Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանում ձևավորված հասարակական նշանակության մշակութային կառույցների ճարտարապետական առանձնահատկությունների, պատմական զարգացման և ժառանգական արժեքի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում քաղաքներում և գյուղական բնակավայրերում կառուցված ակումբային շենքերը, մշակութային կենտրոնները և պալատները՝ որպես խորհրդային հասարակական կյանքի կազմակերպման կարևոր տարածքներ։ Վերլուծվում են դրանց հատակագծային լուծումները, ծավալատարածական կառուցվածքը, ճակատների ձևավորումը, շինարարական նյութերի և կոնստրուկտիվ համակարգերի կիրառումը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններին բնորոշ գեղարվեստական ու ոճական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են խորհրդային ճարտարապետական սկզբունքները Հայաստանում համադրվել տեղական շինարարական ավանդույթների, ազգային ճարտարապետության տարրերի, բնական միջավայրի և քաղաքաշինական առանձնահատկությունների հետ։ Դիտարկվում է նաև այդ կառույցների հասարակական գործառույթը՝ որպես թատերական ներկայացումների, համերգների, կինոդիտումների, ժողովների, կրթական խմբակների, ցուցահանդեսների և համայնքային այլ միջոցառումների անցկացման վայրեր։ Ճարտարապետական զարգացման տարբեր փուլերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոճական փոփոխությունները՝ վաղ խորհրդային շրջանի կառուցողական և համեմատաբար զուսպ լուծումներից մինչև հետագա տասնամյակների մոնումենտալ, արդիական և փորձարարական մոտեցումները։ Կարևորվում է շենքերի ներկայիս ֆիզիկական վիճակի, սկզբնական գործառույթի փոփոխության, վերակառուցումների և պահպանության խնդիրների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն կառույցներին, որոնք ժամանակի ընթացքում կորցրել են իրենց նախկին նշանակությունը, ենթարկվել են էական փոփոխությունների կամ հայտնվել քայքայման ու վերացման վտանգի առջև։ Դրանց փաստագրումը, արժեքավորումը և պահպանության հնարավոր մեխանիզմների մշակումը դիտարկվում են որպես Հայաստանի նորագույն ճարտարապետական ժառանգության պահպանման կարևոր ուղղություններ։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է խորհրդային ժամանակաշրջանի հայկական ճարտարապետության պատմության առավել ամբողջական ընկալմանը և հնարավորություն է տալիս գնահատելու այդ կառույցները ոչ միայն որպես որոշակի ժամանակաշրջանի գաղափարական ու հասարակական միջավայրի արտահայտություն, այլև որպես Հայաստանի քաղաքների և բնակավայրերի ճարտարապետական դիմագիծը ձևավորող մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչներ։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բարբառային համակարգի առանձին ճյուղերից մեկի լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ պատմական, հնչյունաբանական, ձևաբանական, բառագիտական և շարահյուսական տեսանկյուններից։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում տվյալ խոսվածքի ձևավորման պատմական պայմանները, տարածման աշխարհագրական սահմանները, լեզվակիր համայնքների առանձնահատկությունները և այլ հայկական բարբառների հետ ունեցած փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունական համակարգին՝ ձայնավորների և բաղաձայնների արտասանությանը, պատմական հնչյունափոխություններին, շեշտադրության օրինաչափություններին և գրական հայերենի համեմատությամբ նկատվող տարբերություններին։ Ուսումնասիրվում են գոյականի հոլովման, բայի խոնարհման, դերանունների, ածականների և մյուս խոսքի մասերի կազմության ու գործածության բնորոշ ձևերը, ինչպես նաև քերականական այն հատկանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել տվյալ բարբառի տեղը հայերենի բարբառների դասակարգման համակարգում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բառապաշարի քննությանը՝ ներկայացնելով տեղական բառերը, հնաբանությունները, իմաստային առանձնահատկությունները, դարձվածային միավորները և հարևան լեզուների հետ երկարատև շփումների հետևանքով առաջացած փոխառությունները։ Բառային նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև լեզվակիրների ավանդական կենցաղի, զբաղմունքների, սովորույթների և մշակութային միջավայրի հետ կապված բազմաթիվ իրողություններ։ Անդրադարձ է կատարվում պատմական իրադարձությունների, բնակչության տեղաշարժերի և լեզվական շփումների ազդեցությանը բարբառի զարգացման ու պահպանման վրա։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են ինչպես ընդհանուր հայերենին բնորոշ հատկանիշները, այնպես էլ տվյալ խոսվածքի ինքնատիպ լեզվական երևույթները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ բարբառագիտության, հայոց լեզվի պատմության և պատմահամեմատական լեզվաբանության համար, քանի որ բարբառային նյութի գրանցումն ու վերլուծությունը նպաստում են հայերենի պատմական զարգացման տարբեր փուլերի վերականգնմանը, լեզվական բազմազանության ուսումնասիրությանը և ժամանակի ընթացքում անհետացման վտանգի ենթարկված լեզվական ժառանգության պահպանմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Արաբական թերակղզու հարավային հատվածում տեղի ունեցած քաղաքական և պատմական զարգացումներին, որոնք հանգեցրին երկու առանձին պետական կազմավորումների աստիճանական մերձեցմանը և վերջնական միավորմանը։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակն ընդգրկում է 1967 թվականից՝ Հարավային Եմենի անկախության ձեռքբերումից, մինչև 1990 թվականը, երբ Հյուսիսային և Հարավային Եմենները միավորվեցին՝ ստեղծելով միասնական Եմենի Հանրապետությունը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում երկու պետությունների քաղաքական համակարգերի, գաղափարախոսությունների և արտաքին քաղաքական ուղղությունների տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հյուսիսային Եմենի և Հարավային Եմենի միջև պարբերաբար առաջացած ռազմական ու քաղաքական հակասություններին, սահմանային բախումներին, բանակցային գործընթացներին և միավորման վերաբերյալ ձեռք բերված համաձայնություններին։ Վերլուծվում են նաև տարածաշրջանային և միջազգային գործոնները, մասնավորապես Սառը պատերազմի պայմաններում տարբեր արտաքին ուժերի ազդեցությունը, արաբական պետությունների դիրքորոշումները և Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցող քաղաքական փոփոխությունների նշանակությունը։ Ներկայացվում են երկու կողմերում տեղի ունեցած ներքաղաքական զարգացումները, իշխանության փոփոխությունները, գաղափարական հակասությունները և տնտեսական դժվարությունները, որոնք տարբեր ժամանակահատվածներում կարող էին ինչպես խոչընդոտել, այնպես էլ նպաստել միավորման գործընթացին։ Կարևորվում են քաղաքական ղեկավարությունների միջև բանակցությունները, համատեղ պետական կառույցների ստեղծման փորձերը և այն պայմանավորվածությունները, որոնք աստիճանաբար ձևավորեցին միասնական պետության ստեղծման քաղաքական ու իրավական հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև 1980-ականների վերջի միջազգային և տարածաշրջանային փոփոխություններին, որոնք նոր հնարավորություններ ստեղծեցին երկու պետությունների հարաբերությունների կարգավորման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու միավորման երկարատև և հակասական բնույթը, դրա ներքին ու արտաքին նախադրյալները և 1990 թվականին միասնական պետության ստեղծմանը հանգեցրած քաղաքական գործընթացների փոխկապակցվածությունը՝ միաժամանակ ներկայացնելով այդ իրադարձության նշանակությունը Եմենի հետագա պետական և հասարակական զարգացման համար։

Աշխատությունը նվիրված է Escherichia coli բակտերիայի նյութափոխանակային գործընթացների ուսումնասիրությանը խմորման պայմաններում՝ տարբեր քանակությամբ գլյուկոզի առկայության դեպքում։ Հետազոտության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է ջրածնի առաջացման և օգտագործման գործընթացների, ինչպես նաև բջջաթաղանթով պրոտոնների տեղափոխման մեխանիզմների վրա, որոնք կարևոր դեր են կատարում բակտերիալ բջջի էներգետիկ հավասարակշռության պահպանման և շրջակա միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու գործում։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է սննդային միջավայրում գլյուկոզի կոնցենտրացիայի փոփոխությունն ազդում խմորման ինտենսիվության, նյութափոխանակային ուղիների ակտիվության, ջրածնի արտադրության և պրոտոնային հոսքերի կարգավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆերմենտային համակարգերի գործունեությանը, որոնք մասնակցում են ջրածնի փոխանակությանը և բջջային էներգիայի ձևավորման գործընթացներին։ Վերլուծվում են ջրածնի նյութափոխանակության և պրոտոնների շրջանառության միջև առկա փոխկապակցվածությունները՝ հաշվի առնելով բջջի ներքին թթվահիմնային հավասարակշռության, թաղանթային էներգետիկ վիճակի և նյութափոխանակային հարմարվողականության առանձնահատկությունները։ Տարբեր գլյուկոզային պայմանների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե սննդանյութի հասանելիությունն ինչպես կարող է փոխել բակտերիայի ֆիզիոլոգիական արձագանքը և էներգիայի ստացման ռազմավարությունը թթվածնի սահմանափակ կամ բացակայող պայմաններում։ Աշխատանքում կարևորվում է նաև տարբեր նյութափոխանակային համակարգերի փոխհամաձայնեցված գործունեությունը, որի շնորհիվ բջիջը կարողանում է պահպանել կենսագործունեության համար անհրաժեշտ պայմանները խմորման ընթացքում։ Ստացված արդյունքները նպաստում են բակտերիալ կենսաէներգետիկայի, խմորման կենսաքիմիական մեխանիզմների և միկրոօրգանիզմների նյութափոխանակային կարգավորման ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը կարող է նաև կիրառական նշանակություն ունենալ կենսատեխնոլոգիայի և մանրէաբանական արտադրական գործընթացների ուսումնասիրության համար, հատկապես այն համակարգերում, որտեղ կարևոր են միկրոօրգանիզմների կողմից ջրածնի առաջացումը, ածխաջրերի յուրացումը և էներգետիկ փոխանակության արդյունավետ կառավարումը։

Ստեղծագործությունը ներկայացնում է երաժշտական-թատերական երկի գրական հիմքը, որի կենտրոնում Շուշանիկի կերպարն է և նրա շուրջ զարգացող դրամատիկական իրադարձությունները։ Տեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն գործող անձանց փոխհարաբերությունները, նրանց ներքին ապրումները, բարոյական ընտրությունները, հակասություններն ու բախումները, որոնք աստիճանաբար ձևավորում են ստեղծագործության դրամատուրգիական զարգացումը։ Գրական նյութը կառուցված է այնպես, որ խոսքային հատվածները, երկխոսությունները, մենախոսությունները և գործողությունների հաջորդականությունը համապատասխանեն երաժշտական բեմադրության պահանջներին և հնարավորություն տան կերպարների հոգեբանական ու գաղափարական առանձնահատկությունները բացահայտել երաժշտության և բեմական գործողության համադրությամբ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գլխավոր կերպարի անհատականության, արժեհամակարգի և շրջապատող միջավայրի հետ հարաբերությունների ներկայացմանը, ինչի շնորհիվ պատմությունը ձեռք է բերում ոչ միայն սյուժետային, այլև հոգեբանական ու գաղափարական խորություն։ Դրամատիկական կառուցվածքում իրադարձությունների զարգացումը պայմանավորված է կերպարների միջև հակադրություններով և նրանց կայացրած որոշումներով, իսկ առանձին տեսարանները նպաստում են ընդհանուր լարվածության աստիճանական ձևավորմանը։ Տեքստը կարևոր նյութ է երաժշտական թատրոնի և լիբրետոյի ժանրային առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս դիտարկել գրական խոսքի և երաժշտական դրամատուրգիայի փոխհարաբերությունը, կերպարների բեմական մարմնավորման սկզբունքները և գրական սկզբնաղբյուրի վերափոխումը երաժշտական ներկայացման համար նախատեսված կառուցվածքի։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել երաժշտագիտության, թատերագիտության, գրականագիտության և բեմական արվեստի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի հոլովական կառուցվածքի գիտական մեկնաբանությունների ձևավորման, զարգացման և փոփոխության պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ հայ քերականագիտական մտքի տարբեր փուլերի համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գոյականի և անվանական այլ խոսքի մասերի հոլովման վերաբերյալ տարբեր ժամանակաշրջաններում առաջադրված տեսական մոտեցումները, հոլովների դասակարգման սկզբունքները, դրանց քանակի և գործառույթների վերաբերյալ տեսակետները, ինչպես նաև հոլովական ձևերի կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունների մեկնաբանությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ քերականների աշխատություններում ձևավորված ըմբռնումների համեմատական վերլուծությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են լեզվաբանական տարբեր դպրոցները, քերականական ավանդույթները և գիտական մեթոդաբանությունները ազդել հոլովական համակարգի նկարագրության վրա։ Դիտարկվում է գրաբարի, միջին հայերենի և աշխարհաբարի տվյալների ուսումնասիրության նշանակությունը հոլովական ձևերի պատմական փոփոխությունների, որոշ ձևերի վերացման, վերաիմաստավորման կամ նոր գործառույթների ձեռքբերման բացահայտման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արևելահայերենի և արևմտահայերենի հոլովական առանձնահատկություններին, դրանց ընդհանրություններին ու տարբերություններին և քերականագիտական աշխատություններում դրանց ներկայացման եղանակներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել հայ քերականագիտական մտքի զարգացմանը՝ վաղ շրջանի ավանդական նկարագրություններից մինչև ժամանակակից լեզվաբանական տեսությունների վրա հիմնված վերլուծություններ։ Միաժամանակ լուսաբանվում են հոլովի ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական բնույթի վերաբերյալ գիտական քննարկումները, տերմինաբանության ձևավորման գործընթացը և դասակարգման տարբեր սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի քերականական կառուցվածքի պատմական զարգացման, հայ լեզվաբանական մտքի ժառանգության և ժամանակակից հայերենի անվանական համակարգի առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ու համակարգված ըմբռնման համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայկական գրական և մշակութային միջավայրում իսլամական աշխարհի, կրոնական պատկերացումների, պատմական իրողությունների և մշակութային ավանդույթների արտացոլման ու ընկալման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե տարբեր ժամանակաշրջանների հայ հեղինակներն ինչպես են ներկայացրել իսլամական հասարակությունները, նրանց կրոնական ու բարոյական արժեքները, կենցաղը, սովորույթները և հայերի հետ ունեցած պատմամշակութային փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրական ստեղծագործություններում ձևավորված կերպարներին, խորհրդանիշներին, թեմաներին և գաղափարական մոտիվներին՝ բացահայտելու համար դրանց պատմական, սոցիալական և մշակութային հիմքերը։ Ուսումնասիրվում են հայկական և իսլամական մշակույթների միջև փոխազդեցության տարբեր դրսևորումները, գրականության միջոցով փոխանցված պատկերացումները, փոխառությունները և մշակութային շփումների ազդեցությունը հայ գրական մտածողության զարգացման վրա։ Քննության են առնվում նաև այն պատմական հանգամանքները, որոնց պայմաններում ձևավորվել են իսլամի և մուսուլմանական ժողովուրդների վերաբերյալ գրական ընկալումները՝ հաշվի առնելով Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների քաղաքական ու մշակութային զարգացումները։ Վերլուծվում է տարբեր ժամանակաշրջաններում հեղինակային վերաբերմունքի փոփոխությունը, ինչպես նաև այն, թե պատմական իրադարձությունները, հասարակական գաղափարները և միջմշակութային շփումները ինչ ազդեցություն են ունեցել գրական ներկայացումների վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական գրական մշակույթի բազմաշերտ բնույթի, տարբեր կրոնական և մշակութային ավանդույթների հետ նրա փոխհարաբերությունների ու դրանց գրական արտահայտությունների մասին՝ միաժամանակ նպաստելով հայ և իսլամական մշակույթների պատմական առնչությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Աշխատությունը նվիրված է ապրանքային բորսաների իրավական կարգավիճակի, գործունեության առանձնահատկությունների և ձեռնարկատիրական հարաբերությունների համակարգում դրանց ունեցած դերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ապրանքային բորսաների ձևավորման և գործունեության իրավական հիմքերը, դրանց կազմակերպաիրավական առանձնահատկությունները, գործառույթներն ու տնտեսական նշանակությունը, ինչպես նաև բորսայական առևտրի մասնակիցների միջև առաջացող հարաբերությունների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապրանքային բորսայի՝ որպես ձեռնարկատիրական հարաբերությունների ինքնուրույն մասնակցի կարգավիճակին, նրա իրավունքներին, պարտականություններին և պատասխանատվությանը։ Դիտարկվում են բորսայական գործարքների կնքման և իրականացման մեխանիզմները, առևտրի կազմակերպման սկզբունքները, պայմանագրային հարաբերությունները, միջնորդների և այլ մասնակիցների իրավական կարգավիճակը, ինչպես նաև գործարքների կատարման նկատմամբ վերահսկողության միջոցները։ Ուսումնասիրվում են ապրանքային բորսաների գործունեության պետական կարգավորման առանձնահատկությունները, համապատասխան օրենսդրական պահանջները և իրավական երաշխիքները, որոնք ուղղված են շուկայի թափանցիկության, արդար մրցակցության և մասնակիցների շահերի պաշտպանության ապահովմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բորսայական հարաբերությունների ընթացքում առաջացող իրավական վեճերին, դրանց կանխարգելման և լուծման հնարավոր մեխանիզմներին, ինչպես նաև իրավական պատասխանատվության կիրառման հիմքերին։ Վերլուծության արդյունքում ներկայացվում է ապրանքային բորսաների նշանակությունը շուկայական տնտեսության զարգացման, ապրանքաշրջանառության կազմակերպման, գների ձևավորման և ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունավետ իրականացման տեսանկյունից՝ միաժամանակ ընդգծելով տվյալ ոլորտի իրավական կարգավորման կատարելագործման և ժամանակակից տնտեսական պայմաններին համապատասխանեցման անհրաժեշտությունը։

Աշխատությունը նվիրված է արհեստական բանականության ժամանակակից ուղղություններից մեկի՝ բազմագործակալ համակարգերում ամրապնդմամբ ուսուցման մեթոդների հետազոտմանը, կատարելագործմանը և դրանց արդյունավետության գնահատմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են այնպիսի միջավայրեր, որտեղ միաժամանակ գործող մի քանի ինքնավար գործակալներ սովորում են որոշումներ ընդունել, համագործակցել կամ մրցակցել՝ փոխազդելով ինչպես միջավայրի, այնպես էլ միմյանց հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խորքային նեյրոնային ցանցերի և ամրապնդմամբ ուսուցման ալգորիթմների համադրմանը, որի միջոցով հնարավոր է մշակել բարդ իրավիճակներում արդյունավետ գործող ռազմավարություններ։ Քննարկվում են բազմագործակալ ուսուցմանը բնորոշ հիմնական խնդիրները՝ գործակալների գործողությունների համակարգումը, ընդհանուր և անհատական նպատակների հավասարակշռումը, փոփոխվող միջավայրին հարմարվելը, մեծ չափողականությամբ վիճակների և գործողությունների տարածքների մշակումը, ինչպես նաև ուսուցման կայունության և արագության բարձրացումը։ Ներկայացվում են ալգորիթմների և մոդելների մշակման մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարելավել գործակալների որոշումների որակը, նվազեցնել ուսուցման համար անհրաժեշտ հաշվարկային ռեսուրսները և բարձրացնել համակարգի ընդհանուր արդյունավետությունը։ Կարևորվում է նաև տարբեր մեթոդների փորձարարական գնահատումը՝ համապատասխան չափորոշիչների, մոդելավորված միջավայրերի և համեմատական փորձարկումների կիրառմամբ։ Վերլուծվում են ստացված արդյունքները, մեթոդների առավելություններն ու սահմանափակումները, դրանց կայունությունը տարբեր պայմաններում և ընդհանրացման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է ունենալ ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ինքնավար ռոբոտների, բազմագործակալ կառավարման համակարգերի, խելացի տրանսպորտային համակարգերի, խաղային միջավայրերի, ռեսուրսների բաշխման և այլ բարդ խնդիրների լուծման համար առավել ճկուն ու արդյունավետ արհեստական բանականության համակարգերի ստեղծմանը։

Աշխատությունը նվիրված է հայ աշուղական արվեստի նշանավոր ներկայացուցիչ Ջիվանու չհրատարակված ստեղծագործական ժառանգության հավաքագրմանը, քննությանը և գիտական արժևորմանը։ Հետազոտության առանցքում ձեռագիր և արխիվային նյութերի ուսումնասիրությունն է, դրանց բնագրագիտական առանձնահատկությունների բացահայտումը և արդեն հայտնի ստեղծագործությունների հետ համադրումը՝ հեղինակի գրական ու երաժշտական ժառանգության առավել ամբողջական պատկերը ձևավորելու նպատակով։ Անտիպ նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ստեղծագործական գործունեության այն կողմերը, որոնք ամբողջությամբ ներկայացված չեն տպագիր ժողովածուներում և նախկին ուսումնասիրություններում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել տարբեր ձեռագրային տարբերակներ, հեղինակային գրառումներ, երգերի ու բանաստեղծությունների պահպանված բնագրեր և ստեղծագործական աշխատանքի հետ առնչվող այլ վավերագրեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել նյութերի հեղինակային պատկանելության, թվագրման, բնագրային տարբերությունների և պահպանված տարբերակների փոխհարաբերությունների պարզաբանմանը։ Բնագրագիտական համեմատությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու ստեղծագործությունների ձևավորման ընթացքին, լեզվական ու ոճական փոփոխություններին և առանձին թեմաների զարգացմանը։ Կարևոր ուղղություն է անտիպ ստեղծագործությունների գաղափարական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ դիտարկելով սոցիալական, բարոյական, հայրենասիրական, փիլիսոփայական և մարդկային հարաբերություններին վերաբերող թեմաների արտահայտությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև լեզվին, պատկերային համակարգին, ժողովրդական խոսքի տարրերին, բանաստեղծական կառուցվածքին և աշուղական ավանդույթին բնորոշ արտահայտչամիջոցներին։ Անտիպ ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ժամանակաշրջանի հասարակական և մշակութային միջավայրի ճանաչման համար, քանի որ ստեղծագործություններում կարող են արտացոլվել ժամանակակից կյանքի երևույթներ, հասարակական մտահոգություններ և ժողովրդի աշխարհընկալման տարբեր կողմեր։ Առանձին նշանակություն ունի արխիվային նյութերի գիտական նկարագրությունը և դրանց տեղը հեղինակի ամբողջական ժառանգության մեջ որոշելը, ինչը կարող է նպաստել հետագա հրատարակությունների և բնագրագիտական ուսումնասիրությունների պատրաստմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրականագիտության, բնագրագիտության, արխիվագիտության և աշուղագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտական շրջանառության մեջ ընդգրկել նոր նյութեր և խորացնել Ջիվանու ստեղծագործական ժառանգության պատմական ու գեղարվեստական ընկալումը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում միկրո և փոքր ձեռնարկությունների զարգացման գործում բանկային համակարգի մասնակցության տնտեսական և ֆինանսական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում փոքրածավալ ձեռնարկատիրական գործունեության ֆինանսավորման հասանելիությունը, առևտրային բանկերի վարկային քաղաքականությունը և ձեռնարկությունների զարգացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման հնարավորություններն են։ Միկրո և փոքր ձեռնարկությունները դիտարկվում են որպես տնտեսական ակտիվության, զբաղվածության, մրցակցային միջավայրի և տեղական գործարար նախաձեռնությունների զարգացման կարևոր բաղադրիչ, մինչդեռ ֆինանսավորման սահմանափակ հասանելիությունը կարող է խոչընդոտել դրանց ստեղծմանը, գործունեության ընդլայնմանը և ներդրումային ծրագրերի իրականացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բանկային վարկավորման պայմանները, վարկունակության գնահատման առանձնահատկությունները, ապահովվածության պահանջները, տոկոսադրույքների և վարկավորման ժամկետների ազդեցությունը փոքր ձեռնարկությունների ֆինանսական հնարավորությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն խնդիրներին, որոնց բախվում են սահմանափակ ֆինանսական պատմություն, համեմատաբար փոքր սեփական կապիտալ կամ ոչ բավարար գրավային հնարավորություններ ունեցող տնտեսավարողները։ Կարևոր ուղղություն է բանկերի կողմից միկրո և փոքր ձեռնարկություններին առաջարկվող ֆինանսական ծառայությունների և վարկային գործիքների արդյունավետության ուսումնասիրությունը՝ դրանց համապատասխանությունը ձեռնարկությունների գործունեության առանձնահատկություններին գնահատելու նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև վարկային ռիսկերի կառավարմանը, ձեռնարկությունների ֆինանսական հաշվետվողականության և թափանցիկության նշանակությանը, ինչպես նաև բանկերի ու հաճախորդների միջև տեղեկատվական անհամաչափության խնդիրներին։ Առանձին ուշադրության կարող են արժանանալ պետական աջակցության, վարկային երաշխիքների և ֆինանսական հաստատությունների համագործակցության այն մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել փոքր բիզնեսի ֆինանսավորման հասանելիության ընդլայնմանը։ Բանկային համակարգի դերը կարող է գնահատվել ոչ միայն տրամադրված վարկերի տեսանկյունից, այլև վճարահաշվարկային, խորհրդատվական և այլ ֆինանսական ծառայությունների միջոցով ձեռնարկությունների գործունեության կազմակերպման ու զարգացման համատեքստում։ Կարևոր է նաև ուսումնասիրել ֆինանսավորման ազդեցությունը արտադրական կարողությունների ընդլայնման, տեխնոլոգիական արդիականացման, շրջանառու միջոցների համալրման և նոր աշխատատեղերի ստեղծման հնարավորությունների վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, ձեռնարկատիրության տնտեսագիտության և ֆինանսական կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանի բանկային համակարգի միջոցով միկրո և փոքր ձեռնարկությունների ֆինանսական աջակցության հիմնական խնդիրներն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է Միացյալ Նահանգներում ձևավորված հայ կերպարվեստի պատմական զարգացման, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հայազգի արվեստագետների ստեղծագործական գործունեությունն է սփյուռքյան միջավայրում՝ ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման, նոր գեղարվեստական ազդեցությունների յուրացման և ինքնության արտահայտման փոխկապակցված գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել տարբեր սերունդների նկարիչների, քանդակագործների և այլ կերպարվեստագետների ստեղծագործական ուղիները՝ բացահայտելով նրանց աշխատանքներում հայկական մշակութային հիշողության և ամերիկյան գեղարվեստական միջավայրի փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ներգաղթի և սփյուռքյան կյանքի փորձառության արտացոլմանը, հայրենիքի մասին պատկերացումներին, պատմական հիշողությանը, համայնքային կյանքին և մշակութային ինքնության պահպանման խնդիրներին։ Միաժամանակ ամերիկահայ արվեստագետների ստեղծագործությունները կարող են դիտարկվել ԱՄՆ-ի արվեստի զարգացման տարբեր ուղղությունների հետ առնչությունների շրջանակում՝ ուսումնասիրելով գեղարվեստական լեզվի, ոճերի, տեխնիկաների և արտահայտչամիջոցների փոփոխությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տարբեր ժամանակաշրջանների ստեղծագործական միտումների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես են փոխվել ազգային թեմաների մեկնաբանությունները և արվեստագետների վերաբերմունքը հայկական ու ամերիկյան մշակութային միջավայրերի նկատմամբ։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև դիմանկարչությունը, բնանկարը, պատմական և խորհրդանշական թեմաները, աբստրակտ արվեստը և ժամանակակից արտահայտչաձևերը՝ որպես ստեղծագործական բազմազանության դրսևորումներ։ Առանձին նշանակություն ունի սփյուռքյան մշակութային հաստատությունների, ցուցահանդեսների, արվեստագիտական շրջանակների և համայնքային նախաձեռնությունների դերը արվեստագետների գործունեության ներկայացման ու մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Ամերիկահայ կերպարվեստի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել ոչ միայն հայկական սփյուռքի մշակույթի բաղադրիչ, այլև ավելի լայն միջմշակութային փոխազդեցությունների արդյունք, որտեղ ազգային ավանդույթները շարունակաբար վերաիմաստավորվում են նոր հասարակական և գեղարվեստական պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արվեստաբանության, սփյուռքագիտության և մշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ամերիկահայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության զարգացման, ինքնության և գեղարվեստական փոխազդեցությունների ամբողջական պատկերը։

Աշխատությունը նվիրված է հորթերի ոչ սպեցիֆիկ բրոնխոպնևմոնիայի պայմաններում օրգանիզմի խանգարված ֆիզիոլոգիական գործընթացների շտկմանն ուղղված բուժական մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ հիդրոկորտիզոնի կիրառման կլինիկական և ախտաֆիզիոլոգիական նշանակության գնահատմամբ։ Հետազոտության առանցքում շնչառական համակարգի հիվանդության ժամանակ զարգացող բորբոքային և ընդհանուր օրգանիզմային փոփոխությունների փոխկապակցվածությունն է, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը կենդանու ընդհանուր վիճակի և վերականգնման ընթացքի վրա։ Հիվանդությունը դիտարկվում է որպես բազմագործոն ախտաբանական գործընթաց, որի զարգացման և ընթացքի վրա կարող են ազդել կենդանու տարիքային առանձնահատկությունները, պահվածքի պայմանները, շրջակա միջավայրի գործոնները և օրգանիզմի պաշտպանական համակարգերի վիճակը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդ կենդանիների կլինիկական վիճակի փոփոխությունները, շնչառական համակարգի ֆունկցիոնալ ցուցանիշները և բորբոքային գործընթացն արտացոլող ընդհանուր լաբորատոր տվյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել գլյուկոկորտիկոիդային հորմոնների ֆիզիոլոգիական և հակաբորբոքային ազդեցությունների գնահատմանը՝ պարզելու դրանց հնարավոր դերը համալիր անասնաբուժական բուժման համատեքստում։ Միաժամանակ նման դեղաբանական միջամտության ուսումնասիրությունը պահանջում է հաշվի առնել իմունային պատասխանի վրա հնարավոր ազդեցությունները և բուժման արդյունավետության ու անվտանգության միջև հավասարակշռությունը։ Հետազոտության մեջ կարող է իրականացվել տարբեր կլինիկական խմբերի համեմատական գնահատում՝ հիվանդության ընթացքի, վերականգնման դինամիկայի և օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների տեսանկյունից։ Կարևոր ուղղություն է նաև ստացված արդյունքների կապակցումը հիվանդության ախտածագման հիմնական մեխանիզմների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել շտկող թերապիայի նպատակահարմարությունը ոչ միայն կլինիկական, այլև ֆիզիոլոգիական մակարդակում։ Աշխատանքը կարող է նշանակություն ունենալ երիտասարդ գյուղատնտեսական կենդանիների շնչառական հիվանդությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացման, բուժական մոտեցումների արդյունավետության համեմատական գնահատման և անասնաբուժական պրակտիկայում հիմնավորված որոշումների ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է անասնաբուժական թերապիայի, ախտաֆիզիոլոգիայի, դեղաբանության և կլինիկական ախտորոշման մոտեցումները՝ կենտրոնանալով հորթերի շնչառական հիվանդությունների ժամանակ օրգանիզմի խանգարված գործառույթների շտկման գիտական գնահատման վրա։

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասների ուսումնաիմացական գործունեության ակտիվացմանը նպաստող մանկավարժական պայմանների տեսական և մեթոդական ուսումնասիրությանը՝ օտար լեզուների ուսուցման նյութերի կիրառման համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում սովորողի ճանաչողական հետաքրքրության, ուսումնական մոտիվացիայի, ինքնուրույն մտածողության և դասապրոցեսին ակտիվ մասնակցության զարգացման հնարավորություններն են։ Ուսումնաիմացական գործունեությունը դիտարկվում է որպես նպատակաուղղված գործընթաց, որի ընթացքում սովորողը ոչ միայն յուրացնում է պատրաստի գիտելիքներ, այլև ինքնուրույն որոնում, համադրում, վերլուծում և կիրառում է նոր տեղեկատվությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել դեռահասության տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, որոնք անհրաժեշտ է հաշվի առնել ուսուցման բովանդակության, մեթոդների և առաջադրանքների ընտրության ժամանակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել սովորողների հետաքրքրություններին համապատասխան ուսումնական նյութերի ընտրությանը, խնդրահարույց և ստեղծագործական առաջադրանքների կիրառմանը, հաղորդակցական իրավիճակների ստեղծմանը և համագործակցային աշխատանքի կազմակերպմանը։ Օտար լեզվի ուսուցումը դիտարկվում է որպես ճանաչողական ակտիվության զարգացման նպաստավոր միջավայր, քանի որ լեզվական նյութի յուրացումը պահանջում է հիշողության, ուշադրության, տրամաբանական մտածողության, համեմատության, մեկնաբանության և հաղորդակցական կարողությունների միաժամանակյա կիրառում։ Կարևոր ուղղություն է այնպիսի մանկավարժական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ սովորողը կարող է նախաձեռնություն ցուցաբերել, հարցեր առաջադրել, սեփական կարծիքը ձևակերպել, մասնակցել քննարկումների և ձեռք բերած լեզվական գիտելիքները կիրառել իմաստավորված հաղորդակցական խնդիրների լուծման ընթացքում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցչի դերի փոփոխությանը՝ գիտելիքի հիմնական փոխանցողից դեպի ուսումնական գործունեության կազմակերպիչ, ուղղորդող և հետադարձ կապ ապահովող մասնագետ։ Կարող են ուսումնասիրվել անհատական և խմբային աշխատանքի համադրումը, տարբերակված ուսուցումը, ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպումը և սովորողների առաջընթացի գնահատման զարգացնող ձևերը։ Հատուկ նշանակություն ունի ներքին մոտիվացիայի ձևավորումը, որպեսզի օտար լեզվի ուսումնասիրությունը սովորողի համար ընկալվի ոչ միայն որպես պարտադիր ուսումնական առարկա, այլև որպես հաղորդակցության, նոր մշակույթների ճանաչման և անձնական զարգացման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, տարիքային հոգեբանության և օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դեռահասների ճանաչողական ակտիվության և ուսումնական ինքնուրույնության զարգացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանները։