Թվանշանային գրանցումով լայնատիրույթ սեյսմագրիչի մշակումը

История

Աշխատությունը նվիրված է Կայսերիի տարածաշրջանի հայկական և հունական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այդ համայնքների պատմական ներկայությունը, մշակութային արժեքները և թողած հետքերը տարածաշրջանի պատմության մեջ։ Հեղինակը անդրադառնում է հայկական և հունական համայնքների կողմից ստեղծված ճարտարապետական հուշարձաններին, եկեղեցիներին, կրթական և հասարակական կառույցներին, ավանդույթներին, արհեստներին և մշակութային ինքնության այլ դրսևորումներին։ Ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված մշակութային փոխազդեցությունները, քաղաքային միջավայրի զարգացումը և այն պատմական գործընթացները, որոնք ազդեցություն են ունեցել տարածաշրջանի բազմամշակութային նկարագրի ձևավորման վրա։ Աշխատանքում ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հայկական և հունական համայնքների ներդրման մասին տեղական մշակույթի, ճարտարապետության և հասարակական կյանքի զարգացման գործում։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է պատմաբանների, մշակութաբանների, ազգագրագետների, ճարտարապետական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և տարածաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով բազմաշերտ մշակութային ժառանգության ճանաչմանը և պահպանման կարևորության գիտակցմանը։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի մասնագիտական բառապաշարի կարևոր շերտերից մեկի՝ դեղաբանության և դեղագործության ոլորտներում գործածվող տերմինների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մասնագիտական հասկացությունների անվանման ձևերը, տերմինների ծագումը, կառուցվածքը, իմաստային առանձնահատկությունները և հայերենի տերմինակազմական համակարգում դրանց զբաղեցրած տեղն են։ Քննվում են բնիկ և հայերեն լեզվական միջոցներով կազմված տերմինները, ինչպես նաև այլ լեզուներից փոխառված կամ միջազգային գիտական բառապաշարի հիման վրա ձևավորված անվանումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տերմինակազմության բառակազմական եղանակներին՝ ածանցմանը, բառաբարդմանը, բազմաբաղադրիչ անվանումների ձևավորմանը և մասնագիտական հասկացությունների հայերեն համարժեքների ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են տերմինների իմաստային հարաբերությունները, հոմանիշության և տարբերակային ձևերի առկայությունը, բազմիմաստության հնարավոր դրսևորումները, ինչպես նաև ընդհանուր գործածության բառերի տերմինացման և մասնագիտական բառերի իմաստային մասնագիտացման գործընթացները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջազգային տերմինաբանության ազդեցության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե օտարալեզու անվանումները ինչպիսի հնչյունական, ուղղագրական և ձևաբանական հարմարեցումների են ենթարկվում հայերենում։ Դիտարկվում են նաև մասնագիտական բառապաշարի կանոնարկման և միասնականացման խնդիրները, քանի որ բժշկական ու դեղագործական հաղորդակցության հստակությունը մեծապես պայմանավորված է հասկացությունների միանշանակ և հետևողական անվանումներով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել մասնագիտական բառարանների, գիտական գրականության, ուսումնական նյութերի և ոլորտային այլ տեքստերի տվյալները՝ տերմինների իրական գործածությունը և զարգացման միտումները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում տերմինաբանական համակարգի շարունակական համալրմանը, որը կապված է գիտության, դեղագործական տեխնոլոգիաների և մասնագիտական հաղորդակցության զարգացման հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տերմինագիտության, բառագիտության, բառակազմության և մասնագիտական լեզվի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ժամանակակից հայերենում դեղաբանական ու դեղագործական բառապաշարի ձևավորման, գործածության և կանոնարկման հիմնական օրինաչափությունները։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի ամերիկահայ անգլիագիր գրողների արձակում ազգային ինքնության թեմայի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով սփյուռքյան գրականության մեջ ինքնության ձևավորման, պահպանման և վերաիմաստավորման հիմնական մեխանիզմները։ Վերլուծվում են երկլեզվության և մշակութային երկակի պատկանելության պայմաններում ստեղծված գեղարվեստական պատկերները, հիշողության և պատմական փորձառության դերը, ինչպես նաև հայրենիքի և օտար միջավայրի միջև ձևավորված հոգեբանական ու սոցիալական լարվածությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ամերիկյան մշակութային համատեքստում հայ ինքնության արտահայտման ձևերին, ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև լեզվի ընտրության ազդեցությանը գրական ինքնարտահայտման վրա։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է նաև սփյուռքահայ արձակի մեջ ազգային ինքնության բազմաշերտ բնույթը՝ ընդգծելով ինչպես պահպանողական, այնպես էլ փոխակերպվող դրսևորումները։ Գրքում ներկայացված վերլուծությունները հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ամերիկահայ անգլիագիր արձակի զարգացման առանձնահատկությունների և նրա ներդրման մասին համաշխարհային սփյուռքյան գրականության համատեքստում։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է էներգետիկայի ոլորտում ռազմավարական կառավարման մոդելի ձևավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հաշվեկշռված ցուցանիշների համակարգի կիրառման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ոլորտի երկարաժամկետ նպատակները չափելի ցուցանիշների, կառավարման առաջնահերթությունների և փոխկապակցված գործողությունների համակարգի վերածելու խնդիրն է։ Ռազմավարական կառավարումը դիտարկվում է որպես շարունակական գործընթաց, որի շրջանակում անհրաժեշտ է համադրել տնտեսական արդյունավետությունը, արտադրական և տեխնոլոգիական զարգացումը, սպառողների պահանջները, ներքին կառավարման գործընթացները, մարդկային կապիտալը և կազմակերպությունների զարգացման հնարավորությունները։ Հաշվեկշռված ցուցանիշների համակարգը կարող է ծառայել որպես ռազմավարության իրականացման և վերահսկման գործիք՝ հնարավորություն տալով ֆինանսական արդյունքները դիտարկել ոչ ֆինանսական ցուցանիշների հետ միասին և բացահայտել դրանց միջև պատճառահետևանքային կապերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել էներգետիկ ոլորտի առանձնահատկություններին համապատասխան ռազմավարական նպատակների խմբեր և դրանց գնահատման հիմնական ցուցանիշներ՝ ներառելով տնտեսական արդյունավետությունը, էներգամատակարարման հուսալիությունը, արտադրական կարողությունների օգտագործումը, ենթակառուցվածքների զարգացումը, տեխնոլոգիական արդիականացումը և կառավարման որակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ռազմավարական քարտեզի ձևավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է ներկայացնել ոլորտի նպատակների փոխկապակցվածությունը և որոշել, թե կառավարման տարբեր ուղղություններում իրականացվող փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ վերջնական արդյունքների վրա։ Կարևորվում է նաև ցուցանիշների ընտրության հիմնավորվածությունը, քանի որ չափազանց մեծ կամ ոչ համապատասխան ցուցանիշների համակարգը կարող է դժվարացնել ռազմավարական վերահսկողությունը և կառավարչական որոշումների ընդունումը։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել նպատակային և փաստացի արդյունքների համեմատման, շեղումների բացահայտման և ռազմավարության ճշգրտման մեխանիզմների ձևավորումը։ Էներգետիկայի առանձնահատկություններից ելնելով՝ կարող են դիտարկվել նաև ներդրումային ծրագրերի, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, էներգաարդյունավետության, տեխնոլոգիական նորարարությունների և համակարգի կայունության հետ կապված ցուցանիշները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ռազմավարական կառավարման, էներգետիկ տնտեսագիտության, կատարողականի գնահատման և հաշվեկշռված ցուցանիշների համակարգի մեթոդաբանությունը՝ նպատակ ունենալով ձևավորել էներգետիկ ոլորտի զարգացման նպատակների պլանավորման, իրականացման, գնահատման և վերահսկման միասնական կառավարչական մոտեցում։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության վճարահաշվարկային համակարգում վճարային քարտերի կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով որպես անկանխիկ վճարումների և ժամանակակից բանկային ծառայությունների զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են վճարային քարտերի տնտեսական նշանակությունը, դրանց կիրառման մեխանիզմները, քարտային գործառնությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները և ՀՀ ֆինանսական համակարգում դրանց տարածման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քարտերի միջոցով իրականացվող անկանխիկ վճարումների զարգացմանը, դրանց հասանելիությանը և օգտագործման ինտենսիվությանը, ինչպես նաև բնակչության և տնտեսվարող սուբյեկտների կողմից քարտային գործիքների ընդունման վրա ազդող գործոններին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ քարտային ենթակառուցվածքի զարգացմանը, բանկոմատների և վճարային տերմինալների հասանելիությանը, էլեկտրոնային առևտրում քարտային վճարումների կիրառմանը և վճարահաշվարկային ծառայությունների տեխնոլոգիական կատարելագործմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև վճարային քարտերի կիրառման հետ կապված ռիսկերին՝ գործարքների անվտանգությանը, խարդախության կանխարգելմանը, տվյալների պաշտպանությանը և օգտագործողների ֆինանսական գրագիտությանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է կանխիկ և անկանխիկ վճարումների հարաբերակցության փոփոխությունը և այն տնտեսական ու սոցիալական գործոնների բացահայտումը, որոնք կարող են խթանել կամ սահմանափակել քարտային վճարումների տարածումը։ Աշխատությունը կարող է քննարկել նաև քարտային համակարգերի զարգացման կազմակերպչական և կարգավորող խնդիրները, բանկերի միջև փոխգործակցությունը, վճարային ծառայությունների մրցակցային միջավայրը և նոր տեխնոլոգիաների ազդեցությունը քարտային գործառնությունների վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել վճարային քարտերի կիրառման արդյունավետության բարձրացման, անկանխիկ վճարումների խթանման, ենթակառուցվածքների զարգացման և վճարային համակարգի անվտանգության ամրապնդման ուղղությամբ առաջարկությունների մշակման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բանկային և ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, վճարային համակարգերի կառավարիչների, ֆինանսական տեխնոլոգիաների մասնագետների, պետական կարգավորող մարմինների ներկայացուցիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Медицина

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բժշկության զարգացման պատմությանը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև XVIII դարի վերջը, և ներկայացնում է բժշկական գիտելիքների, բուժական փորձի ու առողջապահական ավանդույթների երկարատև ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են նախահնագույն և հին շրջանի հավատալիքները, ժողովրդական բժշկությունը և բնության բուժիչ միջոցների օգտագործումը հիմք հանդիսացել հետագա մասնագիտական բժշկության զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է հին հայկական բժշկության կապը հարևան քաղաքակրթությունների՝ հատկապես հունահռոմեական և պարսկական բժշկական դպրոցների հետ, ինչպես նաև տեղական փորձի ինքնուրույն զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան Հայաստանի բժշկական մտքի ձևավորմանը, որտեղ կարևոր դեր են խաղացել վանական կենտրոնները և գիտակ հոգևորականները, որոնք զբաղվել են ձեռագրերի թարգմանությամբ, հիվանդությունների նկարագրությամբ և բուժական բաղադրատոմսերի գրառմամբ։ Նշվում է նաև ժողովրդական բժշկության մեծ նշանակությունը՝ բուսաբուժության, հանքային ջրերի և բնական միջոցների լայն կիրառմամբ, որոնք մինչ օրս ունեն պատմական և գիտական արժեք։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հայտնի բժիշկների և գիտնականների գործունեությունը, որոնք փորձել են համակարգել բժշկական գիտելիքները և ստեղծել բուժման ավելի կառուցվածքային մոտեցումներ՝ համադրելով փորձառական և տեսական գիտելիքները։ XVIII դարի վերջի հատվածում արդեն նկատվում են եվրոպական բժշկության ազդեցության առաջին նշանները, որոնք հետագայում հիմք են դառնում ժամանակակից բժշկական համակարգի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի բժշկության պատմությունը որպես բազմաշերտ և շարունակական զարգացում, որտեղ համադրվում են ժողովրդական փորձը, միջնադարյան գիտական մտածողությունը և արտաքին ազդեցությունները։