Ещё в разделе Литература

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Технология

    Ճնշումային ջրային համակարգերի շահագործման արդյունավետության բարձրացման մի քանի խնդիր

    Աշխատությունը նվիրված է ճնշումային ջրային համակարգերի շահագործման արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված մի շարք ինժեներական և կազմակերպատեխնիկական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն համակարգերի աշխատանքի կատարելագործումն է, որոնցում ջրի տեղափոխումն ու բաշխումն իրականացվում է ճնշման պայմաններում, և որոնց արդյունավետությունը մեծապես կախված է հիդրավլիկական ռեժիմից, պոմպային սարքավորումների աշխատանքից, խողովակաշարերի վիճակից և էներգիայի ծախսերից։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է հատկապես Հայաստանի պայմաններով, որտեղ լեռնային ռելիեֆի պատճառով գյուղատնտեսական տարածքների զգալի մասի ոռոգումն առանց ճնշումային համակարգերի դժվար կամ անհնար է իրականացնել։ Արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտությունը կապված է նաև էներգետիկ ծախսերի նվազեցման, ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործման և ոռոգման համակարգերի տեխնիկական վիճակի բարելավման հետ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ճնշումային համակարգերի հիդրավլիկական աշխատանքի առանձնահատկությունները, ջրի կորուստների նվազեցման հնարավորությունները, պոմպային կայանների և խողովակաշարերի աշխատանքի օպտիմալացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի տարբեր տարրերի փոխկապակցվածությանը, քանի որ ջրի պահանջվող ճնշման և ծախսի ապահովումը պետք է համադրվի էներգիայի ռացիոնալ օգտագործման և շահագործման ծախսերի նվազեցման հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից կարող է լինել ջրօգտագործման ռեժիմների կատարելագործումը, ջրի բաշխման արդյունավետության բարձրացումը և համակարգի առանձին հատվածներում առաջացող հիդրավլիկական կորուստների գնահատումը։ Քննարկվում են նաև շահագործման ընթացքում առաջացող տեխնիկական խնդիրները, սարքավորումների մաշվածությունը, համակարգերի հուսալիության ապահովումը և դրանց արդիականացման անհրաժեշտությունը։ Ճնշումային ջրային համակարգերի արդյունավետ շահագործման համար կարևոր նշանակություն ունի մշտադիտարկումը և չափման տվյալների կիրառումը, քանի որ ջրաերկրաբանական ու հիդրավլիկական պարամետրերի պարբերական դիտարկումը հնարավորություն է տալիս առավել հիմնավորված գնահատել համակարգի աշխատանքը և ժամանակին հայտնաբերել փոփոխությունները։ Աշխատության առանձնահատուկ արժեքը կարող է պայմանավորված լինել ջրօգտագործման արդյունավետության և շրջակա միջավայրի պահպանության խնդիրների համատեղ դիտարկմամբ։ Ջրային ռեսուրսների ոչ արդյունավետ օգտագործումը կարող է հանգեցնել ինչպես տնտեսական կորուստների, այնպես էլ ջրային համակարգերի վրա լրացուցիչ ճնշման, ուստի համակարգերի շահագործման կատարելագործումը կարևոր է նաև ջրային ռեսուրսների երկարաժամկետ պահպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել ճնշումային ոռոգման և այլ ջրատնտեսական համակարգերի նախագծման, վերակառուցման և շահագործման ընթացքում՝ նպաստելով էներգետիկ և ջրային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, շահագործման ծախսերի նվազեցմանը և համակարգերի հուսալիության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հիդրոտեխնիկներին, ջրատնտեսական համակարգերի նախագծողներին և շահագործողներին, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, գյուղատնտեսական ինժեներներին, հետազոտողներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

    Обновлено. 2026-08-20
    Ճնշումային ջրային համակարգերի շահագործման արդյունավետության բարձրացման մի քանի խնդիր
    Онлайн

    Биология

    Гельминты рыб гельминтологическая оценка искусственных водоемов Араратской равнины

    Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան դաշտի արհեստական ջրային էկոհամակարգերում բնակվող ձկների հելմինթային ֆաունայի ուսումնասիրմանը և ջրամբարների մակաբուծաբանական վիճակի գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ձկների մոտ հանդիպող մակաբույծ որդերի տեսակային կազմը, տարածվածությունը, տարբեր ձկնատեսակների վարակվածության առանձնահատկությունները և դրանց կապը ջրային միջավայրի էկոլոգիական պայմանների հետ են։ Քննվում է արհեստական ջրամբարների ձևավորման և շահագործման ազդեցությունը մակաբույծների կենսաշրջանների, միջանկյալ ու վերջնական տերերի փոխհարաբերությունների և հելմինթների տարածման օրինաչափությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր ջրային տարածքներում հելմինթային ֆաունայի համեմատությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մակաբուծաբանական իրավիճակի տարածական տարբերությունները և դրանց վրա ազդող կենսաբանական ու էկոլոգիական գործոնները։ Ուսումնասիրվում են ձկների տեսակը, տարիքը, սննդային առանձնահատկությունները, բնակության պայմանները և սեզոնային փոփոխությունները՝ որպես վարակվածության բնույթի վրա հնարավոր ազդեցություն ունեցող գործոններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայտնաբերվող հելմինթների կենսաբանական առանձնահատկությունների և զարգացման ցիկլերի վերլուծությունը՝ հաշվի առնելով ջրային անողնաշարավորների, ձկների և այլ կենդանիների մասնակցությունը մակաբույծների շրջանառությանը։ Հելմինթոլոգիական գնահատումը դիտարկվում է նաև որպես ջրային էկոհամակարգերի կենսաբանական վիճակի ուսումնասիրման բաղադրիչ, քանի որ մակաբույծների կազմն ու տարածվածությունը կարող են արտացոլել ջրամբարում ձևավորված սննդային կապերը և կենդանական համայնքների կառուցվածքը։ Անդրադարձ է կատարվում ձկնաբուծական նշանակություն ունեցող ջրային տարածքներում մակաբուծային հիվանդությունների վերահսկման կարևորությանը և դրանց հնարավոր ազդեցությանը ձկների կենսունակության ու տնտեսապես կարևոր պոպուլյացիաների վիճակի վրա։ Տարբեր ջրամբարների տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բնութագրելու Արարատյան դաշտի արհեստական ջրային համակարգերի հելմինթաբանական առանձնահատկությունները և առանձնացնելու առավել բնորոշ մակաբուծաբանական գործոնները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հելմինթաբանության, ձկնաբանության, մակաբուծաբանության և ջրային էկոլոգիայի մոտեցումները՝ ձկների մակաբույծ ֆաունայի և արհեստական ջրամբարների էկոլոգամակաբուծաբանական վիճակի համալիր գնահատման նպատակով։

    Обновлено. 2026-09-22
    Гельминты рыб гельминтологическая оценка искусственных водоемов Араратской равнины
    Онлайн

    Другие предметы

    Դեպի Մեծ հոկտեմբերի 50-ամյակը։ Մեթոդական և մատենագիտական նյութեր

    Հրատարակությունը մեթոդական և մատենագիտական բնույթի ժողովածու է, որը պատրաստվել է 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխության հիսնամյակին նվիրված գրադարանային, կրթական և մշակութային միջոցառումների կազմակերպման համար։ Այն արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի գաղափարական ու մշակութային աշխատանքի սկզբունքները և նախատեսված է եղել գրադարանների, մշակույթի հաստատությունների, ընթերցասրահների ու հասարակական կազմակերպությունների աշխատողների համար։ Նյութերում կարող են ներկայացված լինել հոբելյանական տարեթվի շուրջ գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ երեկոների, ընթերցողական համաժողովների, զեկուցումների, գրական քննարկումների և տեղեկատվական այլ միջոցառումների կազմակերպման մեթոդական առաջարկություններ։ Առանձին բաժիններում համակարգվում է համապատասխան պատմական, քաղաքական, հասարակագիտական և հուշագրական գրականությունը՝ ընթերցողներին ու կազմակերպիչներին անհրաժեշտ աղբյուրների ընտրության հարցում կողմնորոշելու նպատակով։ Մատենագիտական ցանկերը կարող են ընդգրկել հեղափոխական իրադարձությունների պատմությանը, խորհրդային պետական համակարգի ձևավորմանը, հասարակական և տնտեսական փոփոխություններին, ինչպես նաև տվյալ ժամանակաշրջանի պաշտոնական պատմագրական մեկնաբանություններին վերաբերող հրատարակություններ։ Ժողովածուի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գտնելու տվյալ թեմայով ժամանակին առաջարկված գրականությունը, այլև հասկանալու, թե խորհրդային մշակութային քաղաքականության շրջանակում ինչպես էին կազմակերպվում պատմական տարեդարձերի հանրայնացումը և դրանց վերաբերյալ ընթերցանության ուղղորդումը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև գրադարանագիտության և մատենագիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս թեմատիկ գրականության ընտրության, դասակարգման և ընթերցողներին ներկայացնելու ժամանակաշրջանին բնորոշ մեթոդները։ Միաժամանակ այն կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր խորհրդային հիշողության քաղաքականության և պաշտոնական պատմական խոսույթի ուսումնասիրման համար՝ հնարավորություն տալով համեմատելու ժամանակաշրջանի ներկայացումները հետագա պատմագիտական մեկնաբանությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ նյութերի ժողովածուն համատեղում է մեթոդական ուղեցույցի և հանձնարարական մատենագիտության գործառույթները՝ փաստագրելով խորհրդային ժամանակաշրջանում խոշոր պատմական տարեդարձերի շուրջ իրականացվող գրադարանային ու մշակութային աշխատանքի ձևերը։

    Обновлено. 2026-09-25
    Դեպի Մեծ հոկտեմբերի 50-ամյակը։ Մեթոդական և մատենագիտական նյութեր
    Онлайн

    Другие предметы

    1851 թվականի օրացույց և եղանակային կանխատեսումներ՝ ըստ Քրիստոսի և հայոց թվականների

    Հրատարակությունը համադրում է օրացուցային տեղեկություններն ու եղանակային կանխատեսումները՝ ընթերցողին ներկայացնելով տարվա ժամանակային կառուցվածքը և բնության երևույթների վերաբերյալ տարածված պատկերացումները։ Օրացույցային բաժինը նախատեսված էր օրերի, ամիսների և ամսաթվերի հերթականությանը հետևելու, ինչպես նաև տարվա կարևոր օրերը հիշելու համար։ Քրիստոսի և հայոց թվականությունների զուգահեռ կիրառումը հնարավորություն էր տալիս համադրել տարբեր ժամանակագրական համակարգերը՝ պահպանելով հայկական թվագրման ավանդույթը։ Եղանակային գուշակություններն արտացոլում են բնության փոփոխությունները դիտարկելու և դրանց ընթացքը կանխատեսելու ժողովրդական փորձը։ Դրանք կարող էին վերաբերել տարվա եղանակներին, տեղումների, ցրտի ու տաքության սպասվող փոփոխություններին և բնության այդ երևույթների ազդեցությանը մարդկանց առօրյա ու տնտեսական գործունեության վրա։ Նման կանխատեսումները ժամանակակից գիտական օդերևութաբանության հետ նույնացնել չի կարելի, սակայն դրանք կարևոր տեղեկություն են տալիս անցյալի մարդկանց բնության ընկալման, կենցաղային փորձի և ավանդական գիտելիքի մասին։ Օրացույցի ու գուշակությունների համադրությունը ցույց է տալիս, որ այս տիպի հրատարակությունները ծառայում էին ոչ միայն ժամանակը հաշվելուն, այլև ընթերցողին տարվա ընթացքի վերաբերյալ գործնական պատկերացում տրամադրելուն։ Այն արժեքավոր է հայ տպագիր օրացույցների, ժողովրդական հավատալիքների, ժամանակագրության և 19-րդ դարի հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-11-06
    1851 թվականի օրացույց և եղանակային կանխատեսումներ՝ ըստ Քրիստոսի և հայոց թվականների
    Онлайн

    Литература

    Գաբրիել Սունդուկյանց․ կենսագրական նյութեր

    Գաբրիել Սունդուկյանցի կյանքին և ստեղծագործական գործունեությանը նվիրված այս կենսագրական ժողովածուն ներկայացնում է հայ դրամատուրգիայի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի կյանքի, գրական ժառանգության և մշակութային գործունեության ուսումնասիրության համար կարևոր նյութեր։ Գաբրիել Սունդուկյանցը հայ ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրներից է, որի ստեղծագործությունը նշանակալի դեր է ունեցել հայ թատերական արվեստի ձևավորման և զարգացման գործում։ Նրա գրական գործունեությունը սերտորեն կապված է 19-րդ դարի հայ հասարակական կյանքի, քաղաքային միջավայրի, սոցիալական հարաբերությունների, կենցաղի և մարդկային բնավորությունների գեղարվեստական պատկերման հետ։ Կենսագրական նյութերը հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու գրողի կյանքի կարևոր հանգրվաններին, նրա կրթական և մտավոր ձևավորմանը, հասարակական միջավայրին, ստեղծագործական հետաքրքրություններին ու գրական ուղու առանձնահատկություններին՝ միաժամանակ դիտարկելով նրա անհատականության և գրական ժառանգության փոխադարձ կապը։ Սունդուկյանցի գրական աշխարհը առանձնանում է կենդանի ժողովրդական լեզվով, երկխոսությունների բնականությամբ, կերպարների հոգեբանական համոզչությամբ, հումորի և երգիծանքի վարպետ կիրառմամբ, ինչպես նաև հասարակական արատների ու մարդկային թուլությունների քննադատական բացահայտմամբ։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են ժամանակաշրջանի սոցիալական հակասությունները, ընտանեկան հարաբերությունները, նյութական շահի ազդեցությունը մարդկային վարքագծի վրա, հասարակական դիրքի և անձնական արժանապատվության բախումները, ինչպես նաև ավանդական պատկերացումների և նոր հասարակական իրողությունների միջև առաջացող լարվածությունները։ Այս առումով գրողի կենսագրության ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն նրա անձնական և ստեղծագործական կյանքի մասին պատկերացում կազմելու, այլև այն պատմական ու մշակութային միջավայրն ավելի խորությամբ հասկանալու համար, որի պայմաններում ձևավորվել և զարգացել է նրա դրամատուրգիական մտածողությունը։ Նրա գործունեությունը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում հայ ազգային թատրոնի պատմության մեջ, քանի որ Սունդուկյանցը գրականություն բերեց իրական կյանքի անմիջական դիտարկումը, հասարակական հարաբերությունների ճշգրիտ արտացոլումը և ժողովրդական խոսքի գեղարվեստական մշակումը՝ նպաստելով հայ բեմարվեստի ինքնատիպության ու ազգային դիմագծի ամրապնդմանը։ Գրողի կենսագրական ժառանգությունը կարևոր սկզբնաղբյուրային և ճանաչողական արժեք ունի հայ գրականության պատմությամբ, թատերագիտությամբ, մշակութային պատմությամբ և 19-րդ դարի հայ մտավոր կյանքի զարգացմամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ինչպես Սունդուկյանցի կյանքի ու գործունեության վերաբերյալ նախնական գիտելիքներ ձեռք բերելու, այնպես էլ նրա ստեղծագործությունների պատմական նախադրյալները, գրական առանձնահատկություններն ու հասարակական նշանակությունը խորությամբ ուսումնասիրելու նպատակով։

    Обновлено. 2026-11-18
    Գաբրիել Սունդուկյանց․ կենսագրական նյութեր
    Онлайн

    Технология

    Формирование структуры и свойств порошковых алюминиевых сплавов

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է փոշենման ալյումինե համաձուլվածքների կառուցվածքի ձևավորման օրինաչափությունների և դրանց ֆիզիկական ու մեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են փոշեմետալուրգիայի ժամանակակից տեխնոլոգիաները, հումքային նյութերի ընտրության սկզբունքները, համաձուլվածքների ստացման փուլերը և դրանց ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են մասնիկների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, սեղմման և սինտերացման գործընթացները, միկրոկառուցվածքի փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը ամրության, կարծրության, մաշակայունության, կոռոզիոն դիմադրության և այլ շահագործական հատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև համաձուլվածքների միկրոկառուցվածքի վերահսկման մեթոդները, ժամանակակից փորձարարական և վերլուծական մոտեցումները, ինչպես նաև արդյունքների կիրառական նշանակությունը մեքենաշինության, ավիատիեզերական արդյունաբերության, ավտոմոբիլաշինության և այլ բարձր տեխնոլոգիական ոլորտների համար։ Գիրքը նախատեսված է նյութագիտության, մետալուրգիայի, մեքենաշինության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-08-23
    Формирование структуры и свойств порошковых алюминиевых сплавов