Արաբա, թիվ 13, երկրորդ հատոր

History

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է պատմական քաղաքային կենտրոնի՝ Դվին քաղաքատեղիի հնագիտական, ճարտարապետական և պահպանական հիմնախնդիրների վերլուծությանը՝ հատուկ ուշադրությամբ նրա ամրակայման և թանգարանացման գործընթացներին։ Աշխատությունում դիտարկվում են Դվինի պատմական շերտերի ձևավորումը, միջնադարյան քաղաքային կառուցվածքը, եկեղեցական և աշխարհիկ կառույցների մնացորդները, ինչպես նաև տարածքի հնագիտական հետազոտությունների հիմնական արդյունքները։ Քննարկվում են նաև հուշարձանի պահպանության տեխնիկական և գիտական մարտահրավերները՝ ներառյալ քայքայման գործընթացները, կլիմայական ազդեցությունները և մարդածին գործոնները, որոնք սպառնում են մշակութային ժառանգության ամբողջականությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ամրակայման ժամանակակից մեթոդներին՝ կոնսերվացիոն նյութերի կիրառմանը, կառուցվածքային կայունացման լուծումներին և տարածքի ինժեներական պաշտպանության միջոցառումներին։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է թանգարանացման հնարավոր ձևերը՝ բացօթյա թանգարանի կազմակերպում, այցելուների հոսքի կառավարում և կրթական-զբոսաշրջային ներուժի զարգացում՝ նպատակ ունենալով համադրել գիտական ուսումնասիրությունն ու հասարակական հասանելիությունը։

Law

Աշխատությունը նվիրված է սահմանադրության իրավական բնույթի, իրավաբանական ուժի և նորմատիվ իրավական ակտերի համակարգում զբաղեցրած տեղի տեսական ու սահմանադրաիրավական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սահմանադրության՝ որպես պետության հիմնարար իրավական ակտի առանձնահատկություններն են, դրա հարաբերակցությունը օրենքների, ենթաօրենսդրական ակտերի և իրավական կարգավորման այլ աղբյուրների հետ, ինչպես նաև իրավական ակտերի աստիճանակարգության ձևավորման սկզբունքները։ Քննության են առնվում սահմանադրության գերակայության և անմիջական գործողության գաղափարները, սահմանադրական նորմերի առանձնահատուկ բնույթը և դրանց նշանակությունը ամբողջ իրավական համակարգի միասնականության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավական ակտերի սահմանադրականության խնդրին, քանի որ պետական մարմինների ընդունած նորմատիվ կարգավորումները պետք է համապատասխանեն սահմանադրական կարգի հիմքերին և չհակասեն բարձրագույն իրավաբանական ուժ ունեցող նորմերին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել սահմանադրության և սովորական օրենքների ընդունման ու փոփոխման ընթացակարգերի տարբերությունների, սահմանադրական նորմերի կայունության և դրանց իրավական պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սահմանադրական վերահսկողության ինստիտուտը, որի միջոցով գնահատվում է իրավական ակտերի համապատասխանությունը սահմանադրությանը և ապահովվում սահմանադրական օրինականության պահպանումը։ Ուսումնասիրվում է նաև միջազգային իրավական նորմերի և ներպետական իրավական համակարգի հարաբերակցության խնդիրը՝ այն սահմաններում, որոնցում տվյալ հարաբերակցությունը սահմանվում է համապատասխան սահմանադրական կարգավորումներով։ Իրավական ակտերի աստիճանակարգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր իրավաստեղծ մարմինների իրավասությունների սահմանները և իրավական հակասությունների լուծման ընդհանուր սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել սահմանադրական դրույթների մեկնաբանման նշանակությանը և այն հարցին, թե դրանց բովանդակությունն ինչպես է konkretացվում օրենսդրության ու իրավակիրառ պրակտիկայի միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սահմանադրական իրավունքի, պետության և իրավունքի տեսության ու իրավաստեղծ գործունեության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով սահմանադրության համակարգաստեղծ նշանակությունը և դրա դերը իրավական համակարգի ամբողջականության, հետևողականության ու կայունության ապահովման գործում։

Culture

Աշխատությունը հայերենի ձայնագրությանն ու լեզվական հնչյունների գրավոր ներկայացմանն առնչվող ուսումնական ձեռնարկ է։ Այն նպատակ ունի ներկայացնելու հայերենի հնչյունների, դրանց արտասանության և համապատասխան գրային նշանների միջև եղած կապը՝ նպաստելով լեզվական ճիշտ ընկալմանն ու գրագիտության զարգացմանը։ Ձայնագրության ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի լեզվի հնչյունական կառուցվածքը հասկանալու, խոսքի հնչյունները տարբերակելու և դրանք գրավոր ձևով ճշգրտորեն արտահայտելու համար։ Նման դասագրքերում սովորաբար ուշադրություն է դարձվում հնչյունների առանձնահատկություններին, դրանց արտասանական տարբերություններին, ձայնավորների և բաղաձայնների բնույթին, ինչպես նաև հնչյունների գրանցման ու ներկայացման սկզբունքներին։ Ձեռնարկի ուսումնական նշանակությունը կապված է հայերենի հնչյունական համակարգի ճանաչման և լեզվի ուսուցման գործընթացում հստակության ապահովման հետ։ Այն կարող էր կիրառվել որպես օժանդակ նյութ՝ լեզվական գիտելիքներ ձեռք բերելու, արտասանության և գրավոր խոսքի հմտությունները զարգացնելու համար։ Հատորը կարևոր է նաև հայերեն լեզվաբանական և կրթական գրականության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է հայերենի հնչյունական առանձնահատկությունները ուսումնասիրելու և դրանք ուսումնական նպատակներով ներկայացնելու ավանդույթը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայագիտությամբ, հնչյունաբանությամբ, լեզվի դասավանդման պատմությամբ և հայերեն գրավոր ու բանավոր խոսքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Mathematics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ցերիումի (Ce³⁺) և պրազեոդիմիումի (Pr³⁺) իոններ պարունակող օքսիդային սցինտիլյատորների օպտիկական և կառուցվածքային հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են սցինտիլյացիոն նյութերի կառուցվածքը, դրանց լուսարձակման մեխանիզմները և ճառագայթման ազդեցությամբ առաջացող ֆիզիկական գործընթացները։ Հեղինակը վերլուծում է հազվագյուտ հողային տարրերով ակտիվացված օքսիդային բյուրեղների և կերամիկական նյութերի սպեկտրալ բնութագրերը, լյումինեսցենտ հատկությունները, էներգիայի փոխանցման գործընթացները և դրանց կախվածությունը նյութի կազմից ու կառուցվածքից։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են նաև բյուրեղային ցանցի առանձնահատկությունները, դոպանտների բաշխումը, կառուցվածքային թերությունները և դրանց ազդեցությունը սցինտիլյացիոն արդյունավետության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նման նյութերի կիրառական նշանակությանը՝ բժշկական ախտորոշման սարքավորումներում, ճառագայթային դետեկտորներում, միջուկային ֆիզիկայում, անվտանգության համակարգերում և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի փորձարարական հետազոտություններում։ Հետազոտությունը հիմնված է ժամանակակից փորձարարական մեթոդների և տեսական վերլուծությունների վրա՝ առաջարկելով արժեքավոր տվյալներ նոր սերնդի բարձր արդյունավետությամբ սցինտիլյացիոն նյութերի մշակման համար։ Գիրքը նախատեսված է ֆիզիկոսների, նյութագետների, օպտիկայի և պինդ մարմնի ֆիզիկայի մասնագետների, ինչպես նաև գիտահետազոտական ոլորտի ուսանողների և ասպիրանտների համար։

Culture

Աշխատանքը նվիրված է հայ հիմներգության ձևավորման հայեցակարգի ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից գիտական հետազոտությունների և երաժշտագիտական մոտեցումների համատեքստում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հայ հոգևոր երաժշտության կարևորագույն դրսևորումներից մեկի՝ հիմներգության ձևավորման, զարգացման և պատմական կերպափոխումների հարցերն են։ Աշխատության շրջանակում կարող են քննության առնվել հիմներգության ծագումնաբանական հիմքերը, ձևավորման պատմական փուլերը, երաժշտական լեզվի առանձնահատկությունները և դրա կապը հայկական եկեղեցական ու մշակութային ավանդույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիմներգության ձևավորման վրա ազդած կրոնական, հասարակական, մշակութային և երաժշտատեսական գործոններին, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում դրա կառուցվածքային և ոճական փոփոխություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ հոգևոր երաժշտության ժառանգության ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ ձայնեղանակային համակարգերը, մեղեդիական դարձվածքները, ռիթմական առանձնահատկությունները, տեքստ-երաժշտություն փոխհարաբերությունը և կատարողական ավանդույթները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայ հիմներգության ուսումնասիրման տարբեր գիտական հայեցակարգերին և մեթոդաբանական մոտեցումներին՝ համադրելով պատմական, տեսական, աղբյուրագիտական և երաժշտավերլուծական տվյալները։ Արդի փուլում հիմներգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերանայելու նախկին տեսակետները, համադրելու նորահայտ կամ վերագնահատված աղբյուրները և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայկական հոգևոր երաժշտության զարգացման ներքին օրինաչափությունների մասին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև ազգային ինքնության և հոգևոր մշակույթի պահպանման գործում հիմներգության ունեցած դերի բացահայտումը, քանի որ այն ոչ միայն երաժշտական ժառանգության բաղադրիչ է, այլև պատմական հիշողության, կրոնական ավանդույթի և մշակութային ինքնության փոխանցման միջոց։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայ երաժշտության պատմության և տեսության, հայ հոգևոր երաժշտության, մշակութաբանության և հայագիտության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, եկեղեցական երաժշտության մասնագետներին, կատարողներին, հետազոտողներին և հայկական երաժշտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է համաշխարհային դրամատուրգիայի նշանավոր ողբերգություններից մեկի վերաբերյալ արևմտյան գրականագիտական մտքի ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված մեկնաբանական ուղղությունները, քննադատական մոտեցումները և տեսական բանավեճերը։ Հետազոտության առանցքում ստեղծագործության գլխավոր կերպարի բնույթի, գործողությունների շարժառիթների, ներքին հակասությունների, բարոյական ընտրության, վրեժի, իշխանության, մահվան, ճշմարտության և մարդկային ինքնության խնդիրների վերաբերյալ գրականագիտական մեկնաբանությունների համադրումն է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր գրականագիտական դպրոցներ ինչպես են բացատրել գլխավոր հերոսի վարքագիծը և գործողության հետաձգման խնդիրը՝ այն կապելով հոգեբանական, փիլիսոփայական, բարոյագիտական, պատմամշակութային կամ դրամատուրգիական գործոնների հետ։ Քննվում են ռոմանտիկական, հոգեբանական, ձևապաշտական, նոր քննադատական, հոգեվերլուծական, կառուցվածքաբանական, հետկառուցվածքաբանական, նոր պատմական, ֆեմինիստական և մշակութաբանական ընթերցումների առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կերպարային համակարգի ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով ոչ միայն գլխավոր հերոսին, այլև նրա շրջապատի կերպարների գործառույթներին, նրանց միջև ձևավորվող հակադրություններին և ողբերգության գաղափարական կառուցվածքում ունեցած նշանակությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև լեզվի, մենախոսությունների, խորհրդանշական պատկերների, թատերականության և «թատրոն թատրոնի մեջ» սկզբունքի վերաբերյալ մեկնաբանությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ստեղծագործության տեքստային պատմությանը և տարբեր խմբագրական տարբերակների ուսումնասիրության նշանակությանը, քանի որ տեքստաբանական հարցերը կարող են ազդեցություն ունենալ առանձին տեսարանների և կերպարների մեկնաբանության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բեմական ընթերցումների և գրականագիտական մեկնաբանությունների փոխազդեցությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են թատերական ներկայացումները նպաստել ստեղծագործության նոր իմաստային շերտերի բացահայտմանը։ Տարբեր ժամանակաշրջանների քննադատական մոտեցումների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել նաև արևմտյան գրականագիտության մեթոդաբանական փոփոխություններին՝ հեղինակակենտրոն մեկնաբանություններից դեպի տեքստի, ընթերցողի, մշակութային միջավայրի, գենդերի և իշխանական հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է մեկ դասական դրամատիկական ստեղծագործության մեկնաբանությունների բազմազան պատմությունը՝ այն դիտարկելով որպես գրականագիտական տեսությունների զարգացման և փոփոխվող մշակութային ընկալումների արտահայտման կարևոր դաշտ։