Ընդհանուր պատմության համառոտ շարադրանք, հատոր Բ

Литература

Գրականագիտական, բանահյուսագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործական ժառանգության և հայոց հնախոսության փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ ազգային բանավոր ավանդույթների, հնագույն հավատալիքների և ժողովրդական աշխարհընկալման համատեքստում։ Քննության են առնվում հայոց հնախոսության հիմնական առանձնահատկությունները, առասպելաբանական պատկերացումների, ավանդազրույցների, ժողովրդական պատումների և հնագույն մշակութային հիշողության դերը հայ գրականության զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Թումանյանի ստեղծագործություններում ժողովրդական բանահյուսության տարրերի, առասպելական մոտիվների, խորհրդանշական կերպարների և ազգային ավանդական պատկերացումների գեղարվեստական արտահայտությանը։ Վերլուծվում են գրողի հեքիաթների, պոեմների, բալլադների և արձակ ստեղծագործությունների կապերը հայ ժողովրդական բանավոր ժառանգության հետ, ինչպես նաև հնագույն սյուժեների և կերպարների գրական վերամշակման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են բնության, մարդու, հասարակության, բարոյական արժեքների և ազգային ինքնության վերաբերյալ ավանդական պատկերացումների արտացոլումները Թումանյանի գեղարվեստական աշխարհում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են գրողի հետաքրքրությունները հայ ժողովրդի պատմական անցյալի, ժողովրդական սովորույթների, ավանդությունների և հնագույն մշակութային շերտերի նկատմամբ՝ բացահայտելով դրանց հնարավոր ազդեցությունը նրա ստեղծագործական մտածողության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բանահյուսական սկզբնաղբյուրների և հեղինակային գեղարվեստական մեկնաբանության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև Թումանյանի դերին ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման և վերաիմաստավորման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, թումանյանագիտության, հայ բանահյուսության, դիցաբանության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է կարտոֆիլի և այլ մորմազգի մշակաբույսերի կարևոր վնասատու հանդիսացող կոլորադյան բզեզի կենսակերպի, տարածման և վնասակարության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում, ինչպես նաև դրա դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել վնասատուի զարգացման և տարածման վրա ազդող կենսաբանական ու էկոլոգիական գործոնները և դրանց հիման վրա առաջարկել մշակաբույսերի պաշտպանության արդյունավետ մոտեցումներ։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում կոլորադյան բզեզի զարգացման հիմնական փուլերին՝ ձմեռումից դուրս գալուն, զուգավորմանը, ձվադրմանը, թրթուրների զարգացմանը և հասուն առանձնյակների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում է տարբեր զարգացման փուլերի կապը շրջակա միջավայրի պայմանների, հատկապես ջերմաստիճանի, խոնավության, բուսականության և կերային բազայի հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի վնասատուի տարածվածության և թվաքանակի փոփոխության ուսումնասիրությունը տարբեր բնակավայրերում ու գյուղատնտեսական պայմաններում, քանի որ դրանց փոփոխությունները կարող են անմիջականորեն ազդել կարտոֆիլի և մորմազգի այլ մշակաբույսերի բերքատվության վրա։ Աշխատության մեջ կոլորադյան բզեզը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին վնասատու, այլև որպես ագրոէկոհամակարգի բաղադրիչ, որի զարգացման վրա ազդում են բնակլիմայական պայմանները, մշակաբույսերի աճեցման եղանակները և կիրառվող ագրոտեխնիկական միջոցառումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում վնասի բնույթի և չափերի գնահատմանը, քանի որ բզեզի թրթուրներն ու հասուն առանձնյակները սնվում են բույսի տերևներով և մեծ քանակության դեպքում կարող են զգալիորեն նվազեցնել բույսի ֆոտոսինթետիկ ակտիվությունը, թուլացնել բույսը և հանգեցնել բերքատվության նվազման։ Աշխատության գործնական արժեքը պայմանավորված է վնասատուի դեմ պայքարի տարբեր եղանակների ուսումնասիրությամբ և դրանց արդյունավետության գնահատմամբ։ Քննարկվում են ագրոտեխնիկական, մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական պայքարի հնարավոր միջոցները, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պայքարի միջոցների ճիշտ ժամանակավորմանը, քանի որ վնասատուի զարգացման տարբեր փուլերում միջոցառումների արդյունավետությունը կարող է տարբեր լինել։ Աշխատությունը կարևորում է նաև մշակաբույսերի պաշտպանության ինտեգրված մոտեցումը, որի դեպքում պայքարի մեթոդներն ընտրվում են՝ հաշվի առնելով վնասատուի թվաքանակը, բույսի զարգացման փուլը, շրջակա միջավայրի պայմանները և հնարավոր տնտեսական վնասը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է կոլորադյան բզեզի կենսաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը և գյուղատնտեսական արտադրության համար կիրառական նշանակություն ունեցող բույսերի պաշտպանության խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության մասնագետների, բուսաբույծների, ագրոնոմների, էնտոմոլոգների, բույսերի պաշտպանության ոլորտի աշխատակիցների, ուսանողների և կարտոֆիլի մշակությամբ զբաղվող տնտեսավարողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է գրաֆների տեսության կարևոր ուղղություններից մեկի՝ կողերի ճիշտ ներկումների և գագաթների ինտերվալային սպեկտրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են որոշ դասերի գրաֆների կողերի ներկման օրինաչափությունները, գունային բաշխման առանձնահատկությունները և այն պայմանները, որոնց դեպքում գրաֆի գագաթին հարակից կողերի գույները կազմում են հաջորդական ամբողջ թվերի բազմություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտերվալային սպեկտր ունեցող գագաթների քանակի հնարավոր նվազագույն և առավելագույն արժեքների որոշմանը՝ գրաֆի բոլոր թույլատրելի ճիշտ կողային ներկումների բազմության շրջանակում։ Ուսումնասիրվում են գրաֆների կառուցվածքային հատկությունների, գագաթների աստիճանների, կողերի դասավորության և քրոմատիկ բնութագրերի ազդեցությունները ներկումների հնարավոր տարբերակների վրա։ Դիտարկվում են ճիշտ կողային ներկման հիմնական սահմանափակումները, որոնց համաձայն՝ ընդհանուր գագաթ ունեցող կողերը պետք է ստանան տարբեր գույներ, ինչպես նաև գագաթների գունային սպեկտրների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են կոմբինատորային մեթոդների, մաթեմատիկական ապացույցների և գրաֆների կառուցվածքային վերլուծության կիրառությունները՝ ինտերվալային սպեկտր ունեցող գագաթների քանակի գնահատման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել գրաֆների առանձին դասեր, որոնց համար հնարավոր է ստանալ ճշգրիտ սահմաններ կամ գնահատականներ համապատասխան էքստրեմալ մեծությունների վերաբերյալ։ Անդրադարձ է կատարվում գրաֆի չափի, կառուցվածքի, կապակցվածության և գագաթների աստիճանների բաշխման ազդեցությանը դիտարկվող բնութագրերի վրա։ Առանձնացվում են այնպիսի ներկումների կառուցման խնդիրները, որոնց դեպքում ինտերվալային սպեկտր ունեցող գագաթների թիվը հասնում է հնարավոր առավելագույն կամ նվազագույն արժեքներին։ Կարևորվում են նաև տարբեր դասերի գրաֆների համեմատական ուսումնասիրությունը, ստացված գնահատականների ճշգրտության հիմնավորումը և համապատասխան կոմբինատորային օրինաչափությունների բացահայտումը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել գրաֆների կողային ներկումների տեսության զարգացմանը, էքստրեմալ կոմբինատորիկայի խնդիրների լուծմանը և դիսկրետ մաթեմատիկայի տեսական արդյունքների ընդլայնմանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև ժամանակացույցերի կազմման, ռեսուրսների բաշխման և ցանցային համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորման տեսանկյունից։ Աշխատությունը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, գրաֆների տեսության և կոմբինատորիկայի մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան ուղղություններով հետազոտություններ իրականացնող ուսանողների համար։

Экономика

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում արժեթղթերի շուկայի ձևավորման և կառավարման գործընթացներին, ինչպես նաև այդ ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական հիմնախնդիրներին։ Արժեթղթերի շուկան ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ է, որը ապահովում է կապիտալի ներգրավում, ներդրումների բաշխում և տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորում։ Հայաստանի դեպքում արժեթղթերի շուկայի ձևավորումը կապված է անցումային տնտեսությունից շուկայական համակարգի անցման հետ, որի ընթացքում ստեղծվել են իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքեր՝ ներառյալ բորսայական կառույցներ, կարգավորող մարմիններ և ֆինանսական միջնորդներ։ Սակայն շուկայի զարգացման գործընթացում առաջանում են մի շարք խնդիրներ, ինչպիսիք են շուկայի ցածր իրացվելիությունը, սահմանափակ ներդրումային գործիքների բազմազանությունը, մասնակիցների փոքր թիվը և բնակչության ֆինանսական գրագիտության համեմատաբար ցածր մակարդակը։ Բացի այդ, կարևոր խնդիր է վստահության պակասը ֆինանսական ինստիտուտների նկատմամբ, ինչպես նաև կապիտալի շուկայի թույլ կապը իրական տնտեսության հետ։ Կարգավորման տեսանկյունից անհրաժեշտ է բարելավել իրավական դաշտը, բարձրացնել թափանցիկությունը, զարգացնել կորպորատիվ կառավարման չափանիշները և խթանել ներդրումային մշակույթի ձևավորումը։ Այսպիսով, արժեթղթերի շուկայի արդյունավետ զարգացումը Հայաստանում պահանջում է համակարգային մոտեցում, որը համադրում է պետական կարգավորումը, մասնավոր հատվածի ակտիվ մասնակցությունը և միջազգային փորձի կիրառումը՝ ֆինանսական կայունության և տնտեսական աճի ապահովման նպատակով։

Экономика

Բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը մասնագիտացած է տնտեսագիտության, ֆինանսների, կառավարման, հաշվապահական հաշվառման, մարքեթինգի և տնտեսությանն առնչվող այլ ոլորտների մասնագետների պատրաստման ուղղությամբ։ Նրա կրթական և գիտական գործունեությունը միտված է տնտեսական գործընթացների տեսական ուսումնասիրության ու կիրառական վերլուծության համադրմանը՝ ուսանողներին տրամադրելով գիտելիքներ շուկայական հարաբերությունների, հանրային և կորպորատիվ ֆինանսների, բանկային գործի, ձեռնարկատիրության, կառավարման և տնտեսական քաղաքականության վերաբերյալ։ Կրթական գործընթացում կարևոր նշանակություն ունեն տնտեսագիտական տեսությունները, քանակական և վիճակագրական մեթոդները, տնտեսաչափական վերլուծությունը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը և իրական տնտեսական խնդիրների ուսումնասիրությունը։ Ուսումնական ծրագրերը կարող են ընդգրկել բակալավրի, մագիստրոսի և հետբուհական կրթության տարբեր ուղղություններ՝ հնարավորություն տալով ձևավորել ինչպես ընդհանուր տնտեսագիտական, այնպես էլ նեղ մասնագիտական կարողություններ։ Գիտահետազոտական գործունեության շրջանակում ուսումնասիրվում են մակրոտնտեսական և միկրոտնտեսական գործընթացները, ֆինանսական համակարգի զարգացումը, հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականությունը, աշխատանքի շուկան, միջազգային տնտեսական հարաբերությունները, գործարար միջավայրը, կառավարման արդյունավետությունը և սոցիալ-տնտեսական զարգացման այլ հիմնահարցեր։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուսանողների հետազոտական աշխատանքի խրախուսումը, գիտաժողովների, սեմինարների և մասնագիտական քննարկումների կազմակերպումը, որոնց միջոցով կրթական գործընթացը կապվում է գիտական գործունեության հետ։ Բուհական միջավայրը նպաստում է նաև գործնական կարողությունների զարգացմանը՝ մասնագիտական փորձառության, կազմակերպությունների հետ համագործակցության և կիրառական նախագծերի միջոցով։ Գրադարանային ու տեղեկատվական ռեսուրսները, գիտական հրատարակությունները և թվային կրթական գործիքները լրացնում են մասնագիտական ուսուցման հնարավորությունները։ Հաստատության գործունեությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսագիտական կրթության և հետազոտությունների զարգացման, պետական ու մասնավոր հատվածների համար մասնագետների պատրաստման և տնտեսական գիտելիքի տարածման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ այն կրթական և գիտահետազոտական կենտրոն է, որի գործունեության առանցքում տնտեսագիտական գիտելիքի զարգացումը, մասնագիտական կրթությունը և տնտեսության տարբեր ոլորտների համար անհրաժեշտ մարդկային ներուժի ձևավորումն են։

Медицина

Բժշկագիտական և ուռուցքաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տեղային տարածված ուղիղ աղիքի քաղցկեղի համալիր բուժման գործընթացում ճառագայթային ազդեցությունը փոփոխող գործոնների նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ուղիղ աղիքի չարորակ նորագոյացությունների կլինիկական առանձնահատկությունները, հիվանդության տեղային տարածվածության գնահատման սկզբունքները և բուժման բազմամասնագիտական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճառագայթային բուժման արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին, ուռուցքային հյուսվածքների ճառագայթազգայունության փոփոխման մեխանիզմներին և ռադիոմոդիֆիկացնող գործոնների կիրառման տեսական ու կլինիկական հիմնավորումներին։ Վերլուծվում են ճառագայթային բուժման, դեղորայքային հակաուռուցքային թերապիայի և վիրաբուժական միջամտության համակցման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով հիվանդության փուլը, ուռուցքի կենսաբանական առանձնահատկությունները և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Քննարկվում են նաև բուժման նկատմամբ ուռուցքային հյուսվածքների արձագանքի գնահատման, առողջ հյուսվածքների ճառագայթային վնասման ռիսկերի նվազեցման, բուժման անցանկալի ազդեցությունների վերահսկման և հիվանդների կյանքի որակի պահպանման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ռադիոմոդիֆիկացնող գործոնների ազդեցության կենսաբանական մեխանիզմները, բուժական արդյունքների գնահատման չափանիշները և համալիր բուժման արդյունավետության հնարավոր ցուցանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում անհատականացված բուժման մոտեցումների, բուժման հաջորդականության ընտրության և ուռուցքաբանական հիվանդների երկարաժամկետ հսկողության նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կլինիկական ուռուցքաբանության, ճառագայթային ուռուցքաբանության, կոլոռեկտալ վիրաբուժության և հակաուռուցքային բուժման մեթոդների ուսումնասիրությամբ զբաղվող բժիշկների ու հետազոտողների համար։