Ագապիի պատմությունը

Literature

Աշխատությունը նվիրված է X–XVIII դարերի հայ միջնադարյան բանաստեղծական մշակույթի ժանրային համակարգի և չափածո խոսքի կառուցվածքային առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տաղերգության ձևավորման ու զարգացման պատմական ընթացքի, տարբեր բանաստեղծական ժանրերի բնորոշ հատկանիշների, դրանց թեմատիկ բովանդակության և տաղաչափական կառուցվածքի վրա։ Քննության են առնվում միջնադարյան հայ քնարերգության հոգևոր և աշխարհիկ ուղղությունները՝ բացահայտելով դրանց փոխհարաբերությունները, զարգացման փուլերը և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների փոփոխությունները տարբեր դարաշրջաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տաղի՝ որպես միջնադարյան հայ պոեզիայի կարևոր ժանրային ձևերից մեկի կառուցվածքին, թեմատիկ բազմազանությանը և գեղարվեստական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են հոգևոր, ծիսական, խրատական, սիրային, բնության, հայրենասիրական և այլ թեմատիկ ուղղվածություն ունեցող բանաստեղծական ստեղծագործությունների առանձնահատկությունները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի գրական, կրոնական և մշակութային միջավայրի համատեքստում։ Կարևորվում է միջնադարյան բանաստեղծական ժանրերի փոխազդեցությունը և այն հանգամանքը, որ առանձին ստեղծագործություններում տարբեր ժանրերի հատկանիշները կարող են միահյուսվել՝ ձևավորելով բարդ և բազմաշերտ գեղարվեստական կառուցվածք։ Տաղաչափության ուսումնասիրության շրջանակում քննության են առնվում բանաստեղծական տողի կառուցման սկզբունքները, վանկերի քանակը, շեշտադրությունը, տողերի և տների հարաբերակցությունը, հանգավորման ձևերը, ռիթմական կազմակերպումը և կրկնությունների դերը։ Առանձին նշանակություն է տրվում չափական ձևերի պատմական զարգացմանը՝ բացահայտելով տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց պահպանման, փոփոխման և նոր ձևերով հարստացման օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև չափածո խոսքի և երաժշտական կատարման փոխհարաբերությունը, քանի որ միջնադարյան բազմաթիվ բանաստեղծական ստեղծագործություններ կապված էին երգային ավանդույթի հետ և նախատեսված էին ոչ միայն ընթերցման, այլև երաժշտական կատարման համար։ Այդ կապը հնարավորություն է տալիս տաղաչափական կառուցվածքը դիտարկել ռիթմի, մեղեդայնության և բանաստեղծական խոսքի միասնական համակարգում։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում նշանավոր միջնադարյան հեղինակների ստեղծագործական ժառանգությանը՝ նրանց պոեզիայի միջոցով ցույց տալով ժանրային և տաղաչափական ձևերի զարգացման տարբեր փուլերը։ Գրական նյութի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հեղինակային անհատականության, գրական ավանդույթի և ժամանակաշրջանի գեղագիտական պատկերացումների փոխազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժողովրդական բանահյուսության և գրավոր բանաստեղծական մշակույթի կապերին, որոնք կարող էին արտահայտվել լեզվական ձևերի, պատկերային համակարգի, ռիթմի և բանաստեղծական կառուցվածքի մեջ։ Լեզվական տեսանկյունից կարևորվում են գրաբարի, միջին հայերենի և հետագա լեզվական ձևերի ազդեցությունները տաղերգության զարգացման վրա՝ ցույց տալով, թե լեզվի պատմական փոփոխություններն ինչպես են անդրադարձել բանաստեղծական խոսքի կառուցվածքի և արտահայտչական հնարավորությունների վրա։ Երկար ժամանակահատված ընդգրկող նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել հայ չափածո գրականության ժանրային և կառուցվածքային շարունակականությանը, ինչպես նաև բացահայտել նորարարական միտումները, որոնք աստիճանաբար նախապատրաստել են հետագա շրջանի բանաստեղծական մշակույթի զարգացումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականության պատմության, պոետիկայի և տաղաչափության տեսության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել միջնադարագետների, գրականագետների, բանասերների, երաժշտագետների, հայոց լեզվի ու գրականության մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Mathematics

Այս աշխատությունը վերաբերում է ցածրաչափ (low-dimensional) կիսահաղորդչային համակարգերի կինետիկ և մագնիսական հատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը՝ կոնդենսացված նյութերի ֆիզիկայի և նանոֆիզիկայի շրջանակում։ Հետազոտության հիմնական նպատակը քվանտային չափային էֆեկտների ազդեցության բացահայտումն է էլեկտրոնների տեղափոխման, սպինային դինամիկայի և մագնիսական պատասխանների վրա այնպիսի համակարգերում, ինչպիսիք են քվանտային թելերը, քվանտային փոսերը և երկչափ էլեկտրոնային գազերը։ Ուսումնասիրվում են կրիչների կինետիկ պարամետրերը՝ էլեկտրահաղորդականություն, շարժունակություն և ցրման մեխանիզմներ, որոնք զգալիորեն տարբերվում են եռաչափ բյուրեղային համակարգերից՝ չափային սահմանափակումների պատճառով։ Միաժամանակ դիտարկվում են մագնիսական հատկությունները՝ ներառյալ պարամագնիսական և դիամագնիսական վարքագիծը, ցիկլոտրոնային ռեզոնանսը և սպինային փոխազդեցությունները, որոնք կարևոր դեր ունեն ժամանակակից սպինտրոնիկայի զարգացման մեջ։ Տեսական մոտեցումների շրջանակում կիրառվում են քվանտային մեխանիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի և Բոլցմանի տրանսպորտային հավասարման մոդելները՝ նկարագրելու համար էլեկտրոնների վարքը սահմանափակ չափային համակարգերում։ Այս ուսումնասիրությունը կարևոր է նոր սերնդի էլեկտրոնային և օպտոէլեկտրոնային սարքերի նախագծման համար, քանի որ ցածրաչափ համակարգերը հանդիսանում են նանոտեխնոլոգիաների և քվանտային սարքավորումների հիմքային կառուցվածքային տարրեր։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է աստվածաշնչյան ավանդույթի և հայ ժողովրդի պատմամշակութային ու էթնիկ ժառանգության փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով կրոնական տեքստերի, ազգային ինքնագիտակցության, մշակութային հիշողության և հոգևոր արժեքների փոխազդեցությունը տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Հետազոտության կենտրոնում այն հարցն է, թե աստվածաշնչյան պատկերացումները, խորհրդանիշները, կերպարները, բարոյական սկզբունքներն ու պատմությունները ինչպես են ներառվել հայկական մշակութային միջավայրում և ինչպիսի արտահայտություն ստացել գրականության, պատմագրության, բանահյուսության, արվեստի, ծիսական ավանդույթների ու հասարակական մտածողության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քրիստոնեական աշխարհընկալման և ավելի հին տեղական մշակութային շերտերի փոխհարաբերություններին՝ փորձելով բացահայտել շարունակականության, վերաիմաստավորման և մշակութային հարմարեցման գործընթացները։ Աստվածաշնչյան ժառանգությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական համակարգի հիմք, այլև որպես լեզվական ու մշակութային ազդեցության կարևոր աղբյուր, որի գաղափարներն ու պատկերային համակարգը ժամանակի ընթացքում դարձել են հայկական գրավոր մշակույթի բազմաթիվ բնագավառների բաղկացուցիչ մասը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել նաև հայերեն աստվածաշնչյան թարգմանության նշանակությունը, դրա ազդեցությունը գրական լեզվի զարգացման, կրթական ավանդույթների և ձեռագրային մշակույթի ձևավորման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ազգային պատմական հիշողության մեջ աստվածաշնչյան մոտիվների կիրառությունը, երբ կրոնական պատմություններն ու խորհրդանիշները նոր մեկնաբանություններ են ստացել տեղական պատմական փորձի և մշակութային պատկերացումների համատեքստում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ ժողովրդական ավանդություններին, առասպելաբանական պատկերացումներին և քրիստոնեական գաղափարներին բնորոշ ընդհանրություններին ու տարբերություններին՝ դրանք դիտարկելով պատմամշակութային փոխակերպումների շրջանակում և խուսափելով տարբեր ժամանակաշրջանների երևույթների մեխանիկական նույնացումից։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես են կրոնական ու էթնոմշակութային տարրերը փոխազդել և մասնակցել հայկական մշակութային ինքնության տարբեր դրսևորումների ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայագիտության, կրոնագիտության, ազգագրության, պատմության և մշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով աստվածաշնչյան ավանդույթի տեղն ու նշանակությունը հայոց բազմաշերտ հոգևոր և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համատեքստում։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Biology

Աշխատությունը բնագիտական և ճանաչողական բնույթի ուսումնական ժողովածու է՝ նախատեսված նորավարժ, այսինքն՝ ուսման մեջ դեռևս սկզբնական փուլում գտնվող ընթերցողների համար։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնել բնության բազմազանությանը, շրջապատող աշխարհի ուշագրավ երևույթներին և բնական միջավայրի առանձնահատկություններին։ Աշխարհի հրաշալիքների ներկայացումը ենթադրում է բնության մեջ հանդիպող զարմանահրաշ երևույթների, կենդանի օրգանիզմների, բույսերի, կենդանիների, բնական կազմավորումների և բնության տարբեր դրսևորումների ճանաչողական ուսումնասիրություն։ Նման գրքերը կարևոր դեր են ունեցել բնագիտական գիտելիքների տարածման և սովորողների աշխարհայացքի ձևավորման գործում՝ խրախուսելով դիտողականությունը, հետաքրքրասիրությունը և շրջապատող իրականության ուսումնասիրությունը։ Մատչելի ուսումնական նյութերի միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում ընդլայնելու իր պատկերացումները բնության մասին, ճանաչելու բնական աշխարհի բազմազանությունը և հասկանալու գիտելիքի կարևորությունը առօրյա կյանքում։ Հրատարակությունը նշանակալի է նաև 19-րդ դարի հայերեն կրթական գրականության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է բնագիտությունը հանրամատչելի ձևով ներկայացնելու և նոր սերնդին աշխարհաճանաչողական գիտելիքներ փոխանցելու ձգտումը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվական համակարգերի զարգացման դերի և նշանակության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման արդյունավետության բարձրացման գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պետական և համայնքային կառավարման մարմիններում տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման, պահպանման, փոխանակման և օգտագործման մեխանիզմները, ինչպես նաև ժամանակակից թվային տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները կառավարչական որոշումների ընդունման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միասնական տեղեկատվական շտեմարանների, էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, համայնքային տվյալների թվայնացման և կառավարման ավտոմատացված գործիքների ներդրմանը։ Վերլուծվում է տեղեկատվական համակարգերի ազդեցությունը տարածքային զարգացման ծրագրերի մշակման, համայնքային բյուջեների կառավարման, գույքի և հողային ռեսուրսների հաշվառման, ենթակառուցվածքների վերահսկման, բնակչությանը մատուցվող ծառայությունների կազմակերպման և վարչական գործընթացների պարզեցման վրա։ Կարևորվում է պետական կառավարման տարբեր մակարդակների միջև տվյալների արագ և անվտանգ փոխանակումը, քանի որ ամբողջական ու արդիական տեղեկատվության հասանելիությունը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել որոշումների հիմնավորվածությունը և նվազեցնել կառավարման ընթացքում առաջացող ժամանակային ու վարչարարական ծախսերը։ Քննության են առնվում նաև համայնքների միջև տեխնիկական հնարավորությունների տարբերությունները, համապատասխան մասնագետների պատրաստվածության, տեղեկատվական անվտանգության, տվյալների պաշտպանության և թվային ենթակառուցվածքների զարգացման հետ կապված խնդիրները։ Ուսումնասիրվում են էլեկտրոնային կառավարման գործիքների միջոցով բնակչության և տեղական իշխանությունների փոխգործակցության ընդլայնման հնարավորությունները՝ կարևորելով ծառայությունների հասանելիությունը, կառավարման թափանցիկությունը, հաշվետվողականությունը և քաղաքացիների մասնակցությունը համայնքային որոշումների ընդունմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տեղեկատվական համակարգերի փոխգործունակությանը և միասնական չափորոշիչների ձևավորմանը, որոնք կարող են ապահովել տարբեր պետական ու համայնքային կառույցներում կուտակվող տվյալների արդյունավետ համադրումը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել թվային տեխնոլոգիաների կիրառման կազմակերպական, իրավական և տեխնիկական խոչընդոտները և ներկայացնել դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման համակարգերի արդիականացմանը, կառավարչական գործընթացների արդյունավետության բարձրացմանը և Հայաստանի համայնքներում բնակչությանը մատուցվող հանրային ծառայությունների որակի բարելավմանը։