Ուղեցույց դեպի հավիտենական կյանքի լուսավոր ճանապարհը

Математика

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է բաղադրյալ առաձգական մարմիններում լարվածության դաշտերի հետազոտմանը՝ ֆոտոառաձգության (photoelasticity) մեթոդի կիրառմամբ, որի նպատակն է փորձարարական եղանակով վերլուծել նյութերի ներսում լարվածությունների բաշխման առանձնահատկությունները բարդ բեռնվածքային պայմաններում։ Նյութում քննարկվում են ֆոտոառաձգական երևույթի ֆիզիկական հիմքերը՝ կապված բևեռացված լույսի անցման ժամանակ առաջացող երկբեկման (birefringence) հետ, որը հնարավորություն է տալիս տեսանելի դարձնել լարվածության իզոխրոմատիկ և իզոկլինիկ պատկերները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բաղադրյալ կառուցվածք ունեցող մարմինների մոդելավորմանը, որտեղ տարբեր նյութերի մեխանիկական հատկությունների անհամասեռությունը հանգեցնում է լարվածության կենտրոնացումների և բարդ տարածական բաշխումների։ Քննարկվում են նաև փորձարարական մեթոդաբանության առանձնահատկությունները՝ մոդելների պատրաստում, բեռնավորման սխեմաների ընտրություն, օպտիկական համակարգերի կարգավորում և ստացված պատկերների վերլուծություն։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ ֆոտոառաձգության մեթոդը կարևոր գործիք է ինժեներական կառուցվածքների ամրության գնահատման, կոնստրուկցիաների օպտիմալ նախագծման և լարվածության վտանգավոր կոնցենտրացիաների կանխատեսման համար՝ ապահովելով տեսական և փորձարարական մեխանիկայի արդյունավետ համադրում։

История

Հետադարձ հայացք. 1915, 1918–1921 աշխատությունը նվիրված է Հայոց պատմության ողբերգական և վճռորոշ ժամանակաշրջաններին՝ 1915 թ. Հայոց ցեղասպանությունից մինչև 1918–1921 թթ. Հայաստանի Հանրապետության պայքարը և վերականգնման փորձերը, ներկայացնելով այդ ժամանակահատվածի քաղաքական, ռազմական, սոցիալական և մշակութային իրադարձությունները ամբողջական և վերլուծական տեսանկյունից։ Գրքում մանրամասնորեն լուսաբանվում են ցեղասպանության ողբերգության հետևանքները, հայ ժողովրդի ինքնապաշտպանական շարժումները, Հայկական առաջին Հանրապետության ստեղծման փորձերը, արտաքին և ներքին մարտահրավերները, ինչպես նաև պետականության պահպանման դժվարությունները։ Հեղինակը օգտագործում է փաստաթղթեր, ակնառու վկայություններ և ժամանակաշրջանի անձանց հիշատակությունները՝ ընթերցողին տրամադրելով ամբողջական ու խորացված պատկերացում այդ տարիների բարդ պատմական իրողությունների մասին։ Աշխատությունը միաժամանակ պատմական վերլուծություն է և հիշողությունների գրառում, ընդգծելով հայ ժողովրդի տոկունությունն ու պայքարը՝ ազգային ինքնության պահպանման համար։ Գիրքը նախատեսված է թե պատմաբանների, թե ուսանողների, թե լայն հանրության համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ հայ ժողովրդի ողբերգական անցյալը, դրա պատճառներն ու հետևանքները, ինչպես նաև ստեղծված ժամանակակից հայկական պետության հիմքերը։

Литература

Այս ժողովածուն ներառում է Շիրվանզադեի ուղեգրական գրառումները և հրապարակախոսական ակնարկները, որտեղ հեղինակը հանդես է գալիս որպես դիտող, մեկնաբանող և քննադատող մտավորական՝ արձանագրելով իր ժամանակի հասարակական, մշակութային և երբեմն քաղաքական իրողությունները։ Ուղեգրություններում նա ներկայացնում է տարբեր վայրերում տեսած կյանքի պատկերները՝ համադրելով ճանապարհորդական տպավորությունները սոցիալական դիտարկումների հետ, ինչի արդյունքում ստեղծվում է ոչ միայն նկարագրական, այլ նաև վերլուծական արձակ։ Ակնարկներում ընդգծված է հեղինակի հրապարակախոսական ձայնը՝ ուղղված հասարակական խնդիրներին, բարոյական անկումներին, կրթության և մշակույթի զարգացման անհրաժեշտությանը։ Շիրվանզադեն հաճախ օգտագործում է դիտողական, երբեմն քննադատական տոն՝ փորձելով ընթերցողին ստիպել վերանայել իր վերաբերմունքը հասարակական երևույթների նկատմամբ։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց գաղափարապես խտացված՝ համադրելով փաստագրական դիտարկում, անձնական տպավորություն և սոցիալական վերլուծություն։ Այս գործերը կարևոր են նաև որպես ժամանակի հասարակական կյանքի յուրօրինակ փաստաթուղթ, որը օգնում է հասկանալ 19-20-րդ դարերի սահմանագծի հայ մտավորականության մտածողությունը և հետաքրքրությունները։

История

Գրքում հիշատակվում է Խորեն վարդապետ Ստեփանեն և նրա գործունեությունը Բաքվում։ Հոգևորականի անվան և բնակավայրի հիշատակումը թույլ է տալիս ենթադրել, որ աշխատությունը կամ հրատարակությունը վերաբերում է տվյալ հոգևորականի կյանքին, ծառայությանը կամ Բաքվում ծավալած գործունեությանը։ XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին Բաքուն Կովկասի հայաբնակ կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ գործում էին հայկական եկեղեցական համայնքներ, կրթական հաստատություններ, մշակութային կազմակերպություններ և տպագրական օջախներ։ Քաղաքի հայ համայնքի հոգևոր ու հասարակական կյանքում եկեղեցական գործիչները կարող էին կարևոր դեր ունենալ կրոնական ծառայության, կրթության, համայնքային կազմակերպման և ազգային մշակույթի պահպանման գործում։ Վերնագրի «Բաքվի մեջ» ձևակերպումը մատնանշում է տվյալ վայրի հետ անմիջական կապը, սակայն ինքնին չի պարզում՝ գիրքը կենսագրակա՞ն ակնարկ է, պատմական տեղեկությո՞ւն, հրապարակախոսակա՞ն նյութ, թե՞ որևէ այլ բնույթի աշխատություն։ Առանց հրատարակության տարեթվի, էջաքանակի, տպարանի կամ բովանդակության մասին լրացուցիչ տվյալների հնարավոր չէ հաստատել նաև հեղինակի ինքնությունը, նյութի ստեղծման հանգամանքները կամ Խորեն վարդապետ Ստեփանեի գործունեության կոնկրետ դրվագները։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել Բաքվի հայ համայնքի պատմության, հոգևորականության գործունեության և կովկասահայ հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։

Экономика

Անցումային տնտեսության պայմաններում հասարակության սոցիալական կառուցվածքը բնութագրվում է խորքային փոփոխություններով, որոնք առաջանում են կենտրոնացված պլանային տնտեսությունից դեպի շուկայական հարաբերություններ անցման հետևանքով, ինչի արդյունքում փոխվում են սոցիալական խմբերի կազմը, եկամուտների բաշխումը, զբաղվածության ձևերը և սոցիալական շարժունակության մակարդակը։ Այս փուլում ձևավորվում են նոր սոցիալական շերտեր՝ ձեռնարկատերեր, մասնավոր հատվածի աշխատողներ, փոքր և միջին բիզնեսի սեփականատերեր, ինչպես նաև ֆինանսական և ծառայությունների ոլորտի մասնագետներ, մինչդեռ նախկին համակարգում գերիշխող պետական հատվածի աշխատողների դիրքը աստիճանաբար փոխվում է և հաճախ ուղեկցվում է սոցիալական անորոշությամբ։ Միաժամանակ նկատվում է սոցիալական անհավասարության աճ, քանի որ եկամուտների բաշխումը դառնում է ավելի տարբերակված, իսկ բնակչության որոշ խմբեր կարող են հայտնվել աղքատության կամ սոցիալական խոցելիության մեջ՝ պայմանավորված աշխատանքի կորստով, գնաճով և սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմների ոչ բավարար զարգացմամբ։ Անցումային տնտեսությունում կարևոր դեր է ստանում նաև միջին դասի ձևավորումը, որը հանդիսանում է սոցիալական կայունության հիմնական գործոններից մեկը, սակայն դրա ձևավորումը հաճախ դանդաղ և անհավասար գործընթաց է։ Զուգահեռաբար փոփոխվում են նաև կրթական և մասնագիտական պահանջները, ինչը նպաստում է սոցիալական շարժունակությանը՝ թույլ տալով որոշ անհատների բարձրանալ սոցիալական սանդուղքով, սակայն միաժամանակ առաջացնում է անհավասար հնարավորություններ տարբեր խմբերի միջև։ Ընդհանուր առմամբ, անցումային տնտեսությունում սոցիալական կառուցվածքը դառնում է ավելի դինամիկ, բազմաշերտ և երբեմն անկայուն, որտեղ սոցիալական հարաբերությունները ենթարկվում են շուկայի օրենքների ազդեցությանը և նոր տնտեսական իրականությանը հարմարվելու գործընթացին։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տարածված և դեղաբանական նշանակություն ունեցող որոշ մակրոմիցետների կենսաբանական ակտիվ նյութերի ուսումնասիրմանն ու գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ուսումնասիրվող սնկերի կենսաբանական ներուժը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանցում պարունակվող այն միացություններին, որոնք կարող են օժտված լինել ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական կամ բուժական նշանակություն ունեցող հատկություններով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են Հայաստանի տարբեր բնական գոտիներում հանդիպող մակրոմիցետների տեսակային առանձնահատկությունները, կենսաբանական նյութերի կազմը և դրանց հնարավոր ակտիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սնկային հումքի մեջ առկա կենսաբանական ակտիվ միացությունների հայտնաբերմանը, դրանց քանակական և որակական բնութագրերին, ինչպես նաև տարբեր տեսակների միջև հնարավոր տարբերություններին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ մակրոմիցետները կարող են հանդիսանալ արժեքավոր բնական աղբյուրներ բազմազան կենսաակտիվ նյութերի համար, որոնք հետաքրքրություն են ներկայացնում դեղագործության, կենսատեխնոլոգիայի և բժշկական հետազոտությունների ոլորտներում։ Աշխատանքում գնահատվում է ուսումնասիրվող նյութերի կենսաբանական ազդեցության հնարավոր ուղղվածությունը՝ հիմք ընդունելով դրանց քիմիական կազմը և փորձարարական ուսումնասիրությունների արդյունքները։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի սնկային կենսաբազմազանության ուսումնասիրությունը, քանի որ տեղական տեսակների կենսաբանական ակտիվության վերաբերյալ տվյալների ընդլայնումը կարող է նպաստել ազգային կենսաբանական ռեսուրսների գիտական և կիրառական ներուժի բացահայտմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համադրել սնկաբանության, կենսաքիմիայի, դեղաբանության և կենսատեխնոլոգիայի մոտեցումները՝ մակրոմիցետների արժեքը դիտարկելով ոչ միայն որպես բնական էկոհամակարգերի բաղադրիչ, այլև որպես կենսաբանական ակտիվ նյութերի հնարավոր աղբյուր։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա խորացված հետազոտությունների համար՝ ներառյալ առանձին միացությունների մեկուսացումը, դրանց կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, կենսաբանական ազդեցության մեխանիզմների բացահայտումը և հնարավոր կիրառությունների գնահատումը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել սնկաբաններին, կենսաքիմիկոսներին, դեղաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, դեղագործական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև կենսաբանության և հարակից ոլորտների ուսանողներին ու հետազոտողներին։