Տարրական մաթեմատիկա, գիրք Բ․ Պարզ երկրաչափություն

Chemistry

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է միկրոալիքային ճառագայթման ազդեցությանը քրոմային հանքանյութերի նմուշապատրաստման գործընթացի վրա՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել լաբորատոր վերլուծությունների արդյունավետությունը և հանքանյութերի մշակման որակը։ Նյութում վերլուծվում են միկրոալիքային էներգիայի փոխազդեցության հիմնական մեխանիզմները պինդ հանքային միջավայրերի հետ՝ ներառյալ դիէլեկտրիկ տաքացումը, ներբջջային և միջբյուրեղային խոնավության գոլորշիացումը և կառուցվածքային թուլացման գործընթացները, որոնք նպաստում են նմուշների արագ և համաչափ նախապատրաստմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քրոմային հանքանյութերի ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկություններին՝ բյուրեղային կառուցվածք, խառնուրդների առկայություն և ջերմային կայունություն, որոնք որոշում են միկրոալիքային մշակման արդյունավետությունը։ Քննարկվում են նաև ավանդական և միկրոալիքային մեթոդների համեմատական վերլուծությունները՝ պատրաստման ժամանակի կրճատում, էներգիայի խնայողություն և վերլուծական ճշգրտության բարձրացում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ միկրոալիքային տեխնոլոգիաների կիրառումը հանքանյութերի նմուշապատրաստման մեջ կարող է զգալիորեն բարելավել լաբորատոր գործընթացների արտադրողականությունը և ապահովել ավելի հուսալի արդյունքներ հանքաբանական և երկրաքիմիական հետազոտություններում։

Geography

Աշխատությունը աշխարհագրական և ուսումնական բնույթի ընդարձակ ձեռնարկ է, որը նպատակ ունի ընթերցողին ներկայացնելու Երկիր մոլորակի ընդհանուր աշխարհագրական պատկերը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով պետությունների, աշխարհագրական տարածքների և քաղաքական միավորների նոր դասակարգմանը։ Գրքի հիմնական բովանդակային առանցքը աշխարհի աշխարհագրական կառուցվածքի համակարգված ուսումնասիրությունն է՝ բնական միջավայրի, աշխարհամասերի, երկրների, բնակչության և պետությունների տարածքային ու քաղաքական առանձնահատկությունների համադրմամբ։ Աշխարհագրությունը ներկայացվում է որպես գիտություն, որն ուսումնասիրում է Երկրի մակերևույթը, դրա բնական պայմանները, բնակեցված տարածքները և մարդկային հասարակության տարածքային կազմակերպումը։ Աշխատության ճանաչողական շրջանակը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու աշխարհամասերին, ծովերին, օվկիանոսներին, լեռնային համակարգերին, գետերին, հարթավայրերին, կլիմայական պայմաններին և աշխարհագրական այլ առանձնահատկություններին, որոնք ձևավորում են տարբեր տարածաշրջանների բնական միջավայրը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև քաղաքական աշխարհագրությանը՝ պետությունների տարածքային սահմաններին, կառավարման կենտրոններին, քաղաքական բաժանմանը և երկրների փոխադարձ աշխարհագրական դիրքին։ Վերնագրում ընդգծված՝ պետությունների նոր դասակարգման սկզբունքը վկայում է աշխարհագրական տեղեկությունների արդիականացված և համակարգված ներկայացման ձգտման մասին՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ճանաչելու աշխարհի քաղաքական քարտեզը և տարբեր երկրների տեղն ու նշանակությունը համաշխարհային տարածական համակարգում։ Բնական և քաղաքական աշխարհագրության համադրությունը նպաստում է Երկրի մասին ամբողջական պատկերացման ձևավորմանը՝ ցույց տալով բնական պայմանների և մարդկային հասարակության տարածքային կազմակերպման փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության կրթական նշանակությունը պայմանավորված է աշխարհագրական գիտելիքների համակարգման և տարածական մտածողության զարգացման նպատակով։ Երկրների, աշխարհամասերի և աշխարհագրական օբյեկտների վերաբերյալ տեղեկությունների յուրացումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կողմնորոշվելու համաշխարհային աշխարհագրական միջավայրում, հասկանալու տարբեր տարածաշրջանների առանձնահատկությունները և համեմատելու երկրների բնական ու քաղաքական պայմանները։ Աշխարհագրական գիտելիքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես տեղանունների և տարածքային տվյալների ամբողջություն, այլև որպես աշխարհի կառուցվածքը, ժողովուրդների բնակեցման պայմանները և պետությունների միջև տարածքային հարաբերությունները հասկանալու միջոց։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությանը բնորոշ է նկարագրական, տեղեկատու և դասակարգող շարադրանքը։ Նյութի կազմակերպման հիմքում ընկած է աշխարհագրական տեղեկությունների բաժանումն ըստ տարածքների և քաղաքական միավորների, ինչը նպաստում է դրանց համեմատական ուսումնասիրմանը և գործնական կիրառմանը։ Նման կառուցվածքը բնորոշ է XIX դարի ընդհանուր աշխարհագրության դասագրքերին, որոնց նպատակն էր ընթերցողին ներկայացնել աշխարհի բնական և քաղաքական քարտեզը՝ հասկանալի ու հաջորդական ձևով։ Պատմամշակութային առումով աշխատությունը կարևոր տեղ ունի հայերեն աշխարհագրական գրականության և գիտակրթական մտքի զարգացման պատմության մեջ։ XIX դարում աշխարհագրության ուսուցումը կարևոր նշանակություն ուներ ընդհանուր կրթության համար, քանի որ այն ընդլայնում էր ընթերցողների պատկերացումները տարբեր ժողովուրդների, պետությունների, բնական միջավայրերի և համաշխարհային հարաբերությունների մասին։ Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական գործունեությունը մեծապես նպաստել է աշխարհագրական և այլ բնագիտական գիտելիքների տարածմանը հայերենով՝ եվրոպական գիտակրթական ավանդույթների նվաճումները հասանելի դարձնելով հայ ընթերցողին։ Նման աշխատությունները կարևոր դեր էին կատարում նաև հայերեն գիտական տերմինաբանության զարգացման և աշխարհագրական հասկացությունների համակարգման գործում։ Գիրքը արժեքավոր է հայ աշխարհագրական մատենագրության, XIX դարի աշխարհագրական գիտելիքի, պատմական քաղաքական քարտեզագրության և հայ կրթական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աշխարհագրագետների, պատմաբանների, մանկավարժների, քարտեզագրության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների և հայ հին տպագիր գրականության ուսումնասիրողների համար։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է աշխարհի բնական ու քաղաքական կառուցվածքի վերաբերյալ համակարգված գիտելիք ստանալու հնարավորությամբ, ինչպես նաև տարբեր երկրների և տարածաշրջանների աշխարհագրական առանձնահատկությունները համադրելու ու համաշխարհային տարածական պատկերացումները զարգացնելու նշանակությամբ։ Աշխատությունը միաժամանակ վկայում է XIX դարի հայ կրթական միջավայրում ընդհանուր աշխարհագրության նկատմամբ հետաքրքրության աճի և մայրենի լեզվով աշխարհաճանաչողական գիտելիքի տարածման կարևորության մասին։

History

Ժողովածուն նվիրված է Հայաստանի հնագույն մշակույթի ուսումնասիրությանը և հնագետ, գիտնական Էմմա Խանզադյանի գիտական վաստակի արժևորմանը։ Այն միավորում է գիտաժողովի շրջանակում ներկայացված հետազոտական նյութեր, որոնք առնչվում են Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակչության կյանքին, նյութական մշակույթին, պատմական զարգացմանը և հնագիտական ժառանգությանը։ Հնագույն մշակույթի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի վաղ շրջանի պատմության վերակազմության համար, քանի որ հնագիտական գտածոները, բնակավայրերի հետքերը, թաղման կառույցները, կենցաղային առարկաներն ու արվեստի նմուշները տեղեկություններ են հաղորդում անցյալի հասարակությունների տնտեսական գործունեության, սոցիալական հարաբերությունների, հավատալիքների և գեղարվեստական պատկերացումների մասին։ Ժողովածուի գիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս դիտարկելու հնագիտական հետազոտությունների տարբեր ուղղություններ և դրանց նշանակությունը հայկական մշակույթի պատմության բացահայտման գործում։ Էմմա Խանզադյանի հոբելյանին նվիրված լինելը ժողովածուին հաղորդում է նաև գիտապատմական արժեք՝ ընդգծելով հնագիտության զարգացման, գիտական ավանդույթների շարունակականության և հետազոտողների ներդրման կարևորությունը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և Հայաստանի հնագույն անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Անդրկովկասյան (Տրանսկովկասյան) տարածաշրջանի երկրադինամիկ և սեյսմիկ ակտիվության արտացոլման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը երկրաքիմիական դաշտերում՝ ընդգծելով տեկտոնական գործընթացների և երկրաքիմիական ցուցիչների փոխկապակցվածությունը։ Վերլուծվում են սեյսմիկ ակտիվության ազդեցությունը հողային, ջրային և գազային երկրաքիմիական անոմալիաների ձևավորման վրա, ինչպես նաև խզվածքային գոտիներում տեղի ունեցող միգրացիոն գործընթացները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երկրաքիմիական մոնիթորինգի տվյալների կիրառությանը սեյսմիկ վտանգի գնահատման և նախազգուշացման համակարգերի կատարելագործման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է տարածաշրջանի խորքային կառուցվածքի, տեկտոնական լարվածությունների և ֆլյուիդային հոսքերի դերը երկրաքիմիական դաշտերի ձևավորման մեջ։ Աշխատությունը ներկայացնում է համակցված երկրաբանական, երկրաքիմիական և սեյսմոլոգիական վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սեյսմիկ գործընթացների կանխատեսման համար կարևոր ցուցիչները Անդրկովկասի բարդ երկրադինամիկ միջավայրում։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է պարբերական հիվանդության՝ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի ժամանակ առաջացող հոգեսոմատիկ խանգարումների, դրանց կլինիկական դրսևորումների և զարգացման հոգեբանական ու ֆիզիոլոգիական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են հիվանդության քրոնիկական ընթացքի, կրկնվող բորբոքային նոպաների և երկարատև բուժման ազդեցությունները հիվանդների հոգեհուզական վիճակի ու կյանքի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տագնապային և դեպրեսիվ ախտանշանների, հուզական լարվածության, սթրեսային արձագանքների և մարմնական գանգատների փոխկապակցվածությանը։ Քննարկվում են հոգեբանական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները հիվանդության սուբյեկտիվ ընկալման, ցավային զգացողությունների, բուժման նկատմամբ վերաբերմունքի և սոցիալական հարմարվողականության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հոգեսոմատիկ խանգարումների ախտորոշման, կլինիկական և հոգեբանական գնահատման, հիվանդների անհատական առանձնահատկությունների ուսումնասիրման և համալիր բուժական մոտեցումների մշակման հարցերին։ Կարևորվում են ռևմատոլոգիական և հոգեբանական օգնության համադրումը, հիվանդների հոգեկան առողջության աջակցությունը, ընտանիքի մասնակցությունը և բժշկական մասնագետների միջառարկայական համագործակցությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել պարբերական հիվանդությամբ անձանց առողջական վիճակի բազմակողմանի գնահատմանը և բուժման ու վերականգնողական միջոցառումների արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ռևմատոլոգների, հոգեբույժների, կլինիկական հոգեբանների, թերապևտների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրահաղորդման գծերի աշխատանքային գործընթացների նկարագրման համար նախատեսված Տ₂-Ս₂ մոդելի մշակմանը, տեսական հիմնավորմանը և գործնական իրականացմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են էլեկտրական էներգիայի հաղորդման ընթացքում գծերում առաջացող էլեկտրամագնիսական գործընթացները, դրանց հիմնական պարամետրերը և տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում համակարգի վարքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդման գծի փոխարինման սխեմաների և մաթեմատիկական ներկայացումների ձևավորմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել լարման, հոսանքի, ակտիվ ու ռեակտիվ հզորությունների և էներգետիկական կորուստների փոփոխությունները։ Մոդելի մշակման ընթացքում հաշվի են առնվում գծի ակտիվ ու ինդուկտիվ դիմադրությունները, ունակային հատկությունները և այն գործոնները, որոնք ազդում են էլեկտրաէներգիայի հաղորդման արդյունավետության ու համակարգի կայունության վրա։ Քննության են առնվում ինչպես հաստատված, այնպես էլ անցումային աշխատանքային ռեժիմները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու բեռնվածքի փոփոխության, միացումների և այլ ռեժիմային փոփոխությունների ազդեցությունը էլեկտրահաղորդման գործընթացի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մաթեմատիկական հավասարումների և հաշվարկային ալգորիթմների մշակմանը, որոնց օգնությամբ հնարավոր է համակարգչային միջավայրում վերարտադրել հաղորդման գծի վարքը և համեմատել տարբեր ռեժիմների արդյունքները։ Մոդելավորման արդյունքների գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշելու մշակված մոտեցման ճշգրտությունը, կիրառելիության սահմանները և առավելությունները այլ հաշվարկային ներկայացումների համեմատ։ Ուսումնասիրվում են նաև մոդելի ծրագրային կամ սարքային իրականացման հնարավորությունները՝ այն էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի հաշվարկման, նախագծման և ռեժիմների վերլուծության խնդիրներում օգտագործելու նպատակով։ Հատուկ նշանակություն ունի իրական համակարգերի պարամետրերին համապատասխան մոդելի հարմարեցումը, քանի որ դա հնարավորություն է տալիս գնահատել հաղորդման գծերի տեխնիկական վիճակը, կանխատեսել ռեժիմային փոփոխությունների հետևանքները և ընտրել շահագործման նպատակահարմար պայմաններ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի մոդելավորման և հաշվարկային մեթոդների զարգացման համար՝ նպաստելով հաղորդման գծերի աշխատանքի առավել ճշգրիտ վերլուծությանը, էլեկտրաէներգիայի կորուստների գնահատմանը, համակարգերի հուսալիության բարձրացմանը և էլեկտրական ցանցերի նախագծման ու շահագործման արդյունավետության բարելավմանը։