակում ունեցած նշանակությունը։ Բնագիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական բովանդակություն ունեցող գրական ստեղծագործություն, այլև որպես հայ քրիստոնեական աշխարհայացքի, մեկնողական մշակույթի և մտավոր ավանդույթի զարգացման մասին տեղեկություններ պարունակող սկզբնաղբյուր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խաչի խորհրդի մեկնաբանությանը, Քրիստոսի փրկագործության գաղափարին և այն աստվածաբանական պատկերացումներին, որոնց միջոցով բացահայտվում է խաչի տեղը քրիստոնեական վարդապետության մեջ։ Քննվում են ստեղծագործության կառուցվածքային, գաղափարական և հռետորական առանձնահատկությունները, աստվածաշնչյան հղումների գործառույթը և քրիստոնեական խորհրդանիշների մեկնաբանման եղանակները։ Պատմագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է երկի ձևավորման մշակութային ու եկեղեցական միջավայրը, ձեռագրային փոխանցման ավանդույթը և հետագա դարերում դրա ընկալման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ստեղծագործության հեղինակության և վերագրման խնդրին՝ հաշվի առնելով Դավիթ Անհաղթի անունով պահպանված ժառանգության ուսումնասիրության ընթացքում առաջացած բանասիրական ու պատմագիտական հարցերը։ Մեկնությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են մեկնաբանվել բնագրի աստվածաբանական հասկացությունները, խորհրդանշական պատկերները և գաղափարական շեշտադրումները։ Համեմատական քննության միջոցով հնարավոր է բացահայտել մեկնողական ավանդույթի շարունակականությունն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև այն մտավոր միջավայրը, որտեղ գործել են մեկնիչները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ միջնադարյան աստվածաբանական գրականության և փիլիսոփայական մտածողության փոխհարաբերությանը, քանի որ բնագրի գաղափարական կառուցվածքում կրոնական խորհրդաբանությունը կարող է զուգակցվել տրամաբանական ու փիլիսոփայական մեկնաբանության տարրերի հետ։ Ձեռագրագիտական և աղբյուրագիտական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս դիտարկել բնագրի տարբերակների փոխանցման, ընդօրինակման և մեկնությունների պահպանման պատմությունը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ միջնադարյան աստվածաբանական մտքի, Սուրբ Խաչի պաշտամունքի գաղափարական հիմքերի, մեկնողական գրականության և Դավիթ Անհաղթին վերագրվող ժառանգության պատմական ընկալման բացահայտման համար՝ միավորելով պատմագիտության, աստվածաբանության, աղբյուրագիտության և միջնադարյան հայ գրական մշակույթի ուսումնասիրության մոտեցումները։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների լայն կիրառման պայմաններում անձի մասնագիտական անվտանգության հոգեբանական հիմքերի և դրանց ապահովման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մասնագիտական գործունեության ընթացքում մարդու հոգեբանական կայունությունը, փոփոխվող տեխնոլոգիական միջավայրին հարմարվելու կարողությունը, աշխատանքային արդյունավետության պահպանումը և մասնագիտական ռիսկերի ընկալման առանձնահատկություններն են։ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ինտենսիվ օգտագործումը դիտարկվում է որպես աշխատանքային միջավայրը վերափոխող գործոն, որը մի կողմից ընդլայնում է մասնագիտական հնարավորությունները, իսկ մյուս կողմից կարող է առաջացնել տեղեկատվական գերբեռնվածություն, ուշադրության երկարատև կենտրոնացման անհրաժեշտություն, աշխատանքի արագ տեմպ և նոր գործիքներին շարունակաբար հարմարվելու պահանջ։ Քննվում են մասնագիտական անվտանգության հետ կապված հոգեբանական այնպիսի նախադրյալներ, ինչպիսիք են ինքնակարգավորումը, պատասխանատվությունը, ուշադրության կայունությունը, սթրեսակայունությունը, որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները, մասնագիտական ինքնագնահատականը և փոփոխություններին հարմարվելու պատրաստակամությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մարդու և տեխնոլոգիական համակարգի փոխազդեցությանը՝ ուսումնասիրելով թվային աշխատանքային միջավայրի ազդեցությունը աշխատողի վարքի, ճանաչողական գործընթացների և մասնագիտական գործունեության կազմակերպման վրա։ Կարևորվում է նաև տեղեկատվության ընկալման և մշակման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ մասնագիտական սխալների առաջացման հավանականությունը կարող է կապված լինել ոչ միայն տեխնիկական, այլև մարդկային գործոնների հետ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են դիտարկվել հոգեբանական գնահատման և մասնագիտական գործունեության վերլուծության մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել տարբեր աշխատանքային իրավիճակներում անվտանգության պահպանմանը նպաստող կամ այն դժվարացնող գործոնները։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է կանխարգելիչ մոտեցումների դերը՝ մասնագիտական պատրաստվածության, թվային կարողունակությունների զարգացման, աշխատանքի նպատակահարմար կազմակերպման և հոգեբանական ինքնակարգավորման հմտությունների ձևավորման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կազմակերպական միջավայրի նշանակությանը, քանի որ աշխատանքի պայմանները, հաղորդակցությունը, պատասխանատվությունների բաշխումը և տեխնոլոգիական փոփոխությունների կառավարումը կարող են էականորեն ազդել աշխատողի մասնագիտական անվտանգության զգացողության և վարքի վրա։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է աշխատանքի հոգեբանության, կազմակերպական հոգեբանության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և մարդկային գործոնի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ժամանակակից թվայնացված աշխատանքային միջավայրում անվտանգ և կայուն մասնագիտական գործունեության հոգեբանական նախադրյալները բացահայտելու նպատակով։

Право

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է միջազգային առևտրային հարաբերություններում ձևավորված ոչ պետական իրավական նորմերի կիրառման խնդիրները՝ հատկապես այն համակարգի համատեքստում, որը հայտնի է որպես «lex mercatoria» և որը զարգացել է որպես միջազգային գործարար պրակտիկայի ինքնակարգավորվող կանոնների ամբողջություն։ Գրքում քննարկվում են այն հիմնական հարցերը, թե ինչպես և ինչ սահմաններում կարող են այդ ոչ պետական նորմերը կիրառվել միջազգային մասնավոր իրավունքի շրջանակներում, ինչպես են դրանք փոխազդում ազգային օրենսդրությունների և միջազգային պայմանագրային իրավունքի հետ, ինչպես նաև ինչ իրավական բնույթ ունեն դրանք արբիտրաժային գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական որոշակիության, կիրառելի իրավունքի ընտրության, կողմերի ինքնավարության և դատական վերահսկողության խնդիրներին, ինչպես նաև այն հակասություններին, որոնք առաջանում են տարբեր իրավական համակարգերի միջև։ Նյութը կարևորում է նաև գործնական արբիտրաժային փորձը, որտեղ lex mercatoria-ն հաճախ օգտագործվում է որպես ճկուն և գործարար միջավայրին հարմարեցված կարգավորող մեխանիզմ, սակայն միաժամանակ առաջացնում է վեճեր դրա պարտադիր ուժի և սահմանների վերաբերյալ։

Право

Այս քրեագիտական և սոցիոլոգիական ուսումնասիրությունը նվիրված է կանանց հանցավորության հիմնախնդիրների վերլուծությանը Հայաստանի Հանրապետությունում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են կանանց կողմից կատարվող հանցագործությունների կառուցվածքը, դինամիկան և հիմնական դրսևորումները՝ ընդգրկելով սոցիալ-տնտեսական, հոգեբանական և մշակութային գործոնների ազդեցությունը հանցավոր վարքագծի ձևավորման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ընտանեկան միջավայրի, կրթական մակարդակի, զբաղվածության, սոցիալական անհավասարության և գենդերային դերերի ազդեցությունը կանանց հանցավորության կանխորոշման և զարգացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ քաղաքականության արդյունավետությանը, իրավական պատասխանատվության առանձնահատկություններին և վերականգնողական արդարադատության հնարավորություններին։ Աշխատությունը համադրում է վիճակագրական տվյալների վերլուծություն, քրեագիտական տեսություններ և սոցիոլոգիական մոտեցումներ՝ առաջարկելով կանանց հանցավորության նվազեցման և սոցիալական վերաինտեգրման հնարավոր ուղիներ։ Այն օգտակար է իրավաբանների, քրեագետների, սոցիոլոգների և հանրային քաղաքականության հետազոտողների համար։

Лингвистика

«Հայագիտություն և զուգադրական լեզվաբանություն» աշխատությունը կապված է Հայագիտություն-ի և Զուգադրական լեզվաբանություն-ի ոլորտների հետ և նվիրված է հայերեն լեզվի ու մշակույթի ուսումնասիրությանը համեմատական դիտանկյունից։ Այն ուսումնասիրում է հայերենի կառուցվածքը, պատմական զարգացումը և կապերը այլ լեզուների հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է տարբեր լեզուներ համեմատելով բացահայտել դրանց ընդհանուր և տարբեր առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում լեզուների ծագմանը, հնչյունական և քերականական փոփոխություններին, ինչպես նաև լեզվական ընտանիքների գաղափարին։ Միևնույն ժամանակ, այն ընդգրկում է նաև հայագիտության շրջանակում կարևոր հարցեր՝ կապված հայ ժողովրդի լեզվի, պատմության և մշակույթի հետ՝ փորձելով դրանք դիտարկել ավելի լայն՝ համաշխարհային գիտական համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ, գործը նպատակ ունի ցույց տալ, թե ինչպես է հայերենը տեղավորվում լեզուների ընդհանուր համակարգում և ինչ կարևորություն ունի դրա ուսումնասիրությունը համեմատական լեզվաբանության մեջ։