Готовые материалы

Գիրքը ներկայացնում է 1844 թվականի օրացուցային հաշվարկը՝ հատուկ ընդգծելով այդ տարվա նահանջ լինելը և համադրելով տերունական ու հայոց թվականության համակարգերը։ Այն առնչվում է ժամանակի հաշվարկման ավանդույթներին, տարվա կառուցվածքին, ամիսների և օրերի դասավորությանը, ինչպես նաև հայկական տոմարի կիրառությանը 19-րդ դարում։ Նահանջ տարվա առանձնահատկությունը կարևոր է օրացուցային համակարգերի ուսումնասիրության համար, քանի որ այն ցույց է տալիս, թե ինչպես են տարբեր ժամանակագրական ավանդույթներում ճշգրտվել տարվա տևողությունն ու օրերի հաշվարկը։ Այսպիսի օրացույցները գործնական նշանակություն են ունեցել առօրյա կյանքում՝ օգնելով կազմակերպել ժամանակը, հետևել տոներին և կողմնորոշվել տարվա ընթացքում։ Միաժամանակ դրանք արտացոլում են հայ համայնքի մշակութային ու կրոնական ժամանակի ընկալումը և տարբեր թվականությունների զուգահեռ կիրառությունը։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել հայոց տոմարագիտության, պատմական ժամանակագրության և 19-րդ դարի հայ գրավոր մշակույթի ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով դիտարկելու ժամանակի հաշվարկման ավանդույթներն ու դրանց գործնական կիրառությունը։

Գիրքը ժամանակի հաշվարկման և օրացուցային համակարգերի պատմությանն առնչվող հրատարակություն է, որը ներկայացնում է 1847 թվականի օրերի, ամիսների և ժամանակային հաջորդականության կազմակերպումը՝ միաժամանակ պահպանելով տերունական և հայոց թվականության ավանդույթները։ Այն կարևոր նյութ է հայոց տոմարի կիրառության, քրիստոնեական ժամանակագրության և տարբեր թվականությունների համադրման ուսումնասիրության համար։ Օրացույցները միայն օրերի հերթականությունը ցույց տվող գործիքներ չեն եղել․ դրանք նաև արտացոլել են հասարակության կրոնական կյանքը, տոնական օրերի կազմակերպումը, ժամանակի ընկալումն ու առօրյա գործունեության ռիթմը։ Այսպիսի հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, տոմարագետներին և հայ մշակույթի ուսումնասիրողներին՝ պարզելու, թե ինչպես են 19-րդ դարի հայ ընթերցողները կողմնորոշվել ժամանակի հաշվարկման մեջ և կիրառել տարբեր օրացուցային ավանդույթներ։ Այն նաև արժեքավոր վկայություն է հայ գրավոր մշակույթում օրացուցային գրականության զարգացման և հայկական ու քրիստոնեական ժամանակագրական համակարգերի փոխկապակցվածության մասին։

Գիրքը ներկայացնում է բարևագրության՝ ողջույնի, դիմելաձևերի և քաղաքավարի հաղորդակցության գրավոր արտահայտման տարբեր օրինակներ։ Այն առնչվում է նամակագրության մշակույթին և գրավոր խոսքի ձևավորման ավանդույթներին՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է տարբեր իրավիճակներում ընտրել համապատասխան բառեր, արտահայտություններ և խոսքի ձևեր։ Նման ժողովածուները կարևոր դեր են ունեցել գրավոր հաղորդակցություն սովորելու, նամակ կազմելու և հասարակական հարաբերություններում ընդունված քաղաքավարության կանոնները յուրացնելու գործում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայերենի պատմական գրավոր ձևերի, դիմելաձևերի և հաղորդակցական արտահայտությունների ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակաշրջանի լեզվական ճաշակի, խոսքի քաղաքավարության և միջանձնային հարաբերությունների գրավոր արտահայտման մասին։ Գրքի արժեքը հատկապես կապված է առօրյա հաղորդակցության պատմության և հայ գրագրական մշակույթի ուսումնասիրման հետ, քանի որ նման օրինակները պահպանել են ոչ միայն լեզվական ձևեր, այլև մարդկանց միջև հարգալից ու ընդունված հաղորդակցության ավանդույթները։

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է հայկական արվեստագործության օրինակներ՝ ընթերցողին ծանոթացնելով հայ վարպետների ստեղծագործական ավանդույթներին և գեղարվեստական ճաշակին։ Արվեստագործությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական մշակութային ժառանգության մեջ՝ միավորելով գեղեցկության ընկալումը, գործնական նշանակությունը և արհեստավորական հմտությունը։ Այն արտահայտվում է առարկաների ձևավորման, զարդանախշերի, նյութերի մշակման և գեղարվեստական մանրամասների միջոցով՝ պահպանելով ազգային միջավայրին բնորոշ պատկերային ու ձևային առանձնահատկությունները։ Նման օրինակների ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայկական կիրառական արվեստի բազմազանությունը, ավանդական վարպետության փոխանցման եղանակները և գեղարվեստական ստեղծագործության կապը առօրյա կյանքի հետ։ Դրանք արժեքավոր են նաև ազգային ինքնության և մշակութային հիշողության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ արհեստագործական ձևերն ու զարդանախշերը հաճախ արտահայտում են պատմական ժամանակաշրջանների, տեղական ավանդույթների և հասարակական կյանքի հետքերը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայկական դեկորատիվ-կիրառական արվեստի, արհեստների պատմության և 19-րդ դարի հայ մշակութային միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այն նպաստում է հայկական գեղարվեստական ժառանգության ճանաչմանն ու արժևորմանը։

Այս գիտական աշխատությունը միավորում է հայերենի քերականությանը նվիրված երկու լեզվաբանական ուսումնասիրություն՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել հայոց լեզվի կառուցվածքի և քերականական առանձնահատկությունների տարբեր կողմերը։ Քերականության ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի լեզվի հնչյունական, ձևաբանական և շարահյուսական համակարգերի բացահայտման, ինչպես նաև լեզվական երևույթների օրինաչափությունների բացատրության համար։ Հայերենի վերաբերյալ նման հետազոտությունները նպաստում են լեզվի ինքնատիպ կառուցվածքի, պատմական զարգացման և այլ լեզուների հետ ունեցած ընդհանրությունների ու տարբերությունների գիտական ճանաչմանը։ Աշխատության երկու ուսումնասիրությունների համադրությունը հնարավորություն է տալիս լեզվական հարցերը դիտարկելու տարբեր տեսանկյուններից՝ ընդգծելով քերականական վերլուծության և լեզվաբանական համեմատության կարևորությունը։ Հատուկ արժեք ունի այն հանգամանքը, որ հայոց լեզուն ներկայացվում է եվրոպական գիտական միջավայրում՝ որպես ինքնուրույն ուսումնասիրության արժանի լեզվական համակարգ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության, հայերենի քերականության պատմության և 19-րդ դարի եվրոպական լեզվաբանական մտքի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արտացոլում է հայոց լեզվի գիտական հետազոտության և միջազգային գիտական շրջաններում դրա ճանաչման գործընթացը։

Այս մատենագիտական հրատարակությունը ներկայացնում է Երևանի գիմնազիայի գրադարանային հավաքածուն՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու ուսումնական հաստատության գրքային ֆոնդի կազմին և բազմազանությանը։ Գրացուցակը գրադարանային աշխատանքի կարևոր գործիք է, քանի որ համակարգված ձևով ներկայացնում է գրքերը և տեղեկատու նյութերը՝ հեշտացնելով դրանց որոնումը, ընտրությունն ու օգտագործումը։ Այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական միջավայրում ընթերցանության, գիտելիքի տարածման և գրադարանային մշակույթի նշանակությունը։ Գիմնազիայի գրադարանը կարևոր դեր ուներ ուսուցիչների և սովորողների կրթական գործունեության մեջ՝ ապահովելով տարբեր առարկաների ուսումնասիրման, ինքնակրթության և մտավոր զարգացման համար անհրաժեշտ գրականություն։ Հավաքածուի մատենագիտական նկարագրությունը կարող է տեղեկություններ հաղորդել ժամանակի ընթերցողական հետաքրքրությունների, ուսումնական պահանջների և գրադարանային համալրման սկզբունքների մասին։ Այսպիսի գրացուցակները կարևոր աղբյուրներ են կրթական հաստատությունների պատմության, գրադարանագիտության և 19-րդ դարի Կովկասի մտավոր ու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը նաև վկայում է գրադարանային ֆոնդերի համակարգման և մատենագիտական աշխատանքի զարգացման մասին։

Այս տեղեկագիրը ներկայացնում է գործադիր ժողովի գործունեության տարեկան ամփոփումը՝ ընդգրկելով 1879–1880 թվականների ընթացքում իրականացված աշխատանքներն ու կազմակերպական գործընթացները։ Նման հաշվետվությունները կարևոր նշանակություն ունեին հասարակական և ազգային կառույցների գործունեության թափանցիկության, հաշվետվողականության և շարունակականության ապահովման համար։ Դրանց միջոցով արձանագրվում էին ժողովի աշխատանքային ուղղությունները, վարչական պարտականությունների կատարումը, ընդունված որոշումները և ընդհանուր գործունեության արդյունքները։ Տարեկան տեղեկագիրը նաև հնարավորություն էր տալիս անդամներին ու շահագրգիռ անձանց տեղեկանալու կառույցի ընթացիկ խնդիրներին, կազմակերպչական աշխատանքներին և հետագա գործունեության համար նախատեսված քայլերին։ 19-րդ դարի հայ համայնքային կյանքում գործադիր մարմինների նման հաշվետվությունները նպաստում էին կառավարման մշակույթի ձևավորմանը, համատեղ պատասխանատվության ամրապնդմանը և հասարակական գործերի կանոնակարգմանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է տվյալ ժամանակաշրջանի հայ հասարակական կազմակերպությունների վարչական գործունեության, ազգային կառավարման մեխանիզմների և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կազմակերպական կյանքի ուսումնասիրության համար։

Այս հրատարակությունը կրում է Աբուսահլ Հայ անունը և վերաբերում է հայ պատմական ու մշակութային ժառանգության մեջ հիշատակվող անձի կամ կերպարի ներկայացմանը։ Անվան հիշատակումը հետաքրքրություն է առաջացնում հայ և արևելյան մտավոր միջավայրերի, պատմական հիշողության ու մշակութային փոխազդեցությունների տեսանկյունից։ Նման վերնագրով աշխատության ուսումնասիրությունը կարող է առնչվել անձի ինքնության, գործունեության, ժամանակաշրջանի և հայ պատմության մեջ նրա ունեցած հնարավոր դերի բացահայտմանը։ 19-րդ դարի հայագիտական գրականության մեջ առանձնահատուկ տեղ էին զբաղեցնում անցյալի գործիչների, մատենագրական հիշատակությունների և պատմական ավանդությունների ուսումնասիրությունները։ Դրանք նպաստում էին ազգային պատմության տարբեր շերտերի ճանաչմանը և հայ մշակույթի կապերի բացահայտմանը հարևան ժողովուրդների ու քաղաքակրթությունների հետ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության հայագիտական գործունեության համատեքստում, որի շրջանակում հավաքվում, ուսումնասիրվում և հրատարակվում էին հայ պատմության ու մատենագրության վերաբերյալ նյութեր։ Այն կարող է դիտարկվել որպես հայ պատմական հիշողության և գիտական հետաքրքրությունների զարգացմանը վերաբերող գրական նմուշ։

Աշխատությունը նվիրված է Ագաթանգեղոսի պատմագրական ժառանգությանը և նրա երկի շուրջ դարերի ընթացքում ձևավորված հարցերին ու ուսումնասիրություններին։ Ագաթանգեղոսը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմագրության մեջ, քանի որ նրա անունով պահպանված պատմությունը ներկայացնում է Հայաստանի քրիստոնեացման ավանդությունը, Տրդատ Գ թագավորի և Գրիգոր Լուսավորչի գործունեությունը, ինչպես նաև հին հայկական հասարակության կրոնական ու քաղաքական կյանքի կարևոր դրվագները։ Նրա երկը երկար ժամանակ ծառայել է որպես հայ ժողովրդի քրիստոնեական ինքնության և եկեղեցական պատմության առանցքային սկզբնաղբյուր։ Հեղինակի և երկի ծագման, ստեղծման ժամանակաշրջանի, տարբեր խմբագրությունների ու պատմական հավաստիության հարցերը գիտական քննարկումների առարկա են եղել։ Այս աշխատությունը վերնագրով իսկ մատնանշում է այդ բազմաշերտ ժառանգության ուսումնասիրության ձգտումը՝ ուշադրություն դարձնելով պատմական հիշողության, մատենագրական ավանդության և հետագա մեկնությունների փոխհարաբերություններին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ հին գրականության, պատմագրության և քրիստոնեության տարածման պատմության ուսումնասիրության համար՝ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով Ագաթանգեղոսի երկի գիտական ու մշակութային արժեքին։

Այս ստեղծագործության կենտրոնական թեման ագահությունն է՝ որպես մարդկային բնավորության բացասական գիծ, որն ազդում է անհատի մտածողության, վարքի և շրջապատի հետ ունեցած հարաբերությունների վրա։ Ագահության երևույթի միջոցով երկը ուշադրություն է հրավիրում նյութական շահի չափազանց մեծ կարևորության, ունեցվածքի նկատմամբ անհագ ձգտման և սեփական ցանկությունները սահմանափակելու անկարողության հետևանքների վրա։ Թեման ունի բարոյախրատական նշանակություն, քանի որ ընթերցողին մղում է խորհելու չափավորության, առատաձեռնության, ազնվության և մարդկային հարաբերություններում փոխադարձ հարգանքի արժեքների մասին։ Ագահությունը ներկայացվում է որպես հատկություն, որը կարող է խաթարել բարեկամությունը, ընտանեկան կապերը և հասարակական վստահությունը՝ մարդուն հեռացնելով համերաշխության ու փոխօգնության սկզբունքներից։ Այսպիսի երկերը կարևոր տեղ են զբաղեցնում դաստիարակչական գրականության մեջ՝ բարոյական գաղափարները փոխանցելով ընթերցողի համար հասկանալի կերպարների և իրավիճակների միջոցով։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն խրատական գրականության, բարոյական արժեքների տարածման և Զմյուռնիայի հայ գրահրատարակչական միջավայրի ուսումնասիրության համար։

Այս գեղարվեստական երկի կենտրոնում Ագապի անունով կերպար է, որի պատմության միջոցով ընթերցողին ներկայացվում են մարդկային ապրումների, հարաբերությունների և հասարակական միջավայրի տարբեր կողմեր։ Ստեղծագործության վերնագիրը հուշում է անհատական պատմության վրա հիմնված պատմողական երկի բնույթը, սակայն միայն մատենագիտական տվյալներով հնարավոր չէ հստակ որոշել սյուժեի մանրամասները։ Այն կարելի է դիտարկել 19-րդ դարի հայերեն պատմողական գրականության համատեքստում, երբ թարգմանական և ինքնուրույն երկերի միջոցով հայ ընթերցողին հասանելի էին դառնում տարբեր հասարակությունների կյանքը, բարոյական պատկերացումները և մարդկային փոխհարաբերությունները։ Նման ստեղծագործություններում անձնական ճակատագիրը հաճախ դառնում է հասարակական սովորույթների, ընտանեկան կապերի, անհատի ընտրության և բարոյական պատասխանատվության հարցերը ներկայացնելու միջոց։ Երկի գրական արժեքը պայմանավորված է նաև այդ ժամանակաշրջանի հայ ընթերցողական մշակույթում արձակ ստեղծագործությունների տարածման և պատմողական ժանրերի զարգացման համատեքստով։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ գրահրատարակչության, հայերեն արձակի և թարգմանական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է Սանահինի հետ կապված Երուանդյան տոհմի ծագման և տոհմական պատմության ներկայացմանը։ Ազգաբանական ուսումնասիրության հիմնական նպատակը տոհմի անցյալի, ընտանեկան կապերի, սերունդների հաջորդականության և պատմական հիշողության պահպանությունն է։ Նման աշխատությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայկական տոհմերի ինքնության, հասարակական դիրքի և տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցած դերի ուսումնասիրության համար։ Սանահինը՝ որպես պատմական Լոռու նշանավոր բնակավայր և միջնադարյան հոգևոր ու մշակութային կենտրոն, առանձնահատուկ միջավայր է տոհմական պատմության դիտարկման համար։ Տոհմաբանության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ընտանիքների միջև կապերը, ժառանգական ավանդույթները և այն պատմական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել ու զարգացել են տեղական ազդեցիկ տոհմերը։ Այսպիսի նյութերը նաև նպաստում են բնակավայրի պատմության ամբողջական ընկալմանը՝ անձնական և ընտանեկան հիշողությունը կապելով ավելի լայն հասարակական գործընթացների հետ։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ ազգաբանության և տոհմաբանության պատմության, Սանահինի ու Լոռու տեղական պատմության, ինչպես նաև հայկական տոհմական հիշողության պահպանման ավանդույթների ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է ազգային դաստիարակության գաղափարին՝ դիտարկելով կրթությունը որպես անհատի ձևավորման և հասարակության առաջընթացի կարևորագույն միջոց։ Այն ընդգծում է երեխայի ու երիտասարդի մտավոր, բարոյական և ազգային արժեքների վրա հիմնված դաստիարակության նշանակությունը։ Ազգային ինքնության պահպանման գործում կարևոր տեղ են զբաղեցնում մայրենի լեզուն, պատմական հիշողությունը, մշակույթը, ավանդույթներն ու հասարակական պատասխանատվության զգացումը։ Դաստիարակությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գիտելիքների փոխանցման գործընթաց, այլև որպես մարդու բնավորության, մտածողության և վարքագծի ձևավորման շարունակական աշխատանք։ Ընտանիքը, դպրոցը և հասարակական միջավայրը դիտարկվում են որպես փոխկապակցված օղակներ, որոնք իրենց ազդեցությամբ նպաստում են սերունդների կրթությանն ու արժեքային կողմնորոշումների ձևավորմանը։ Ազգային դաստիարակության գաղափարը հատկապես կարևոր էր 19-րդ դարի հայ հասարակական կյանքում, երբ կրթության զարգացումը, մայրենի լեզվի պահպանումը և ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդումը դիտվում էին որպես համայնքի գոյատևման ու առաջընթացի պայմաններ։ Գիրքը կարևոր նյութ է հայ մանկավարժական մտքի, ազգային կրթական գաղափարների և հասարակական դաստիարակության պատմության ուսումնասիրության համար։

Այս ուսումնական հրատարակությունը միավորում է այբբենարանի և ժողովրդական բանաստեղծության նյութերը՝ նպատակ ունենալով նպաստել երեխաների տարրական գրագիտության զարգացմանը և նրանց ծանոթացնել հայ ազգային մշակույթին։ Այբբենարանը սովորողին ուղղորդում է հայերեն տառերի ճանաչման, հնչյունների ընկալման, վանկերի կազմման և առաջին բառերի ու նախադասությունների ընթերցման գործընթացում։ Ժողովրդական բանաստեղծության հատվածների ընդգրկումը ուսուցումը կապում է բանավոր ստեղծագործության ավանդույթների հետ՝ երեխաներին հաղորդակից դարձնելով ազգային լեզվական ժառանգությանը, պատկերավոր խոսքին և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներին։ Ընտանեկան աշխարհին վերաբերող թեմատիկ շեշտադրումը կարող է նպաստել ընտանիքի, հարազատների, փոխադարձ հոգատարության և առօրյա հարաբերությունների մասին պատկերացումների ձևավորմանը։ Այս համադրությունը կարևոր է ոչ միայն ընթերցանության նախնական հմտությունների ձեռքբերման, այլև երեխայի լեզվական, բարոյական և մշակութային դաստիարակության տեսանկյունից։ Գիրքն արտացոլում է 19-րդ դարի հայ կրթական մտքի այն ձգտումը, որով տարրական ուսուցումը կապվում էր ազգային բանահյուսության, ընտանեկան արժեքների և մայրենի լեզվի պահպանման հետ։ Այն արժեքավոր է հայ մանկավարժական գրականության և վաղ շրջանի այբբենարանների պատմության ուսումնասիրության համար։