Готовые материалы

Լեզվաբանական և բարբառագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ոզմի բարբառի լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հայերենի բարբառային համակարգի և պատմական զարգացման համատեքստում։ Քննության են առնվում բարբառի տարածման աշխարհագրական միջավայրը, ձևավորման պատմական նախադրյալները, լեզվական առանձնահատկությունների պահպանման պայմանները և դրա առնչությունները հայերենի այլ տարածքային խոսվածքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառի հնչյունական համակարգին, ձայնավորների և բաղաձայնների արտասանական առանձնահատկություններին, հնչյունափոխության օրինաչափություններին և շեշտադրության բնորոշ դրսևորումներին։ Վերլուծվում են գոյականի, դերանվան, բայի և խոսքի այլ մասերի ձևաբանական առանձնահատկությունները, հոլովման ու խոնարհման համակարգերը, ինչպես նաև քերականական ձևերի գործածության տեղական տարբերակները։ Քննարկվում են բարբառի բառապաշարի կազմը, հնագույն լեզվական տարրերի պահպանման հնարավորությունները, տեղական բառերը, փոխառությունները և ժողովրդական խոսքին բնորոշ դարձվածային արտահայտությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել բարբառային խոսքի շարահյուսական կառուցվածքը, նախադասությունների կազմության առանձնահատկությունները և բանավոր խոսքի նյութերի հավաքագրման ու համեմատական վերլուծության մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում Ոզմի բարբառի նշանակությանը հայերենի պատմական զարգացման, բարբառների փոխհարաբերությունների, լեզվական բազմազանության և ժողովրդական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, բարբառագիտության, պատմահամեմատական լեզվաբանության, ազգագրության և հայկական տեղական խոսվածքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական, բառարանագիտական և հայագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ֆրանցիսկոս Ռիվոլայի «Հայերեն-լատիներեն բառարանի» ուսումնասիրությանը՝ հայ բառարանագրության պատմության և հայ-եվրոպական լեզվամշակութային առնչությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում XVII դարի հայերեն բառարանագրության զարգացման առանձնահատկությունները, հայերենի ուսումնասիրության նկատմամբ եվրոպացի գիտնականների հետաքրքրությունը և Ռիվոլայի բառարանի ստեղծման պատմամշակութային նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառարանի կառուցվածքին, բառահոդվածների կազմակերպման սկզբունքներին, հայերեն բառերի լատիներեն համարժեքների ներկայացմանը և բառապաշարի ընտրության առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են բառարանի լեզվական նյութի ընդգրկումը, բառերի իմաստային մեկնաբանությունները, քերականական տեղեկությունների հնարավոր կիրառությունը և հայերեն ու լատիներեն լեզուների միջև իմաստային համապատասխանությունների արտահայտման եղանակները։ Քննարկվում են գրաբարի բառապաշարի արտացոլման, բառերի գրության, թարգմանական համարժեքության և ժամանակաշրջանի բառարանագրական ավանդույթների հետ առնչվող հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Ռիվոլայի բառարանի տեղը հայերենի եվրոպական ուսումնասիրությունների պատմության մեջ, դրա կապերը նախորդ բառարանագրական փորձի հետ և հետագա հայագիտական աշխատությունների համար ունեցած նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում բառարանի արժեքին՝ որպես հայերենի պատմական բառապաշարի, լեզվական փոխառնչությունների և վաղ նոր շրջանի գիտական հաղորդակցության ուսումնասիրության աղբյուրի։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, բառարանագիտության, գրաբարի, պատմահամեմատական լեզվաբանության և հայագիտության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Օրգանական քիմիայի և սինթետիկ քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ակրիլաթթվի ածանցյալների փոխազդեցությանը ֆոսֆոր և ազոտ պարունակող նուկլեոֆիլների հետ, ինչպես նաև ստացված միացությունների հետագա քիմիական փոխակերպումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ակրիլաթթվի և դրա ածանցյալների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քիմիական ակտիվությունը և դրանց նշանակությունը տարբեր օրգանական միացությունների ստացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆոսֆորային և ազոտային նուկլեոֆիլների ռեակցիոնունակությանը, էլեկտրոնային կառուցվածքի ազդեցությանը և չհագեցած օրգանական միացությունների հետ փոխազդեցության հնարավոր ուղղություններին։ Վերլուծվում են նուկլեոֆիլային միացման ռեակցիաների տեսական հիմքերը, քիմիական կապերի առաջացման օրինաչափությունները, փոխազդեցությունների ընտրողականությունը և ստացվող նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են ելանյութերի կառուցվածքի, ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթի և ռեակցիոն միջավայրի ազդեցությունները փոխակերպումների ընթացքի ու հնարավոր արդյունքների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել սինթեզված ֆոսֆորօրգանական և ազոտօրգանական միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների բնութագրման, կառուցվածքի հաստատման և հետագա ռեակցիաների ուսումնասիրման վերլուծական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված միացությունների քիմիական փոխակերպումների նշանակությանը նոր կառուցվածքների ձևավորման, օրգանական սինթեզի հնարավորությունների ընդլայնման և ռեակցիաների մեխանիզմների պարզաբանման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, ֆոսֆորօրգանական և ազոտօրգանական միացությունների քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի և քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Պատմական, ինքնակենսագրական և հուշագրական բնույթի այս աշխատությունը ներկայացնում է Վաղարշապատում ծնված հայ հուշագիր Հարություն Արարատյանի՝ Արտեմի Արարատսկու կյանքի պատմությունը, անձնական փորձառությունները և ճանապարհորդությունները XVIII դարի վերջի ու XIX դարի սկզբի պատմական իրադարձությունների համատեքստում։ Գիրքը լույս է տեսել անգլերենով 1822 թվականին Լոնդոնում՝ «Memoirs of the Life of Artemi, of Wagarschapat, near Mount Ararat, in Armenia» վերնագրով։ Հեղինակի ինքնակենսագրական պատմության միջոցով ներկայացվում են ժամանակաշրջանի Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների հասարակական, քաղաքական ու մշակութային կյանքի տարբեր կողմերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Վաղարշապատի և Արարատյան դաշտի պատմական միջավայրին, հայ բնակչության առօրյային, կենցաղային պայմաններին, կրոնական ավանդույթներին և հասարակական հարաբերություններին։ Հուշագրություններում արտացոլվում են հեղինակի ճանապարհորդական տպավորությունները, հանդիպումները տարբեր ազգությունների և սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչների հետ, ինչպես նաև տարածաշրջանի բնակավայրերի ու ճանապարհների վերաբերյալ դիտարկումները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու անհատի կենսագրության և պատմական իրադարձությունների փոխկապակցվածությունը՝ միաժամանակ բացահայտելով տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական պատկերացումները և մշակութային առանձնահատկությունները։ Որպես պատմական սկզբնաղբյուր՝ հուշագրությունը պահանջում է քննադատական մոտեցում, քանի որ անձնական հիշողություններն ու հեղինակային գնահատականները կարող են արտացոլել սուբյեկտիվ ընկալումներ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, ինքնակենսագրական գրականության, պատմական աշխարհագրության, մշակութաբանության և XVIII–XIX դարերի Կովկասի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժական, աշխարհագրական և կրթության մեթոդաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դպրոցական աշխարհագրության բովանդակության կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հանրակրթական կրթակարգի և ժամանակակից կրթական պահանջների համատեքստում։ Քննության են առնվում աշխարհագրության՝ որպես հանրակրթական առարկայի նպատակները, կրթական նշանակությունը, ուսումնական բովանդակության ձևավորման սկզբունքները և սովորողների աշխարհագրական մտածողության զարգացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցական աշխարհագրության ծրագրերի կառուցվածքին, թեմատիկ բաժինների հաջորդականությանը, բնական և հասարակական աշխարհագրության փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև Հայաստանի աշխարհագրության ուսուցման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են ուսումնական նյութի գիտական ճշգրտության, արդիականության, մատչելիության, տարիքային համապատասխանության և միջառարկայական կապերի ապահովման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են բնապահպանական կրթության, կայուն զարգացման, բնակչության և տնտեսության տարածքային կազմակերպման, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի ու քարտեզագրական հմտությունների ներառման հնարավորությունները դպրոցական դասընթացներում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել դասագրքերի և ուսումնական ծրագրերի համեմատական վերլուծության, ուսուցման արդյունքների գնահատման, գործնական առաջադրանքների և հետազոտական աշխատանքների կազմակերպման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում աշխարհագրության դասավանդման ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմանը, սովորողների տարածական մտածողության, վերլուծական կարողությունների և բնապահպանական պատասխանատվության զարգացմանը նպաստող կրթական լուծումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության ուսուցիչներին, կրթական ծրագրեր մշակողներին, մանկավարժներին, աշխարհագրական կրթության մեթոդաբանության մասնագետներին և Հայաստանի հանրակրթական համակարգի զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Բժշկագիտական, գինեկոլոգիական և ուռուցքաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կանանց վերարտադրողական համակարգի ախտաբանական փոփոխությունների և կրծքագեղձի քաղցկեղի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կանանց վերարտադրողական համակարգի անատոմիական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, հորմոնային կարգավորման մեխանիզմները և տարբեր գինեկոլոգիական հիվանդությունների առաջացման հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձվարանների, արգանդի և վերարտադրողական համակարգի այլ օրգանների ախտաբանական վիճակներին, ինչպես նաև դրանց հնարավոր առնչություններին կրծքագեղձի չարորակ նորագոյացությունների զարգացման ռիսկի հետ։ Վերլուծվում են էստրոգենների և պրոգեստերոնի ազդեցությունը, վերարտադրողական պատմության առանձնահատկությունները, ժառանգական նախատրամադրվածությունը և այլ կենսաբանական ու միջավայրային գործոններ, որոնք կարող են նշանակություն ունենալ կրծքագեղձի քաղցկեղի առաջացման և զարգացման գործընթացներում։ Քննարկվում են գինեկոլոգիական և կրծքագեղձի հիվանդությունների կլինիկական, հյուսվածաբանական, հորմոնային ու համաճարակաբանական ուսումնասիրության մոտեցումները՝ հնարավոր օրինաչափությունների և ռիսկային գործոնների բացահայտման նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ախտորոշման, վաղ հայտնաբերման, հիվանդությունների համակցված ընթացքի և բժշկական հսկողության կազմակերպման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում կանանց առողջության պահպանման, անհատական ռիսկի գնահատման, կանխարգելիչ հետազոտությունների և տարբեր բժշկական մասնագիտությունների համագործակցության նշանակությանը՝ հաշվի առնելով, որ վերարտադրողական համակարգի ոչ բոլոր ախտաբանական վիճակներն են անմիջականորեն կապված կրծքագեղձի քաղցկեղի հետ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գինեկոլոգիայի, ուռուցքաբանության, մամոլոգիայի, ախտաբանական անատոմիայի և կանանց վերարտադրողական առողջության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Երաժշտագիտական և մատենագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր կոմպոզիտոր, դիրիժոր և հասարակական գործիչ Տիգրան Չուխաջյանի (1837–1898) կյանքի, ստեղծագործական գործունեության և երաժշտական ժառանգության վերաբերյալ հրատարակված գրականության համակարգմանն ու մատենագիտական ներկայացմանը։ Ցանկի հիմնական նպատակն է մեկտեղել կոմպոզիտորի կենսագրությանը, ստեղծագործություններին, երաժշտական-հասարակական գործունեությանը և հայ ազգային օպերային արվեստի զարգացման գործում ունեցած ներդրմանը վերաբերող աղբյուրները։ Մատենագիտական ցանկում կարող են ընդգրկված լինել Չուխաջյանի մասին գիտական ուսումնասիրություններ, մենագրություններ, հոդվածներ, հուշագրություններ, մամուլի հրապարակումներ, երաժշտական քննադատություններ և տեղեկատու նյութեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում «Արշակ Բ» օպերային, երաժշտական թատրոնի համար ստեղծված երկերին, դաշնամուրային և վոկալ ստեղծագործություններին առնչվող գրականության ներկայացմանը։ Դիտարկվում են նաև կոմպոզիտորի ստեղծագործական կապերը եվրոպական դասական երաժշտության և հայկական երաժշտական ավանդույթների հետ, ինչպես նաև նրա ստեղծագործությունների բեմադրությունների ու կատարումների պատմությանը վերաբերող հրապարակումները։ Մատենագիտական նկարագրությունները կարող են ներառել հեղինակների անունները, աշխատությունների վերնագրերը, հրատարակության վայրն ու տարեթիվը և աղբյուրների որոնման համար անհրաժեշտ այլ տեղեկություններ։ Ցանկը կարևոր տեղեկատվական աղբյուր է հայ երաժշտության պատմության, ազգային օպերային արվեստի ձևավորման և Տիգրան Չուխաջյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետներին, արվեստաբաններին, մշակույթի պատմաբաններին, երաժշտական հաստատությունների ուսանողներին, գրադարանավարներին և հայկական երաժշտական մշակույթի մատենագիտական ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Կենսաքիմիական, ռադիոկենսաբանական և մոլեկուլային կենսաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ռենտգենյան ճառագայթների ազդեցությանը պրոլինի նյութափոխանակության վրա տարբեր օրգանիզմներում։ Քննության են առնվում պրոլինի կենսաբանական նշանակությունը, դրա սինթեզի և քայքայման հիմնական ուղիները, ինչպես նաև ամինաթթվի մասնակցությունը բջջային նյութափոխանակության, օսմոտիկ կարգավորման և սթրեսային պայմաններին հարմարվելու գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իոնացնող ճառագայթման կենսաբանական ազդեցության մեխանիզմներին, բջջային կառուցվածքների և ֆերմենտային համակարգերի հնարավոր փոփոխություններին, ինչպես նաև օքսիդատիվ սթրեսի առաջացման և հակաօքսիդանտային պաշտպանության փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են պրոլինի պարունակության, դրա նյութափոխանակությանը մասնակցող ֆերմենտների ակտիվության և կենսաքիմիական կարգավորման գործընթացների հնարավոր փոփոխությունները ճառագայթային ազդեցության պայմաններում։ Քննարկվում են տարբեր օրգանիզմների ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, ճառագայթման նկատմամբ զգայունության տարբերությունները և պրոլինի նյութափոխանակության հնարավոր դերը բջջային պաշտպանական արձագանքներում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել կենսաքիմիական ցուցանիշների համեմատական գնահատման, նյութափոխանակային փոփոխությունների վերլուծության և ճառագայթային սթրեսի նկատմամբ օրգանիզմների պատասխան ռեակցիաների ուսումնասիրման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում հետազոտության նշանակությանը ճառագայթման կենսաբանական ազդեցությունների բացահայտման, բջջային հարմարման մեխանիզմների ուսումնասիրման և ամինաթթուների նյութափոխանակության կարգավորման օրինաչափությունների պարզաբանման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիայի, ռադիոկենսաբանության, բջջային ֆիզիոլոգիայի, մոլեկուլային կենսաբանության և ճառագայթային ազդեցությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Հոգեբանական և սոցիալ-հոգեբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բնակչության շրջանում սոցիալական վախերի և բացասական սպասումների ձևավորման հոգեբանական պատճառների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում սոցիալական վախերի էությունը, դրանց առաջացման անհատական և հասարակական նախադրյալները, հուզական արձագանքների առանձնահատկությունները և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը անձի հոգեբանական վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալ-տնտեսական անորոշության, հասարակական փոփոխությունների, տեղեկատվական ազդեցությունների, միջանձնային հարաբերությունների և ապագայի նկատմամբ անվստահության հնարավոր դերին բացասական սպասումների ձևավորման գործընթացում։ Վերլուծվում են տագնապայնության, սթրեսի, սոցիալական անվստահության, ինքնագնահատականի և հոգեբանական հարմարման փոխկապակցվածությունները՝ բնակչության տարբեր սոցիալական ու տարիքային խմբերի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Քննարկվում են սոցիալական վախերի դրսևորման ձևերը, դրանց ազդեցությունը մարդկանց վարքագծի, որոշումների ընդունման, հասարակական մասնակցության և միջանձնային հաղորդակցության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել հոգեբանական հարցումների, սոցիալական վերաբերմունքների գնահատման, համեմատական վերլուծության և հոգեբանական գործոնների փոխկապակցվածության բացահայտման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում հոգեբանական աջակցության, սթրեսի կառավարման, սոցիալական վստահության ամրապնդման, տեղեկատվական գրագիտության զարգացման և հասարակական հաղորդակցության բարելավման հնարավորություններին՝ բացասական սպասումների ազդեցությունը մեղմելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սոցիալական հոգեբանության, անձի հոգեբանության, հանրային հոգեկան առողջության, սոցիոլոգիայի և հասարակական գործընթացների հոգեբանական ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնիկական, կենսաբժշկական ինժեներիայի և ավտոմատ կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է վերին վերջույթների արհեստական պրոթեզների ադապտիվ կառավարման համակարգի մշակման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակակից պրոթեզավորման տեխնոլոգիաների զարգացման հիմնական ուղղությունները, արհեստական վերջույթների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց ֆունկցիոնալ հնարավորությունների ընդլայնման նշանակությունը մարդու շարժողական կարողությունների վերականգնման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ադապտիվ կառավարման տեսական հիմքերին, կենսաբանական ազդանշանների օգտագործմանը, շարժումների ճանաչման և կառավարման հրահանգների ձևավորման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են մկանային էլեկտրական ազդանշանների մշակման, զգայուն տվիչներից ստացվող տեղեկատվության գնահատման, շարժողական համակարգի արձագանքման և կառավարման ճշգրտության ապահովման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Քննարկվում են կառավարման ալգորիթմների հարմարեցումը օգտագործողի անհատական առանձնահատկություններին, շարժումների փոփոխվող պայմաններին և արտաքին միջավայրի ազդեցություններին, ինչպես նաև համակարգի կայունության ու հուսալիության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել արհեստական վերջույթների շարժումների մոդելավորման, հետադարձ կապի կազմակերպման, կառավարման համակարգի փորձարարական գնահատման և տարբեր աշխատանքային ռեժիմներում դրա արդյունավետության համեմատական վերլուծության հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում մշակվող համակարգերի կիրառական նշանակությանը պրոթեզների գործառնական հնարավորությունների ընդլայնման, շարժումների բնականության բարելավման, օգտագործման հարմարավետության և մարդու ինքնուրույնության բարձրացման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաբժշկական ինժեներիայի, ռոբոտատեխնիկայի, ավտոմատ կառավարման, վերականգնողական տեխնոլոգիաների և խելացի պրոթեզավորման համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Ֆինանսատնտեսագիտական և բանկային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բանկի վարկային պորտֆելի ռիսկի գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ վարիացիայի գործակցի մեթոդի կիրառման միջոցով։ Քննության են առնվում վարկային պորտֆելի ձևավորման և կառավարման տեսական հիմքերը, վարկային ռիսկի տնտեսական էությունը, դրա առաջացման հիմնական գործոնները և բանկի ֆինանսական կայունության վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարկային պորտֆելի կառուցվածքին, վարկերի կենտրոնացման մակարդակին, վարկառուների վճարունակությանը, պարտավորությունների կատարման հավանականությանը և պորտֆելի որակական ու քանակական բնութագրերին։ Վերլուծվում են վարկային ռիսկի վիճակագրական գնահատման մոտեցումները, միջին մեծությունների, ստանդարտ շեղման և վարիացիայի գործակցի կիրառման առանձնահատկությունները՝ համապատասխան ցուցանիշների հարաբերական փոփոխականությունը գնահատելու նպատակով։ Քննարկվում են վարիացիայի գործակցի միջոցով տարբեր վարկային խմբերի ռիսկայնության համեմատական ուսումնասիրության հնարավորությունները, մեթոդի առավելությունները և դրա կիրառման սահմանափակումները բանկային ռիսկերի կառավարման համակարգում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել վարկային պորտֆելի բազմազանեցման, ռիսկի կենտրոնացման նվազեցման, տվյալների վիճակագրական մշակման և գնահատման արդյունքների մեկնաբանման մեթոդաբանական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում քանակական գնահատման արդյունքների կիրառմանը վարկային քաղաքականության կատարելագործման, ռիսկերի վերահսկման, ֆինանսական որոշումների հիմնավորման և բանկի գործունեության կայունության ապահովման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բանկային գործի, ֆինանսական կառավարման, վարկային վերլուծության, ռիսկերի կառավարման և ֆինանսական վիճակագրության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժական, լեզվաբանական և օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մասնագիտական բառապաշարի ընտրության և ուսուցման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նախադպրոցական անգլերենի բուհական դասընթացի շրջանակներում։ Քննության են առնվում մասնագիտական բառապաշարի ձևավորման լեզվաբանական և մեթոդական հիմքերը, դրա դերը ապագա մանկավարժների մասնագիտական հաղորդակցական կարողությունների զարգացման և օտար լեզվով մասնագիտական գործունեության նախապատրաստման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախադպրոցական կրթության ոլորտին առնչվող անգլերեն եզրույթների, մանկավարժական հասկացությունների, կրթական գործունեության և երեխաների զարգացման գործընթացները նկարագրող բառային միավորների ընտրության չափանիշներին։ Վերլուծվում են մասնագիտական բառապաշարի թեմատիկ խմբավորման, հաճախականության, գործածականության, իմաստային առանձնահատկությունների և ուսումնական նպատակներին համապատասխանության գնահատման մոտեցումները։ Քննարկվում են բառապաշարի ուսուցման հաղորդակցական, համատեքստային և գործնական մեթոդները, ինչպես նաև մասնագիտական տեքստերի, երկխոսությունների, իրավիճակային առաջադրանքների և ինտերակտիվ վարժությունների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ուսանողների բառապաշարային գիտելիքների յուրացման, մասնագիտական խոսքի զարգացման, տերմինաբանական ճշգրտության և ձեռք բերված լեզվական կարողությունների գնահատման մեթոդաբանական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում բուհական կրթական ծրագրերի կատարելագործման, միջառարկայական կապերի ամրապնդման և ապագա նախադպրոցական մանկավարժների օտարալեզու մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անգլերենի դասավանդման մեթոդիկայի, կիրառական լեզվաբանության, նախադպրոցական մանկավարժության և մասնագիտական օտարալեզու կրթության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտական և կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկատիրական գործունեության ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ կազմակերպման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ձեռնարկատիրության տնտեսական էությունը, դրա հիմնական ձևերը, գործառույթները և նշանակությունը շուկայական տնտեսության զարգացման, զբաղվածության ընդլայնման ու տնտեսական աճի ապահովման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության ձեռնարկատիրական միջավայրի առանձնահատկություններին, փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեությանը, գործարար նախաձեռնությունների իրականացման պայմաններին և ձեռնարկատիրության զարգացման վրա ազդող տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ գործոններին։ Վերլուծվում են ձեռնարկատիրական գործունեության իրավական կարգավորման, հարկային քաղաքականության, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության, ներդրումների ներգրավման և մրցակցային միջավայրի ձևավորման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են ձեռնարկությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման, նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման, արտադրական կարողությունների զարգացման և գործարար ռիսկերի նվազեցման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են պետական աջակցության ծրագրերի, ձեռնարկատիրական կրթության, ֆինանսավորման մեխանիզմների և գործարար ենթակառուցվածքների զարգացման նշանակությունը ձեռնարկատիրական ակտիվության խթանման համար։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի կիրառման, արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման, տարածաշրջանային տնտեսական անհամաչափությունների մեղմման և ձեռնարկատիրության կայուն զարգացման հեռանկարներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, բիզնեսի կառավարման, ձեռնարկատիրության, տնտեսական քաղաքականության և Հայաստանի Հանրապետության գործարար միջավայրի զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Սոցիալ-տնտեսական և հանրային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալական պաշտպանության համակարգի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում սոցիալական պաշտպանության տեսական և իրավական հիմքերը, սոցիալական քաղաքականության նպատակները, պետական սոցիալական երաշխիքների նշանակությունը և բնակչության սոցիալական ապահովության կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղքատության, գործազրկության, եկամուտների անհավասարության, սոցիալական խոցելիության և բնակչության տարբեր խմբերի սոցիալական կարիքների գնահատման խնդիրներին։ Վերլուծվում են կենսաթոշակային ապահովության, սոցիալական նպաստների, զբաղվածության աջակցության, հաշմանդամություն ունեցող անձանց, տարեցների, երեխաների և սոցիալապես անապահով ընտանիքների պաշտպանության կազմակերպական ու ֆինանսական առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են սոցիալական աջակցության հասցեականության, պետական միջոցների արդյունավետ բաշխման, սոցիալական ծառայությունների հասանելիության, կառավարման թափանցիկության և միջգերատեսչական համագործակցության կատարելագործման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության սոցիալական պաշտպանության համակարգի ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, սոցիալական ծրագրերի իրականացման մեխանիզմները և դրանց արդյունավետության գնահատման տնտեսական ու սոցիալական չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի կիրառման, սոցիալական ծառայությունների թվայնացման, զբաղվածության խթանման և սոցիալական ներառման քաղաքականության զարգացման հնարավորություններին՝ բնակչության բարեկեցության բարձրացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սոցիալական քաղաքականության, տնտեսագիտության, հանրային կառավարման, սոցիալական աշխատանքի և Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։