Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    История

    Հայկական մատենագիտություն․ 5–18-րդ դարեր, հատոր Ա

    Այս աշխատությունը հայ մատենագիտական գիտության կարևոր և ծավալուն ուսումնասիրություններից է, որն ուղղված է հայ ժողովրդի գրավոր մշակութային ժառանգության համակարգված բացահայտմանը, գրանցմանը, դասակարգմանը և գիտական շրջանառության մեջ դնելուն։ Այն ընդգրկում է հինգերորդից մինչև տասնութերորդ դարերն ընկած ժամանակաշրջանի հայկական գրավոր ժառանգությունը՝ ներկայացնելով հայ մատենագրության բազմադարյա զարգացման ընթացքը, մտավոր և գիտական կյանքի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայ գրքի, ձեռագրական մշակույթի և գրական ավանդույթի պատմական նշանակությունը։ Աշխատության առանցքում հայերեն գրավոր աղբյուրների, մատենագիտական միավորների և հայ հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության բացահայտումն ու հնարավորինս ամբողջական գրանցումն է։ Նման մատենագիտական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայ գրականության և գիտության պատմական ծավալի, տարբեր դարաշրջաններում ստեղծված երկերի բազմազանության, դրանց թեմատիկ ուղղությունների և հայ մտավոր կյանքի զարգացման մասին։ Ներկայացված ժամանակաշրջանը առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայ մշակույթի պատմության համար, քանի որ ընդգրկում է հայ գրավոր մշակույթի ձևավորման և զարգացման կարևորագույն փուլերը՝ վաղ միջնադարյան քրիստոնեական մատենագրությունից մինչև ուշ միջնադարյան գրական, պատմագիտական, աստվածաբանական, փիլիսոփայական, լեզվաբանական և այլ բնույթի ստեղծագործություններ։ Այս ժամանակահատվածում ձևավորվել և զարգացել են հայ պատմագրությունը, թարգմանական գրականությունը, մեկնողական ավանդույթը, հոգևոր գրականությունը, գիտական միտքը և տարաբնույթ գրավոր ժանրեր, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և մշակութային շարունակականության պահպանման գործում։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունը մատենագիտական նյութի գիտական համակարգումն է, որը գրական և պատմական ժառանգությունը դիտարկելու հնարավորություն է տալիս ոչ միայն առանձին հեղինակների կամ ստեղծագործությունների մակարդակով, այլև որպես միասնական և պատմականորեն փոխկապակցված մշակութային ամբողջություն։ Այն արժեքավոր հիմք է ստեղծում հայ մատենագրության պատմության ուսումնասիրման, հեղինակների և նրանց երկերի վերաբերյալ տեղեկությունների որոնման, գրավոր աղբյուրների բացահայտման, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջանների գրական ու գիտական ժառանգության համեմատական քննության համար։ Հատուկ կարևորություն ունի նաև այն հանգամանքը, որ նման աշխատությունները նպաստում են հայերեն ձեռագրական և տպագիր ժառանգության պահպանմանը գիտական հիշողության մեջ՝ ապահովելով անցյալի ստեղծագործությունների և դրանց վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկությունների հասանելիությունը հետագա սերունդների հետազոտողներին։ Այն մեծ նշանակություն ունի հայագիտության, բանասիրության, պատմագիտության, գրականագիտության, աղբյուրագիտության և գրադարանագիտության համար, քանի որ հետազոտողներին տրամադրում է անհրաժեշտ տեղեկատու հիմք՝ գիտական աշխատանքների, ուսումնասիրությունների, մատենագիտական ցանկերի և պատմամշակութային հետազոտությունների իրականացման համար։ Գիրքը կարևոր ընթերցողական և գիտական արժեք ունի նաև այն մարդկանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են հայ գրավոր մշակույթի պատմությամբ, միջնադարյան մտավոր ժառանգությամբ, հայ հեղինակների ստեղծագործություններով և ազգային գրական ավանդույթի ձևավորմամբ։ Այն ոչ միայն տեղեկատու բնույթի գիտական աշխատություն է, այլև հայ ժողովրդի դարավոր մշակութային ժառանգության ճանաչման և արժևորման կարևոր միջոց, որն ընդգծում է հայ մատենագրության հարստությունը, պատմական խորությունը և համաշխարհային մշակույթի մեջ ունեցած նշանակալի տեղը։

    Обновлено. 2026-11-21
    Հայկական մատենագիտություն․ 5–18-րդ դարեր, հատոր Ա
    Онлайн

    История

    Միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու ծննդյան 125-ամյակին․ Երևան–Ծաղկաձոր, 2012 թ. հոկտեմբերի 13–16

    Ժողովածուն նվիրված է հայ նշանավոր գիտնական, ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու ծննդյան 125-ամյակին և ներկայացնում է նրա գիտական ժառանգության, հետազոտական գործունեության ու գիտության տարբեր բնագավառներում ունեցած ավանդի քննարկմանն առնչվող նյութեր։ Հովսեփ Օրբելին կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայագիտության, արևելագիտության, հնագիտության և արվեստաբանության պատմության մեջ։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները և ուսումնասիրությունները նպաստել են Հայաստանի ու հարակից տարածաշրջանների պատմության, մշակույթի, հնագիտական հուշարձանների և միջնադարյան արվեստի գիտական ճանաչմանը։ Գիտաժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու գիտնականի հետազոտական ժառանգությանը, նրա գիտական մոտեցումների նշանակությանը և տարբեր գիտակարգերի զարգացման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Միջազգային գիտաժողովի ձևաչափը կարևոր է տարբեր երկրների և գիտական ավանդույթների ներկայացուցիչների հետազոտական դիտարկումների համադրման, գիտական համագործակցության ընդլայնման և գիտնականի ժառանգության արդիականության գնահատման տեսանկյունից։ Ժողովածուն կարող է ընդգրկել Հովսեփ Օրբելու գիտական գործունեության տարբեր կողմերին, նրա ուսումնասիրած պատմամշակութային խնդիրներին և գիտության զարգացման մեջ նրա ունեցած դերին առնչվող զեկուցումներ։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գիտության պատմության, արևելագիտության, հնագիտության և արվեստաբանության ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով գիտական ժառանգության պահպանմանն ու հետագա հետազոտություններին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հայագետներին, արևելագետներին, հնագետներին, արվեստաբաններին, գիտության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և Հովսեփ Օրբելու գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Обновлено. 2026-10-28
    Միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու ծննդյան 125-ամյակին․ Երևան–Ծաղկաձոր, 2012 թ. հոկտեմբերի 13–16
    Онлайн

    Математика

    Влияние нелинейности при распространении электроупругой волны

    Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաառաձգական ալիքների տարածման ընթացքում ոչ գծային երևույթների ազդեցության տեսական և մաթեմատիկական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այնպիսի պինդ միջավայրեր, որոնցում մեխանիկական դեֆորմացիան և էլեկտրական դաշտը փոխկապակցված են, ինչի հետևանքով ալիքային գործընթացների նկարագրությունը պահանջում է առաձգականության և էլեկտրադինամիկական երևույթների համատեղ հաշվառում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն պայմաններին, երբ միջավայրի արձագանքը չի կարող բավարար ճշգրտությամբ նկարագրվել գծային մոտավորությամբ, և անհրաժեշտ է հաշվի առնել նյութի ոչ գծային հատկությունները։ Քննվում է ոչ գծայնության ազդեցությունը ալիքի տարածման արագության, ամպլիտուդի, հաճախականային բնութագրերի, տարածական ձևի և ժամանակային զարգացման վրա։ Կարևորվում է մեխանիկական և էլեկտրական դաշտերի փոխազդեցության բնույթը, քանի որ դրանց միջև կապը կարող է պայմանավորել ալիքային գործընթացների նոր առանձնահատկություններ և փոխել համակարգի դինամիկական վարքը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ձևակերպվել համապատասխան ոչ գծային դիֆերենցիալ հավասարումներ և սահմանային կամ սկզբնական պայմաններ, որոնց լուծումների միջոցով հնարավոր է նկարագրել տարբեր ֆիզիկական իրավիճակներում ալիքների տարածումը։ Ուսումնասիրվում է նաև ալիքի ձևի հնարավոր փոփոխությունը տարածման ընթացքում, էներգիայի վերաբաշխումը տարբեր տատանողական բաղադրիչների միջև և ոչ գծային ազդեցությունների ուժեղացումը մեծ ամպլիտուդների դեպքում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել դիսպերսիայի և ոչ գծայնության համատեղ ազդեցությանը, քանի որ դրանց հարաբերակցությունը հաճախ որոշում է ալիքային պրոցեսի կայունությունը և տարածման բնույթը։ Տեսական վերլուծությունը կարող է լրացվել թվային հաշվարկներով, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել համակարգի վարքը տարբեր նյութական պարամետրերի և արտաքին պայմանների դեպքում։ Ստացված արդյունքների համեմատությունը գծային մոդելների հետ թույլ է տալիս գնահատել ոչ գծային ուղղումների նշանակությունը և որոշել այն պայմանները, որոնց դեպքում դրանց անտեսումը կարող է հանգեցնել էական շեղումների։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են էլեկտրաառաձգական և պիեզոէլեկտրական նյութերում ընթացող ալիքային գործընթացների ավելի ամբողջական նկարագրման, ինչպես նաև համապատասխան սարքերի ու կառուցվածքների ֆիզիկական հատկությունների գնահատման համար։ Արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ակուստոէլեկտրոնիկայի, պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչների, ալիքային սենսորների և էլեկտրամեխանիկական համակարգերի հետազոտման ու նախագծման ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պինդ մարմնի մեխանիկայի, մաթեմատիկական ֆիզիկայի, ոչ գծային ալիքների տեսության, պիեզոէլեկտրականության և կիրառական մեխանիկայի ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-09-19
    Влияние нелинейности при распространении электроупругой волны
    Онлайн

    История

    Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրներն ու ժողովուրդները, հատոր 7․ Քրդագիտություն

    Գիտական ժողովածուն նվիրված է քրդագիտության տարբեր հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով քուրդ ժողովրդի պատմական անցյալը, էթնիկական կազմավորումը, լեզուն, մշակույթը, հասարակական կյանքը, ազգային ավանդույթներն ու Մերձավոր և Միջին Արևելքի տարածաշրջանում նրա ունեցած պատմական ու քաղաքական դերը։ Այն ընդգրկում է արևելագիտական հետազոտությունների այն ուղղությունը, որի հիմնական նպատակն է համակողմանիորեն ուսումնասիրել քրդերին՝ որպես տարածաշրջանի կարևորագույն ժողովուրդներից մեկի, բացահայտել նրանց պատմական զարգացման առանձնահատկությունները և ներկայացնել քրդական հասարակության ձևավորման ու փոփոխության գործընթացները։ Ժողովածուի թեմատիկ շրջանակը վերաբերում է քուրդ ժողովրդի ծագման և էթնիկական պատմության, բնակության աշխարհագրական տարածքի, ցեղային ու հասարակական կառուցվածքի, լեզվական առանձնահատկությունների, նյութական և հոգևոր մշակույթի, ժողովրդական սովորույթների ու ավանդույթների ուսումնասիրությանը։ Քրդագիտության կարևոր հիմնախնդիրներից է քրդերի պատմական բնակության տարածքների և դրանցում ձևավորված հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Քրդերը պատմականորեն բնակվել են հիմնականում Հայկական լեռնաշխարհի հարակից շրջաններում, Արևելյան Անատոլիայում, Իրանի արևմտյան հատվածներում, Իրաքի հյուսիսային և Սիրիայի որոշ տարածքներում՝ ձևավորելով բազմազան տարածաշրջանային համայնքներ։ Նրանց պատմությունը սերտորեն կապված է Մերձավոր Արևելքի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային զարգացումների հետ, իսկ տարբեր պետությունների սահմաններում ապրելու հանգամանքը նշանակալի ազդեցություն է ունեցել քրդական հասարակության կազմակերպման, ինքնության պահպանման և ազգային շարժումների ձևավորման վրա։ Քրդագիտության կարևոր բաղադրիչ է նաև քրդերենի ուսումնասիրությունը, որը պատկանում է իրանական լեզվաճյուղին և ունի բարբառային բազմազանություն։ Լեզվաբանական հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու քրդերենի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բառապաշարը, գրավոր ավանդույթները և տարածաշրջանային տարբերությունները՝ միաժամանակ ուսումնասիրելով լեզվի ու ազգային ինքնության փոխկապակցվածությունը։ Ժողովրդի մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում բանավոր ստեղծագործությունը, ժողովրդական էպոսը, երգարվեստը, առասպելները, ավանդական ծեսերն ու տոները, որոնք արտահայտում են քրդական հասարակության պատմական հիշողությունը, աշխարհընկալումը և հոգևոր արժեքները։ Կարևոր են նաև քրդերի տնտեսական գործունեության, ավանդական զբաղմունքների, գյուղական և քաղաքային կյանքի, ընտանիքի ու համայնքի կազմակերպման, սովորութային իրավունքի և հասարակական հարաբերությունների հետազոտությունները։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու քրդական հասարակության ներքին կառուցվածքը և այն պատմական գործոնները, որոնք ձևավորել են նրա սոցիալական ու մշակութային առանձնահատկությունները։ Ժողովածուի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է քրդագիտության միջառարկայական բնույթով, քանի որ քուրդ ժողովրդի ուսումնասիրությունը պահանջում է պատմության, լեզվաբանության, ազգագրության, բանահյուսության, աշխարհագրության և հասարակագիտության համատեղ կիրառում։ Աշխատության թեմատիկ ուղղվածությունը կարևոր է նաև հայագիտության համար, քանի որ հայերն ու քրդերը դարեր շարունակ բնակվել են հարևան տարածքներում, ունեցել են բազմաբնույթ տնտեսական, հասարակական և մշակութային առնչություններ, իսկ նրանց պատմությունները հաճախ փոխկապակցվել են տարածաշրջանի քաղաքական ու ժողովրդագրական փոփոխությունների հետևանքով։ Հայկական լեռնաշխարհի և հարակից շրջանների պատմության ուսումնասիրությունը դժվար է պատկերացնել առանց քրդական բնակչության, նրա տեղաշարժերի, հասարակական կազմակերպման և հայ-քրդական հարաբերությունների հետազոտության։ Այդ պատճառով քրդագիտական ուսումնասիրությունները նշանակալի նյութ են տրամադրում նաև տարածաշրջանի պատմական ժողովրդագրության, էթնիկական գործընթացների և ժողովուրդների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման համար։ Ժողովածուն կարևոր տեղ ունի խորհրդային արևելագիտության զարգացման պատմության մեջ, երբ Մերձավոր և Միջին Արևելքի ժողովուրդների լեզվի, պատմության ու մշակույթի համակարգված ուսումնասիրությունը գիտական հետազոտությունների առաջնահերթ ուղղություններից էր։ Այն արտացոլում է քրդագիտության՝ որպես ինքնուրույն գիտական բնագավառի զարգացման և տարբեր մասնագիտական ուղղություններով հետազոտությունների ընդլայնման գործընթացը։ Հատորը արժեքավոր գիտական նյութ է պատմաբանների, արևելագետների, քրդագետների, լեզվաբանների, ազգագրագետների, բանահյուսության մասնագետների և Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների պատմությամբ ու մշակույթով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Այն նպաստում է քուրդ ժողովրդի պատմական ժառանգության, լեզվական ու մշակութային ինքնատիպության, հասարակական զարգացման և տարածաշրջանային նշանակության ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ միաժամանակ կարևոր աղբյուր հանդիսանալով հայ-քրդական պատմական առնչությունների և Մերձավոր ու Միջին Արևելքի էթնոմշակութային գործընթացների ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-11-17
    Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրներն ու ժողովուրդները, հատոր 7․ Քրդագիտություն
    Онлайн

    Другие предметы

    Наставление к разведению кормовых трав

    Այս գործնական-մեթոդական ձեռնարկը նվիրված է կերային խոտաբույսերի մշակման և մշակաբույսերի ճիշտ կազմակերպման հարցերին։ Գրքում ներկայացվում են կերային խոտաբույսերի հիմնական տեսակները, դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունները, հողի և կլիմայական պայմանների նկատմամբ պահանջները, ինչպես նաև ցանքաշրջանառության համակարգում դրանց դերը։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է ցանքսի, խնամքի, պարարտացման, ոռոգման և բերքահավաքի տեխնոլոգիական գործընթացները՝ ընդգծելով բարձր բերքատվության և կերային արժեքի ապահովման պայմանները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև բազմամյա և միամյա խոտաբույսերի համադրության արդյունավետ սխեմաները, հողերի բերրիության պահպանման միջոցները և արոտավայրերի բարելավման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անասնապահության համար որակյալ կերային բազայի ստեղծմանը, արտադրողականության բարձրացմանը և գյուղատնտեսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմների, գյուղատնտեսների, ֆերմերների, անասնապահության մասնագետների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով գործնական ուղեցույց կերային խոտաբույսերի մշակման կազմակերպման համար։

    Обновлено. 2026-09-23
    Наставление к разведению кормовых трав
    Онлайн

    Религия

    Հայոց Աբգար թագավորի նամակը և սուրբ Թադեոս առաքյալի քարոզությունները

    Գիրքն ընդգրկում է Հայոց Աբգար թագավորի անվան հետ կապված նամակագրական ավանդությունը և սուրբ Թադեոս առաքյալի քարոզությունները՝ ներկայացնելով քրիստոնեության տարածման վաղ շրջանի հետ կապված կարևոր կրոնական պատումներ։ Աբգար թագավորի և Հիսուս Քրիստոսի նամակագրության մասին ավանդությունը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում հայ քրիստոնեական պատմական հիշողության մեջ։ Ըստ այդ ավանդության՝ Աբգարը, լսելով Քրիստոսի գործունեության և հրաշքների մասին, դիմում է նրան նամակով, իսկ պատասխանը կապվում է քրիստոնեական հավատի ընդունման և առաքելական քարոզչության հետ։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ այս պատմությունը կապված է նաև Եդեսիայի հետ և կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանում քրիստոնեության վաղ տարածման մասին պատկերացումների ձևավորման համար։ Սուրբ Թադեոս առաքյալը Հայ եկեղեցու ավանդության մեջ հիշատակվում է որպես Հայաստանի առաջին լուսավորիչներից մեկը, որի քարոզչությունը կապվում է քրիստոնեական ուսմունքի տարածման, նոր հավատքի համայնքների ձևավորման և առաքելական ժառանգության հաստատման հետ։ Գրքում միավորված նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու քրիստոնեական ավանդության մեջ նամակի, քարոզության և առաքելական վկայության դերը, ինչպես նաև այն պատմական հիշողությունը, որի միջոցով եկեղեցին ներկայացրել է իր ծագումն ու հավատի տարածման ընթացքը։ Նյութը կարևոր է Հայ եկեղեցու պատմության, վաղ քրիստոնեության, առաքելական ավանդությունների և հայ կրոնական գրականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, պատմաբաններին, կրոնագետներին և ընթերցողներին, որոնք հետաքրքրվում են Հայաստանում քրիստոնեության հաստատման ավանդական պատմություններով ու դրանց մշակութային նշանակությամբ։

    Обновлено. 2026-10-26
    Հայոց Աբգար թագավորի նամակը և սուրբ Թադեոս առաքյալի քարոզությունները