Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվում բառակազմական միջոցների գործառական, գործաբանական և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով բառերի կառուցվածքային փոփոխությունը, նոր բառերի ստեղծումը և արդեն գոյություն ունեցող միավորների վերաիմաստավորումը մասնակցում են կերպարների խոսքի ձևավորմանը, հաղորդակցական նպատակների արտահայտմանը և դրամատիկական իրավիճակների ստեղծմանը։ Քննվում են ածանցումը, բառաբարդումը, փոխակարգումը և անգլերենի բառակազմական համակարգին բնորոշ այլ միջոցներ՝ ուշադրություն դարձնելով ոչ միայն դրանց կառուցվածքին, այլև կոնկրետ խոսքային միջավայրում ձեռք բերած նշանակությանը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում հեղինակային նորակազմություններին և բառային ստեղծագործականությանը, որոնց միջոցով հնարավոր է դառնում արտահայտել կերպարների հուզական վիճակը, վերաբերմունքը, գնահատականը, հեգնանքը, հակադրությունը կամ խոսքային անհատականությունը։ Գործաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե բառակազմական ընտրությունն ինչպես է պայմանավորված խոսողի նպատակով, հաղորդակցական իրավիճակով, զրուցակիցների փոխհարաբերություններով և դրամատիկական համատեքստով։ Ոճական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նման լեզվական միավորների դերը արտահայտչականության, պատկերավորության, հումորային կամ երգիծական ազդեցության և կերպարային խոսքի տարբերակման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սոցիալական դիրքի, մասնագիտական պատկանելության և խոսքային վարքագծի արտացոլումը կերպարների բառապաշարում, քանի որ տարբեր բառակազմական ձևերի ընտրությունը կարող է ծառայել նաև նրանց անհատականացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել տարբեր ժանրերի պիեսների համեմատություն՝ բացահայտելով բառակազմական միջոցների կիրառման առանձնահատկությունները ողբերգական, կատակերգական և պատմական դրամատուրգիական համատեքստերում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լեզվական ձևի և գեղարվեստական իմաստի փոխհարաբերությանը՝ ցույց տալով, որ բառակազմությունը գրական տեքստում հանդես է գալիս ոչ միայն որպես բառապաշարի հարստացման եղանակ, այլև որպես հեղինակային ոճի կառուցման կարևոր գործիք։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բառակազմության տեսության, գործաբանության, լեզվաոճագիտության և գրական տեքստի լեզվաբանական վերլուծության մոտեցումները՝ բացահայտելու դրամատուրգիական խոսքում բառային կառուցվածքի հաղորդակցական և գեղարվեստական ներուժը։

Հրատարակությունը տեղեկատվական և մատենագիտական բնույթի պարբերական տեղեկատու է, որը համակարգված ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր ոլորտներին վերաբերող նոր հրատարակված գրականությունը՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին և մասնագետներին հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական հրատարակչական արտադրանքին։ Նյութերի շրջանակը կարող է ընդգրկել մշակույթի ընդհանուր հարցերին, մշակութային քաղաքականությանը, արվեստի պատմությանն ու տեսությանը, կերպարվեստին, գեղանկարչությանը, քանդակագործությանը, գրաֆիկային, ճարտարապետությանը, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, պարարվեստին, ժողովրդական ստեղծագործությանը, դեկորատիվ-կիրառական արվեստին, թանգարանային և գրադարանային գործունեությանը վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ տպագիր հրապարակումներ։ Մատենագիտական նյութերի թեմատիկ դասավորությունը նպաստում է անհրաժեշտ տեղեկատվության արագ հայտնաբերմանը և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողին պատկերացում կազմելու հետաքրքրող բնագավառում նոր լույս տեսած աշխատությունների մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հրատարակության ընթացիկ բնույթը, քանի որ այն նպատակ ունի ոչ միայն ամփոփելու արդեն ձևավորված գրական ժառանգությունը, այլև պարբերաբար արձանագրելու նոր հրապարակումները՝ ստեղծելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական գրականության շարունակական մատենագիտական պատկերը։ Տեղեկատուն կարող է օգտագործվել գրադարանային-տեղեկատվական սպասարկման, թեմատիկ մատենագիտական ցանկերի կազմման, գիտական աշխատանքի համար անհրաժեշտ աղբյուրների նախնական որոնման, գրականության համալրման և մասնագիտական իրազեկման նպատակներով։ Այն օգտակար է արվեստաբանների, մշակութաբանների, երաժշտագետների, թատերագետների, կինոգետների, գրադարանավարների, մատենագետների, դասախոսների, ուսանողների և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների համար։ Մատենագիտական գրառումների կուտակումը նաև պատմական արժեք է ձեռք բերում, քանի որ տարբեր տարիների թողարկումների համադրումը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գիտական ու մասնագիտական հետաքրքրությունների փոփոխություններին, առանձին թեմաների ակտիվացմանը և հրատարակչական գործունեության զարգացման միտումներին։ Այդպիսով տեղեկատուն կատարում է տեղեկատվական, որոնողական, հաշվառման և պատմամատենագիտական գործառույթներ՝ նպաստելով մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գրականության համակարգմանը, պահպանմանը և արդյունավետ օգտագործմանը։

Հրատարակությունը մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել ՀՍՍՀ մշակութային և գեղարվեստական կյանքի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակված գրականությունը։ Այն նախատեսված է մասնագետների, գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի ոլորտների աշխատողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և թեմատիկ գրականություն որոնող ընթերցողների համար։ Նյութերը կարող են ընդգրկել մշակույթի պատմությանը և տեսությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, պարարվեստին, ժողովրդական ստեղծագործությանը, կիրառական արվեստին, թանգարանային և գրադարանային գործին, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը և հարակից ոլորտներին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ ու այլ տպագիր նյութեր։ Մատենագիտական գրառումների համակարգումը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում հրապարակվող մասնագիտական գրականության ընթացքին և արագ կողմնորոշվելու անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման մեջ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նյութերի թեմատիկ դասակարգումը, որի շնորհիվ տարբեր բնագավառների վերաբերյալ տեղեկատվությունը ներկայացվում է տրամաբանական և գործնական օգտագործման համար հարմար կառուցվածքով։ Նման տեղեկատուն ոչ միայն օժանդակում է կոնկրետ հրապարակումների հայտնաբերմանը, այլև ընդհանուր պատկերացում է տալիս մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղությունների, ուսումնասիրվող թեմաների և մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակի մասին։ Այն կարող է ծառայել որպես աղբյուր մատենագիտական որոնումների, թեմատիկ ցանկերի կազմման, գիտահետազոտական աշխատանքի նախապատրաստման և գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման համար։ Ընթացիկ բնույթը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ հնարավորություն է տալիս պարբերաբար արձանագրելու նոր լույս տեսած նյութերը և ապահովելու մասնագիտական հանրության իրազեկվածությունը համապատասխան գրականության վերաբերյալ։ Միաժամանակ նման մատենագիտական հրատարակությունների հաջորդական թողարկումները պատմական տեսանկյունից արժեքավոր նյութ են ստեղծում՝ հնարավորություն տալով հետագայում ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի, արվեստագիտական մտքի և հրատարակչական գործունեության զարգացումը։ Այսպիսով, հրատարակությունը համատեղում է տեղեկատվական, որոնողական, գիտամատենագիտական և պատմամշակութային գործառույթները՝ նպաստելով մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գրականության համակարգված հաշվառմանը և արդյունավետ օգտագործմանը։

Աշխատությունը նվիրված է անասնապահական տնտեսություններում առաջացող գոմաղբի հավաքման, տեղափոխման և մշակման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործմանը՝ շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը նվազեցնելու և կիրառվող մեքենաների աշխատանքային արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում անասնապահական թափոնների կառավարման տեխնոլոգիական շղթան է՝ սկսած կենդանիների պահման տարածքներից դրանց հեռացումից մինչև հետագա մշակումն ու օգտակար կիրառման համար նախապատրաստումը։ Քննվում են գոմաղբի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները և դրանց ազդեցությունը հավաքման ու մշակման տեխնիկական միջոցների աշխատանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների մշակմանը և գնահատմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել հողի, ջրային ռեսուրսների և օդի աղտոտման վտանգը, բարելավել անասնապահական շինությունների սանիտարահիգիենիկ պայմանները և միաժամանակ պահպանել օրգանական նյութերի հետագա օգտագործման հնարավորությունը։ Ուսումնասիրվում են համապատասխան մեքենաների կառուցվածքային և աշխատանքային պարամետրերի ընտրության տեսական հիմքերը՝ հաշվի առնելով դրանց արտադրողականությունը, էներգատարությունը, հուսալիությունը և տարբեր արտադրական պայմաններին հարմարվելու հնարավորությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մեքենաների աշխատանքային օրգանների և տեխնոլոգիական գործընթացի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է հիմնավորել սարքավորումների առավել նպատակահարմար կառուցվածքային լուծումները։ Դիտարկվում են նաև մեքենայացված համակարգերի կիրառման տեխնիկատնտեսական և բնապահպանական կողմերը՝ համադրելով արտադրական արդյունավետությունը ռեսուրսների խնայողության և թափոնների անվտանգ կառավարման պահանջների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել տեսական հաշվարկներ, տեխնոլոգիական գործընթացների մոդելավորում և փորձարարական գնահատումներ՝ մեքենաների հիմնական պարամետրերի ու աշխատանքի որակական ցուցանիշների միջև կապերը բացահայտելու համար։ Գոմաղբի արդյունավետ կառավարումը դիտարկվում է նաև շրջանաձև գյուղատնտեսության տեսանկյունից, քանի որ համապատասխան մշակումից հետո օրգանական նյութերը կարող են վերադառնալ գյուղատնտեսական արտադրության շրջանառություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության, անասնապահության մեքենայացման, բնապահպանական տեխնոլոգիաների և ագրոէկոլոգիայի մոտեցումները՝ անասնապահական թափոնների կառավարման ավելի արդյունավետ ու բնապահպանական առումով ընդունելի տեխնիկական համակարգերի զարգացման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն բժշկական կրթության արդիականացման և կրթության որակի բարելավման գործընթացների ուսումնասիրությանը եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածքի սկզբունքների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ուսումնական գործընթացի կազմակերպման, կրթական ծրագրերի կառուցվածքի, գնահատման համակարգերի, ուսանողակենտրոն ուսուցման և որակի ապահովման մեխանիզմների բարեփոխումներն են։ Քննվում է կրթական համակարգի համապատասխանեցումը բարձրագույն կրթության համադրելիության, թափանցիկության, շարժունության և ուսումնառության արդյունքների ճանաչելիության սկզբունքներին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բժշկական կրթության մասնագիտական առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են կրթական ծրագրերի վերանայման, կրեդիտային համակարգի կիրառման, ուսումնական ծանրաբեռնվածության հաշվարկման և ուսումնառության ակնկալվող արդյունքների հստակ սահմանման նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուսանողների գիտելիքների, գործնական կարողությունների և մասնագիտական հմտությունների գնահատման մեթոդների կատարելագործումը՝ կրթության արդյունքների առավել օբյեկտիվ և բազմակողմանի գնահատման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դասավանդման ավանդական ձևերից դեպի ինտերակտիվ, ինքնուրույն ուսումնառությունը խթանող և ուսանողի ակտիվ մասնակցության վրա հիմնված մոտեցումների անցմանը։ Բժշկական կրթության առանձնահատկություններից ելնելով՝ ուշադրություն է դարձվում տեսական գիտելիքների և կլինիկական պատրաստվածության փոխկապակցմանը, գործնական հմտությունների ձևավորմանը և ապագա մասնագետների մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում են կրթության ներքին որակի ապահովման համակարգերը, ուսանողների և դասախոսների հետադարձ կապի մեխանիզմները, կրթական ծրագրերի պարբերական գնահատման ու վերանայման սկզբունքները, ինչպես նաև դասախոսական կազմի մասնագիտական զարգացման նշանակությունը։ Միջազգային համագործակցությունը և ակադեմիական շարժունությունը դիտարկվում են որպես կրթական փորձի փոխանակման և բարձրագույն բժշկական կրթության միջազգային համադրելիության զարգացման կարևոր ուղղություններ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բարձրագույն կրթության կառավարման, բժշկական կրթության մեթոդաբանության և կրթության որակի ապահովման մոտեցումները՝ ներկայացնելով բարեփոխումների բովանդակությունը, դրանց փոխկապակցվածությունը և կրթական համակարգի շարունակական կատարելագործման համար դրանց նշանակությունը։

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսության իրական հատվածում ներդրումային գործունեության ձևավորման պայմանների, ներդրումային միջավայրի առանձնահատկությունների և ներդրված կապիտալի տնտեսական արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում այն տնտեսական, ֆինանսական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական գործոններն են, որոնք ազդում են ներդրումային որոշումների ընդունման, կապիտալի ներգրավման և արտադրական գործունեության ընդլայնման վրա։ Քննվում է ներդրումային միջավայրը որպես փոխկապակցված պայմանների ամբողջություն՝ ներառելով մակրոտնտեսական կայունությունը, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, հարկային և կարգավորող միջավայրը, շուկաների զարգացվածությունը, ենթակառուցվածքները, մրցակցային պայմանները և ներդրումային ռիսկերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրական հատվածի ձեռնարկություններում ներդրումների դերին՝ հիմնական կապիտալի վերականգնման, արտադրական կարողությունների ընդլայնման, տեխնոլոգիական արդիականացման, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման և նոր արտադրատեսակների ստեղծման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են ներքին և արտաքին ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման առանձնահատկությունները, դրանց հնարավոր ազդեցությունը արտադրության կառուցվածքի և տնտեսական ակտիվության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ներդրումների արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանական խնդիրը՝ դիտարկելով ներդրումային ծախսերի և ստացվող տնտեսական արդյունքների հարաբերակցությունը, կապիտալի օգտագործման արդյունավետությունը, շահութաբերությունը, վերադարձելիությունը և ներդրումային ծրագրերի ռիսկայնությունը։ Վերլուծության շրջանակում կարող են համադրվել տնտեսության առանձին ճյուղերի ցուցանիշները՝ բացահայտելու ներդրումային ակտիվության և արդյունավետության տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ներդրումային ռիսկերի կառավարմանը և այն ինստիտուցիոնալ պայմաններին, որոնք կարող են նպաստել երկարաժամկետ ներդրումային նախաձեռնությունների իրականացմանը։ Ներդրումային միջավայրի բարելավման ուղղությունները դիտարկվում են տնտեսական քաղաքականության կանխատեսելիության, ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցման, ձեռնարկատիրական պայմանների զարգացման, ենթակառուցվածքների կատարելագործման և արտադրական ներդրումների խթանման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ներդրումային տնտեսագիտության, ֆինանսների, մակրոտնտեսագիտության և արտադրության տնտեսագիտության մոտեցումները՝ բացահայտելու իրական հատվածում կապիտալի ներգրավման պայմանները և ներդրումային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։

Աշխատությունը նվիրված է ամուսինների միջև ձևավորվող գույքային հարաբերությունների իրավական բնույթի, կարգավորման սկզբունքների և ընտանեկան օրենսդրությամբ նախատեսված մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ամուսնության ընթացքում ձեռք բերված գույքի իրավական կարգավիճակը, ամուսինների ընդհանուր և անձնական սեփականության տարբերակումը, գույքի տիրապետման, օգտագործման ու տնօրինման հետ կապված իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև այդ հարաբերություններից ծագող վեճերի կարգավորման խնդիրներն են։ Քննվում է ամուսինների գույքային հարաբերությունների օրինական կարգավորման համակարգը՝ ուշադրություն դարձնելով այն չափանիշներին, որոնց հիման վրա որոշվում է կոնկրետ գույքի պատկանելությունը և ամուսիններից յուրաքանչյուրի իրավական դիրքը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում համատեղ սեփականության իրավական բնույթին, դրա ձևավորման հիմքերին և ամուսինների իրավահավասարության սկզբունքի նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև մինչև ամուսնությունը պատկանող, ինչպես նաև ամուսնության ընթացքում որոշակի իրավական հիմքերով ամուսիններից մեկին անցած գույքի առանձնացման հարցերը։ Կարևոր ուղղություն է ամուսնական պայմանագրի ուսումնասիրությունը՝ որպես գույքային հարաբերությունների պայմանագրային կարգավորման միջոց, որի միջոցով ամուսինները կարող են օրենքով թույլատրելի շրջանակներում սահմանել իրենց գույքային իրավունքների և պարտականությունների առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ընդհանուր գույքի բաժանման, ամուսինների բաժինների որոշման, պարտավորությունների և երրորդ անձանց գույքային շահերի պաշտպանության հետ կապված իրավական հարցերին։ Գույքային վեճերը դիտարկվում են ոչ միայն ընտանեկան, այլև քաղաքացիական իրավունքի նորմերի փոխկապակցված կիրառության տեսանկյունից, քանի որ սեփականության և պարտավորությունների վերաբերյալ մի շարք հարաբերություններ կարգավորվում են իրավունքի տարբեր ինստիտուտների համադրմամբ։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև իրավական կարգավորման հստակության, ամուսինների շահերի հավասարակշռման և ընտանիքի անդամների օրինական գույքային շահերի պաշտպանության խնդիրներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ընտանեկան և քաղաքացիական իրավունքի մոտեցումները՝ ներկայացնելով ամուսինների գույքային հարաբերությունների իրավական կառուցվածքը, դրանց կարգավորման հիմնական սկզբունքները և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող հիմնահարցերը։

Աշխատությունը նվիրված է անջատողականության քաղաքական, իրավական, սոցիալական և ինքնութենական հիմքերի ուսումնասիրությանը եվրոպական ինտեգրման պայմաններում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Իսպանիայի ներպետական գործընթացներին և կատալոնական դեպքին։ Հետազոտության կենտրոնում այն գործոններն են, որոնք նպաստում են տարածքային ինքնավարության ընդլայնման կամ պետական կազմից առանձնանալու պահանջների ձևավորմանը՝ պատմական հիշողությունը, ազգային և տարածաշրջանային ինքնությունը, լեզվական առանձնահատկությունները, տնտեսական շահերը, քաղաքական ներկայացվածությունը և կենտրոնական ու տարածաշրջանային իշխանությունների հարաբերությունները։ Քննվում է անջատողականությունը որպես բազմագործոն քաղաքական երևույթ՝ տարբերակելով անկախության, ինքնավարության, դաշնայնացման և ապակենտրոնացման պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Իսպանիայի տարածքային կառավարման կառուցվածքին և ինքնավար համայնքների քաղաքական ու իրավական կարգավիճակի նշանակությանը՝ բացահայտելու համար, թե ինչ պայմաններում են կենտրոնի և տարածաշրջանների միջև տարաձայնությունները վերածվում ինքնորոշման շուրջ քաղաքական հակասությունների։ Կատալոնական շարժումը դիտարկվում է իր պատմական զարգացման, լեզվամշակութային ինքնության, կուսակցական քաղաքականության, հասարակական մոբիլիզացիայի և տնտեսական փաստարկների փոխազդեցության շրջանակում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սահմանադրական կարգի և ինքնորոշման գաղափարի հարաբերակցության վերլուծությունը, ինչպես նաև այն իրավական ու քաղաքական հակասությունները, որոնք առաջանում են տարածքային ամբողջականության սկզբունքի և տարածաշրջանային քաղաքական պահանջների միջև։ Ուսումնասիրվում է նաև հանրաքվեների, ընտրությունների, հասարակական շարժումների, քաղաքական կազմակերպությունների և քաղաքացիական նախաձեռնությունների դերը անջատողական օրակարգերի ձևավորման ու տարածման գործընթացներում։ Եվրոպական համատեքստը հնարավորություն է տալիս խնդիրը դիտարկել ավելի լայն համեմատական տեսանկյունից՝ ուսումնասիրելով, թե եվրոպական ինտեգրումը, բազմամակարդակ կառավարումը և ազգային ու տարածաշրջանային ինքնությունների համատեղ գոյությունը ինչպես են փոխում պետություն–տարածաշրջան հարաբերությունների ավանդական պատկերացումները։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում հասարակության ներսում առկա տարբեր դիրքորոշումներին՝ անջատողական գործընթացը չներկայացնելով որպես ամբողջ տարածաշրջանի բնակչության միասնական քաղաքական կամքի արտահայտություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքականագիտության, սահմանադրական իրավունքի, տարածաշրջանագիտության և եվրոպական ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ տարածքային ինքնորոշման շարժումների առաջացման պատճառները, զարգացման առանձնահատկությունները և պետության քաղաքական համակարգի հետ դրանց փոխհարաբերությունները վերլուծելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի առաջին հանրապետության գոյության սկզբնական շրջանում գաղթականության խնդրի պատմական, սոցիալական, տնտեսական և վարչական կողմերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով 1918 թվականի ամռանից մինչև 1919 թվականի գարունը։ Հետազոտության կենտրոնում զանգվածային տեղահանությունների հետևանքով հանրապետության տարածքում հայտնված գաղթական բնակչության վիճակը, պետական կառույցների առջև առաջացած խնդիրները և մարդասիրական ճգնաժամի հաղթահարման ուղղությամբ իրականացված միջոցառումներն են։ Քննվում են գաղթականական հոսքերի ձևավորման պատմական նախադրյալները, բնակչության տեղաշարժերի հիմնական ուղղությունները, գաղթականների տեղավորման, պարենավորման, կացարանով ապահովման, առողջապահական սպասարկման և սոցիալական աջակցության կազմակերպման դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորաստեղծ պետական համակարգի սահմանափակ նյութական և կազմակերպական հնարավորությունների պայմաններում գաղթականության հարցի կառավարմանը, երբ միաժամանակ անհրաժեշտ էր լուծել պետականաշինության, տնտեսական վերականգնման և բնակչության կենսական կարիքների ապահովման բազմաթիվ խնդիրներ։ Վերլուծվում է պետական և տեղական կառավարման մարմինների գործունեությունը, ինչպես նաև հասարակական, բարեգործական և մարդասիրական կազմակերպությունների մասնակցությունը օգնության կազմակերպմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գաղթականության ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական հետևանքների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ բնակչության տարածքային տեղաբաշխման փոփոխությունները, աշխատուժի վիճակը, բնակարանային դժվարությունները և սոցիալական լարվածության առաջացման գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև որբերի, անապահով ընտանիքների և հատուկ աջակցության կարիք ունեցող այլ խմբերի վիճակին՝ որպես ընդհանուր գաղթականական ճգնաժամի կարևոր բաղադրիչ։ Խնդիրը դիտարկվում է պետական քաղաքականության ձևավորման համատեքստում՝ բացահայտելով համապատասխան կառույցների գործունեության կազմակերպական առանձնահատկությունները, ընդունված որոշումների նպատակները և դրանց իրականացման ընթացքում ի հայտ եկած խոչընդոտները։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այն մասին, թե ինչպես էր լայնածավալ մարդասիրական խնդիրը փոխկապակցվում նորանկախ պետության սոցիալական և տնտեսական կայացման գործընթացների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքական, սոցիալական և ժողովրդագրական պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով գաղթականության խնդիրը որպես Հայաստանի առաջին հանրապետության վաղ շրջանի կարևորագույն մարտահրավերներից մեկը։

Աշխատությունը նվիրված է Յակոբիի բազմանդամներով ֆունկցիաների վերլուծությունների զուգամիտության արագացման մաթեմատիկական մեթոդների և համապատասխան հաշվողական ալգորիթմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում օրթոգոնալ բազմանդամների տեսությունն է, որտեղ Յակոբիի բազմանդամները կարևոր դեր ունեն ֆունկցիաների մոտարկման, սպեկտրային ներկայացումների և թվային հաշվարկների խնդիրներում։ Քննվում են բազմանդամային շարքերի զուգամիտության առանձնահատկությունները, մասնակի գումարների վարքը և այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է բարձրացնել մոտարկման ճշտությունը՝ առանց շարքի անդամների թվի անհարկի մեծացման։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դանդաղ զուգամիտող վերլուծությունների վերափոխման սկզբունքներին և այնպիսի ալգորիթմների կառուցմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս սկզբնական հաջորդականությունից ստանալ ավելի արագ զուգամիտող մոտարկումներ։ Ուսումնասիրվում է ֆունկցիայի հարթության, սահմանային վարքի և համապատասխան կշռային ֆունկցիայի ազդեցությունը Յակոբիի գործակիցների նվազման արագության և մոտարկման սխալի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արագացման տարբեր եղանակների տեսական հիմնավորումը՝ դրանց կայունության, ճշտության և կիրառելիության պայմանների գնահատմամբ։ Դիտարկվում են մասնակի գումարների ձևափոխման, միջինացման և այլ թվային մոտեցումների հնարավորությունները, որոնք կարող են նվազեցնել վերջավոր մոտարկումներում առաջացող տատանումները և բարելավել հաշվարկային արդյունքը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր ալգորիթմների արդյունավետությունը և դրանց կիրառման արդյունքները տարբեր դասերի ֆունկցիաների դեպքում՝ պարզելու համար, թե ֆունկցիայի հատկություններն ինչպես են ազդում ընտրված մեթոդի աշխատանքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հաշվողական տեսանկյունից կարևոր հարցերին՝ թվային կայունությանը, սխալների կուտակմանը, հաշվարկների ծավալին և ալգորիթմների գործնական իրականացման արդյունավետությանը։ Ստացված տեսական մոտեցումները կարող են նշանակություն ունենալ մոտարկումների տեսության, թվային անալիզի, ինտեգրալ և դիֆերենցիալ հավասարումների թվային լուծման, ինչպես նաև սպեկտրային մեթոդների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օրթոգոնալ բազմանդամների տեսության, ֆունկցիոնալ անալիզի և հաշվողական մաթեմատիկայի մեթոդները՝ բազմանդամային վերլուծությունների զուգամիտության արդյունավետության բարձրացման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է տարեց և ծերունական տարիքի անձանց առողջական վիճակի ու կյանքի որակի փոխկապակցվածության համալիր ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ծերացման գործընթացին ուղեկցող ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական փոփոխություններն են, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը մարդու առօրյա գործունեության, ինքնուրույնության, սոցիալական ակտիվության և ընդհանուր բարեկեցության վրա։ Քննվում է կյանքի որակը որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը ներառում է ոչ միայն հիվանդությունների առկայությունը կամ առողջության բժշկական ցուցանիշները, այլև ֆիզիկական շարժունակությունը, ինքնասպասարկման հնարավորությունները, հուզական վիճակը, սոցիալական հարաբերությունները, կենսապայմանները և սեփական առողջության սուբյեկտիվ գնահատականը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարիքային տարբեր խմբերի առողջական առանձնահատկությունների համեմատությանը և այն գործոնների բացահայտմանը, որոնք կարող են նպաստել կյանքի որակի նվազմանը կամ պահպանմանը։ Դիտարկվում են քրոնիկական հիվանդությունների և միաժամանակ մի քանի առողջական խնդիրների առկայության ընդհանուր ազդեցությունները մարդու ֆունկցիոնալ հնարավորությունների և առօրյա կյանքի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բժշկական օգնության հասանելիության, սոցիալական աջակցության, ընտանիքի հետ հարաբերությունների, կենսակերպի և սոցիալ-տնտեսական պայմանների նշանակության գնահատումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կյանքի որակի ցուցանիշները կարող են համադրվել առողջական վիճակի, տարիքային, սոցիալական և ժողովրդագրական բնութագրերի հետ՝ տարբեր գործոնների միջև առկա կապերը բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարեցների առողջության պահպանման և ակտիվ երկարակեցության համար կանխարգելիչ բժշկության, առաջնային բուժօգնության, վերականգնողական ծառայությունների և սոցիալական աջակցության կարևորությանը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարեց մարդու առողջությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին հիվանդությունների տեսանկյունից, այլև որպես ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական բարեկեցության ամբողջություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ծերաբուժության, հանրային առողջության, սոցիալական բժշկության և բժշկական սոցիոլոգիայի մոտեցումները՝ տարեց բնակչության առողջական կարիքներն ու կյանքի որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները համակարգված գնահատելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան դաշտի արհեստական ջրային էկոհամակարգերում բնակվող ձկների հելմինթային ֆաունայի ուսումնասիրմանը և ջրամբարների մակաբուծաբանական վիճակի գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ձկների մոտ հանդիպող մակաբույծ որդերի տեսակային կազմը, տարածվածությունը, տարբեր ձկնատեսակների վարակվածության առանձնահատկությունները և դրանց կապը ջրային միջավայրի էկոլոգիական պայմանների հետ են։ Քննվում է արհեստական ջրամբարների ձևավորման և շահագործման ազդեցությունը մակաբույծների կենսաշրջանների, միջանկյալ ու վերջնական տերերի փոխհարաբերությունների և հելմինթների տարածման օրինաչափությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր ջրային տարածքներում հելմինթային ֆաունայի համեմատությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մակաբուծաբանական իրավիճակի տարածական տարբերությունները և դրանց վրա ազդող կենսաբանական ու էկոլոգիական գործոնները։ Ուսումնասիրվում են ձկների տեսակը, տարիքը, սննդային առանձնահատկությունները, բնակության պայմանները և սեզոնային փոփոխությունները՝ որպես վարակվածության բնույթի վրա հնարավոր ազդեցություն ունեցող գործոններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայտնաբերվող հելմինթների կենսաբանական առանձնահատկությունների և զարգացման ցիկլերի վերլուծությունը՝ հաշվի առնելով ջրային անողնաշարավորների, ձկների և այլ կենդանիների մասնակցությունը մակաբույծների շրջանառությանը։ Հելմինթոլոգիական գնահատումը դիտարկվում է նաև որպես ջրային էկոհամակարգերի կենսաբանական վիճակի ուսումնասիրման բաղադրիչ, քանի որ մակաբույծների կազմն ու տարածվածությունը կարող են արտացոլել ջրամբարում ձևավորված սննդային կապերը և կենդանական համայնքների կառուցվածքը։ Անդրադարձ է կատարվում ձկնաբուծական նշանակություն ունեցող ջրային տարածքներում մակաբուծային հիվանդությունների վերահսկման կարևորությանը և դրանց հնարավոր ազդեցությանը ձկների կենսունակության ու տնտեսապես կարևոր պոպուլյացիաների վիճակի վրա։ Տարբեր ջրամբարների տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բնութագրելու Արարատյան դաշտի արհեստական ջրային համակարգերի հելմինթաբանական առանձնահատկությունները և առանձնացնելու առավել բնորոշ մակաբուծաբանական գործոնները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հելմինթաբանության, ձկնաբանության, մակաբուծաբանության և ջրային էկոլոգիայի մոտեցումները՝ ձկների մակաբույծ ֆաունայի և արհեստական ջրամբարների էկոլոգամակաբուծաբանական վիճակի համալիր գնահատման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Հարավային Հայաստանի Զանգեզուրի հանքային շրջանի Լիճք-Այգեձորի հանքային դաշտում պղինձ-մոլիբդենային և ոսկի-սուլֆիդային հանքայնացման ձևավորման կառուցվածքային պայմանների երկրաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երկրակեղևի տեկտոնական կառուցվածքների, խզվածքային համակարգերի, ապարների ճեղքավորվածության, մագմատիկ գործընթացների և հանքաբեր հիդրոթերմալ համակարգերի փոխադարձ կապն է։ Քննվում է հանքային դաշտի երկրաբանական կառուցվածքը և դրա առանձին տարրերի դերը հանքանյութի տեղայնացման ու տարածական բաշխման մեջ՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն կառուցվածքներին, որոնք կարող էին ծառայել հանքաբեր լուծույթների շարժման, կենտրոնացման և հանքային նյութի կուտակման համար նպաստավոր միջավայր։ Վերլուծվում են տարբեր ուղղվածություն և ծագում ունեցող խզվածքների, ճեղքային գոտիների և դրանց հատման հանգույցների նշանակությունը հանքայնացման վերահսկման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մագմատիկ մարմինների և հարակից ապարների կառուցվածքային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ հանքագոյացման գործընթացները դիտարկվում են տարածաշրջանի երկրաբանական զարգացման ընդհանուր համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում հանքային մարմինների ձևաբանական առանձնահատկություններին, դրանց տարածական դիրքին, հանքային զուգորդություններին և հանքայնացման տարբեր դրսևորումների փոխադարձ հարաբերություններին։ Կառուցվածքային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հանքային դաշտի տեկտոնական զարգացման առանձին փուլերը և գնահատելու դեֆորմացիոն գործընթացների ազդեցությունը հանքանյութի առաջացման ու հետագա վերափոխման վրա։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել երկրաբանական քարտեզագրման, կառուցվածքային երկրաբանության, հանքաբանության, պետրոգրաֆիայի և երկրաքիմիայի տվյալները՝ հանքագոյացման տարածական օրինաչափությունների առավել ամբողջական բացահայտման նպատակով։ Առանձին նշանակություն ունի պղինձ-մոլիբդենային և ոսկի-սուլֆիդային հանքայնացման կառուցվածքային դիրքերի համեմատությունը, որը թույլ է տալիս գնահատել դրանց հնարավոր գենետիկական ու ժամանակատարածական փոխկապակցվածությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է Զանգեզուրի հանքային շրջանի մետաղածնության և հանքավայրերի կառուցվածքային վերահսկման օրինաչափությունների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը և կարող է գիտական հիմք ծառայել հեռանկարային հանքայնացված տեղամասերի երկրաբանական գնահատման համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ֆինանսական վերահսկողության իրավական հիմքերի, վերահսկողական մեխանիզմների և դրանց կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հանրային ֆինանսների ձևավորման, բաշխման և օգտագործման նկատմամբ իրականացվող վերահսկողության իրավական կազմակերպումն է, ինչպես նաև այդ ոլորտում պետական մարմինների լիազորությունների, պատասխանատվության և փոխգործակցության հարցերը։ Քննվում է ֆինանսական վերահսկողության տեղը պետական կառավարման համակարգում՝ որպես ֆինանսական կարգապահության, պետական միջոցների նպատակային օգտագործման և հաշվետվողականության ապահովման գործիք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վերահսկողության տարբեր ձևերի ու մեթոդների իրավական բնութագրմանը, դրանց կիրառման հիմքերին և վերահսկողական ընթացակարգերի կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրվում են պետական բյուջեի եկամուտների ու ծախսերի, պետական և համայնքային միջոցների, ֆինանսական պարտավորությունների և հանրային ռեսուրսների կառավարման նկատմամբ վերահսկողության ընդհանուր իրավական սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ֆինանսական վերահսկողություն իրականացնող մարմինների իրավական կարգավիճակի և իրավասությունների սահմանազատման խնդիրը՝ հաշվի առնելով վերահսկողական գործառույթների հնարավոր փոխհատումները և արդյունավետ միջգերատեսչական համագործակցության անհրաժեշտությունը։ Վերլուծվում են վերահսկողության արդյունքների իրավական նշանակությունը, հայտնաբերված խախտումների արձանագրման, պատասխանատվության և համապատասխան միջոցների կիրառման ընդհանուր հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ներքին և արտաքին ֆինանսական վերահսկողության փոխհարաբերությանը, աուդիտի նշանակությանը և վերահսկողական գործունեության անկախության, օբյեկտիվության ու թափանցիկության սկզբունքներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել իրավական կարգավորման բացերը, նորմերի հնարավոր անհամապատասխանությունները և վերահսկողական մեխանիզմների գործնական կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրները։ Կատարելագործման ուղղությունները կապվում են իրավասությունների առավել հստակ սահմանման, ընթացակարգերի միասնականացման, տեղեկատվական փոխգործակցության զարգացման և վերահսկողության արդյունքների արդյունավետ կիրառման հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆինանսական իրավունքի, վարչական իրավունքի, հանրային ֆինանսների և պետական կառավարման մոտեցումները՝ ֆինանսական վերահսկողության իրավական համակարգի կառուցվածքն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները վերլուծելու նպատակով։