Վաղ հավատալիքներն ու դիցաբանությունը Հայաստանում

Другие предметы

Խաչատրյան Ա.Ժ., հանդիսանում է ուսումնական և մեթոդական խնդիրների ժողովածու, որը նվիրված է դասական մեխանիկայի հիմնական բաժինների՝ կինեմատիկայի, դինամիկայի և ստատիկայի խնդիրների համակարգված ներկայացմանը և լուծման մեթոդներին։ Այն ընդգրկում է ֆիզիկայի խնդիրների լայն շրջանակ՝ շարժման օրենքներ, ուժերի հավասարակշռություն, Նյուտոնի օրենքների կիրառություն, էներգիայի պահպանման սկզբունք, իմպուլսի և աշխատանք-էներգիա կապերը։ Գրքում մանրամասն ներկայացված են տարբեր բարդության խնդիրներ՝ սկսած պարզ հաշվարկներից մինչև բազմափուլ վերլուծական խնդիրներ, ինչպես նաև դրանց լուծման քայլ առ քայլ մոտեցումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված ֆիզիկական երևույթների մաթեմատիկական մոդելավորմանը, տրամաբանական վերլուծությանը և հաշվարկային հմտությունների զարգացմանը։ Ներառված են նաև մեթոդական ցուցումներ, որոնք օգնում են ուսանողներին հասկանալ խնդիրների լուծման ընդհանուր սկզբունքները և կիրառել դրանք տարբեր իրավիճակներում։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, ֆիզիկայի ուսուցիչների և տեխնիկական մասնագիտությունների սովորողների համար՝ նպաստելով մեխանիկայի հիմունքների խորքային ընկալմանը և գործնական կիրառման հմտությունների զարգացմանը։

Информатика

Теория формальных языков աշխատությունը տեսական ինֆորմատիկայի հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ֆորմալ լեզուների, քերականությունների և ավտոմատների տեսության հիմնական գաղափարներն ու կառուցվածքային սկզբունքները, այն բացատրում է Չոմսկու հիերարխիան, կանոնավոր և կոնտեքստից ազատ լեզուների հատկությունները, ինչպես նաև ավելի բարդ լեզվային համակարգերի ձևավորման մեթոդները, գիրքը անդրադառնում է վերջավոր ավտոմատների, stack ավտոմատների և դրանց կիրառություններին լեզուների ճանաչման և վերլուծության գործընթացներում, միաժամանակ ընդգրկելով սինտակսական վերլուծության հիմունքները և դրանց կապը ծրագրավորման լեզուների կառուցման ու կոմպիլյատորների նախագծման հետ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համակարգչային գիտության, մաթեմատիկական լեզվաբանության և ծրագրավորման տեսության ուսանողների համար։

Другие предметы

Ուսումնասիրությունը նվիրված է մանկատներում և խնամքի կենտրոններում գրադարանավարի գործունեության կազմակերպման առանձնահատկություններին՝ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող անձանց հետ աշխատանքի համատեքստում։ Աշխատության կենտրոնում գրադարանի և գրադարանավարի դերն է կրթական, մշակութային և սոցիալական միջավայրի ձևավորման գործում, որտեղ յուրաքանչյուր ընթերցողի համար անհրաժեշտ է ապահովել տեղեկատվության, գրականության և մշակութային ռեսուրսների հասանելիություն։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հատուկ կարիքներ ունեցող երեխաների և այլ շահառուների հետ հաղորդակցման, ընթերցանության խթանման, գրական նյութերի ընտրության և գրադարանային ծառայությունների հարմարեցման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մատչելի և ներառական գրադարանային միջավայրի ստեղծմանը, ընթերցողի անհատական հնարավորությունների ու հետաքրքրությունների հաշվառմանը և համապատասխան տեղեկատվական ռեսուրսների ընտրությանը։ Աշխատության մեջ գրադարանավարի գործունեությունը դիտարկվում է նաև որպես սոցիալականացմանը, ինքնարտահայտմանը, հաղորդակցական կարողությունների զարգացմանը և մշակութային մասնակցությանը նպաստող գործընթաց։ Կարևորվում են մանկատների և խնամքի կենտրոնների մասնագետների, մանկավարժների, հոգեբանների և գրադարանավարների համագործակցության հնարավորությունները, քանի որ բազմամասնագիտական մոտեցումը կարող է նպաստել ծառայությունների առավել արդյունավետ կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև գրքի և ընթերցանության միջոցով ճանաչողական, ստեղծագործական և սոցիալ-հուզական հմտությունների զարգացմանն ուղղված միջոցառումների կազմակերպման սկզբունքներ։ Ներկայացված մոտեցումները կարևոր են գրադարանային ծառայությունների ներառականության բարձրացման և ԿԱՊԿՈՒ անձանց համար հավասար մշակութային ու տեղեկատվական հնարավորությունների ապահովման տեսանկյունից։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, հատուկ մանկավարժներին, սոցիալական աշխատողներին, մանկատների և խնամքի կենտրոնների մասնագետներին, ուսուցիչներին, հոգեբաններին, ինչպես նաև գրադարանագիտության և հատուկ կրթության ոլորտների ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է «Հանդէս ամսօրեայ» գիտական-գրական պարբերականում (1887–1900 թթ.) կիրառված լեզվաբանական տերմինների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հայ լեզվաբանական մտքի ձևավորման վաղ փուլերը և դրա կապը եվրոպական լեզվաբանական ավանդույթների հետ։ Գրքում վերլուծվում է պարբերականի դերը որպես հայագիտության և լեզվաբանության զարգացման կարևոր հարթակ, որտեղ ձևավորվել և շրջանառվել են քերականական, բառագիտական և լեզվի տեսության հիմնական տերմինները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են այդ տերմինները ներմուծվել, հարմարեցվել կամ ստեղծվել հայերենում՝ հաշվի առնելով ժամանակի գիտական պահանջները և լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև արևմտահայ և եվրոպական գիտական ազդեցությունները, որոնք ձևավորել են տերմինաբանական համակարգի զարգացումը, ինչպես նաև տարբեր հեղինակների մոտեցումները լեզվաբանական հասկացությունների սահմանման հարցում։ Վերլուծվում է «Հանդէս ամսօրեայ»-ի նշանակությունը որպես գիտական հաղորդակցության միջոց, որը նպաստել է հայ լեզվաբանական տերմինաբանության միասնականացմանը և գիտական լեզվի կայացմանը։ Գրքի նպատակն է բացահայտել լեզվաբանական տերմինների պատմական զարգացումը և ցույց տալ դրանց դերը հայ լեզվաբանական մտքի համակարգային ձևավորման գործընթացում։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է ոչխարների ֆասցիոլյոզի էպիզոոտոլոգիական իրավիճակի ուսումնասիրությանը Արարատյան հարթավայրում և հիվանդության դեմ պայքարի ու կանխարգելման առավել արդյունավետ միջոցների մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ֆասցիոլյոզը՝ լյարդի մակաբուծային հիվանդությունը, որը առաջանում է Fasciola ցեղի տրեմատոդներից և հատկապես կարևոր նշանակություն ունի ոչխարաբուծության համար, քանի որ կարող է առաջացնել կենդանիների արտադրողականության նվազում, քաշի կորուստ, հյուծվածություն և ծանր դեպքերում՝ անկում։ Հիվանդության տարածվածությունն ու ինտենսիվությունը մեծապես պայմանավորված են բնական-աշխարհագրական և կլիմայական պայմաններով, ինչպես նաև արոտավայրերի, ջրային աղբյուրների և կենդանիների պահման ու արածեցման առանձնահատկություններով։ Արարատյան հարթավայրի պայմանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն տեղային գործոնները, որոնք նպաստում են մակաբույծի կենսաշրջանի պահպանմանը և ոչխարների վարակմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիվանդության տարածվածության գնահատումը՝ տարբեր տնտեսություններում, կենդանիների տարիքային խմբերում և տարվա տարբեր ժամանակահատվածներում։ Ֆասցիոլյոզի կենսաշրջանը կապված է միջանկյալ տերերի՝ քաղցրահամ ջրային փափկամարմինների հետ, որոնց մասնակցությամբ մակաբույծի զարգացման որոշ փուլեր տեղի են ունենում ջրային միջավայրում։ Հետևաբար հիվանդության էպիզոոտոլոգիական պատկերը ուսումնասիրելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն վարակված կենդանիների առկայությունը, այլև ջրային միջավայրի, խոնավ տարածքների և միջանկյալ տերերի տարածվածությունը։ Աշխատության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի նաև հիվանդության սեզոնայնության ուսումնասիրությունը, քանի որ միջավայրի ջերմաստիճանը, խոնավությունը և տեղումների քանակը կարող են ազդել մակաբույծի զարգացման և վարակման ռիսկի վրա։ Հեղինակը կարող է համադրել կենդանիների կլինիկական դիտարկումները, մակաբուծաբանական հետազոտությունները և շրջակա միջավայրի պայմանների գնահատումը՝ ավելի ամբողջական պատկեր ստանալու համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ֆասցիոլյոզի ախտորոշմանը։ Հիվանդության հայտնաբերման համար կիրառվող մեթոդների արդյունավետության գնահատումը կարևոր է հատկապես այն դեպքերում, երբ վարակված կենդանիների կլինիկական նշանները թույլ են արտահայտված կամ ոչ սպեցիֆիկ։ Աշխատության հիմնական կիրառական ուղղություններից մեկը պայքարի նոր միջոցառումների մշակումն է։ Դրանք կարող են ներառել կենդանիների պարբերական ախտորոշիչ հետազոտություններ, անասնաբուժական վերահսկողություն, մակաբույծների դեմ դեղամիջոցների նպատակային կիրառում, արոտավայրերի և ջրային աղբյուրների կառավարման բարելավում, ինչպես նաև կենդանիների արածեցման ռեժիմի փոփոխություն՝ վարակման առավել վտանգավոր ժամանակահատվածներում։ Հատուկ կարևորություն ունի պայքարի համալիր մոտեցումը, քանի որ միայն կենդանիների դեղորայքային բուժումը միշտ չէ, որ բավարար է հիվանդության տարածումը երկարաժամկետ սահմանափակելու համար։ Միջանկյալ տերերի և շրջակա միջավայրում մակաբույծի զարգացման փուլերի վերահսկումը կարող է զգալիորեն նվազեցնել վերավարակման հավանականությունը։ Հետազոտության տնտեսական նշանակությունը նույնպես մեծ է, քանի որ ֆասցիոլյոզը կարող է նվազեցնել ոչխարների մսի և բրդի արտադրողականությունը, վատացնել կենդանիների ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակը և առաջացնել բուժման ու կանխարգելման լրացուցիչ ծախսեր։ Այդ պատճառով հիվանդության էպիզոոտոլոգիական իրավիճակի ճշգրիտ գնահատումը կարող է հիմք ծառայել տնտեսությունների համար ավելի նպատակային և ծախսարդյունավետ կանխարգելիչ ծրագրերի մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է մակաբուծաբանական, էպիզոոտոլոգիական և անասնաբուժական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Արարատյան հարթավայրում ոչխարների ֆասցիոլյոզի տարածման օրինաչափությունները, գնահատել դրա զարգացմանը նպաստող գործոնները և առաջարկել պայքարի ու կանխարգելման կատարելագործված համակարգ։ Այն կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, մակաբուծաբանների, անասնաբուծության մասնագետների, գիտաշխատողների և գյուղատնտեսական ոլորտի ուսանողների համար։

Право

Այս փաստաթուղթը ներկայացնում է «Մոսկովյան հայկական հրատարակչություն» բաժնետիրական ընկերության կանոնադրությունը՝ որպես կազմակերպության իրավական կարգավիճակը, կառուցվածքը, գործունեության նպատակները և կառավարման սկզբունքները սահմանող հիմնարար կորպորատիվ փաստաթուղթ։ Այն սահմանում է ընկերության գործունեության կազմակերպական և իրավական հիմքերը, բաժնետերերի ու կառավարման մարմինների իրավասությունները, գույքային և ֆինանսական հարաբերությունները, ինչպես նաև ընկերության վերակազմակերպման և լուծարման հետ կապված հիմնական դրույթները։ Փաստաթղում ներկայացվում են ընկերության անվանումը, իրավական կարգավիճակը, գտնվելու վայրը, գործունեության նպատակներն ու հիմնական ուղղությունները։ Հրատարակչական կազմակերպության բնույթից ելնելով՝ կանոնադրությունը կարող է ներառել տպագրական և հրատարակչական գործունեությանը, գրքերի, պարբերականների և այլ տպագիր արտադրանքի թողարկմանն ու տարածմանը վերաբերող դրույթներ, ինչպես նաև ընկերության կողմից օրենքով չարգելված այլ տնտեսական գործունեության իրականացման հնարավորություններ։ Առանձին բաժիններում կարգավորվում են ընկերության գույքի և կանոնադրական կապիտալի ձևավորման հարցերը։ Նկարագրվում են բաժնետոմսերի, բաժնետերերի իրավունքների և պարտականությունների, շահույթի օգտագործման և հնարավոր վնասների ծածկման հետ կապված ընդհանուր կանոնները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ընկերության կառավարման համակարգին։ Փաստաթուղթը սահմանում է բաժնետերերի ընդհանուր ժողովի իրավասությունները, որոշումների ընդունման կարգը և կառավարման այլ մարմինների ձևավորման ու գործունեության սկզբունքները։ Այս դրույթները նախատեսված են ընկերության ներքին կառավարման հստակությունն ու իրավական պատասխանատվության սահմանները ապահովելու համար։ Կանոնադրությունը կարգավորում է նաև բաժնետերերի մասնակցությունը ընկերության կառավարմանը, նրանց տեղեկատվություն ստանալու, շահույթի բաշխմանը մասնակցելու և օրենսդրությամբ նախատեսված այլ իրավունքների իրականացման ընդհանուր հիմքերը։ Միաժամանակ սահմանվում են բաժնետերերի պարտականությունները և ընկերության նկատմամբ նրանց պատասխանատվության սահմանները։ Փաստաթղթի կարևոր բաղադրիչներից է ընկերության ֆինանսատնտեսական գործունեության կարգավորումը։ Սահմանվում են գույքի օգտագործման, եկամուտների ձևավորման, հաշվետվողականության և ֆինանսական գործունեության կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքները։ Կանոնադրական դրույթները միտված են ընկերության ինքնուրույն տնտեսական գործունեության և դրա նկատմամբ կորպորատիվ վերահսկողության իրավական հիմքերի ապահովմանը։ Փաստաթղում կարող են ամրագրվել նաև ընկերության մասնաճյուղերի և ներկայացուցչությունների ստեղծման, այլ կազմակերպությունների հետ համագործակցության, ինչպես նաև ընկերության իրավունքների ու պարտականությունների իրականացման հետ կապված դրույթներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ընկերության վերակազմակերպման և լուծարման ընթացակարգերին՝ սահմանելով համապատասխան որոշումների ընդունման և ընկերության գործունեության դադարեցման ընդհանուր իրավական հիմքերը։ Ընդհանուր առմամբ, կանոնադրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ բաժնետիրական ընկերության կազմակերպական կառուցվածքի, կառավարման համակարգի, տնտեսական գործունեության և բաժնետերերի իրավահարաբերությունների վերաբերյալ։ Փաստաթուղթը կարող է հետաքրքրել կորպորատիվ իրավունքի, հրատարակչական գործի և կազմակերպությունների պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև Մոսկվայում հայկական հրատարակչական գործունեության զարգացման պատմությամբ և տվյալ կազմակերպության իրավական ու ինստիտուցիոնալ ձևավորմամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։