Սոցիալապես անապահով խավերի կենսամակարդակի բարձրացման պետական կարգավորման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է աշխատանքի առաջարկի և պահանջարկի էությանը, դրանց ձևավորման գործոններին և աշխատաշուկայի հավասարակշռության մեխանիզմներին ժամանակակից տնտեսությունում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է աշխատանքի առաջարկը՝ որպես աշխատողների կողմից աշխատանքի մատուցման պատրաստակամություն տարբեր վարձատրության մակարդակներում, և ինչ է աշխատանքի պահանջարկը՝ որպես գործատուների կողմից աշխատուժի ներգրավման անհրաժեշտություն արտադրության կազմակերպման համար։ Հեղինակը անդրադառնում է աշխատաշուկայի հիմնական գործոններին՝ աշխատավարձի մակարդակ, արտադրողականություն, կրթության և որակավորման աստիճան, ժողովրդագրական փոփոխություններ և տնտեսական ցիկլեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատավարձի ձևավորման մեխանիզմներին, գործազրկության տեսակներին և դրանց ազդեցությանը աշխատաշուկայի հավասարակշռության վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև պետական քաղաքականության գործիքները՝ նվազագույն աշխատավարձի սահմանում, զբաղվածության ծրագրեր, վերապատրաստման համակարգեր և սոցիալական պաշտպանություն։ Վերլուծվում է աշխատանքի առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցությունը տնտեսական աճի, եկամուտների բաշխման և սոցիալական կայունության համատեքստում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, HR մասնագետների, պետական քաղաքականություն մշակողների և ուսանողների համար։

Другие предметы

2017 թվականին կատարած աշխատանքների հաշվետվությունը ներկայացնում է որոշ կազմակերպության, հաստատության կամ պետական մարմնի կողմից տարվա ընթացքում իրականացված գործունեության ամփոփ նկարագրությունը, որտեղ արտացոլվում են կատարված ծրագրերը, նպատակների իրագործման աստիճանը, արդյունքները և հիմնական ցուցանիշները։ Նման հաշվետվություններում սովորաբար ընդգրկվում են տարվա սկզբում նախատեսված աշխատանքների ցանկը և դրանց իրականացման ընթացքը՝ ըստ ամիսների կամ ոլորտների, ինչպես նաև իրականացված ծրագրերի ֆինանսական և կազմակերպչական կողմերը։ 2017 թվականի հաշվետվության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրականացված նախագծերին, ենթակառուցվածքային կամ վարչական բարեփոխումներին, ձեռք բերված արդյունքներին և առաջացած խնդիրներին, որոնք խոչընդոտել են որոշ նպատակների լիարժեք իրականացմանը։ Բացի այդ, հաճախ ներկայացվում են վիճակագրական տվյալներ՝ կապված կատարողական ցուցանիշների, բյուջետային ծախսերի, մարդկային ռեսուրսների օգտագործման և արդյունավետության գնահատման հետ։ Հաշվետվությունը նաև կարող է ներառել առաջարկություններ հետագա տարվա համար՝ նպատակ ունենալով բարելավել աշխատանքի որակը, բարձրացնել արդյունավետությունը և լուծել հայտնաբերված խնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ, նման փաստաթուղթը ծառայում է որպես հաշվետվողականության և թափանցիկության միջոց, որը թույլ է տալիս գնահատել կազմակերպության կամ մարմնի գործունեության արդյունքները 2017 թվականի ընթացքում և ձևավորել հաջորդ տարվա զարգացման ուղղությունները։

Технология

Աշխատանքը նվիրված է Ջաջուռի թերթաքարերի կիսակոքսացման արդյունքում ստացվող մնացորդների՝ կլինկերագոյացման գործընթացի և ստացվող ցեմենտի հատկությունների վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիայի ոլորտի գիտական հետազոտություն և 2012 թվականին պաշտպանված թեկնածուական աշխատանքի համառոտ նկարագրություն է՝ Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի հիմքով։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն ունի 22 էջ և վերաբերում է Ե.17.01՝ անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիա մասնագիտությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը տեղական հանքային հումքի վերամշակումից առաջացող մնացորդների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների բացահայտումն է՝ դրանք ցեմենտի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացում կիրառելու միջոցով։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել թերթաքարերի կիսակոքսացման մնացորդների քիմիական և հանքաբանական կազմը, դրանց ակտիվությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և փոխազդեցությունը կլինկերի հիմնական հումքային բաղադրիչների հետ բարձր ջերմաստիճանային մշակման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կլինկերագոյացման գործընթացի վրա մնացորդների ազդեցությանը, մասնավորապես՝ հումքային խառնուրդի հանքաբանական փոխակերպումներին, կլինկերային նորագոյացությունների առաջացման պայմաններին և թրծման գործընթացի արդյունավետությանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր բաղադրություններով հումքային խառնուրդների փորձարկում, ջերմային մշակման ռեժիմների ուսումնասիրություն և ստացված կլինկերի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի համեմատություն։ Կարևոր ուղղություն է նաև մնացորդների ազդեցության գնահատումը պատրաստված ցեմենտի հիմնական տեխնիկական հատկությունների վրա՝ ամրության, կարծրացման ընթացքի, ծավալային կայունության, մանրացման և այլ ցուցանիշների տեսանկյունից։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է արդյունաբերական թափոնների և երկրորդային հումքային ռեսուրսների օգտագործման ընդլայնման հետ, քանի որ դրանց ներառումը ցեմենտի արտադրության մեջ կարող է միաժամանակ լուծել հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և թափոնների նվազեցման խնդիրները։ Այս մոտեցումը կարևոր է նաև տեղական հանքային հումքի կիրառման, արտադրության նյութական արդյունավետության բարձրացման և ցեմենտի ստացման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել Ջաջուռի թերթաքարերի կիսակոքսացման մնացորդների նպատակային օգտագործման տեխնոլոգիական պայմանների որոշման և դրանց կիրառմամբ համապատասխան հատկություններով ցեմենտային նյութերի ստացման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ցեմենտի արտադրության տեխնոլոգներին, նյութագետներին, քիմիկոսներին, շինարարական նյութերի մասնագետներին, հանքային հումքի վերամշակմամբ զբաղվող հետազոտողներին և անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիայի ոլորտի ուսանողներին։

Экономика

Հրատարակությունը ներկայացնում է գիտատեխնիկական առաջընթացի և դրա ազդեցության վերաբերյալ գրականության հանձնարարական ցանկ՝ Հայաստանի ժողովրդական տնտեսության զարգացման համատեքստում։ Նյութը նպատակ ունի ընթերցողին ուղղորդել համապատասխան գրականության ընտրության հարցում՝ ընդգրկելով գիտության, տեխնիկայի, արտադրության կազմակերպման, նորարարությունների և տնտեսության տարբեր ճյուղերում տեխնիկական վերազինման վերաբերյալ աշխատություններ։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը կարող են անդրադառնալ գիտական հայտնագործությունների և տեխնիկական նորամուծությունների ներդրմանը արտադրական գործընթացներում, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը, արտադրության արդյունավետության բարելավմանը և տնտեսության զարգացման վրա գիտատեխնիկական գործոնի ազդեցությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հայաստանի պայմաններում գիտության և արտադրության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև տեխնիկական առաջընթացի կիրառումը արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, էներգետիկայի, տրանսպորտի և տնտեսության այլ ոլորտներում։ Գրականության հանձնարարական ցանկը կարող է ծառայել որպես կողմնորոշիչ աղբյուր ուսանողների, մասնագետների, գիտաշխատողների, գրադարանավարների և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ծանոթանալ գիտատեխնիկական առաջընթացի վերաբերյալ առկա մասնագիտական գրականությանը և ուսումնասիրել դրա տնտեսական ու հասարակական նշանակությունը։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է բնակչության եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքի, ձևավորման և փոփոխության օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը անցումային տնտեսության պայմաններում՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Նյութում վերլուծվում են շուկայական տնտեսության անցման ընթացքում բնակչության կենսամակարդակի փոփոխությունները, եկամուտների հիմնական աղբյուրները, սպառողական վարքագիծը և տնային տնտեսությունների ծախսային կառուցվածքը՝ հաշվի առնելով տնտեսական բարեփոխումների, գնաճի, զբաղվածության, աշխատավարձերի և սոցիալական քաղաքականության ազդեցությունը։ Քննարկվում են եկամուտների անհավասար բաշխման, աղքատության, սոցիալական շերտավորման և բնակչության գնողունակության հետ կապված հիմնախնդիրները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը տնտեսական աճի և մակրոտնտեսական կայունության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետություն-ում իրականացված տնտեսական բարեփոխումների սոցիալական հետևանքներին, տնային տնտեսությունների եկամուտների և սպառման կառուցվածքի փոփոխություններին, ինչպես նաև պետական սոցիալական աջակցության և վերաբաշխման քաղաքականության արդյունավետությանը։ Աշխատությունը հիմնված է տնտեսական տեսությունների, վիճակագրական տվյալների և համեմատական վերլուծության վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել անցումային տնտեսության պայմաններում բնակչության բարեկեցության ձևավորման հիմնական միտումները և առաջարկել սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ։

Социология

Աղքատության հիմնախնդիրը ժամանակակից հասարակությունների կարևորագույն սոցիալ-տնտեսական մարտահրավերներից է, որը բնութագրվում է բնակչության մի մասի կողմից հիմնական կենսական կարիքների՝ սննդի, բնակարանի, առողջապահության, կրթության և սոցիալական ապահովության բավարար մակարդակով չբավարարմամբ։ Հայաստանում աղքատության խնդիրը ձևավորվել է ինչպես տնտեսական անցումային շրջանի դժվարությունների, այնպես էլ կառուցվածքային գործազրկության, եկամուտների անհավասար բաշխման և որոշ ոլորտներում ցածր արտադրողականության հետևանքով։ Աղքատությունը ունի բազմակողմանի բնույթ՝ ընդգրկելով ոչ միայն նյութական, այլև սոցիալական և կրթական դրսևորումներ, որոնք սահմանափակում են մարդկանց հնարավորությունները և խոչընդոտում մարդկային կապիտալի զարգացմանը։ Աղքատության հաղթահարումը Հայաստանի Հանրապետությունում դիտարկվում է որպես պետական քաղաքականության առաջնահերթ ուղղություններից մեկը, որը պահանջում է համալիր և երկարաժամկետ ռազմավարական մոտեցում։ Այս ռազմավարության հիմնական ուղղություններից են տնտեսական աճի խթանումը, աշխատատեղերի ստեղծումը, փոքր և միջին բիզնեսի զարգացումը և ներդրումային միջավայրի բարելավումը։ Տնտեսական զարգացման միջոցով հնարավոր է բարձրացնել բնակչության եկամուտները և նվազեցնել սոցիալական անհավասարությունը։ Կարևոր դեր ունի նաև սոցիալական պաշտպանության համակարգը, որը ներառում է նպաստներ, կենսաթոշակներ, աջակցման ծրագրեր և խոցելի խմբերի սոցիալական ինտեգրման միջոցառումներ։ Կրթության և մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացումը ևս հանդիսանում է աղքատության նվազեցման արդյունավետ միջոց, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս մարդկանց ձեռք բերել ավելի բարձր վարձատրվող աշխատանքներ և բարելավել իրենց սոցիալ-տնտեսական վիճակը։ Բացի այդ, կարևոր է տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականությունը, որը նպատակ ունի նվազեցնել մարզերի և մայրաքաղաքի միջև տնտեսական անհավասարությունները՝ ապահովելով հավասար զարգացման հնարավորություններ։ Միջազգային կազմակերպությունների աջակցությունը և զարգացման ծրագրերը նույնպես կարևոր դեր են խաղում աղքատության հաղթահարման գործընթացում Հայաստանում։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է բարելավել կառավարման արդյունավետությունը, պայքարել կոռուպցիայի դեմ և ապահովել սոցիալական քաղաքականության թիրախայնությունը, որպեսզի օգնությունը հասնի առավել կարիքավոր խմբերին։ Այսպիսով, աղքատության հիմնախնդիրը Հայաստանում բարդ և բազմաշերտ երևույթ է, որի հաղթահարումը պահանջում է տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ միջոցառումների համադրություն՝ ուղղված կայուն զարգացման և բնակչության կյանքի որակի բարձրացմանը։