Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի կեսերի բրիտանական գրական և թատերական կյանքի նշանակալի երևույթներից մեկի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով այն հեղինակների դրամատուրգիական ստեղծագործության վրա, որոնց գրական գործունեությունը կապվում է հետպատերազմյան հասարակության նկատմամբ քննադատական վերաբերմունքի, սոցիալական անհամաձայնության և երիտասարդ սերնդի ինքնության որոնումների հետ։ Հետազոտության կենտրոնում դրամատիկական երկերի թեմատիկ, գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև դրանց կապը 1950-1960-ական թվականների Մեծ Բրիտանիայի հասարակական ու մշակութային միջավայրի հետ։ Քննվում են սոցիալական անհավասարության, դասակարգային հարաբերությունների, անհատի օտարման, հասարակական արժեքների վերագնահատման, սերնդային հակասությունների և անձնական ինքնաիրացման խնդիրների արտացոլման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն կերպարներին, որոնք հաճախ հակադրվում են հաստատված հասարակական նորմերին և իրենց դժգոհությունը արտահայտում առօրյա կյանքի, սոցիալական սահմանափակումների ու ավանդական հեղինակությունների նկատմամբ։ Ուսումնասիրվում է հերոսի կառուցման սկզբունքը, նրա ներքին հակասությունները, խոսքային վարքը և շրջապատի հետ բախումների դրամատուրգիական նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բեմական տարածության և առօրյա միջավայրի գործառույթը, քանի որ կենցաղային մանրամասները հաճախ դառնում են սոցիալական իրականության և կերպարների հոգեբանական վիճակի արտահայտման միջոց։ Վերլուծվում են նաև երկխոսության կառուցվածքը, խոսակցական լեզվի կիրառությունը, հեգնանքը, սարկազմը, լարված բանավեճերը և դրամատիկական հակամարտության ձևավորման այլ միջոցներ։ Հետազոտության շրջանակում շարժումը դիտարկվում է բրիտանական թատրոնի նորացման ընդհանուր գործընթացում՝ բացահայտելով դրա հարաբերությունը նախորդ թատերական ավանդույթների և ժամանակակից ռեալիստական դրամայի զարգացման հետ։ Կարևորվում է նաև այն հանգամանքը, որ «զայրույթը» կարող է մեկնաբանվել ոչ միայն որպես անհատական հոգեբանական վիճակ, այլև որպես ժամանակաշրջանի սոցիալական և մշակութային փոփոխությունների նկատմամբ արձագանքի գեղարվեստական ձև։ Առանձին հեղինակների ստեղծագործությունների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու շարժման ներսում առկա թեմատիկ և ոճական բազմազանությունը՝ խուսափելով այն միատարր գրական դպրոց ներկայացնելուց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հետպատերազմյան անգլիական դրամատուրգիայի վերափոխումները, սոցիալական քննադատության նոր ձևերը և դրանց նշանակությունը XX դարի բրիտանական թատրոնի հետագա զարգացման համար։

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության աշխատաշուկայի, բնակչության զբաղվածության կառուցվածքի և գործազրկության սոցիալ-տնտեսական պատճառների ուսումնասիրությանը՝ տվյալ ժամանակաշրջանի տնտեսական պայմանների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում աշխատանքային ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման առանձնահատկություններն են, տնտեսապես ակտիվ բնակչության կառուցվածքը, զբաղվածության ոլորտային բաշխումը և աշխատուժի պահանջարկի ու առաջարկի միջև հարաբերակցությունը։ Քննվում են գործազրկության ձևավորման հիմնական գործոնները՝ տնտեսական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, արտադրական կարողությունների օգտագործման մակարդակը, ներդրումային ակտիվությունը, ձեռնարկատիրության զարգացման պայմանները, մասնագիտական պատրաստվածության և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանությունը, ինչպես նաև ժողովրդագրական ու միգրացիոն գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում զբաղվածության տարբերություններին, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, շինարարության, ծառայությունների և տնտեսության այլ ոլորտների՝ աշխատատեղերի ձևավորման գործում ունեցած նշանակությանը։ Գործազրկությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական, այլև որպես սոցիալական խնդիր՝ կապված բնակչության եկամուտների, կենսամակարդակի, աղքատության, աշխատանքային միգրացիայի և մարդկային ներուժի արդյունավետ օգտագործման հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել աշխատաշուկայի վիճակագրական ցուցանիշների, զբաղվածության մակարդակի, գործազուրկների կազմի և աշխատուժի ոլորտային տեղաբաշխման համեմատական վերլուծության մեթոդներ։ Կարևորվում է նաև երիտասարդների և աշխատաշուկայում մրցունակության խնդիրներ ունեցող խմբերի զբաղվածության ուսումնասիրությունը։ Գործազրկության կրճատման հնարավորությունները դիտարկվում են տնտեսական ակտիվության խթանման, նոր աշխատատեղերի ձևավորման, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման, մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման համակարգերի կատարելագործման ու աշխատաշուկայի տեղեկատվական ապահովման տեսանկյունից։ Ուշադրություն է դարձվում նաև զբաղվածության քաղաքականության արդյունավետության գնահատմանը և տնտեսական զարգացման ու աշխատատեղերի ստեղծման միջև կապի ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի տնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և տարածաշրջանային տնտեսագիտության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել զբաղվածության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, գործազրկության հիմնական պատճառները և դրա նվազեցմանն ուղղված սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության հնարավոր ուղղությունները։

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել ՀԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու հրապարակումների վերաբերյալ տեղեկատվությունը։ Այն նախատեսված է գրադարանների, գիտական և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և համապատասխան թեմաներով գրականություն որոնող ընթերցողների համար։ Մատենագիտական նյութը կարող է ընդգրկել գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածներ և այլ տպագիր նյութեր՝ դասակարգված ըստ մշակույթի և արվեստի առանձին ոլորտների։ Թեմատիկ բաժիններում կարող են ներկայացվել կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, հուշարձանների պահպանությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին վերաբերող աղբյուրներ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս նույնականացնելու համապատասխան հրատարակությունները և ստանալու դրանց որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակ, անվանում, հրատարակության աղբյուր, թվական և այլ նկարագրական տեղեկություններ։ Նյութերի պարբերական հավաքագրումն ու համակարգումը տեղեկատուին տալիս են նաև փաստագրական նշանակություն, քանի որ տարբեր թողարկումների հաջորդականությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական ակտիվությանը, հետազոտական հետաքրքրությունների փոփոխություններին և առանձին թեմաների զարգացման ընթացքին։ Այն կարևոր գործիք է թեմատիկ մատենագիտական որոնման համար՝ օգնելով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակահատվածի նոր գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները հետագա ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ նման հրատարակությունները նպաստում են գրադարանային հավաքածուների համալրմանը, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկմանը և մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը։ Պատմական տեսանկյունից տեղեկատուն արժեքավոր է նաև խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ մատենագիտական տվյալների միջոցով արտացոլում է ժամանակաշրջանի հրատարակչական և գիտական գործունեության թեմատիկ պատկերը։ Տարբեր տարիների համար կազմված թողարկումների համադրումը կարող է հիմք հանդիսանալ մշակույթի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության քանակական և բովանդակային զարգացման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համատեղում է տեղեկատվական, որոնողական, հաշվառման և փաստագրական գործառույթները՝ ապահովելով մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ ընթացիկ գրականության համակարգված ներկայացումն ու մասնագիտական օգտագործումը։

Աշխատությունը նվիրված է գինեգործական կազմակերպություններում ներդրումային գործունեության ձևավորման, պլանավորման և կառավարման տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում ներդրումային որոշումների ընդունման մեխանիզմներն են, ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման աղբյուրները, կապիտալ ներդրումների ուղղությունները և դրանց արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գինեգործության ոլորտի արտադրական առանձնահատկություններին, որտեղ ներդրումային գործընթացները կապված են ինչպես հումքային բազայի և խաղողագործության զարգացման, այնպես էլ վերամշակման տեխնոլոգիաների, արտադրական սարքավորումների, պահպանման ենթակառուցվածքների, որակի վերահսկման և պատրաստի արտադրանքի իրացման համակարգերի կատարելագործման հետ։ Քննվում են սեփական միջոցների, բանկային ֆինանսավորման, արտաքին կապիտալի և ներդրումային այլ աղբյուրների օգտագործման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով դրանց արժեքը, հասանելիությունը և կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության վրա ազդեցությունը։ Կարևորվում է ներդրումային նախագծերի տնտեսական գնահատումը՝ կապիտալ ծախսերի, սպասվող դրամական հոսքերի, եկամտաբերության, վերադարձելիության և ռիսկերի փոխկապակցված վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև արտադրության արդիականացման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, արտադրանքի տեսականու ընդլայնման, որակի բարձրացման և արտահանման կարողությունների զարգացման հետ կապված ներդրումային ուղղությունները։ Ուշադրություն է դարձվում ոլորտի սեզոնայնությանը, հումքի մատակարարման կայունությանը և արտադրական ամբողջ շղթայի փոխկապակցվածությանը, որոնք կարող են էական նշանակություն ունենալ ներդրումային ծրագրերի պլանավորման համար։ Ներդրումների կառավարումը դիտարկվում է ոչ միայն առանձին նախագծերի ընտրության, այլև կազմակերպության ընդհանուր ռազմավարության բաղադրիչի տեսանկյունից՝ կապելով այն մրցունակության, արտադրողականության և երկարաժամկետ զարգացման նպատակների հետ։ Կարևոր խնդիր է նաև ներդրումային ռիսկերի բացահայտումը և դրանց հաշվառումը կառավարչական որոշումների ընդունման ընթացքում։ Կազմակերպությունների գործունեության համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ներդրումային քաղաքականության տարբեր մոտեցումները և բացահայտելու ֆինանսական ու արտադրական ցուցանիշների միջև առկա փոխկապակցվածությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ներդրումային կառավարման, կորպորատիվ ֆինանսների և ագրոպարենային տնտեսագիտության մոտեցումները՝ գինեգործական կազմակերպությունների ներդրումային գործունեության արդյունավետ կազմակերպման և ոլորտի տնտեսական զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրության նպատակով։

Հրատարակությունը հաշվետվական բնույթի փաստաթուղթ է, որն ամփոփում և համակարգված ձևով ներկայացնում է կազմակերպության կամ հաստատության մեկ տարվա ընթացքում իրականացրած գործունեությունը, կատարված աշխատանքները և ձեռք բերված հիմնական արդյունքները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակահատվածի աշխատանքային առաջնահերթությունների, ծրագրերի իրականացման ընթացքի, կազմակերպական խնդիրների և գործունեության տարբեր ուղղությունների վերաբերյալ։ Սովորաբար նման հաշվետվություններում ներկայացվում են հաստատության կառուցվածքային ստորաբաժանումների աշխատանքները, իրականացված ծրագրերն ու միջոցառումները, գիտական, կրթական, մշակութային, տեղեկատվական կամ վարչական գործունեության արդյունքները՝ կախված տվյալ կազմակերպության մասնագիտական ուղղվածությունից։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել քանակական և որակական ցուցանիշները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու կատարված աշխատանքի ծավալը և համեմատելու այն նախապես սահմանված ծրագրերի ու նպատակների հետ։ Հաշվետվությունը կարող է ներառել նաև կազմակերպված միջոցառումների, հրատարակությունների, գիտաժողովների, ցուցահանդեսների, հանդիպումների, համագործակցության ծրագրերի կամ այլ նախաձեռնությունների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել նյութատեխնիկական բազայի զարգացմանը, աշխատակազմի մասնագիտական գործունեությանը, ֆինանսական ու կազմակերպական ռեսուրսների օգտագործմանը և այլ հաստատությունների հետ համագործակցությանը։ Փաստաթղթի կարևոր գործառույթներից է գործունեության արդյունքների փաստագրումը և ինստիտուցիոնալ հիշողության պահպանումը, քանի որ տարիների ընթացքում կազմված նման նյութերի հաջորդական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու կազմակերպության զարգացման փուլերին, գործունեության ուղղությունների փոփոխություններին և երկարաժամկետ միտումներին։ Այն կարող է օգտագործվել նաև կառավարչական որոշումների նախապատրաստման, հետագա աշխատանքների պլանավորման և նախկինում իրականացված ծրագրերի արդյունավետության գնահատման համար։ Հետազոտական տեսանկյունից նման փաստաթուղթը կարող է արժեքավոր սկզբնաղբյուր հանդիսանալ համապատասխան հաստատության պատմությունը, կառուցվածքը և գործունեության առանձնահատկությունները ուսումնասիրելու համար։ Ընդհանուր առմամբ այն կատարում է տեղեկատվական, փաստագրական և կառավարչական գործառույթներ՝ մեկ ամբողջության մեջ ներկայացնելով տվյալ տարվա ընթացքում իրականացված աշխատանքների հիմնական ուղղությունները, արդյունքները և կազմակերպության գործունեության ընդհանուր պատկերը։

Աշխատությունը նվիրված է 1920-1930 թվականներին Հունաստանում ձևավորված և զարգացած հայկական պարբերական մամուլի պատմության, գաղափարական ուղղությունների, թեմատիկ բովանդակության և համայնքային կյանքում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն թերթերն ու հանդեսներն են, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանում ծառայել են հունահայ համայնքի հասարակական, քաղաքական, մշակութային և կրթական կյանքի արտահայտման ու կազմակերպման կարևոր միջոցներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Առաջին համաշխարհային պատերազմից և Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային տեղահանություններից հետո Հունաստանում հաստատված հայկական գաղթական համայնքների սոցիալական ու մշակութային միջավայրին, որի պայմաններում մամուլը ձեռք էր բերել տեղեկատվական գործառույթից ավելի լայն նշանակություն։ Քննվում են պարբերականների հիմնադրման պայմանները, խմբագրական քաղաքականությունը, հրատարակման պարբերականությունը, հեղինակային շրջանակները, ընթերցողական միջավայրը և տարածման հնարավորությունները։ Բովանդակային վերլուծության միջոցով կարող են առանձնացվել համայնքային կազմակերպման, գաղթականների սոցիալական խնդիրների, կրթության, ազգային մշակույթի, գրականության, երիտասարդության, բարեգործական գործունեության և միջազգային իրադարձությունների վերաբերյալ հրապարակումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև մամուլի լեզվին և հրապարակախոսական ոճին՝ ուսումնասիրելով արևմտահայերենի գործածությունը, ժամանակաշրջանի բառապաշարը և հասարակական-քաղաքական հասկացությունների արտահայտման առանձնահատկությունները։ Պարբերական մամուլը դիտարկվում է որպես համայնքային ինքնության պահպանման և տարբեր բնակավայրերում հաստատված հայության միջև տեղեկատվական կապերի ամրապնդման միջոց։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է տարբեր հասարակական ու քաղաքական շրջանակների գաղափարական ներկայությունը մամուլում՝ ներկայացնելով դրանց տեսակետները որպես ժամանակաշրջանի համայնքային բազմակարծության արտահայտություններ։ Պարբերականների էջերը կարևոր սկզբնաղբյուր են նաև Հունաստանի հայկական դպրոցների, մշակութային միությունների, եկեղեցական հաստատությունների, բարեգործական կազմակերպությունների և հասարակական նախաձեռնությունների գործունեությունը վերականգնելու համար։ Հետազոտության աղբյուրագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ մամուլը պահպանել է բազմաթիվ տեղեկություններ առօրյա համայնքային կյանքի և ժամանակակիցների ընկալումների մասին, որոնք այլ փաստաթղթերում կարող են սահմանափակ ներկայացված լինել։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու միջպատերազմյան շրջանի հունահայ մամուլի զարգացման, դրա հասարակական ու մշակութային գործառույթների և հայկական սփյուռքի պատմության մեջ ունեցած նշանակության մասին։

Աշխատությունը նվիրված է պետական կառավարման համակարգի արդյունավետության վրա քաղաքական միջավայրի, ինստիտուտների և կառավարչական հարաբերությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում պետական իշխանության մարմինների գործունեության կազմակերպման, քաղաքական որոշումների մշակման և իրականացման, ինստիտուցիոնալ փոխգործակցության ու հանրային կառավարման արդյունքների միջև ձևավորվող կապերն են։ Արդյունավետությունը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը կարող է ներառել պետական մարմինների գործունակությունը, որոշումների իրականացման հետևողականությունը, ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը, հանրային ծառայությունների որակը, հաշվետվողականությունը և հասարակության հետ հաղորդակցության արդյունավետությունը։ Քննվում է քաղաքական ինստիտուտների կայունության, լիազորությունների հստակ բաշխման, կառավարման տարբեր մակարդակների համագործակցության և որոշումների ընդունման ընթացակարգերի նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաքական և վարչական կառավարման փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով մասնագիտական պետական ծառայության, քաղաքական ղեկավարության և ինստիտուցիոնալ շարունակականության միջև հավասարակշռության խնդիրները։ Կարևորվում են նաև թափանցիկության, հաշվետվողականության, հանրային մասնակցության և պետական մարմինների նկատմամբ վստահության գործոնները՝ որպես կառավարման համակարգի գործունեության սոցիալ-քաղաքական միջավայր ձևավորող բաղադրիչներ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել իրավական և քաղաքական փաստաթղթերի, կառավարման կառուցվածքների, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և հանրային կառավարման վերաբերյալ սոցիոլոգիական տվյալների համադրական վերլուծություն։ Ուսումնասիրվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով քաղաքական մրցակցությունը, շահերի ներկայացումը, քաղաքացիական հասարակության մասնակցությունը և պետական մարմինների միջև փոխհարաբերությունները կարող են անդրադառնալ որոշումների որակի ու դրանց իրականացման գործընթացի վրա։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշների ընտրությանը, քանի որ պետական կառավարման արդյունքները պայմանավորված են ոչ միայն վարչական ցուցանիշներով, այլև քաղաքական ինստիտուտների գործունեությամբ և հասարակության հետ դրանց փոխադարձ կապերով։ Հայաստանի փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պետական կառավարման համակարգի ձևավորման ու վերափոխման ընթացքում ի հայտ եկող քաղաքական և ինստիտուցիոնալ խնդիրները՝ առանց դրանք մեկ գործոնով պայմանավորելու։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքագիտության, հանրային կառավարման և ինստիտուցիոնալ վերլուծության մոտեցումները՝ պետական կառավարման արդյունավետության վրա ազդող քաղաքական գործոնների փոխկապակցված համակարգը բացահայտելու և կառավարման կատարելագործման տեսական հիմքերը ուսումնասիրելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է հիդրոմորֆ լանդշաֆտներում գրունտային ջրերի տարածական դիրքի, մակարդակի փոփոխությունների և դրանց կարգավորման ու արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ջրային ռեժիմի և լանդշաֆտի հիմնական բաղադրիչների՝ հողերի, բուսականության, ռելիեֆի ու մակերևութային ջրերի միջև ձևավորված փոխադարձ կապերն են։ Քննվում են գրունտային ջրերի մակարդակի ձևավորման բնական և մարդածին գործոնները, դրանց սեզոնային տատանումները, տեղանքի երկրաբանական ու գեոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև ոռոգման, դրենաժային համակարգերի և հողօգտագործման պայմանների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն երևույթներին, որոնք կարող են առաջանալ գրունտային ջրերի չափազանց բարձր կամ անբարենպաստ մակարդակի պայմաններում՝ հողերի գերխոնավացում, ճահճացում, երկրորդային աղակալում և հողային ռեժիմի այլ փոփոխություններ։ Միաժամանակ դիտարկվում է ջրային պաշարների նպատակահարմար օգտագործման խնդիրը՝ հաշվի առնելով գյուղատնտեսական արտադրության պահանջները և բնական լանդշաֆտների էկոլոգիական կայունության պահպանման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հիդրոերկրաբանական դիտարկումների, հողագիտական հետազոտությունների, քարտեզագրության, ջրային հաշվեկշռի գնահատման և տարածական վերլուծության մեթոդներ՝ գրունտային ջրերի տեղադիրքի օրինաչափությունները բացահայտելու համար։ Կարևորվում է ջրային ռեժիմի կարգավորման տարբեր մոտեցումների գնահատումը՝ դրանց ազդեցությունը դիտարկելով ոչ միայն առանձին հողատարածքների, այլև ամբողջ լանդշաֆտային համակարգի մակարդակով։ Գրունտային ջրերի կառավարման խնդիրը կապվում է նաև մելիորատիվ վիճակի բարելավման, հողերի արտադրողականության պահպանման և ջրային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի երկարաժամկետ դիտարկումների կազմակերպումը, քանի որ ջրային ռեժիմի փոփոխությունները կարող են պայմանավորված լինել ինչպես սեզոնային գործոններով, այնպես էլ կլիմայական ու տնտեսական գործընթացներով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հիդրոերկրաբանության, լանդշաֆտագիտության, հողագիտության և գյուղատնտեսական մելիորացիայի մոտեցումները՝ հիդրոմորֆ տարածքների ջրային ռեժիմի գնահատման, կարգավորման և բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման գիտական հիմքերի ձևավորման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների երաժշտական մտածողության զարգացման գործընթացում բազմաձայն երաժշտության մանկավարժական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ հատկապես տարբեր ձայների միաժամանակյա ընկալման, տարբերակման և իմաստավորված համադրման կարողությունների ձևավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում երաժշտական լսողության այնպիսի որակների զարգացումն է, որոնք սովորողին հնարավորություն են տալիս երաժշտական ստեղծագործությունը ընկալել ոչ միայն որպես մեկ հիմնական մեղեդու հաջորդականություն, այլև որպես ինքնուրույն ձայնային գծերի փոխազդեցությամբ կառուցված ամբողջական համակարգ։ Քննվում են բազմաձայն երաժշտության ընկալման հոգեբանական և մանկավարժական առանձնահատկությունները, լսողական ուշադրության բաշխման, երաժշտական հիշողության, ինտոնացիոն լսողության և վերլուծական մտածողության զարգացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսուցման աստիճանական կազմակերպմանը՝ պարզ բազմաձայն կառուցվածքների ճանաչումից մինչև ավելի բարդ ձայնային հարաբերությունների գիտակցված ընկալում։ Դիտարկվում են երգեցողության, երաժշտության ունկնդրման, նոտային նյութի վերլուծության և ստեղծագործական առաջադրանքների հնարավորությունները՝ որպես բազմաձայն լսողության ձևավորման փոխկապակցված միջոցներ։ Կարևորվում է յուրաքանչյուր ձայնի ինքնուրույն ընթացքը լսելու և միաժամանակ ընդհանուր երաժշտական ամբողջության մեջ դրա գործառույթը հասկանալու կարողությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ իմիտացիոն ձևերին, կանոնին, ինվենիցիոն և այլ բազմաձայն կառուցվածքներին՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն երաժշտատեսական հասկացությունների յուրացման, այլև սովորողների ակտիվ լսողական գործունեության զարգացման տեսանկյունից։ Մանկավարժական առումով կարևոր է ուսումնական նյութի համապատասխանությունը սովորողների տարիքային առանձնահատկություններին և երաժշտական պատրաստվածության աստիճանին, քանի որ բազմաձայն մտածողության ձևավորումը պահանջում է հաջորդականություն և նախկինում ձեռք բերված լսողական փորձի վրա հիմնված առաջընթաց։ Ուսուցչի դերը դիտարկվում է որպես երաժշտական նյութի նպատակային ընտրության, լսողական խնդիրների աստիճանական բարդացման և սովորողների ինքնուրույն վերլուծական գործունեության կազմակերպման կարևոր գործոն։ Նման ուսուցումը նպաստում է ոչ միայն երաժշտական լսողության զարգացմանը, այլև ուշադրության կենտրոնացմանը, տարբեր երաժշտական երևույթների համեմատմանը, կառուցվածքային կապերի բացահայտմանը և ստեղծագործության ամբողջական ընկալմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երաժշտության տեսության, երաժշտական հոգեբանության և երաժշտական կրթության մեթոդիկայի մոտեցումները՝ բազմաձայն երաժշտությունը ներկայացնելով որպես դպրոցականների երաժշտական մտածողության, լսողական մշակույթի և գեղարվեստական ընկալման զարգացման արդյունավետ մանկավարժական միջոց։

Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի մարզում մորմազգիների ընտանիքին պատկանող բանջարանոցային մշակաբույսերի վրա տարածված լվիճների տեսակային կազմի, կենսաբանական առանձնահատկությունների, տարածվածության և բույսերին հասցվող վնասի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վնասատուների հայտնաբերումն ու տեսակային տարբերակումը, դրանց զարգացման սեզոնային ընթացքը, տարածման առանձնահատկությունները և մշակաբույսերի հետ փոխհարաբերություններն են։ Քննվում է, թե բնական և գյուղատնտեսական միջավայրի տարբեր գործոններն ինչպես կարող են անդրադառնալ լվիճների պոպուլյացիաների ձևավորման, բազմացման և տարածման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիմնական վնասակար տեսակների տնտեսական նշանակության գնահատմանը, քանի որ դրանց գործունեությունը կարող է ազդել բույսերի աճի, զարգացման, բերքատվության և ստացվող արտադրանքի որակի վրա։ Կարևորվում է նաև լվիճների՝ բույսերի հիվանդությունների տարածման գործընթացներում հնարավոր մասնակցությունը, ինչի պատճառով դրանց ուսումնասիրությունը դիտարկվում է ոչ միայն միջատաբանական, այլև բույսերի ընդհանուր պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումները, վնասատուների տեսակային որոշումը, դրանց տարածվածության և բնակեցվածության գնահատումը, ինչպես նաև տարբեր մշակաբույսերի նկատմամբ վնասակարության համեմատական ուսումնասիրությունը։ Պայքարի միջոցառումների մշակումը դիտարկվում է բույսերի ինտեգրված պաշտպանության սկզբունքների շրջանակում՝ կարևորելով վնասատուների պարբերական դիտարկումը, ագրոտեխնիկական և կենսաբանական մոտեցումների համադրումը, բնական կարգավորիչ գործոնների պահպանումը և անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան պաշտպանական միջոցների հիմնավորված ընտրությունը։ Այս մոտեցման նպատակն է ոչ միայն նվազեցնել վնասատուների ազդեցությունը, այլև սահմանափակել շրջակա միջավայրի վրա ավելորդ ծանրաբեռնվածությունը և նպաստել բանջարաբուծության կայուն կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր տեղեկություններ տրամադրել նաև մարզի ագրոէկոլոգիական պայմաններում վնասատուների տարածման առանձնահատկությունների վերաբերյալ և հիմք ծառայել մոնիթորինգի ու կանխարգելիչ միջոցառումների կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գյուղատնտեսական միջատաբանության, բույսերի պաշտպանության, բանջարաբուծության և ագրոէկոլոգիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն գնահատել վնասատուների նշանակությունը և ձևավորել հիմնական տեսակների վերահսկման արդյունավետ ու բնապահպանական տեսանկյունից հիմնավորված համակարգ։

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության սոցիալական պաշտպանության կազմակերպման գործընթացներում տեղական ինքնակառավարման մարմինների մասնակցության, գործառույթների և փոխհարաբերությունների սոցիոլոգիական ուսումնասիրությանը՝ դրանց համակարգային ներկայացման և մոդելավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում համայնքային կառավարման մակարդակի այն հնարավորություններն ու սահմանափակումներն են, որոնք կապված են սոցիալական խնդիրների բացահայտման, սոցիալական ծառայությունների կազմակերպման, բնակչության տարբեր խմբերի կարիքների գնահատման և համապատասխան աջակցության մեխանիզմների ձևավորման հետ։ Քննվում է պետական և տեղական կառավարման մակարդակների միջև լիազորությունների ու պատասխանատվության բաշխումը, ինչպես նաև համայնքային կառույցների, սոցիալական ծառայությունների, հասարակական կազմակերպությունների և բնակչության միջև համագործակցության առանձնահատկությունները։ Սոցիոլոգիական մոդելավորման միջոցով հնարավոր է համակարգել սոցիալական պաշտպանության ոլորտի հիմնական դերակատարներին, նրանց միջև տեղեկատվական և կազմակերպական կապերը, որոշումների ընդունման ընթացքը և սոցիալական աջակցության տրամադրման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համայնքների սոցիալ-տնտեսական տարբերություններին, բնակչության կառուցվածքին, տեղական ռեսուրսների հասանելիությանը և սոցիալական պահանջմունքների տարածքային առանձնահատկություններին, քանի որ դրանք կարող են պայմանավորել տեղական կառավարման մարմինների գործունեության արդյունավետությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սոցիալական ծառայությունների հասցեականության և մատչելիության գնահատումը, ինչպես նաև բնակչության իրազեկվածության, վստահության, մասնակցության և տեղական կառույցների աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքի ուսումնասիրությունը։ Կարող են կիրառվել սոցիոլոգիական հարցումների, հարցազրույցների, փորձագիտական գնահատումների, փաստաթղթերի վերլուծության և վիճակագրական տվյալների համադրման մեթոդներ՝ համակարգի գործառնական առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Մոդելավորման շրջանակում հնարավոր է առանձնացնել այն գործոնները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են համայնքային մակարդակում սոցիալական քաղաքականության իրականացմանը՝ կազմակերպական կարողություններ, մասնագիտական ներուժ, ֆինանսական ռեսուրսներ, տեղեկատվական ապահովվածություն և միջգերատեսչական համագործակցություն։ Կարևորվում է նաև հետադարձ կապի մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով բնակչության կարիքների վերաբերյալ տեղեկատվությունը կարող է ներառվել համայնքային որոշումների կայացման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիոլոգիայի, սոցիալական քաղաքականության և տեղական կառավարման ուսումնասիրության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով կառուցվածքային ձևով ներկայացնել համայնքային իշխանության դերակատարումը սոցիալական պաշտպանության համակարգում և բացահայտել դրա կազմակերպական ու սոցիալական արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։

Աշխատությունը նվիրված է Էլիաս Կանետիի ինքնակենսագրական արձակի ժանրային առանձնահատկությունների, կառուցվածքային սկզբունքների և գեղարվեստական կազմակերպման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կենսագրական փաստի և գեղարվեստական պատումի փոխհարաբերությունն է՝ այն դիտարկմամբ, թե ինչպես է անհատական հիշողությունը վերածվում գրականորեն կազմակերպված տեքստի։ Քննվում է հեղինակային «ես»-ի երկակի բնույթը, երբ պատմողը միաժամանակ հանդես է գալիս որպես անցյալի իրադարձությունների մասնակից և դրանք ժամանակային հեռավորությունից մեկնաբանող գիտակցություն։ Այս տեսանկյունից կարևորվում են հիշողության ընտրողականությունը, անցյալի վերակառուցման մեխանիզմները, ժամանակի կազմակերպումը և տարբեր կենսափուլերի միջև ստեղծվող իմաստային կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ինքնակենսագրության, հուշագրության, վեպի, դիմանկարի և էսսեիստական արձակի հատկանիշների փոխներթափանցմանը, որի արդյունքում ձևավորվում է ժանրային առումով բազմաշերտ պատմողական կառուցվածք։ Ուսումնասիրվում են նաև առանձին դրվագների կառուցման սկզբունքները,人物ների ներկայացման եղանակները, երկխոսությունների, նկարագրությունների և հեղինակային մեկնաբանությունների գործառույթները։ Անհատական կյանքի պատմությունը դիտարկվում է ավելի լայն մշակութային և մտավոր միջավայրի հետ փոխկապակցված՝ բացահայտելով, թե ինչպես են ընտանիքը, կրթությունը, լեզվական միջավայրը, ընթերցանությունը, մշակութային հանդիպումները և հասարակական փորձառությունները մասնակցում պատմողի ինքնության ձևավորմանը։ Կարևոր խնդիր է բազմալեզու և բազմամշակութային կենսափորձի արտացոլումը, քանի որ լեզուն այստեղ կարող է հանդես գալ ոչ միայն որպես հաղորդակցության միջոց, այլև որպես հիշողության, ինքնաճանաչման և մշակութային պատկանելության կառուցման գործոն։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է նաև ժամանակագրական հաջորդականության և թեմատիկ կազմակերպման հարաբերակցությունը՝ ցույց տալով, որ կենսագրական նյութը կարող է կառուցվել ոչ միայն իրադարձությունների հերթականությամբ, այլև կրկնվող պատկերների, գաղափարների և հիշողության առանցքային հանգույցների միջոցով։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու փաստագրական հավաստիության և գեղարվեստական պայմանականության սահմանները, ինչպես նաև հեղինակի ինքնաներկայացման ռազմավարությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը բացահայտում է կենսապատումի՝ որպես հիշողության, ինքնության և գրական ստեղծագործության փոխհարաբերությամբ ձևավորվող բարդ ժանրային համակարգի առանձնահատկությունները և դրա տեղը XX դարի եվրոպական ինքնակենսագրական արձակի զարգացման համատեքստում։

Աշխատությունը նվիրված է արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության ձևավորման, գնահատման և ամրապնդման տնտեսական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնների բացահայտումն է, դրանց փոխազդեցության վերլուծությունը և ֆինանսական հավասարակշռության պահպանման հնարավոր մոտեցումների հիմնավորումը։ Քննվում են սեփական և փոխառու կապիտալի կառուցվածքը, վճարունակությունը, իրացվելիությունը, շահութաբերությունը, գործարար ակտիվությունը, դրամական հոսքերը և ֆինանսական անկախության աստիճանը՝ որպես կազմակերպության տնտեսական կայունությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտադրական ոլորտի առանձնահատկություններին, որտեղ ֆինանսական արդյունքների վրա էական ազդեցություն կարող են ունենալ արտադրության ծավալները, հիմնական միջոցների օգտագործման արդյունավետությունը, նյութական և աշխատանքային ռեսուրսների ծախսերը, ինքնարժեքը, իրացման պայմանները և շրջանառու միջոցների կառավարման որակը։ Դիտարկվում են ֆինանսական դժվարությունների առաջացման պատճառները, կազմակերպությունների պարտքային բեռի և կարճաժամկետ պարտավորությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրների ընտրության նշանակությունը։ Կարևորվում է ֆինանսական վերլուծության մեթոդների կիրառումը՝ կազմակերպությունների փաստացի վիճակը գնահատելու, բացասական միտումները ժամանակին հայտնաբերելու և ֆինանսական ռիսկերի հնարավոր աղբյուրները որոշելու նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել հաշվապահական հաշվետվությունների հիման վրա հաշվարկվող հարաբերական ցուցանիշների, ֆինանսական գործակիցների և համեմատական վերլուծության կիրառություն՝ արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի փոփոխությունների ընդհանուր օրինաչափությունները բացահայտելու համար։ Ուշադրություն է դարձվում նաև շահույթի արդյունավետ օգտագործմանը, ծախսերի կառավարմանը, շրջանառու կապիտալի օպտիմալացմանը, ներդրումային գործունեությանը և կազմակերպության ֆինանսական ռազմավարության ձևավորմանը։ Ֆինանսական կայունացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կարճաժամկետ վճարունակության վերականգնում, այլև որպես երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման համար անհրաժեշտ պայման, որը պահանջում է ռեսուրսների արդյունավետ բաշխում, ռիսկերի կառավարում և կառավարչական որոշումների հիմնավորվածություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆինանսական վերլուծության, կորպորատիվ ֆինանսների և կազմակերպությունների տնտեսագիտության մոտեցումները՝ արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի գնահատման և դրա կայունացման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է խաղողագործական և գինեգործական արտադրության բուսական ծագման երկրորդային հումքի համալիր օգտագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ այն արժեքավոր ֆունկցիոնալ նյութերի աղբյուրի վերածելու տեսանկյունից։ Հետազոտության առանցքում բնական հումքի կառուցվածքային և քիմիական առանձնահատկությունների նպատակային օգտագործումն է՝ երկու տարբեր գործառույթ համատեղող սորբենտային նյութերի ձևավորման և դրանց հիմնական հատկությունների գնահատման համար։ Քննվում է սկզբնական բուսական նյութի բաղադրության, ածխածնային կառուցվածքի, մակերևութային ֆունկցիոնալ խմբերի և ծակոտկենության նշանակությունը վերջնական նյութի սորբցիոն վարքի ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համալիր վերամշակման գաղափարին, որի դեպքում հումքի տարբեր բաղադրիչների արդյունավետ օգտագործումը դիտարկվում է ոչ միայն նոր նյութերի ստացման, այլև արտադրական մնացորդների քանակի նվազեցման և ռեսուրսների առավել ամբողջական օգտագործման տեսանկյունից։ Ստացված նյութերի ուսումնասիրության ընթացքում կարող են գնահատվել դրանց մակերևութային կառուցվածքը, ծակոտիների բնույթը, խոնավության նկատմամբ վարքը, տարբեր նյութերի հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները և սորբցիոն ունակությունը։ Բիֆունկցիոնալ բնույթը ենթադրում է, որ նյութը կարող է միաժամանակ դրսևորել տարբեր տեսակի փոխազդեցությունների նկատմամբ ընտրողական կամ համակցված ակտիվություն, ինչը ընդլայնում է դրա հնարավոր կիրառությունների շրջանակը։ Կարևորվում է սորբցիայի մեխանիզմների պարզաբանումը՝ ֆիզիկական կլանման, մակերևութային քիմիական փոխազդեցությունների և նյութի կառուցվածքային առանձնահատկությունների փոխադարձ կապի դիտարկմամբ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև ստացված նյութերի ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի համեմատական գնահատում՝ պարզելու համար, թե հումքի վերամշակման տարբեր մոտեցումներն ինչպես են անդրադառնում վերջնական արտադրանքի արդյունավետության վրա։ Գործնական նշանակության տեսանկյունից նման նյութերը հետաքրքրություն կարող են ներկայացնել ջրային միջավայրերի մաքրման, անցանկալի բաղադրիչների հեռացման, տեխնոլոգիական լուծույթների մշակման և բնապահպանական այլ խնդիրների լուծման համար։ Միաժամանակ աշխատանքը կարևոր է շրջանաձև տնտեսության սկզբունքների տեսանկյունից, քանի որ գյուղատնտեսական ծագման մնացորդը դիտարկվում է որպես երկրորդային հումք՝ հավելյալ արժեք ունեցող նյութերի արտադրության համար։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը միավորում է սորբցիոն տեխնոլոգիաների, նյութագիտության, ֆիզիկական քիմիայի և կենսազանգվածի վերամշակման մոտեցումները՝ նպաստելով բնական վերականգնվող ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և էկոլոգիապես նպատակահարմար նյութերի ստեղծման գիտական հիմքերի զարգացմանը։