Սահմանադրությունը նորմատիվ իրավական ակտերի համակարգում

Կենսաբանություն

Գիրքը նվիրված է խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի սուր ձևի ժամանակ միելոպոեզի խանգարումների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են արյունաստեղծ համակարգի փոփոխությունները, ոսկրածուծի գործունեության առանձնահատկությունները և հիվանդության զարգացման ընթացքում առաջացող հեմատոլոգիական գործընթացները։ Հեղինակը վերլուծում է վիրուսային վարակի ազդեցությունը արյունաստեղծ հյուսվածքների վրա, ներկայացնում է ախտաբանական փոփոխությունները և դրանց կապը կենդանու օրգանիզմում ընթացող իմունաբանական ու ֆիզիոլոգիական խանգարումների հետ։ Աշխատության մեջ ներառված հետազոտական արդյունքները նպաստում են հիվանդության ախտածնության, ախտորոշման և կանխարգելման մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է անասնաբույժների, կենսաբանների, վարակաբանների, գիտաշխատողների և անասնաբուժական ոլորտի ուսանողների համար՝ որպես գիտական ուսումնասիրություն կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների և արյունաստեղծ համակարգի փոփոխությունների վերաբերյալ։

Այլ առարկաներ

Նախատեսված է սառնարանային տեխնիկայի, ջերմային էներգետիկայի և սննդարդյունաբերական սառեցման համակարգերի ոլորտներում սովորող ուսանողների ու գործող մասնագետների համար և նպատակ ունի զարգացնել հաշվարկային ու ինժեներական մտածողությունը սառեցման գործընթացների նախագծման և վերլուծության ուղղությամբ, գրքում ներկայացված են սառնարանային ցիկլերի հիմնական տեսական հիմքերը՝ սեղմումային, կլանման և այլ համակարգեր, դրանց աշխատանքի սկզբունքները, ջերմափոխանակության գործընթացները և աշխատող մարմինների (ֆրեոններ և այլ սառնագենտներ) հատկությունները, ընդգրկված են բազմաբնույթ խնդիրներ, որոնք վերաբերում են գոլորշիացման և կոնդենսացման գործընթացներին, ճնշման և ջերմաստիճանի հաշվարկներին, էներգետիկ արդյունավետության գնահատմանը, կոմպրեսորների աշխատանքի վերլուծությանը և համակարգերի օպտիմալացման մեթոդներին, աշխատությունը նաև ուշադրություն է դարձնում սառնարանային սարքավորումների նախագծման ինժեներական խնդիրներին՝ ներառյալ ջերմամեկուսացման հաշվարկները, ջերմային կորուստների նվազեցման եղանակները և տարբեր արտադրական պայմաններում համակարգերի ընտրության չափանիշները, ներկայացվում են խնդիրների լուծման քայլ առ քայլ մոտեցումներ, բանաձևերի կիրառման օրինակներ և արդյունքների մեկնաբանման մեթոդներ, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ոչ միայն մեխանիկորեն լուծել առաջադրանքները, այլ նաև խորությամբ հասկանալ ֆիզիկական գործընթացները, գրքում ընդգծվում են նաև էներգախնայողության և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման հարցերը ժամանակակից սառնարանային տեխնոլոգիաներում, աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքը և գործնական խնդիրների լուծման փորձը՝ հանդիսանալով կարևոր ուսումնամեթոդական աղբյուր սառնարանային և ջերմային տեխնիկայի ոլորտում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության պատմագիտական ուսումնասիրության կարևոր և բազմաշերտ խնդիրներից մեկին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին կայսերական Գերմանիայի դիրքորոշման, դերակատարության և պատասխանատվության հարցի ներկայացմանը հայ պատմագրության մեջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ոչ միայն 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային տեղահանության և բնաջնջման փաստն է, այլև այն հարցը, թե ինչպես են հայ պատմաբանները տարբեր ժամանակաշրջաններում գնահատել Օսմանյան կայսրության դաշնակից Գերմանիայի տեղեկացվածությունը, քաղաքական դիրքորոշումը, հնարավոր աջակցությունը և հանցագործությունների կանխման ուղղությամբ չձեռնարկված քայլերը։ Հայ պատմագրության մեջ Գերմանիայի մեղսակցության խնդիրը սովորաբար դիտարկվում է մի քանի փոխկապակցված մակարդակներում՝ դիվանագիտական և քաղաքական հարաբերություններ, գերմանա-թուրքական ռազմական համագործակցություն, գերմանացի զինվորականների ու դիվանագետների տեղեկացվածություն, հայերի տեղահանությունների և կոտորածների վերաբերյալ պաշտոնական հաղորդագրություններ, ինչպես նաև Գերմանիայի իշխանությունների կողմից այդ տեղեկությունների նկատմամբ ցուցաբերված վերաբերմունք։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է պատմագիտական տարբեր մոտեցումների համադրումը, քանի որ հարցի շուրջ գոյություն են ունեցել ինչպես Գերմանիայի պատասխանատվությունն ընդգծող, այնպես էլ դրա չափն ու բնույթը տարբեր կերպ մեկնաբանող տեսակետներ։ Արխիվային փաստաթղթերի հրապարակումը էապես ընդլայնել է այս թեմայի ուսումնասիրության հնարավորությունները․ մասնավորապես, Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարության արխիվներից հավաքված բազմաթիվ դիվանագիտական հեռագրերն ու զեկույցները վկայում են, որ գերմանական պետական կառույցները տեղեկացված էին հայերի նկատմամբ իրականացվող բռնությունների և զանգվածային ոչնչացման մասին։ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը նշում է, որ Վոլֆգանգ Գուստի հետազոտությունները կարևոր դեր են ունեցել այդ փաստաթղթերի հրապարակման և Գերմանիայի մեղսակցության վերաբերյալ պատմագիտական քննարկումների զարգացման գործում։ Հայ պատմագիտական աշխատություններում մեղսակցության հասկացությունը կարող է ներառել ինչպես հանցագործությունների հանդեպ հանդուրժողականությունը, այնպես էլ դաշնակցային հարաբերությունների պահպանման նպատակով դրանց նկատմամբ քաղաքական աջակցությունը կամ կանխարգելման հնարավորությունից հրաժարվելը։ Երևանի պետական համալսարանի հրապարակումներում ևս ընդգծվում է, որ Գերմանիայի մեղսակցության հարցը դիտարկվում է ոչ միայն որպես Հայոց ցեղասպանության պատմության, այլև դրա միջազգային քաղաքական համատեքստի կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության արժեքը հատկապես մեծ է պատմագրության զարգացման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է փոխվել Գերմանիայի դերակատարության վերաբերյալ գիտական գնահատականը՝ սկզբնական վկայություններից և խորհրդային շրջանի ուսումնասիրություններից մինչև անկախ Հայաստանի ժամանակակից պատմագիտությունը և նոր արխիվային նյութերի ներգրավումը։ Այս համատեքստում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև գերմանացի հետազոտողների աշխատանքները, որոնք ուսումնասիրել են Գերմանիայի քաղաքական և ռազմական կառույցների տեղեկացվածության աստիճանը։ Հետազոտությունների մի մասը ցույց է տալիս, որ գերմանական կողմը մանրամասն տեղեկություններ էր ստանում հայերի տեղահանության և բնաջնջման ընթացքի վերաբերյալ, ինչը Գերմանիայի քաղաքական պատասխանատվության հարցը դարձնում է պատմագիտական քննարկման առանցքային թեմա։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ Գերմանիայի պատմական պատասխանատվության հարցը հետագայում դուրս է եկել զուտ ակադեմիական շրջանակներից և դարձել քաղաքական ու հասարակական քննարկումների առարկա։ 2016 թվականին Գերմանիայի Բունդեսթագի բանաձևում արձանագրվեց Գերմանական կայսրության դաշնակցային կապը Օսմանյան կայսրության հետ և այդ իրադարձությունների նկատմամբ Գերմանիայի պատմական պատասխանատվության հարցը։ Այսպիսով, աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, քաղաքագետներին, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության պատմագրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։ Այն կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ խնդիրը ներկայացնում է ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների նկարագրություն, այլ որպես պատմական պատասխանատվության, դաշնակցային քաղաքականության, արխիվային աղբյուրների մեկնաբանության և պատմագրական գնահատականների ձևավորման համալիր ուսումնասիրության թեմա։

Այլ առարկաներ

Փաստաթուղթը վերաբերում է Խորհրդային Հայաստանի հողագործության ոլորտի պետական կառավարման համակարգում գործող անտառապետությունների կազմակերպմանը, իրավասություններին և գործունեության կարգավորմանը՝ ներկայացնելով անտառային տնտեսության վարչական կառավարման հիմնական սկզբունքները։ Այն կարգավորում է անտառային տարածքների պահպանության, օգտագործման, վերահսկողության և տնտեսավարման հետ կապված կազմակերպական հարաբերությունները՝ սահմանելով համապատասխան ստորաբաժանումների գործառույթներն ու պատասխանատվության շրջանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անտառապետությունների վարչական կառուցվածքին, դրանց ենթակայությանը, տարածքային կազմակերպմանը և անտառային կառավարման մարմինների հետ փոխհարաբերություններին։ Փաստաթղթի դրույթները կարող են ընդգրկել անտառային ֆոնդի հաշվառման, պահպանության և վերահսկողության կազմակերպումը, անտառահատումների ու անտառային ռեսուրսների օգտագործման կարգավորումը, ինչպես նաև անտառների վերականգնման և պահպանման նպատակով իրականացվող աշխատանքների համակարգումը։ Կարևորվում է անտառապետի և համապատասխան ծառայողների դերը՝ նրանց վերապահված վարչական, վերահսկողական և տնտեսական պարտականությունների սահմանմամբ։ Անտառային տարածքների պահպանությունը դիտարկվում է որպես պետական նշանակության խնդիր, որի իրականացման համար անհրաժեշտ են հստակ կառավարման մեխանիզմներ, պատասխանատվության բաժանում և տեղական մակարդակում մշտական վերահսկողություն։ Առանձին նշանակություն կարող է տրվել ապօրինի ծառահատումների, անտառային ռեսուրսների չթույլատրված օգտագործման, հրդեհների և այլ վնասների կանխարգելմանն ու արձանագրմանը։ Միաժամանակ անտառապետությունների գործունեությունը կապված է անտառների տնտեսական օգտագործման հետ, ինչի պատճառով կարգավորման առարկա են դառնում նաև փայտանյութի և անտառային այլ ռեսուրսների օգտագործման, հաշվառման ու պահպանության խնդիրները։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել խորհրդային կառավարման սկզբնական շրջանում Հայաստանում անտառային տնտեսության պետական կազմակերպման, վարչական ենթակայության և ոլորտային վերահսկողության մեխանիզմների մասին։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր կարող է հանդիսանալ նաև պետական կառավարման պատմության ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին բնական ռեսուրսների կառավարումն ու պահպանությունը ներառվում կենտրոնացված տնտեսական կառավարման համակարգում։ Նման նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու անտառային օրենսդրության և կառավարման ինստիտուտների ձևավորմանը, պետական մարմինների իրավասությունների սահմանմանը և բնօգտագործման վարչական մեխանիզմների զարգացմանը։ Փաստաթուղթը կարող է արժեքավոր լինել Հայաստանի անտառային տնտեսության պատմության, բնապահպանական կառավարման, խորհրդային շրջանի պետական վարչարարության և բնական ռեսուրսների իրավական կարգավորման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բանկային տոկոսադրույքի ազդեցության գնահատմանը տնտեսության իրական հատվածի զարգացման վրա՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Գրքում ներկայացվում են տոկոսադրույքի ձևավորման մեխանիզմները, դրամավարկային քաղաքականության գործիքները և դրանց ազդեցությունը ներդրումների, արտադրության, սպառման և տնտեսական աճի վրա։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են վարկային ռեսուրսների արժեքի փոփոխությունները ազդում փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության, արդյունաբերական արտադրության ծավալների, գյուղատնտեսության ֆինանսավորման և շինարարության ոլորտի զարգացման վրա։ Աշխատությունում կիրառվում են մակրոտնտեսական ցուցանիշների վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ՝ գնահատելու տոկոսադրույքների փոփոխությունների կարճաժամկետ և երկարաժամկետ ազդեցությունները իրական տնտեսության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բանկային համակարգի առանձնահատկություններին, դրամային քաղաքականության արդյունավետությանը և ֆինանսական շուկաների սահմանափակումներին։ Քննարկվում են նաև քաղաքականության հնարավոր բարելավման ուղիները՝ ուղղված տնտեսական ակտիվության խթանմանը և ֆինանսական կայունության ապահովմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, բանկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների և տնտեսագիտության ուսանողների համար։

Մշակույթ

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի պարբերական ցանկ է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականությունը և այդ ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողներին ու մասնագետներին ապահովել անհրաժեշտ տեղեկատվությամբ։ Հայաստանի ազգային գրադարանի թվային հավաքածուում պահպանված թողարկումներից մեկը թվագրված է 1978 թվականին և կազմվել է Ա. Միրիջանյանի, Ա. Օգանեզովայի և Ս. Համբոյանի կողմից՝ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի մշակույթի և արվեստի գիտական ինֆորմացիայի բաժնի շրջանակում։ Ցանկի բովանդակային շրջանակը բավական լայն է և ներառում է մշակույթի, մշակութային շինարարության, կուլտուր-լուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, մշակութային ժառանգության և հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, ինչպես նաև գրադարանագիտության ու մատենագիտության վերաբերյալ գրականություն։ Առանձին թողարկումների նախաբանում նշվում է, որ ներկայացվում էին հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն լեզուներով լույս տեսնող համապատասխան գրքերը, պարբերական մամուլի նյութերն ու հոդվածները, իսկ որոշ դեպքերում նաև հանրապետությունից դուրս ռուսերենով հրատարակված՝ հայկական մշակույթին և արվեստին վերաբերող գրականությունը։ Նյութերի համակարգման համար կիրառվել է գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սկզբունքը, ինչի շնորհիվ ընթերցողը կարող էր անհրաժեշտ աղբյուրները գտնել համապատասխան թեմատիկ բաժնում։ Յուրաքանչյուր բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվել են այբբենական կարգով՝ նախ հայերեն, ապա ռուսերեն լեզուներով, իսկ գրքերի որոնումը հեշտացնելու համար նկարագրությունների մոտ նշվել է նաև համապատասխան գրադարանային շիֆրը։ Այս կառուցվածքը հրատարակությունը դարձնում է ոչ միայն նոր գրականության մասին տեղեկատու, այլև գործնական որոնողական գործիք, որը կարող էր օգտագործվել հետազոտական աշխատանքի, ուսումնական գործընթացի, մասնագիտական ընթերցանության և գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման ժամանակ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն նախատեսված էր բավական լայն լսարանի համար՝ մշակույթի և արվեստի բնագավառի գիտնականների, մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների, բուհերի ուսանողների, գրադարանների աշխատակիցների, շահագրգիռ կազմակերպությունների և ընթերցողների համար։ Մատենագիտական ցանկը արժեքավոր է նաև պատմամշակութային տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ շրջանառվող մասնագիտական գրականության մասին։ Այն կարող է օգտագործվել որպես աղբյուրագիտական օժանդակ նյութ՝ որոշակի ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության, արվեստագիտական մտքի, թանգարանային գործունեության, գրադարանագիտության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության ժամանակ։ Հերթական թողարկումների նյութերի համարները շարունակվել են ամբողջ տարվա ընթացքում, ինչը վկայում է հրատարակության պարբերական և համակարգված բնույթի մասին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարևոր տեղեկատու աղբյուր է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության որոնման և համակարգման համար՝ միավորելով թեմատիկ դասակարգումը, մատենագիտական նկարագրությունը և ընթերցողի համար որոնումը հեշտացնող լրացուցիչ տեղեկությունները։