Թուճտան գըզլար, հատոր Դ

Экономика

Տնտեսագիտական և ֆինանսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կորպորատիվ արժեթղթերի թողարկման, տեղաբաշխման և հետագա շրջանառության կազմակերպման տեսական ու կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ընկերությունների կողմից կապիտալի ներգրավման նպատակով արժեթղթերի օգտագործման հնարավորությունները, դրանց թողարկման նախապատրաստական փուլերը և շուկայում տեղաբաշխման հիմնական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բաժնետոմսերի ու կորպորատիվ պարտատոմսերի կիրառմանը, ներդրողների ներգրավմանը, արժեթղթերի գնագոյացմանը և առաջնային ու երկրորդային շուկաների փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են շուկայի զարգացման վրա ազդող ֆինանսական, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, ինչպես նաև թողարկողների ու ներդրողների շահերի հավասարակշռման խնդիրները։ Քննարկվում են տեղեկատվական թափանցիկության, ներդրումային ռիսկերի գնահատման, շուկայական իրացվելիության բարձրացման և արժեթղթերի շրջանառության ենթակառուցվածքների կատարելագործման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու կորպորատիվ արժեթղթերի շուկայի դերի մասին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման և կապիտալի շուկայի զարգացման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆինանսների, արժեթղթերի շուկայի, կորպորատիվ ֆինանսների և ներդրումային կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ոտնաթաթի հենարանային մակերեսների հյուսվածքային արատների վերականգնման խնդրին՝ անոթավորված աուտոպլաստիկայի մեթոդի կիրառմամբ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են փափուկ հյուսվածքների և կառուցվածքային վնասվածքների վերականգնման ժամանակակից վիրաբուժական մոտեցումները, ինչպես նաև սեփական հյուսվածքների փոխպատվաստման հնարավորությունները՝ վնասված հատվածների ֆունկցիոնալ և անատոմիական վերականգնման նպատակով։ Աշխատությունում ներկայացվում են անոթավորված աուտոպլաստիկայի տեսական հիմքերը, վիրաբուժական տեխնիկայի առանձնահատկությունները, հյուսվածքների արյունամատակարարման պահպանման նշանակությունը և հետվիրահատական վերականգնման գործընթացները։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր կլինիկական դեպքեր, բուժման արդյունքները, կիրառված մեթոդների արդյունավետությունը և հնարավոր բարդությունների կանխարգելման ուղիները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ոտնաթաթի հենարանային ֆունկցիայի վերականգնմանը, քանի որ այդ հատվածի վնասվածքները կարող են էական ազդեցություն ունենալ մարդու շարժունակության և կյանքի որակի վրա։ Աշխատությունը արժեքավոր է օրթոպեդ-վնասվածքաբանների, պլաստիկ և վերականգնողական վիրաբույժների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական օրդինատորների, բժշկական բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր մասնագետների, ովքեր հետաքրքրված են վերականգնողական վիրաբուժության և հյուսվածքային պլաստիկայի արդի մեթոդներով։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է ապագա մանկավարժների ուսումնական դրդապատճառների ձևավորման, զարգացման և փոփոխության օրինաչափությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը բարձրագույն մասնագիտական կրթության տարբեր փուլերում։ Հետազոտության առանցքում են մանկավարժական մասնագիտություն ընտրած ուսանողների ուսումնական գործունեության շարժառիթները, մասնագիտական հետաքրքրությունների ձևավորման հոգեբանամանկավարժական առանձնահատկությունները, կրթական գործընթացի նկատմամբ վերաբերմունքի փոփոխությունները և ուսումնառության տարիներին մոտիվացիոն համակարգի զարգացման վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական դրդապատճառների էությանը, դրանց կառուցվածքին, տեսակներին և գործառույթներին, ինչպես նաև անձի ճանաչողական պահանջմունքների, մասնագիտական արժեքային կողմնորոշումների, ինքնաիրացման ձգտումների և ուսումնական հաջողությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրվում են ապագա մանկավարժների ներքին և արտաքին մոտիվացիայի առանձնահատկությունները, գիտելիքների ձեռքբերման նկատմամբ հետաքրքրության, մասնագիտական կարողությունների զարգացման, հասարակական ճանաչման, առաջադիմության և ապագա աշխատանքային գործունեության հետ կապված դրդապատճառների հարաբերակցությունն ու փոփոխությունները։ Քննարկվում են ուսումնառության սկզբնական, միջին և ավարտական փուլերում ուսանողների մոտիվացիոն համակարգի հնարավոր վերափոխումները, մասնագիտական ինքնագիտակցության աստիճանական ձևավորումը, մանկավարժական գործունեության նկատմամբ վերաբերմունքի զարգացումը և ընտրված մասնագիտության նշանակության գիտակցումը։ Կարևորվում է բարձրագույն ուսումնական հաստատության կրթական միջավայրի, դասավանդման մեթոդների, ուսումնական ծրագրերի բովանդակության, դասախոսների մասնագիտական և անձնային հատկանիշների, ինչպես նաև ուսանողակենտրոն ուսուցման կազմակերպման ազդեցությունը սովորելու ցանկության և մասնագիտական հետաքրքրությունների կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ուսանողների անհատական հոգեբանական առանձնահատկություններին, ինքնագնահատականի, ինքնավստահության, նպատակադրման, պատասխանատվության, ինքնուրույնության և ձեռքբերումների նկատմամբ ձգտման դերին ուսումնական դրդապատճառների ձևավորման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում ուսումնական գործունեության արդյունավետության, ակադեմիական առաջադիմության, մասնագիտական պատրաստվածության և մոտիվացիայի մակարդակի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության հարցերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են մանկավարժական պրակտիկայի, մասնագիտական փորձառության, աշակերտների հետ անմիջական հաղորդակցության և իրական կրթական իրավիճակներում ձեռք բերված հմտությունների ազդեցությունները ապագա ուսուցիչների մասնագիտական կողմնորոշման ու ուսումնական շարժառիթների զարգացման վրա։ Կարևորվում են նաև կրթական գործընթացում առաջացող դժվարությունների, հուզական լարվածության, ուսումնական ծանրաբեռնվածության, մասնագիտական սպասումների և իրական կրթական փորձառության միջև հնարավոր հակասությունների ազդեցությունները ուսանողների մոտիվացիոն համակարգի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում ուշադրություն է դարձվում ուսումնական դրդապատճառների շարժընթացի գնահատման հոգեբանական և մանկավարժական մեթոդներին, հարցումների, դիտարկումների, հարցազրույցների և հոգեբանական ախտորոշման գործիքների կիրառման հնարավորություններին։ Քննարկվում են ապագա մանկավարժների ուսումնական մոտիվացիայի բարձրացման, ճանաչողական ակտիվության խթանման, մասնագիտական հետաքրքրությունների ամրապնդման և ինքնակրթության պահանջմունքի զարգացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում կրթական գործընթացում դրական հոգեբանական մթնոլորտի ձևավորմանը, ուսանողների անհատական հնարավորությունների հաշվառմանը, համագործակցային և հետազոտական ուսուցման մեթոդների կիրառմանը, ինչպես նաև ուսումնական գործունեության նկատմամբ գիտակցված և պատասխանատու վերաբերմունքի զարգացմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ապագա մանկավարժների մասնագիտական ինքնորոշման և ուսումնական դրդապատճառների փոխազդեցության բացահայտումը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մանկավարժական մասնագիտության նկատմամբ կայուն հետաքրքրությունն ու ներքին մոտիվացիան կարող են նպաստել հետագա մասնագիտական գործունեության արդյունավետությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են ուսումնառության տարիներին փոխվում ուսանողների կրթական նպատակները, արժեքային առաջնահերթությունները, մասնագիտական սպասումները և ուսումնական գործունեությունը պայմանավորող հոգեբանական մեխանիզմները։ Այն ունի տեսական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով մանկավարժական կրթության որակի բարձրացման, ուսանողների մասնագիտական պատրաստության կատարելագործման, կրթական միջավայրի արդյունավետ կազմակերպման և ապագա ուսուցիչների մոտիվացիոն զարգացման համար նպաստավոր պայմանների ստեղծման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, կրթության կազմակերպիչների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, մանկավարժական կրթության հետազոտողների, ասպիրանտների, ուսանողների և կրթության հոգեբանության ու մասնագիտական մոտիվացիայի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

Այս հրատարակությունը պատկանում է հայերեն երգարանների և երաժշտական գրականության այն շրջանակին, որը նպաստել է երգարվեստի պահպանմանը, տարածմանը և հայալեզու ընթերցողների ու երգասերների շրջանում երաժշտական մշակույթի զարգացմանը։ «Նոր երգարան կամ Քնար Հայաստանի» վերնագիրը մատնանշում է երգերի ժողովածուի բնույթ ունեցող աշխատություն, որի անվան մեջ «քնար» բառը գործածված է փոխաբերական իմաստով՝ որպես երգի, երաժշտության և բանաստեղծական արտահայտության խորհրդանիշ։ Հայ մշակութային ավանդույթում քնարը հաճախ կապվում է ստեղծագործական ներշնչանքի, երգեցողության և բանաստեղծական խոսքի հետ, ուստի այս անվանումը շեշտում է ժողովածուի կապը ազգային երգարվեստի և գրական-երաժշտական ժառանգության հետ։ Երգարանները կարևոր դեր են ունեցել հայ հասարակական ու ընտանեկան կյանքում՝ ծառայելով երգերի պահպանմանը, սովորելուն և տարբեր միջավայրերում դրանց կատարմանը։ Դրանք կարող էին օգտագործվել տանը, դպրոցում, մշակութային հավաքույթների ժամանակ կամ այլ հասարակական առիթներով՝ կախված ժողովածուի բովանդակությունից և նախատեսված լսարանից։ Երգերի գրավոր հավաքումն ու հրատարակումը հնարավորություն են տվել պահպանելու բանավոր ավանդույթով տարածվող ստեղծագործությունները և դրանք փոխանցելու հաջորդ սերունդներին։ Հայ երգարվեստը ձևավորվել է բազմազան պատմական ու մշակութային ազդեցությունների պայմաններում՝ ներառելով ժողովրդական երգեր, հայրենասիրական ստեղծագործություններ, քնարական երգեցողություն, հոգևոր երաժշտության ավանդույթներ և բանաստեղծական խոսքի հետ սերտորեն կապված այլ ձևեր։ Երգարանները կարող են արտացոլել այդ բազմազանությունը՝ միավորելով տարբեր թեմաներով, տրամադրություններով և գործածության նպատակներով ստեղծված երգեր։ Սակայն տվյալ հրատարակության կոնկրետ բովանդակությունը հնարավոր չէ ամբողջությամբ որոշել միայն վերնագրից, ուստի չի կարելի վստահորեն պնդել, թե ժողովածուն ներառում է հենց ժողովրդական, հայրենասիրական, սիրային, հոգևոր կամ որևէ այլ որոշակի տեսակի երգեր։ Դրա իրական բովանդակությունը պարզելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գրքի էջերը և երգերի ցանկը։ «Նոր երգարան» անվանումը կարող է մատնանշել, որ հրատարակությունը ներկայացվել է որպես նոր հավաքածու կամ նախկինում տարածված երգարաններից տարբերվող ժողովածու, իսկ «Քնար Հայաստանի» ենթավերնագիրը շեշտադրում է հայ ազգային մշակույթի հետ դրա կապը։ Այնուամենայնիվ, առանց նախաբանի կամ լրացուցիչ մատենագիտական տեղեկությունների հնարավոր չէ պարզել, թե «նոր» բնորոշումն ինչ սկզբունքով է կիրառվել՝ արդյոք այն վերաբերում է երգերի ընտրությանը, դասավորությանը, հրատարակության ձևին, թե ավելի վաղ ժողովածուների համեմատությանը։ «Մաս Ա» նշումը ցույց է տալիս, որ հրատարակությունը ներկայացված է որպես ավելի մեծ կամ բաժանված շարքի առաջին մաս, թեև միայն այդ տվյալից հնարավոր չէ հաստատել, թե հաջորդ մասերն իրականում երբևէ լույս են տեսել կամ ինչ բովանդակություն են ունեցել։ Այսպիսի կառուցվածքը կարող էր հնարավորություն տալ երգերը բաժանելու մի քանի հատորների կամ մասերի՝ հաշվի առնելով ժողովածուի ծավալը, թեմատիկ խմբավորումը կամ հրատարակչական կազմակերպումը։ Երգարանների պատմական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն դրանցում ընդգրկված երգերով, այլև այն հանգամանքով, որ դրանք վկայում են երաժշտական մշակույթի գրավոր պահպանման և հանրայնացման գործընթացի մասին։ Դրանց միջոցով կարելի է ուսումնասիրել երգերի վերնագրերը, բանաստեղծական լեզուն, ուղղագրությունը, թեմատիկ նախասիրությունները և տարբեր ժամանակաշրջաններում տարածված մշակութային պատկերացումները։ Եթե ժողովածուում առկա են երաժշտական նշագրություններ, դրանք կարող են նաև նյութ տրամադրել երգերի մեղեդիական կառուցվածքի և գրավոր երաժշտական ավանդույթի ուսումնասիրության համար, սակայն տվյալ հրատարակության մեջ նոտաների առկայությունը պետք է հաստատել բնագրով։ Կոստանդնուպոլիսը տասնիններորդ դարում հայ տպագրության, գրականության և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից էր։ Այստեղ հրատարակվել են բազմաթիվ հայերեն գրքեր, պարբերականներ, ուսումնական նյութեր և գեղարվեստական ստեղծագործություններ, որոնք նպաստել են ազգային լեզվի ու մշակույթի զարգացմանը։ Նման միջավայրում երգարանի հրատարակումը կարող էր նպաստել հայերեն երգերի շրջանառությանը, երգեցողության նկատմամբ հետաքրքրության տարածմանը և ազգային մշակութային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ երաժշտական մշակույթի պատմությամբ, երգարանների մատենագիտությամբ, հայ բանաստեղծական խոսքի և երգարվեստի փոխհարաբերությամբ, ինչպես նաև տասնիններորդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ մշակութային միջավայրով զբաղվող հետազոտողներին։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև հին հայերեն գրքերի լեզվական և տպագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով դիտարկելու երգերի գրավոր ներկայացման ձևերը և երաժշտական գրականության տարածման պատմությունը։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը կարելի է բնութագրել որպես հայ երգարվեստի պատմությանն առնչվող երգարանային ժողովածու, որի վերնագիրն ընդգծում է Հայաստանի մշակութային և երաժշտական ինքնության հետ կապը։ Դրա կոնկրետ ժանրային կազմը, երգերի հեղինակային պատկանելությունը, թեմատիկ բաժանումները և երաժշտական առանձնահատկությունները ճշգրտորեն որոշելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել հենց հրատարակության բնագիրը։

Экология

Շրջակա միջավայրի մոնիտորինգը ժամանակակից պայմաններում համարվում է բնապահպանական անվտանգության և կայուն զարգացման ապահովման կարևորագույն գործիքներից մեկը։ Այն իրենից ներկայացնում է շրջակա միջավայրի վիճակի համակարգված դիտարկում, չափում, վերլուծություն և գնահատում, որի նպատակն է հայտնաբերել բնական և մարդածին փոփոխությունները և կանխել հնարավոր էկոլոգիական վտանգները։ Մոնիտորինգի միջոցով վերահսկվում են օդի, ջրի և հողի որակը, աղտոտման մակարդակը, կլիմայական փոփոխությունները, ինչպես նաև կենսաբազմազանության վիճակը։ Ժամանակակից տեխնոլոգիաների զարգացման շնորհիվ մոնիտորինգը իրականացվում է ոչ միայն դաշտային չափումների միջոցով, այլ նաև արբանյակային դիտարկումների, ավտոմատ սենսորային համակարգերի և թվային տվյալների վերլուծության միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ և ճշգրիտ ստանալ տեղեկատվություն շրջակա միջավայրի մասին։ Շրջակա միջավայրի մոնիտորինգը կարևոր դեր ունի նաև հանրային առողջության պահպանման գործում, քանի որ աղտոտվածության բարձր մակարդակը կարող է հանգեցնել տարբեր հիվանդությունների, այդ թվում՝ շնչառական և քաղցկեղային հիվանդությունների։ Այն նաև օգնում է կանխատեսել բնական աղետները, ինչպիսիք են ջրհեղեղները, սողանքները կամ անտառային հրդեհները, և ժամանակին իրականացնել կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Մոնիտորինգի տվյալները օգտագործվում են պետական քաղաքականության մշակման, բնապահպանական օրենքների կատարելագործման և տնտեսական գործունեության կարգավորման համար՝ ապահովելով հավասարակշռություն զարգացման և բնության պահպանության միջև։ Բացի այդ, այն կարևոր դեր ունի միջազգային համագործակցության մեջ, քանի որ բնապահպանական խնդիրները հաճախ ունեն գլոբալ բնույթ և պահանջում են համատեղ լուծումներ։ Շրջակա միջավայրի մոնիտորինգը նաև նպաստում է հասարակության իրազեկվածության բարձրացմանը՝ օգնելով մարդկանց ավելի պատասխանատու վերաբերվել բնությանը և հասկանալ իրենց գործունեության ազդեցությունը էկոհամակարգերի վրա։

География

Աշխատությունը նվիրված է Armenia ուրբանիզացված տարածքների հիդրոլոգիական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով քաղաքային միջավայրում ջրային ռեսուրսների ձևավորման, բաշխման և փոփոխության հիմնական գործընթացները։ Գրքում վերլուծվում են մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի վարքագիծը քաղաքաշինական ազդեցության պայմաններում, անձրևաջրերի հոսքերի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ջրահեռացման համակարգերի արդյունավետությունը տարբեր քաղաքային գոտիներում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ուրբանիզացիայի ազդեցությունը հիդրոլոգիական ցիկլի վրա՝ ներառյալ հողի անթափանցելիության աճը, ջրային ներծծման նվազումը և հեղեղումների հաճախականության փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային ռիսկերի գնահատմանը, հեղեղումների կանխատեսման մոդելավորմանը և քաղաքային ենթակառուցվածքների հարմարվողականության խնդիրներին։ Քննարկվում են նաև կայուն ջրային կառավարման մոտեցումները՝ կանաչ ենթակառուցվածքներ, անձրևաջրերի հավաքման համակարգեր և էկոհիդրոլոգիական լուծումներ, որոնք ուղղված են քաղաքային ջրային համակարգերի կայունացմանը։