Ցինկի կլինիկական դերը վաղ տարիքի երեխաների թոքաբորբերի և բրոնխիտների դեպքում

Биология

Կենսաբժշկական և մոլեկուլային հետազոտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կենսամարկերների հայտնաբերումից մինչև նախակլինիկական հաստատում ընդգրկող հետազոտական գործընթացի մշակմանը և դրա կիրառմանը սրտանոթային հիվանդությունների ուսումնասիրության մեջ։ Քննության են առնվում կենսաբանական նմուշներից հնարավոր մարկերների որոնման, ընտրության, բնութագրման և դրանց ախտորոշիչ կամ կանխատեսիչ նշանակության գնահատման հիմնական փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոլեկուլային տվյալների վերլուծությանը, հեռանկարային թեկնածու կենսամարկերների առանձնացմանը և դրանց վերարտադրելիության ու կենսաբանական նշանակության ստուգմանը։ Վերլուծվում են փորձարարական մոդելների և նախակլինիկական հետազոտությունների կիրառման հնարավորությունները՝ ընտրված մարկերների հավաստիությունն ու հետագա կլինիկական կիրառման ներուժը գնահատելու նպատակով։ Քննարկվում են նաև սրտանոթային հիվանդությունների զարգացման, առաջընթացի և ռիսկի գնահատման հետ կապված մոլեկուլային փոփոխությունները և դրանց օգտագործման հնարավորությունները հիվանդությունների ավելի վաղ հայտնաբերման ու դասակարգման համար։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է կենսամարկերների հետազոտության հաջորդական և ստանդարտացված մոտեցումների զարգացմանը՝ կապելով հայտնաբերման փուլը նախակլինիկական վավերացման հետ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սրտաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության, կենսաինֆորմատիկայի և թարգմանական բժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

История

Կենսագրական այս աշխատությունը նվիրված է գեներալ-լեյտենանտ իշխան Վալերիան Մադաթովին՝ հայազգի նշանավոր ռազմական գործչին, որի անունը կապված է Ռուսական կայսրության ռազմական պատմության և Կովկասում ծավալված ռազմաքաղաքական իրադարձությունների հետ։ Մադաթովը, ծնունդով Խաչենից, պատմական աղբյուրներում հայտնի է նաև որպես Վալերիան Մադաթյան և հիշատակվում է ռուսական բանակում իր ծառայության, ռազմական ընդունակությունների ու հրամանատարական գործունեության համար։ Նրա կենսագրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու XVIII դարի վերջին և XIX դարի առաջին կեսի Կովկասի պատմական իրադրությանը, տարածաշրջանում տեղի ունեցած պատերազմներին, իշխանական հարաբերություններին և Ռուսական կայսրության ռազմական առաջխաղացմանը։ Աշխատության կենտրոնում անհատական կենսագրության միջոցով պատմական ժամանակաշրջանի ներկայացումն է՝ ռազմական ծառայության, հասարակական դիրքի, անձնական արժանիքների և պատմական իրադարձություններին մասնակցության համատեքստում։ Նման կենսագրական երկերը կարևոր դեր են ունեցել պատմական հիշողության պահպանման, ազգային ծագում ունեցող նշանավոր գործիչների կյանքի ու գործունեության հանրահռչակման և անցյալի իրադարձությունների մասին գիտելիքների տարածման գործում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ ռազմական գործիչների պատմությամբ, Կովկասի ռազմաքաղաքական զարգացումներով և հայ-ռուսական պատմական առնչություններով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև XIX դարի հայերեն պատմագրության և կենսագրական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ որպես անցյալի նշանավոր անհատների կերպարները գրավոր մշակույթի միջոցով պահպանելու և հաջորդ սերունդներին փոխանցելու օրինակ։

История

Աշխատությունը նախատեսված է ընդհանուր և ազգային պատմության ուսումնասիրման համակարգված կազմակերպման համար՝ համադրելով պատմական թեմաների ծրագիրն ու ժամանակագրական աղյուսակը։ Այն ներկայացնում է պատմական գիտելիքների դասակարգման և ժամանակագրական հաջորդականությամբ յուրացման կրթական մոտեցում, որի միջոցով հնարավոր է համադրել համաշխարհային պատմության կարևոր իրադարձություններն ու հայ ժողովրդի պատմական անցյալը։ Ընդհանուր պատմության ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել տարբեր ժողովուրդների, պետությունների և քաղաքակրթությունների զարգացումը, իսկ ազգային պատմության բաղադրիչը կենտրոնանում է հայ ժողովրդի պատմական ընթացքի, պետականության, հասարակական կյանքի և մշակութային ժառանգության վրա։ Ժամանակագրական աղյուսակը պատմական իրադարձությունները դասավորելու կարևոր գործիք է․ այն օգնում է պարզելու իրադարձությունների հաջորդականությունը, համեմատելու տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած զարգացումները և հասկանալու պատմական գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Ծրագրային կառուցվածքը նպաստում է ուսումնական նյութի տրամաբանական կազմակերպմանը, թեմաների հերթականության որոշմանը և պատմական գիտելիքների հետևողական յուրացմանը։ Նման հրատարակությունները կարևոր տեղ են ունեցել XIX դարի հայ կրթական միջավայրում, երբ պատմության դասավանդման և ազգային պատմական գիտակցության ձևավորման հարցերը մեծ նշանակություն էին ձեռք բերում։ Դրանք նպաստել են պատմական նյութի համակարգմանը, ուսուցիչների և սովորողների աշխատանքի կազմակերպմանը, ինչպես նաև հայոց պատմությունը համաշխարհային պատմության ավելի լայն համատեքստում ընկալելու մշակույթի զարգացմանը։ Գիրքը արժեքավոր է հայ պատմագիտական և մանկավարժական մտքի պատմության, պատմության ուսուցման մեթոդների և ժամանակագրական տեղեկատու նյութերի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմության ուսուցիչներին, կրթության պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին և հայ ազգային պատմական գիտակցության ձևավորման գործընթացն ուսումնասիրող ընթերցողներին։

Информатика

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տվյալների շտեմարաններին հասանելիություն ապահովող համացանցային ծառայությունների նախագծման մոդելների մշակման և հետազոտման խնդիրներին։ Քննության են առնվում օգտվողի, համացանցային հավելվածի և տվյալների շտեմարանի միջև տեղեկատվական փոխգործակցության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի ճարտարապետության ընտրությանը, տվյալների հարցումների մշակմանը, տեղեկատվության փոխանցման արդյունավետությանը և տարբեր ծրագրային բաղադրիչների փոխկապակցված աշխատանքի ապահովմանը։ Վերլուծվում են տվյալների պահպանման, որոնման, ստացման և մշակման գործընթացները, ինչպես նաև բազմօգտագործողական միջավայրում ծառայության կայուն աշխատանքի կազմակերպման մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև տեղեկատվական անվտանգության, հասանելիության վերահսկման, համակարգի արտադրողականության, ընդլայնելիության և հուսալիության հետ կապված նախագծային խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր մոդելների կիրառելիությունը տվյալների շտեմարանների հետ աշխատող համացանցային ծառայությունների արդյունավետ կառուցման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ծրագրային համակարգերի նախագծման, տվյալների շտեմարանների, համացանցային տեխնոլոգիաների և տեղեկատվական համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում անտառային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության պահպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական օրինակ դիտարկելով «Դիլիջան» ազգային պարկը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են անտառային էկոհամակարգերի կառուցվածքը, կենսաբազմազանության բաղադրիչները, դրանց բնական զարգացման առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք կարող են վտանգել բուսական ու կենդանական աշխարհի կայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պահպանվող տարածքների էկոլոգիական նշանակությանը, քանի որ դրանք կարևոր դեր են կատարում հազվագյուտ և արժեքավոր տեսակների, բնական կենսամիջավայրերի ու էկոհամակարգային գործընթացների պահպանության գործում։ Աշխատությունը դիտարկում է կենսաբազմազանության վրա բնական և մարդածին ազդեցությունների հնարավոր հետևանքները՝ ներառյալ անտառային ռեսուրսների օգտագործումը, ապօրինի ծառահատումները, հրդեհները, արոտավայրերի և զբոսաշրջային տարածքների օգտագործման հետ կապված ճնշումները, աղտոտումը, ինչպես նաև կենսամիջավայրերի մասնատումը։ Ազգային պարկի օրինակով ուսումնասիրվում են նաև բուսական և կենդանական տեսակների պահպանության խնդիրները, էկոհամակարգերի վիճակի գնահատման հնարավոր մեթոդները և դրանց երկարաժամկետ մշտադիտարկման անհրաժեշտությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնապահպանական կառավարման արդյունավետությանը և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է համատեղել բնական ռեսուրսների պահպանությունը, գիտական ուսումնասիրությունները, զբոսաշրջության կազմակերպումը և տեղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական շահերը։ Աշխատությունը շեշտադրում է հատկապես կանխարգելիչ մոտեցումների նշանակությունը՝ ցույց տալով, որ կենսաբազմազանության պահպանությունը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն արդեն արձանագրված վնասների վերացման, այլև էկոհամակարգերի վրա բացասական ազդեցությունների վաղ հայտնաբերման և կանխման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև պահպանվող տարածքների կառավարման կատարելագործմանը, էկոլոգիական կրթության և հանրային իրազեկման բարձրացմանը, գիտական տվյալների կիրառմանը և բնապահպանական վերահսկողության ուժեղացմանը։ «Դիլիջան» ազգային պարկի առանձնահատկությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի անտառային էկոհամակարգերի պահպանությանն առնչվող ավելի լայն խնդիրներ և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունները։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել բնապահպաններին, կենսաբաններին, անտառագետներին, էկոլոգներին, բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է անտառային կենսաբազմազանության պահպանության հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրություն՝ ընդգծելով պահպանվող տարածքների էկոլոգիական արժեքը և դրանց կառավարման գիտականորեն հիմնավորված, երկարաժամկետ ու կայուն մոտեցումների անհրաժեշտությունը։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայ լեզվաբանական մտքի պատմության կարևոր փուլերից մեկի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով Մխիթարյան գիտական ավանդույթի սկզբնավորման շրջանում ձևավորված լեզվաբանական հայացքների, սկզբունքների և գործնական成果ների վրա։ Հետազոտության առանցքում են հայերենի քերականական կառուցվածքի նկարագրությունը, բառապաշարի համակարգումը, լեզվական նորմավորման խնդիրները և լեզվի ուսուցման համար մշակված մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քերականագիտական աշխատություններին՝ պարզելու, թե ինչպես են ներկայացվել խոսքի մասերը, բառերի ձևափոխությունները, հոլովման ու խոնարհման համակարգերը, շարահյուսական կապերը և հայերենի կառուցվածքային այլ առանձնահատկություններ։ Դրանք դիտարկվում են ինչպես հայկական նախորդ քերականական ավանդույթի, այնպես էլ ժամանակի եվրոպական լեզվաբանական ու կրթական մտքի հետ հնարավոր առնչությունների համատեքստում։ Կարևոր ուղղություն է բառարանագրական գործունեության ուսումնասիրությունը, քանի որ բառապաշարի հավաքագրումը, իմաստների բացատրությունը, բառային տարբերակների համադրումը և օտար լեզուների հետ համապատասխանությունների ներկայացումը նշանակալի դեր են ունեցել հայ բառարանագրության հետագա զարգացման համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև գրաբարի նկատմամբ հեղինակի վերաբերմունքը, լեզվական կանոնների համակարգման սկզբունքները և գրավոր լեզվի միասնականության պահպանման ձգտումը։ Միաժամանակ քննվում են կենդանի խոսքի և գրական ավանդույթի փոխհարաբերությունները՝ ցույց տալով, թե լեզվական նյութի ընտրությունն ինչպես էր պայմանավորված կրթական, գիտական և մշակութային նպատակներով։ Լեզվաբանական գործունեությունը դիտարկվում է ավելի լայն կրթական ծրագրի շրջանակում, որտեղ լեզվի ուսումնասիրությունը կապված էր դասագրքերի ստեղծման, թարգմանական աշխատանքի, գրական ժառանգության պահպանման և գիտելիքի տարածման հետ։ Աղբյուրագիտական և պատմալեզվաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու այդ ժառանգության տեղը հայ քերականագիտության, բառարանագրության և լեզվի ուսուցման մեթոդաբանության զարգացման պատմության մեջ։ Կարևորվում է նաև հետագա Մխիթարյան հեղինակների վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելով գիտական ավանդույթի շարունակականությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է լեզվաբանական գործունեության բազմակողմանի բնույթը և դրա նշանակությունը հայերենի գիտական նկարագրության, համակարգման ու ուսումնասիրման պատմության համար։