Готовые материалы

Գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան քնարերգության մեջ հեղինակային մտածողության, ստեղծագործական անհատականության և սուրբգրային կանոնի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով կրոնական աշխարհայացքի, աստվածաշնչյան ավանդույթի և բանաստեղծական ինքնարտահայտման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է միջնադարյան հայ բանաստեղծության գաղափարական, գեղագիտական և հոգևոր հիմքերի վերլուծության հետ՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով հեղինակի ստեղծագործական ինքնագիտակցության ձևավորումը, սուրբգրային տեքստերի ազդեցությունը և գրական կանոնների շրջանակներում անհատական գեղարվեստական մտածողության դրսևորումները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հայ միջնադարյան քնարերգության զարգացման պատմությունը, կրոնական և աշխարհիկ բանաստեղծության փոխառնչությունները, աստվածաշնչյան պատկերների ու խորհրդանիշների կիրառությունը, ինչպես նաև միջնադարյան գրականության մեջ հեղինակային ներկայության և ստեղծագործական ինքնուրույնության հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի սուրբգրային կանոնի՝ որպես գաղափարական, բարոյական և գեղարվեստական համակարգի նշանակությունը, աստվածաշնչյան թեմաների վերաիմաստավորումը և դրանց արտահայտությունը միջնադարյան բանաստեղծական խոսքում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է այն հարցը, թե ինչպես են հայ միջնադարյան հեղինակները համադրել քրիստոնեական վարդապետության հաստատված սկզբունքները սեփական հոգևոր ապրումների, աշխարհընկալման և գեղարվեստական պատկերացումների հետ։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն աղոթքի, ապաշխարության, մեղքի և փրկության, աստվածային սիրո, մարդկային գոյության անցողիկության, հոգևոր կատարելության և հավերժության գաղափարները, որոնք լայնորեն արտահայտված են հայ միջնադարյան քնարական ժառանգության մեջ։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Գրիգոր Նարեկացու, Ներսես Շնորհալու, Հովհաննես Երզնկացու, Կոստանդին Երզնկացու, Ֆրիկի և միջնադարյան այլ հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության հիմնահարցերին՝ դիտարկելով նրանց բանաստեղծական մտածողության առանձնահատկությունները և կրոնական ու գրական ավանդույթների հետ ունեցած կապերը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում հեղինակային «ես»-ի արտահայտման ձևերը, բանաստեղծական խոսքի անձնական և ընդհանրական բնույթը, քնարական հերոսի հոգևոր ապրումները և միջնադարյան մարդու՝ Աստծո, աշխարհի ու սեփական գոյության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Սուրբգրային կանոնի ուսումնասիրությունը ներառում է նաև աստվածաշնչյան մեջբերումների, ակնարկների, խորհրդանշական պատկերների, այլաբանությունների և տիպաբանական զուգահեռների կիրառման առանձնահատկությունները, որոնց միջոցով միջնադարյան բանաստեղծությունը ձեռք է բերում բազմաշերտ իմաստային և գեղարվեստական կառուցվածք։ Առանձին նշանակություն ունեն բանաստեղծական տեքստի և աստվածաշնչյան սկզբնաղբյուրի փոխհարաբերությունները, ավանդական պատկերների ստեղծագործական վերամշակումը, ինչպես նաև կրոնական բովանդակության և գեղարվեստական ձևի փոխազդեցությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են նաև միջնադարյան գրականության ժանրային առանձնահատկությունները, մասնավորապես՝ տաղերի, շարականների, գանձերի, ողբերի, աղոթքների և հոգևոր երգերի կառուցվածքային ու գաղափարական հատկանիշները։ Հեղինակային հայեցակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է միջնադարյան բանաստեղծը ներկայանում որպես աստվածային ճշմարտության մեկնաբան, հոգևոր փորձառության կրող և ինքնուրույն գեղարվեստական աշխարհ ստեղծող անհատականություն։ Հետազոտության համար կարևոր նշանակություն ունեն նաև միջնադարյան մեկնողական գրականության, հայրաբանական ավանդույթի, քրիստոնեական խորհրդաբանության և աստվածաբանական մտածողության ազդեցությունները հայ քնարերգության զարգացման վրա։ Գրականագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրությունը առնչվում է միջտեքստայնության, հեղինակային ինքնության, գրական ավանդույթի շարունակականության, գեղարվեստական պատկերավորման և բանաստեղծական լեզվի զարգացման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ միջնադարյան գրականության գաղափարական և գեղագիտական համակարգի առավել խորքային բացահայտման, սուրբգրային ավանդույթի ստեղծագործական յուրացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրման և հեղինակային անհատականության դերի արժևորման անհրաժեշտությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմաբաններին, միջնադարագետներին, բանասերներին, գրականագետներին, աստվածաբաններին, մշակութաբաններին, կրոնական գրականության ուսումնասիրողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև հայ միջնադարյան հոգևոր մշակույթի և բանաստեղծական ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։ Աշխատությունը նպաստում է հայ միջնադարյան քնարերգության մեջ աստվածաշնչյան ավանդույթի և անհատական ստեղծագործական մտածողության փոխկապակցվածության ընկալմանը՝ ընդգծելով սուրբգրային կանոնի նշանակությունը բանաստեղծական աշխարհայացքի ձևավորման, հոգևոր արժեքների արտահայտման և հայկական միջնադարյան գրական մշակույթի զարգացման գործում։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ցածր էներգասպառմամբ ստատիկ օպերատիվ հիշողության սարքերի ֆիզիկական նախագծման միջոցների մշակման, կատարելագործման և արդյունավետ կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի, ինտեգրալ սխեմաների նախագծման ավտոմատացման և կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաների զարգացման հետ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել հիշողության սարքերի էներգաարդյունավետությունը, աշխատանքային հուսալիությունը և կառուցվածքային օպտիմալացման հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ստատիկ օպերատիվ հիշողության՝ SRAM տեխնոլոգիայի կառուցվածքային և գործառնական առանձնահատկությունները, հիշողության բջիջների կազմակերպման սկզբունքները, տվյալների պահպանման և ընթերցման գործընթացները, ինչպես նաև ֆիզիկական նախագծման տարբեր փուլերում առաջացող տեխնիկական և տեխնոլոգիական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ինտեգրալ սխեմաների տարրերի տեղաբաշխման, միջմիացումների երթուղղման, բյուրեղի մակերեսի արդյունավետ օգտագործման, ազդանշանների տարածման ուշացումների նվազեցման և էներգիայի սպառման օպտիմալացման մեթոդները։ Ստատիկ օպերատիվ հիշողության սարքերը լայնորեն կիրառվում են միկրոպրոցեսորներում, քեշ հիշողության համակարգերում, ներկառուցված էլեկտրոնային սարքավորումներում, թվային ազդանշանների մշակման համակարգերում և բարձր արագագործություն պահանջող հաշվողական համալիրներում։ Դրանց նախագծման ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես տվյալների հասանելիության արագությունը և հիշողության խտությունը, այնպես էլ ստատիկ ու դինամիկ էներգասպառման նվազեցումը, հատկապես այնպիսի սարքերում, որոնց աշխատանքը սահմանափակված է էներգետիկ ռեսուրսներով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիշողության բջիջների տրանզիստորային կառուցվածքների ուսումնասիրությունը, դրանց էլեկտրական բնութագրերի գնահատումը և ցածր սնուցման լարման պայմաններում կայուն աշխատանքի ապահովումը։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև արտահոսքի հոսանքների նվազեցմանը, փոխանջատման ընթացքում առաջացող էներգետիկ կորուստների սահմանափակմանը, սնուցման ցանցերի նախագծմանը և ինտեգրալ սխեմաների ջերմային ու էլեկտրական բնութագրերի բարելավմանը։ Ֆիզիկական նախագծման ավտոմատացված միջոցների մշակումը հնարավորություն է տալիս կատարելագործելու նախագծային գործընթացների կազմակերպումը, նվազեցնելու ձեռքով իրականացվող գործողությունների ծավալը և բարձրացնելու նախագծային լուծումների ճշգրտությունն ու կրկնելիությունը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում համակարգչային նախագծման գործիքների, ալգորիթմական մեթոդների, մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալացման տեխնոլոգիաների կիրառման հարցերը, որոնք անհրաժեշտ են հիշողության բարդ կառուցվածքների արդյունավետ իրականացման համար։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն նախագծման տեխնոլոգիական սահմանափակումների հաշվառումը, սխեմաների ֆիզիկական ստուգումը, էլեկտրական պարամետրերի վերլուծությունը և նախագծային լուծումների համապատասխանության գնահատումը կիսահաղորդչային արտադրության պահանջներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են նաև հիշողության բջիջների չափերի փոքրացման հետևանքով առաջացող խնդիրները, տրանզիստորների պարամետրերի տատանումների ազդեցությունը, աղմուկակայունության ապահովումը և տեխնոլոգիական գործընթացների փոփոխականության պայմաններում սարքերի հուսալիության պահպանումը։ Ցածր էներգասպառմամբ հիշողության համակարգերի նախագծումը կարևոր նշանակություն ունի շարժական էլեկտրոնային սարքերի, իրերի ինտերնետի համակարգերի, ինքնավար սենսորային հանգույցների, ներկառուցված հաշվողական հարթակների և էներգաարդյունավետ թվային տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է ինտեգրալ սխեմաների ֆիզիկական նախագծման գործընթացների ավտոմատացման, նախագծման ժամանակի կրճատման, հիշողության կառուցվածքների արդյունավետության բարձրացման և կիսահաղորդչային սարքերի էներգետիկ բնութագրերի բարելավման անհրաժեշտությամբ։ Հետազոտության արդյունքների կիրառական ուղղությունները կարող են առնչվել միկրոսխեմաների նախագծման մասնագիտացված ծրագրային գործիքների մշակմանը, հիշողության ենթահամակարգերի օպտիմալացմանը և բարձր ինտեգրման աստիճան ունեցող թվային համակարգերի նախագծմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի, կիսահաղորդչային սարքերի, ինտեգրալ սխեմաների նախագծման, էլեկտրոնային նախագծման ավտոմատացման, համակարգչային ճարտարապետության և թվային համակարգերի ոլորտներում մասնագիտացող գիտաշխատողների, ինժեներների, ծրագրային գործիքներ մշակողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։ Այն նպաստում է ցածր էներգասպառմամբ ստատիկ օպերատիվ հիշողության սարքերի ֆիզիկական նախագծման սկզբունքների, տեխնոլոգիական սահմանափակումների և նախագծային օպտիմալացման մեթոդների առավել խորքային ըմբռնմանը՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը ժամանակակից միկրոէլեկտրոնային և հաշվողական համակարգերի զարգացման գործում։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայ Առաքելական Եկեղեցու պատմության մեջ եպիսկոպոսական աստիճանի ձևավորման, զարգացման, եկեղեցական նվիրապետության համակարգում ունեցած դիրքի և հոգևոր ու հասարակական նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է եպիսկոպոսի հոգևոր իշխանության, կանոնական իրավասությունների, եկեղեցական կառավարման գործառույթների և հայ ժողովրդի կրոնական ու մշակութային կյանքում ունեցած պատմական դերակատարության բացահայտման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է քրիստոնեական եկեղեցու վաղ շրջանից սկսած եպիսկոպոսական ծառայության առաջացման նախադրյալները, առաքելական հաջորդականության գաղափարը, եպիսկոպոսական ձեռնադրության աստվածաբանական հիմքերը և Հայ Եկեղեցու նվիրապետական կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի եպիսկոպոսի կարգավիճակը՝ որպես եկեղեցական բարձրագույն ձեռնադրական աստիճանի կրողի, նրա հարաբերությունները կաթողիկոսի, արքեպիսկոպոսների, վարդապետների, քահանաների և եկեղեցական մյուս սպասավորների հետ, ինչպես նաև թեմական կառավարման շրջանակներում իրականացվող հոգևոր, վարչական և հովվական պարտականությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է եպիսկոպոսական իշխանության պատմական զարգացումը Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելուց հետո, երբ եկեղեցական կազմակերպությունը աստիճանաբար վերածվեց հասարակական, կրթական և մշակութային կյանքի կարևորագույն հաստատություններից մեկի։ Հայ Եկեղեցու պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններում եպիսկոպոսները նշանակալի դեր են ունեցել քրիստոնեական հավատքի տարածման, եկեղեցական կանոնների պահպանման, ծիսական ավանդույթների զարգացման և հոգևոր համայնքների կազմակերպման գործում։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև եկեղեցական ժողովների գործունեությանը, դավանաբանական որոշումների ընդունմանը, կանոնական իրավունքի ձևավորմանը և եկեղեցական կարգապահության ապահովմանը։ Կարևոր նշանակություն ունեն եպիսկոպոսների մասնակցությունը հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրին առնչվող իրադարձություններին, նրանց գործունեությունը պետականության առկայության և բացակայության պայմաններում, ինչպես նաև եկեղեցական կառույցների դերը ազգային ինքնության և մշակութային շարունակականության պահպանման գործում։ Հետազոտության շրջանակում առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում միջնադարյան Հայաստանի եպիսկոպոսական աթոռների պատմությունը, թեմերի կազմավորումն ու վերակազմավորումը, եկեղեցական վարչատարածքային բաժանումների առանձնահատկությունները և հոգևոր իշխանության փոխհարաբերությունները աշխարհիկ իշխանությունների հետ։ Եպիսկոպոսական ծառայության պատմական նշանակությունը դիտարկվում է նաև հայ կրթական և մշակութային ժառանգության զարգացման համատեքստում, քանի որ բազմաթիվ բարձրաստիճան հոգևորականներ մասնակցել են դպրոցների, վանական կրթական կենտրոնների, գրչության օջախների և մատենագիտական ավանդույթների ձևավորմանն ու պահպանմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու եպիսկոպոսների գործունեությանը հայ մատենագրության, աստվածաբանական մտքի, եկեղեցական պատմագրության և ձեռագրական մշակույթի զարգացման գործում։ Առանձին նշանակություն ունեն եպիսկոպոսի հոգևոր պատասխանատվության, հովվական առաջնորդության, հավատացյալների կրոնական դաստիարակության և եկեղեցական համայնքների միասնության պահպանման հարցերը։ Եպիսկոպոսական ծառայությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես եկեղեցական վարչական պաշտոն, այլև որպես հոգևոր կոչում, որը Հայ Առաքելական Եկեղեցու ավանդության համաձայն ենթադրում է հավատքի ուսուցում, ծիսական առաջնորդություն, ձեռնադրական իրավասությունների իրականացում և եկեղեցական կյանքի կանոնական կարգավորում։ Հետազոտության համար կարևոր են նաև հայ եկեղեցական կանոնագրքերի, պատմական վավերագրերի, մատենագրական սկզբնաղբյուրների և եկեղեցական ավանդությունների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել եպիսկոպոսական իշխանության իրավական, աստվածաբանական և պատմական հիմքերը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է Հայ Եկեղեցու նվիրապետական համակարգի զարգացման օրինաչափությունների, հոգևոր իշխանության կազմակերպման սկզբունքների և եկեղեցական հաստատությունների պատմական շարունակականության ուսումնասիրությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող պատմաբաններին, աստվածաբաններին, կրոնագետներին, հայագետներին, միջնադարագետներին, եկեղեցական իրավունքի մասնագետներին, հոգևոր կրթական հաստատությունների ուսանողներին և դասախոսներին, ինչպես նաև հայկական քրիստոնեական մշակույթի և եկեղեցական կառավարման պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունը նպաստում է եպիսկոպոսական աստիճանի պատմական, հոգևոր, կանոնական և հասարակական նշանակության առավել խորքային ընկալմանը՝ ընդգծելով եպիսկոպոսների դերը Հայ Առաքելական Եկեղեցու կազմակերպական միասնության, դավանաբանական ավանդույթների, հոգևոր ժառանգության և ազգային մշակութային ինքնության պահպանման գործում։

Մատենագիտական և մասնագիտական-տեղեկատվական բնույթի հրատարակությունը նվիրված է խառատային մասնագիտության վերաբերյալ տեխնիկական գրականության ներկայացմանը, մասնագիտական գիտելիքների տարածմանը և արտադրական հմտությունների կատարելագործմանը։ Հանձնարարական գրականության ցանկի հիմնական նպատակն է խառատային աշխատանքներով զբաղվող մասնագետներին, արտադրական ուսուցման սովորողներին և տեխնիկական կրթություն ստացող անձանց ուղղորդել դեպի այն գրականությունը, որը կարող է նպաստել մետաղամշակման տեխնոլոգիաների, հաստոցաշինության, կտրող գործիքների և մեխանիկական մշակման գործընթացների վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակն առնչվում է խառատային հաստոցների կառուցվածքին, աշխատանքի սկզբունքներին, տեխնիկական հնարավորություններին, շահագործման առանձնահատկություններին և դրանց միջոցով իրականացվող հիմնական արտադրական գործողություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն մետաղների կտրման տեսության, մշակվող նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, կտրող գործիքների ընտրության, կտրման արագության, մատուցման և մշակման խորության որոշման վերաբերյալ մասնագիտական գիտելիքները։ Խառատային աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպման համար կարևոր են նաև տեխնիկական գծագրերի ընթերցման, չափումների կատարման, մշակվող դետալների երկրաչափական ճշգրտության ապահովման և պատրաստի արտադրանքի որակի վերահսկման հարցերը։ Հանձնարարական ցանկի թեմատիկան ընդգրկում է գլանաձև և կոնաձև մակերևույթների մշակման, անցքերի հորատման և լայնացման, պարուրակների մշակման, դետալների ամրացման և տարբեր տեսակի խառատային գործողությունների տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները։ Մասնագիտական գրականության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու արտադրական գործընթացների հաջորդականությանը, հաստոցների ճիշտ կարգավորման սկզբունքներին, աշխատանքային գործիքների պահպանման կանոններին և արտադրության ընթացքում առաջացող տեխնիկական խնդիրների լուծման եղանակներին։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև աշխատանքի անվտանգության, արտադրական սանիտարիայի, սարքավորումների տեխնիկական սպասարկման և աշխատավայրի արդյունավետ կազմակերպման վերաբերյալ գիտելիքները, որոնք անհրաժեշտ են անվտանգ և որակյալ արտադրական գործունեություն իրականացնելու համար։ Հրատարակության նշանակությունը պայմանավորված է նաև մասնագիտական ինքնակրթության խրախուսմամբ, քանի որ տեխնիկական գրականության շարունակական ուսումնասիրությունը նպաստում է աշխատողների որակավորման բարձրացմանը, նոր տեխնոլոգիական մոտեցումների յուրացմանը և արտադրական փորձի ընդլայնմանը։ Հանձնարարական գրականության ցանկը կարող է ընդգրկել մասնագիտական դասագրքերի, ուսումնական ձեռնարկների, տեխնիկական տեղեկատուների, արտադրական հրահանգների և խառատային գործին վերաբերող այլ հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրություններ՝ օգնելով ընթերցողին ընտրելու իր պատրաստվածության մակարդակին և մասնագիտական հետաքրքրություններին համապատասխան նյութեր։ Նման մատենագիտական հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել մասնագիտական-տեխնիկական կրթության զարգացման, բանվորական կադրերի պատրաստման և արտադրական գիտելիքների հանրահռչակման գործում։ Դրանք նպաստել են գրադարանների և տեխնիկական ուսումնական հաստատությունների համագործակցությանը՝ մասնագիտական գրականությունը հասանելի դարձնելով արդյունաբերական ձեռնարկությունների աշխատողներին և մասնագիտություն ձեռք բերող երիտասարդներին։ Հրատարակությունը պատմական հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև տեխնիկական կրթության, աշխատանքային մշակույթի և արդյունաբերական մասնագիտությունների զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ արտացոլելով այն գիտելիքների և հմտությունների շրջանակը, որոնք կարևոր են համարվել խառատային մասնագիտության յուրացման ու կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել խառատներին, մետաղամշակման մասնագետներին, տեխնոլոգներին, մեքենաշինական արտադրության աշխատակիցներին, մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների դասախոսներին և սովորողներին, ինչպես նաև տեխնիկական գրականության մատենագիտությամբ ու մասնագիտական կրթության պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։ Հրատարակությունն ունի կրթական, տեղեկատվական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով խառատային աշխատանքի վերաբերյալ մասնագիտական գրականության համակարգված ընտրությանը, տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը և արտադրական հմտությունների զարգացմանը։

Մատենագիտական բնույթի գիտական հրատարակությունը նվիրված է համաշխարհային գրականության հայերեն թարգմանությունների պատմության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով 1587–1920 թվականներին արտասահմանյան գրականությունից հայերեն թարգմանված և հրատարակված ստեղծագործությունների մատենագիտական ժառանգությունը։ Այն ներկայացնում է հայ թարգմանական գրականության զարգացման կարևոր ժամանակաշրջաններից մեկը՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու օտարալեզու գրականության ներթափանցումը հայկական մշակութային միջավայր, տարբեր ժողովուրդների գրական ավանդույթների փոխազդեցությունը և հայ ընթերցողական հասարակության ծանոթությունը համաշխարհային գրական արժեքներին։ Մատենագիտական ուղեցույցի երրորդ պրակը կենտրոնանում է արտասահմանյան գրականության հայերեն թարգմանությունների համակարգման և ներկայացման վրա՝ ընդգծելով թարգմանական գործունեության նշանակությունը հայ գրականության, գրահրատարակչության և մշակութային կապերի զարգացման գործում։ Հրատարակության ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու հայ թարգմանական գրականության ձևավորման և զարգացման երկարատև ընթացքին՝ վաղ տպագիր գրականության շրջանից մինչև 20-րդ դարի առաջին տասնամյակները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն առնչվում է տարբեր լեզուներից կատարված գեղարվեստական թարգմանություններին, արտասահմանյան հեղինակների ստեղծագործությունների հայերեն հրատարակություններին, թարգմանիչների գործունեությանը և գրական երկերի տարածման պատմությանը։ Մատենագիտական ուղեցույցը կարևոր նշանակություն ունի թարգմանական գրականության վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքագրման, դասակարգման և գիտական ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված գրքերի, առանձին ստեղծագործությունների և թարգմանական ժողովածուների բացահայտմանը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն թարգմանությունների աշխարհագրական և մշակութային ընդգրկումը, քանի որ հայ գրահրատարակչական կենտրոնները պատմականորեն գործել են տարբեր երկրներում և կարևոր դեր կատարել եվրոպական ու համաշխարհային գրականության տարածման գործում։ Թարգմանական գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ գրական միջավայրում օտար հեղինակների ընդունելության առանձնահատկությունները, գրական ճաշակի ձևավորման գործընթացները և համաշխարհային գեղարվեստական ուղղությունների ազդեցությունը հայ գրական մտածողության զարգացման վրա։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև թարգմանությունների լեզվական առանձնահատկությունները, գրաբարի և աշխարհաբարի կիրառման պատմական պայմանները, արևելահայերեն և արևմտահայերեն թարգմանական ավանդույթների զարգացումը, ինչպես նաև գրական լեզվի հարստացման գործում թարգմանիչների ունեցած ներդրումը։ Հրատարակության թեմատիկան առնչվում է գրական ժանրերի տարածման, արձակի, պոեզիայի, դրամատուրգիայի և գեղարվեստական այլ տեսակների թարգմանության պատմությանը՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու, թե ինչպես են տարբեր ժողովուրդների գրական ստեղծագործությունները հասանելի դարձել հայ ընթերցողին։ Մատենագիտական նյութերի համակարգումը կարևոր հիմք է ստեղծում գրական փոխառնչությունների, մշակութային ազդեցությունների և թարգմանական ավանդույթների համեմատական հետազոտությունների համար։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն նպաստում է հայ գրքի պատմության, հրատարակչական գործունեության, թարգմանական շարժման և միջազգային գրական կապերի վերաբերյալ տեղեկությունների պահպանմանն ու ուսումնասիրությանը։ Մատենագիտական ուղեցույցը կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր հայ գրականության պատմության, համեմատական գրականագիտության, թարգմանաբանության և գրադարանագիտության բնագավառներում իրականացվող հետազոտությունների համար։ Այն օգտակար է նաև առանձին հեղինակների հայերեն թարգմանությունների պատմությունը, տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված թարգմանությունների մատենագիտական տվյալները և հայ ընթերցողական միջավայրում արտասահմանյան գրականության տարածման օրինաչափությունները ուսումնասիրելու նպատակով։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրականագետների, բանասերների, թարգմանաբանների, մատենագետների, գրադարանագետների, մշակույթի պատմաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և հայ գրքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն ունի պատմամշակութային, գիտատեղեկատվական և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով հայ թարգմանական ժառանգության համակարգված ուսումնասիրությանը, համաշխարհային գրականության հետ հայկական մշակույթի բազմադարյա կապերի բացահայտմանը և հայերեն թարգմանական գրականության զարգացման պատմության առավել ամբողջական ընկալմանը։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է լարման ցածրացնող կերպափոխիչի կիրառմամբ էլեկտրաշարժիչի պտտման արագության ռոբաստ կառավարման համակարգի մշակման, մաթեմատիկական մոդելավորման, վերլուծության և արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է էլեկտրական շարժաբերների կառավարման ժամանակակից մեթոդների կատարելագործման, էլեկտրաշարժիչի աշխատանքային ռեժիմների կայունության ապահովման և արտաքին ու ներքին խանգարումների պայմաններում կառավարման համակարգի հուսալիության բարձրացման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ուժային էլեկտրոնիկայի, ավտոմատ կառավարման տեսության, էլեկտրամեխանիկական համակարգերի և թվային կարգավորման տեխնոլոգիաների փոխկապակցված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի լարման ցածրացնող իմպուլսային կերպափոխիչների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, աշխատանքի սկզբունքները, էներգիայի փոխակերպման գործընթացները և դրանց կիրառման հնարավորությունները էլեկտրաշարժիչների արագության կարգավորման համակարգերում։ Նման կերպափոխիչները հնարավորություն են տալիս մուտքային հաստատուն լարումը վերափոխելու ավելի ցածր կարգավորվող ելքային լարման՝ ապահովելով էլեկտրաշարժիչին մատակարարվող էլեկտրական էներգիայի կառավարումը և անհրաժեշտ արագային ռեժիմների ձևավորումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է էլեկտրաշարժիչի և կերպափոխիչի փոխկապակցված դինամիկական մոդելի մշակումը, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել համակարգի անցումային գործընթացները, կայունության պայմանները, կարգավորման ճշգրտությունը և կառավարման ազդակների ազդեցությունը շարժիչի աշխատանքային բնութագրերի վրա։ Ռոբաստ կառավարման մեթոդների կիրառումը նպատակաուղղված է համակարգի կայուն և կանխատեսելի աշխատանքի ապահովմանը այնպիսի պայմաններում, երբ առկա են մոդելի պարամետրերի անորոշություններ, բեռնվածքի փոփոխություններ, սնուցման լարման տատանումներ և արտաքին խանգարումներ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևորվում են կառավարման ալգորիթմների կառուցման սկզբունքները, հետադարձ կապի կազմակերպումը, կարգավորիչների պարամետրերի ընտրությունը և համակարգի դինամիկական հատկությունների օպտիմալացումը։ Առանձին նշանակություն ունեն էլեկտրաշարժիչի արագության առաջադրված արժեքին հետևելու ճշգրտությունը, անցումային գործընթացների տևողության կրճատումը, գերկարգավորման նվազեցումը և փոփոխական աշխատանքային պայմաններում համակարգի կայունության պահպանումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև դասական և ժամանակակից կառավարման մեթոդների համեմատական գնահատման հարցեր՝ դիտարկելով ռոբաստ կարգավորման առավելություններն ու կիրառման սահմանափակումները։ Տեխնիկական տեսանկյունից կարևոր են իմպուլսալայնական մոդուլյացիայի, ուժային կիսահաղորդչային տարրերի կառավարման, կերպափոխիչի ելքային լարման կարգավորման և էլեկտրաշարժիչի էլեկտրամագնիսական ու մեխանիկական գործընթացների փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Համակարգի արդյունավետության գնահատման համար էական նշանակություն ունեն մաթեմատիկական մոդելավորման, համակարգչային նմանակման, կայունության վերլուծության և փորձարարական հետազոտությունների մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու մշակված կառավարման համակարգի աշխատանքը տարբեր բեռնվածքների և խանգարող ազդեցությունների պայմաններում։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է էլեկտրական շարժաբերների էներգաարդյունավետության բարձրացման, արագության կարգավորման որակի բարելավման, տեխնոլոգիական գործընթացների ավտոմատացման և էլեկտրամեխանիկական սարքավորումների շահագործման հուսալիության ապահովման անհրաժեշտությամբ։ Նման կառավարման համակարգերը կիրառական նշանակություն կարող են ունենալ արդյունաբերական ավտոմատացման, ռոբոտատեխնիկայի, տրանսպորտային էլեկտրաշարժաբերների, արտադրական մեխանիզմների, պոմպային և օդափոխման սարքավորումների, ինչպես նաև ճշգրիտ արագային կարգավորում պահանջող այլ տեխնիկական համակարգերի համար։ Հետազոտության թեման առնչվում է նաև խելացի կառավարման տեխնոլոգիաների զարգացմանը, էլեկտրոնային կարգավորիչների կատարելագործմանը և էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ավտոմատ կառավարման, էլեկտրատեխնիկայի, ուժային էլեկտրոնիկայի, էլեկտրամեխանիկայի, ռոբոտատեխնիկայի և համակարգերի մոդելավորման ոլորտներում մասնագիտացող գիտաշխատողների, ինժեներների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։ Այն նպաստում է լարման ցածրացնող կերպափոխիչներով կառավարվող էլեկտրաշարժիչների դինամիկական հատկությունների, ռոբաստ կառավարման տեսական սկզբունքների և գործնական իրականացման հնարավորությունների առավել խորքային ըմբռնմանը՝ ընդգծելով նման համակարգերի նշանակությունը ժամանակակից ավտոմատացված էլեկտրամեխանիկական համալիրների զարգացման գործում։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով հարկային համակարգի կայացման պատմական նախադրյալները, տնտեսական և իրավական հիմքերը, պետական ֆինանսների կառավարման առանձնահատկությունները և հարկային կարգավորման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է անկախության ձեռքբերումից հետո Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային համակարգի ձևավորման գործընթացի, իրականացված հարկային բարեփոխումների, հարկատեսակների կառուցվածքի և հարկային քաղաքականության տնտեսական ազդեցությունների վերլուծության հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են հարկային քաղաքականության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, հարկերի տնտեսական էությունը, դրանց գործառույթները, պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման մեխանիզմները և հարկային համակարգի դերը ազգային տնտեսության զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի հարկային օրենսդրության կատարելագործման, հարկային բեռի օպտիմալ բաշխման, հարկման արդարության ապահովման, հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման և հարկատուների իրավունքների պաշտպանության հիմնահարցերը։ Հայաստանի հարկային համակարգի զարգացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու անցումային տնտեսության պայմաններում հարկային քաղաքականության իրականացման առանձնահատկությունները, տնտեսական վերափոխումների ազդեցությունը հարկային հարաբերությունների վրա և պետական եկամուտների կայունության ապահովման հետ կապված դժվարությունները։ Կարևոր նշանակություն ունեն ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցության, եկամտային հարկի, շահութահարկի, ավելացված արժեքի հարկի, ակցիզային հարկի և այլ պարտադիր վճարների կիրառման տնտեսական հետևանքների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև հարկային արտոնությունների տրամադրման նպատակահարմարությունը, դրանց ազդեցությունը ներդրումային միջավայրի, ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական մրցակցության վրա, ինչպես նաև հարկային խթանների կիրառման հնարավորությունները տնտեսության առաջնահերթ ոլորտների զարգացման նպատակով։ Առանձին ուշադրության են արժանի փոքր և միջին ձեռնարկատիրության հարկման առանձնահատկությունները, հարկային պարտավորությունների կատարման գործընթացում առաջացող վարչարարական դժվարությունները և հարկային կարգավորման ազդեցությունը տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական գործունեության վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ստվերային տնտեսության, հարկերից խուսափելու, հարկային կարգապահության և հարկային վերահսկողության արդյունավետության հետ կապված հիմնախնդիրների ուսումնասիրությունը։ Այս համատեքստում կարևորվում են հարկային մարմինների գործունեության կազմակերպումը, հարկային տեղեկատվության հավաքագրման և մշակման մեխանիզմները, հարկային վերահսկողության ժամանակակից մոտեցումները և հարկատուների ու պետական կառույցների միջև փոխվստահության ամրապնդումը։ Հարկային քաղաքականության կատարելագործման տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը, տարբեր երկրների հարկային համակարգերի համեմատական վերլուծությունը և Հայաստանի տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ առանձնահատկություններին համապատասխան հարկային կարգավորման արդյունավետ գործիքների ընտրությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր են նաև հարկաբյուջետային քաղաքականության և մակրոտնտեսական կայունության փոխկապակցվածությունը, հարկային եկամուտների ազդեցությունը պետական ծախսերի ֆինանսավորման, սոցիալական ծրագրերի իրականացման, տնտեսական աճի խթանման և հանրային ծառայությունների զարգացման վրա։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է հարկային քաղաքականության արդյունավետության գնահատման, գործող կարգավորման մեխանիզմների թերությունների բացահայտման և հարկային համակարգի բարելավման ուղղությունների հիմնավորման անհրաժեշտությամբ։ Հարկային բարեփոխումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու պետական ֆինանսական քաղաքականության և մասնավոր հատվածի տնտեսական շահերի հավասարակշռման, հարկային համակարգի կանխատեսելիության ապահովման և գործարար միջավայրի բարելավման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ֆինանսների և հարկային կառավարման մասնագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության, հանրային ֆինանսների և հարկային օրենսդրության զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության ձևավորման փորձի, հարկային համակարգի ինստիտուցիոնալ զարգացման և պետական ֆինանսների արդյունավետ կառավարման հիմնախնդիրների առավել խորքային ընկալմանը։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արցախահայ բանահյուսության մեջ արտացոլված դաստիարակչական գաղափարների, ժողովրդական մանկավարժության սկզբունքների և ազգային բարոյական արժեքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է Արցախի հայ բնակչության բանավոր ժողովրդական ստեղծագործության տարբեր ժանրերում պահպանված կրթադաստիարակչական պատկերացումների բացահայտման, դրանց պատմամշակութային նշանակության գնահատման և սերունդների բարոյական ու հոգևոր ձևավորման գործում ունեցած դերի լուսաբանման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ժողովրդական հեքիաթներում, առակներում, ավանդազրույցներում, առասպելներում, ասացվածքներում, առածներում, հանելուկներում, ժողովրդական երգերում և բանահյուսական այլ ստեղծագործություններում արտահայտված դաստիարակչական գաղափարները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի աշխատասիրության, ազնվության, արդարության, հայրենասիրության, համարձակության, բարության, փոխօգնության, ընտանիքի նկատմամբ պատասխանատվության և ավագ սերնդի հանդեպ հարգանքի գաղափարները, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժողովրդական դաստիարակության համակարգում։ Արցախի բանահյուսական ժառանգությունը դիտարկվում է որպես ժողովրդի պատմական հիշողության, կենսափորձի, աշխարհայացքի և բարոյական սկզբունքների պահպանման ու փոխանցման կարևոր միջոց։ Ժողովրդական ստեղծագործություններում արտահայտված կերպարները, խորհրդանշական պատկերները, բարոյախրատական պատմությունները և կյանքի տարբեր իրավիճակների նկարագրությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու այն արժեքային համակարգը, որի հիման վրա ձևավորվել են համայնքային փոխհարաբերությունները, ընտանեկան ավանդույթները և երեխաների ու երիտասարդների դաստիարակության մոտեցումները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ժողովրդական մանկավարժության և ազգային կրթական ավանդույթների փոխկապակցվածության բացահայտումը՝ ընդգծելով բանահյուսության դերը անձի բնավորության, վարքագծի, մտածողության և հասարակական պատասխանատվության ձևավորման գործում։ Առանձին նշանակություն ունեն Արցախի ժողովրդական խոսքի առանձնահատկությունները, բարբառային արտահայտությունները, պատկերավոր մտածողությունը և բանավոր պատմողական ավանդույթները, որոնց միջոցով փոխանցվել են հասարակության կողմից ընդունված վարքականոնները, բարոյական գնահատականներն ու կյանքի փորձից բխող խրատները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև ընտանեկան դաստիարակության պատմությանը, ծնողների և երեխաների փոխհարաբերություններին, համայնքային համերաշխության պահպանմանը, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքին և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ բանահյուսական ստեղծագործությունները դարեր շարունակ ծառայել են ոչ միայն որպես գեղարվեստական արտահայտման և ժամանցի միջոց, այլև որպես ոչ ֆորմալ կրթության, բարոյական ուսուցման և հասարակական փորձի փոխանցման կարևոր աղբյուր։ Հետազոտության շրջանակում հնարավոր է դիտարկել նաև արցախահայ բանահյուսության ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները համահայկական ժողովրդական ստեղծագործության համատեքստում՝ բացահայտելով ինչպես ազգային մշակույթին բնորոշ ընդհանուր արժեքները, այնպես էլ Արցախի պատմական, հասարակական և կենցաղային պայմաններով ձևավորված տեղական առանձնահատկությունները։ Գիտական հետաքրքրություն են ներկայացնում ժողովրդական դաստիարակության մեթոդները, խրատական խոսքի ազդեցությունը, դրական և բացասական կերպարների հակադրության միջոցով բարոյական գաղափարների փոխանցումը, ինչպես նաև բանահյուսական նյութերի կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից կրթական գործընթացում։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է ժողովրդական մանկավարժության պատմական փորձի ուսումնասիրման, ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման և ավանդական դաստիարակչական արժեքների գիտական արժևորման անհրաժեշտությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, ազգագրագետներին, բանագետներին, բանասերներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, կրթության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև Արցախի ժողովրդական մշակույթով, ազգային դաստիարակության պատմությամբ և հայկական բանահյուսության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունը նպաստում է արցախահայ բանավոր մշակութային ժառանգության դաստիարակչական ներուժի ճանաչմանը՝ ընդգծելով ժողովրդական իմաստության, բարոյական արժեքների և ազգային ավանդույթների նշանակությունը սերունդների հոգևոր, մտավոր և հասարակական զարգացման գործում։

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզում գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, տարածաշրջանի ագրարային ներուժի գնահատմանը և գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է մարզի գյուղատնտեսական արտադրության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հողային և ջրային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, բուսաբուծության և անասնապահության զարգացման պայմանները, ինչպես նաև գյուղատնտեսական տնտեսությունների տնտեսական ու կազմակերպչական գործունեության հետ կապված խնդիրները։ Գեղարքունիքի մարզը, ունենալով բարձրադիր աշխարհագրական դիրք, բազմազան բնական և կլիմայական պայմաններ ու գյուղատնտեսական նշանակության ընդարձակ տարածքներ, առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի ագրարային համակարգում։ Տարածաշրջանի գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման վրա էական ազդեցություն են ունենում կլիմայական սահմանափակումները, հողերի բերրիությունը, ոռոգման հնարավորությունները, արտադրական ենթակառուցվածքների վիճակը և գյուղատնտեսական տեխնիկայի հասանելիությունը։ Աշխատության թեմատիկ ուղղություններից են գյուղատնտեսական հողատարածքների նպատակային օգտագործումը, հողերի մասնատվածության հետևանքով առաջացող տնտեսական դժվարությունները, գյուղացիական տնտեսությունների արտադրողականության բարձրացումը և գյուղատնտեսական գործունեության կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումների կիրառումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կարտոֆիլագործության, հացահատիկային և կերային մշակաբույսերի արտադրության, ինչպես նաև անասնապահության զարգացման հնարավորությունները, որոնք կարևոր դեր են կատարում մարզի գյուղական բնակչության զբաղվածության և եկամուտների ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են գյուղատնտեսական արտադրության նյութատեխնիկական ապահովման, ներդրումային միջավայրի բարելավման, արտադրանքի իրացման շուկաների հասանելիության, պահեստավորման և վերամշակման կարողությունների զարգացման հիմնախնդիրները։ Գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից կարևոր են նաև գյուղատնտեսական կոոպերացիայի խթանումը, փոքր և միջին տնտեսությունների համագործակցության ընդլայնումը, նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը և արտադրական ծախսերի օպտիմալացումը։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը, բնակչության զբաղվածության ապահովմանը, գյուղատնտեսական եկամուտների կայունացմանը և գյուղական բնակավայրերից արտագաղթի ու ներքին միգրացիայի տնտեսական պատճառների մեղմացմանը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև բնական ռեսուրսների պահպանության, հողերի դեգրադացիայի կանխարգելման, արոտավայրերի արդյունավետ կառավարման և շրջակա միջավայրի նկատմամբ գյուղատնտեսական գործունեության ազդեցության նվազեցման հարցերը։ Գեղարքունիքի մարզի գյուղատնտեսական զարգացման ուսումնասիրությունը սերտորեն կապված է Սևանա լճի ավազանի բնապահպանական առանձնահատկությունների հետ, քանի որ տարածաշրջանում գյուղատնտեսական արտադրության ընդլայնումը պահանջում է տնտեսական շահերի և էկոլոգիական անվտանգության սկզբունքների հավասարակշռված համադրում։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է տարածաշրջանային գյուղատնտեսական քաղաքականության կատարելագործման, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և ագրարային ոլորտի մրցունակության բարձրացման խնդիրների ուսումնասիրությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության տնտեսագիտության, ագրարային կառավարման, տարածաշրջանային զարգացման, հողօգտագործման և բնապահպանական տնտեսագիտության ոլորտներում մասնագիտացող գիտաշխատողների, տնտեսագետների, պետական և տեղական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, գյուղատնտեսական ձեռնարկատերերի, դասախոսների և ուսանողների համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Գեղարքունիքի մարզի գյուղատնտեսական արտադրության զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների, առկա տնտեսական հնարավորությունների և ոլորտի երկարաժամկետ ու կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ կազմակերպչական, տեխնոլոգիական և տնտեսական մոտեցումների մասին։

Մատենագիտական բնույթի հրատարակությունը նվիրված է խաղաղության պահպանման, միջազգային անվտանգության ամրապնդման, ժողովուրդների միջև համագործակցության զարգացման և խորհրդային արտաքին քաղաքականության գաղափարախոսական սկզբունքների լուսաբանմանը։ Այն կազմվել է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության 25-րդ համագումարին ընդառաջ և արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական մտքի կարևոր ուղղություններից մեկը՝ կայուն խաղաղության ապահովման և միջազգային լարվածության թուլացման հիմնախնդիրը։ Գրականության հանձնարարական ցանկի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին ներկայացնել խաղաղության, միջազգային հարաբերությունների, պետությունների խաղաղ գոյակցության և համաշխարհային քաղաքական գործընթացների վերաբերյալ գրականություն՝ նպաստելով համապատասխան թեմաների ուսումնասիրությանը և քաղաքական գիտելիքների տարածմանը։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է Խորհրդային Միության արտաքին քաղաքականության սկզբունքները, միջազգային լարվածության թուլացման քաղաքականությունը, սպառազինությունների մրցավազքի սահմանափակման գաղափարները, զինաթափման հիմնախնդիրները, ժողովուրդների բարեկամության և միջազգային համագործակցության զարգացման հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղաղության պահպանման գործում սոցիալիստական երկրների դերին, միջազգային կազմակերպությունների գործունեությանը և տարբեր պետությունների միջև փոխադարձ վստահության ամրապնդման անհրաժեշտությանը՝ խորհրդային պաշտոնական գաղափարախոսության տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կապված է 1970-ական թվականների միջազգային քաղաքական իրադրության հետ, երբ կարևոր նշանակություն ունեին Արևելքի և Արևմուտքի հարաբերությունները, միջազգային անվտանգության շուրջ բանակցությունները և խաղաղ գոյակցության սկզբունքների գործնական կիրառման հնարավորությունները։ Մատենագիտական ցանկը նախատեսված է ընթերցողների համար համապատասխան գրականության ընտրությունը հեշտացնելու, քաղաքական և պատմական թեմաներով ինքնուրույն ընթերցանությունը կազմակերպելու, ինչպես նաև գրադարանային տեղեկատվական և լուսավորչական աշխատանքներին աջակցելու նպատակով։ Նման հրատարակությունները խորհրդային ժամանակաշրջանում կարևոր դեր էին կատարում հասարակական-քաղաքական գրականության տարածման, թեմատիկ գրքային ցուցահանդեսների կազմակերպման, ընթերցողական քննարկումների և գաղափարախոսական կրթության գործընթացներում։ Աշխատության պատմական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խաղաղության և միջազգային անվտանգության վերաբերյալ խորհրդային պաշտոնական պատկերացումները, քաղաքական քարոզչության հիմնական ուղղությունները և հասարակական գիտակցության ձևավորման մեխանիզմները։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև գրադարանագիտության և մատենագիտության պատմության տեսանկյունից՝ արտացոլելով խորհրդային շրջանում հանձնարարական գրականության ցանկերի կազմման նպատակները, թեմատիկ առաջնահերթությունները և ընթերցանության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, քաղաքագիտության մասնագետներին, միջազգային հարաբերությունների հետազոտողներին, մատենագետներին, գրադարանագետներին, ինչպես նաև խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական մշակույթի, գաղափարախոսության և տեղեկատվական քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Այն արժեքավոր պատմական և մատենագիտական նյութ է Խորհրդային Միության 1970-ական թվականների խաղաղության քաղաքականության գաղափարական ներկայացման, միջազգային հարաբերությունների վերաբերյալ պաշտոնական դիրքորոշումների և գրադարանային-լուսավորչական գործունեության ուսումնասիրության համար։

Ժողովածուն նվիրված է Սիսիանի շրջանի գյուղական գրադարանների գործունեությանը, դրանց կազմակերպչական առանձնահատկություններին, մշակութային և կրթական նշանակությանը, ինչպես նաև գյուղական բնակչության շրջանում գրքի և ընթերցանության տարածման հիմնախնդիրներին։ Հրատարակությունը լուսաբանում է գյուղական գրադարանների դերը հասարակության մշակութային զարգացման, բնակչության կրթական մակարդակի բարձրացման և ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորման գործում։ Ժողովածուի թեմատիկ շրջանակն առնչվում է գրադարանային սպասարկման կազմակերպմանը, գրքային ֆոնդերի համալրմանը, ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքներին, գրականության հանրահռչակմանը և գյուղական համայնքներում մշակութային կյանքի ակտիվացմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Սիսիանի շրջանի գյուղական բնակավայրերում գրադարանային համակարգի ձևավորման և զարգացման պատմությունը, որը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանի շրջանային և գյուղական մշակութային հաստատությունների գործունեության առանձնահատկությունների մասին։ Հրատարակության շրջանակում կարևորվում են գրադարանների՝ որպես հասարակական և մշակութային կենտրոնների գործառույթները, դրանց մասնակցությունը բնակչության կրթական, տեղեկատվական և գեղագիտական պահանջմունքների բավարարմանը, ինչպես նաև գրքի միջոցով գիտելիքների տարածման գործընթացին։ Գյուղական գրադարանների գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու գրադարանավարների մասնագիտական աշխատանքին, ընթերցողների ներգրավման ձևերին, գրքային ցուցահանդեսների, գրական քննարկումների, թեմատիկ միջոցառումների և մշակութային հանդիպումների կազմակերպման նշանակությանը։ Ժողովածուի թեմատիկան կապված է նաև գյուղական բնակչության ազատ ժամանակի բովանդակալից կազմակերպման, երիտասարդության ընթերցողական մշակույթի զարգացման և տարբեր սերունդների միջև գիտելիքների ու մշակութային արժեքների փոխանցման հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրադարանների համագործակցությունը դպրոցների, մշակույթի տների, տեղական հասարակական կազմակերպությունների և կրթական այլ հաստատությունների հետ, ինչը նպաստում է գյուղական համայնքներում մշակութային գործունեության ընդլայնմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև Հայաստանի գրադարանային գործի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ գյուղական գրադարանների գործունեությունը սերտորեն կապված է հանրապետության մշակութային քաղաքականության, կրթական համակարգի և տեղական ինքնակազմակերպման պատմական զարգացման հետ։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման ավանդական մեթոդները, ընթերցողների սպասարկման սկզբունքները և գրադարանների հասարակական նշանակությունը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Ժողովածուի առաջին համարը կարելի է դիտարկել որպես Սիսիանի շրջանի գրադարանային կյանքի փաստագրման և մասնագիտական փորձի ներկայացմանն ուղղված հրատարակություն, որը կարող է հիմք ծառայել հետագա ուսումնասիրությունների և համեմատական վերլուծությունների համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, կրթության ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև Սիսիանի տարածաշրջանի պատմությամբ, գյուղական համայնքների մշակութային կյանքով և Հայաստանի գրադարանային համակարգի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն ունի պատմամշակութային և ճանաչողական նշանակություն՝ նպաստելով գյուղական գրադարանների գործունեության, տեղական մշակութային ժառանգության և ընթերցանության տարածման ավանդույթների ուսումնասիրությանը։

Աշխատությունը նվիրված է ռադիոկապի համակարգերում բազմաճառագայթային անտենային տեխնոլոգիաների նախագծման, կառուցվածքի, աշխատանքի սկզբունքների և արդյունավետ կիրառման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ժամանակակից ռադիոհաղորդակցության համակարգերում ազդանշանների ուղղորդված հաղորդման և ընդունման հնարավորությունների ընդլայնման, կապի որակի բարձրացման և հաճախականային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հետ։ Բազմաճառագայթային անտենային համակարգերը հնարավորություն են տալիս միաժամանակ ձևավորելու մի քանի անկախ կամ փոխկապակցված ճառագայթման ուղղություններ՝ ապահովելով ռադիոազդանշանների տարածման տարածական կառավարում և տարբեր ուղղություններով գտնվող բաժանորդների սպասարկում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են անտենային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ճառագայթման ուղղվածության դիագրամների ձևավորման մեթոդները, անտենային տարրերի փոխազդեցությունը և էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման ֆիզիկական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն փուլավորված անտենային ցանցերի, ճառագայթների ձևավորման և կառավարման ալգորիթմների, ազդանշանների մշակման մեթոդների և համակարգի էներգետիկ արդյունավետության հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է բազմաճառագայթային համակարգերի կիրառումը ռադիոկապի այնպիսի միջավայրերում, որտեղ անհրաժեշտ է ապահովել միաժամանակյա հաղորդակցություն տարբեր ուղղություններով, նվազեցնել փոխադարձ խանգարումները և բարձրացնել հաղորդվող տեղեկատվության հուսալիությունը։ Քննարկվող տեխնիկական հիմնախնդիրները վերաբերում են նաև անտենային համակարգերի հաճախականային բնութագրերին, ուժեղացման գործակիցներին, ուղղվածության ճշգրտությանը, ճառագայթների փոխադարձ ազդեցությանը և կապի ալիքների կայունությանը։ Բազմաճառագայթային տեխնոլոգիաների օգտագործումը կարևոր նշանակություն ունի բջջային կապի, արբանյակային հաղորդակցության, ռադիոռելեային համակարգերի, անլար տվյալների փոխանցման ցանցերի և հատուկ նշանակության հեռահաղորդակցական համալիրների զարգացման համար։ Աշխատության գիտատեխնիկական նշանակությունը պայմանավորված է ռադիոհաղորդակցության համակարգերի թողունակության մեծացման, տարածական ծածկույթի բարելավման և կապի ենթակառուցվածքների արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններով։ Տեսական և կիրառական տեսանկյուններից կարևոր են անտենային համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորման, էլեկտրադինամիկական հաշվարկների, կառուցվածքային օպտիմալացման և փորձարարական հետազոտությունների մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու տարբեր տեխնիկական լուծումների առավելություններն ու սահմանափակումները։ Թեման առնչվում է նաև թվային ազդանշանների մշակման, ռադիոհաճախականային սարքավորումների նախագծման, էլեկտրոնային կառավարման համակարգերի և հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաների զարգացման ժամանակակից ուղղություններին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ռադիոտեխնիկայի, հեռահաղորդակցության, էլեկտրոնիկայի, անտենային համակարգերի նախագծման և էլեկտրամագնիսական դաշտերի տեսության ոլորտներում մասնագիտացող գիտաշխատողների, ինժեներների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։ Այն ներկայացնում է բազմաճառագայթային անտենային համակարգերի ուսումնասիրության տեսական ու գործնական նշանակությունը՝ ընդգծելով դրանց դերը ռադիոկապի տեխնիկական հնարավորությունների ընդլայնման և հաղորդակցության արդյունավետության բարձրացման գործում։

Աշխատությունը նվիրված է դեպի Արարատ լեռ իրականացված ճանապարհորդությանը՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի աշխարհագրական, պատմական, մշակութային և բնագիտական առանձնահատկությունները։ Ճանապարհորդական գրականության այս թեմատիկ շրջանակում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Արարատ լեռան բնական միջավայրը, լեռնային տեղանքի կառուցվածքը, կլիմայական պայմանները, բուսական ու կենդանական աշխարհը, ինչպես նաև լեռան հետ կապված պատմական ավանդություններն ու կրոնական պատկերացումները։ Արարատը ներկայացվում է ոչ միայն որպես աշխարհագրական նշանակալի բարձրունք, այլև որպես հայկական պատմական հիշողության, մշակութային ինքնության և հոգևոր ժառանգության կարևոր խորհրդանիշ։ Աշխատության բովանդակային առանցքը կապված է ճանապարհորդության ընթացքում հանդիպող բնական և պատմական տեսարժան վայրերի, բնակավայրերի, տեղական բնակչության կենցաղի ու սովորույթների ուսումնասիրության հետ։ Կարևոր նշանակություն ունեն տարածաշրջանի պատմական անցյալի, տարբեր ժողովուրդների մշակութային փոխազդեցությունների և լեռնային տարածքներում կյանքի առանձնահատկությունների վերաբերյալ դիտարկումները։ Արարատ լեռան ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև աշխարհագրական հետազոտությունների պատմությանը, լեռնագնացության զարգացմանը և այն դժվարություններին, որոնց բախվել են տարբեր ժամանակաշրջանների ճանապարհորդներն ու հետազոտողները։ Հրատարակության թեմատիկան առնչվում է Արարատի նկատմամբ եվրոպացի ճանապարհորդների, բնագետների, պատմաբանների և աշխարհագրագետների հետաքրքրությանը, որը հատկապես մեծացել է գիտական արշավախմբերի և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների զարգացման շրջանում։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում լեռան աշխարհագրական դիրքի, շրջակա լեռնաշղթաների, բնական լանդշաֆտների և պատմական բնակավայրերի վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք նպաստում են տարածաշրջանի բնության և պատմության ամբողջական ընկալմանը։ Ճանապարհորդական նկարագրությունների միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել նաև տվյալ ժամանակաշրջանի հաղորդակցության ուղիների, ճանապարհորդության պայմանների, տեղական հասարակությունների և մշակութային միջավայրի մասին։ Աշխատությունն ունի ճանաչողական և պատմամշակութային նշանակություն, քանի որ Արարատ լեռան ուսումնասիրությունը սերտորեն կապված է Հայաստանի պատմական աշխարհագրության, ազգային մշակույթի և տարածաշրջանի գիտական հետազոտությունների պատմության հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, ճանապարհորդական գրականության ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև Հայաստանի բնաշխարհով, պատմական հուշարձաններով և Արարատի խորհրդանշական նշանակությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս Արարատը դիտարկելու պատմական, աշխարհագրական և մշակութային տարբեր տեսանկյուններից՝ ընդգծելով նրա բացառիկ տեղը հայկական և համաշխարհային ճանապարհորդական ու հետազոտական ավանդույթներում։

Աշխատությունը նվիրված է հայ պատմագրության կարևորագույն հուշարձաններից մեկի՝ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» պատմագիտական և աղբյուրագիտական քննությանը։ Հեղինակն անդրադառնում է հայոց հին և վաղմիջնադարյան պատմության ուսումնասիրության հիմնախնդիրներին՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով պատմական տեղեկությունների հավաստիությունը, սկզբնաղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունները և պատմական իրադարձությունների ժամանակագրական ճշգրտությունը։ Ուսումնասիրության առանցքային թեմաներից են Մովսես Խորենացու պատմական շարադրանքի կառուցվածքը, ներկայացված իրադարձությունների և անձանց պատմականությունը, ինչպես նաև պատմիչի հաղորդած տեղեկությունների համադրությունը հայկական, հունական, հռոմեական և այլ հին գրավոր աղբյուրների հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է նաև պատմագրական ավանդույթի ձևավորման, պատմական հիշողության պահպանման և ազգային պատմության վերակառուցման մեթոդաբանական հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Խորենացու ապրած ժամանակաշրջանի, նրա երկի ստեղծման հնարավոր ժամանակագրության և օգտագործված աղբյուրների վերաբերյալ գիտական բանավեճերի ուսումնասիրությունը։ Քննադատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու պատմական շարադրանքում առկա առասպելաբանական, ավանդական և փաստագրական տարրերի փոխհարաբերությունները՝ պարզաբանելով դրանց դերը հայ ժողովրդի վաղ պատմության ներկայացման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայագիտության և պատմական աղբյուրագիտության զարգացման համատեքստում, քանի որ առնչվում է այն հիմնարար հարցերին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում քննարկվել են հայ և օտարազգի պատմաբանների, բանասերների ու արևելագետների կողմից։ Այն արտացոլում է պատմական սկզբնաղբյուրների քննադատական վերլուծության նշանակությունը և նպաստում պատմագիտական ուսումնասիրություններում համեմատական մեթոդի կիրառման կարևորության ըմբռնմանը։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ Մովսես Խորենացու պատմական ժառանգության ուսումնասիրությունը սերտորեն կապված է հայ ժողովրդի ծագման, պետականության ձևավորման, հին հայկական թագավորությունների պատմության և մշակութային ինքնության վերաբերյալ հարցերի հետ։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմության, հին և միջնադարյան պատմագրության, աղբյուրագիտության, բանասիրության և պատմական քննադատության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն օգտակար է նաև հայագիտական մտքի զարգացման պատմությունն ուսումնասիրելու համար՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալու պատմական սկզբնաղբյուրների արժևորման, մեկնաբանման և գիտական քննության սկզբունքները։ Աշխատությունը դիտարկվում է որպես հայ պատմագրական ժառանգության գիտական ուսումնասիրությանը վերաբերող գրականություն, որն օգնում է բացահայտելու պատմական փաստերի, գրավոր ավանդույթների և հետագա պատմագիտական մեկնաբանությունների փոխկապակցվածությունը։