Ереван (1949)

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է հին և միջնադարյան հայկական ու հունական պատմագրական աղբյուրների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց ձևավորման ընդհանուր սկզբունքները, պատմական իրականության ներկայացման եղանակները, հեղինակների աշխարհայացքային դիրքորոշումները և յուրաքանչյուր պատմագրական ավանդույթին բնորոշ առանձնահատկությունները։ Հետազոտության առանցքում գտնվում է հայկական և հունական պատմագրության փոխհարաբերության խնդիրը, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տարբեր քաղաքակրթական միջավայրերում ձևավորված պատմական հիշողության, անցյալի մեկնաբանության և պատմական իրադարձությունների գրանցման մեթոդները։ Ուշադրություն է դարձվում պատմագրական երկերի կառուցվածքին, ժամանակագրական մոտեցումներին, բանավոր ավանդության և գրավոր աղբյուրների օգտագործմանը, առասպելական ու կրոնական պատկերացումների ազդեցությանը, ինչպես նաև քաղաքական և մշակութային իրադարձությունների մեկնաբանման առանձնահատկություններին։ Հին և միջնադարյան պատմագիրների երկերում պատմությունը հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների հաջորդական նկարագրություն, այլև որպես հասարակության ինքնության, արժեքների և հավաքական հիշողության ձևավորման կարևոր միջոց։ Այս տեսանկյունից հայկական և հունական աղբյուրների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են հեղինակները ներկայացնում պետության և ժողովրդի ծագումը, պատերազմները, իշխանական տոհմերը, կրոնական փոփոխությունները, օտար ժողովուրդների հետ հարաբերությունները և սեփական մշակութային ինքնության պահպանման խնդիրները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև աղբյուրների հավաստիության և պատմական արժեքի գնահատումը, քանի որ պատմագիրների տեղեկությունները հաճախ միավորում են փաստական տվյալները, հեղինակային մեկնաբանությունները, բանահյուսական ավանդությունները և ժամանակաշրջանի աշխարհայացքին բնորոշ պատկերացումները։ Հայկական պատմագրության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ազգային պատմական հիշողության պահպանման, քրիստոնեական աշխարհայացքի ազդեցության և քաղաքական ու մշակութային ինքնության արտահայտման ձևերին, մինչդեռ հունական պատմագրական ավանդույթը ներկայացնում է պատմական քննության, պատճառահետևանքային բացատրության և քաղաքական իրադարձությունների վերլուծության հարուստ փորձառություն։ Միաժամանակ երկու ավանդույթների միջև առկա ընդհանրությունները կարող են դրսևորվել պատմական իրադարձությունների պատճառների բացահայտման ձգտման, անցյալի կարևորագույն դեմքերի և իրադարձությունների առանձնացման, ժամանակագրական շարադրանքի և հասարակության համար պատմության դաստիարակչական նշանակության ընդգծման մեջ։ Առանձնահատկությունները, սակայն, պայմանավորված են յուրաքանչյուր մշակույթի պատմական զարգացման, կրոնական միջավայրի, պետականության փորձի և գրական ավանդույթների տարբերություններով։ Հայկական և հունական աղբյուրների համադրումը հատկապես արժեքավոր է նաև այն պատճառով, որ միևնույն պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ տարբեր ավանդույթներում պահպանված տեղեկությունները կարող են լրացնել միմյանց և նպաստել ավելի ամբողջական պատմական պատկերի վերականգնմանը։ Աշխատանքը, հետևաբար, կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն երկու ժողովուրդների պատմագրական ժառանգության առանձնահատկությունները հասկանալու, այլև հին և միջնադարյան պատմական մտածողության զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունները բացահայտելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը հայկական և հունական պատմագրությունը դիտարկում է որպես միմյանց հետ համեմատելի, փոխազդող և միաժամանակ ինքնատիպ ավանդույթներ, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու պատմության գրության ձևավորման գործընթացը, պատմական հիշողության կառուցումը և հին ու միջնադարյան հասարակությունների կողմից սեփական անցյալի ընկալման եղանակները։

Պատմություն

Այս թեման ուսումնասիրում է 1915–1916 թվականների արևելահայ պարբերական մամուլի անդրադարձը Հայոց մեծ եղեռնին՝ բացահայտելով, թե ինչպես են ժամանակակից լրատվամիջոցները արձագանքել Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցող զանգվածային բռնություններին, տեղահանություններին և կոտորածներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են այն պարբերականները, որոնք գործել են Ռուսական կայսրության տարածքում՝ մասնավորապես Կովկասում, և որոնք դարձել էին տեղեկատվության, վկայությունների և քաղաքական մեկնաբանությունների հիմնական աղբյուրներ հայ հասարակության համար։ Մամուլի նյութերը ներկայացնում են ինչպես փաստագրական հաղորդումներ, այնպես էլ խմբագրական մեկնաբանություններ, որոնք նպատակ ունեին ոչ միայն տեղեկացնել իրադարձությունների մասին, այլ նաև ձևավորել հանրային կարծիք, բարձրացնել ազգային ինքնագիտակցությունը և միջազգային ուշադրություն հրավիրել տեղի ունեցող ողբերգության վրա։ Այս հրապարակումներում հաճախ օգտագործվում են ականատեսների վկայություններ, փախստականների պատմություններ և դիվանագիտական տեղեկություններ, որոնք միասին ստեղծում են ժամանակի իրադարձությունների բազմաշերտ պատկեր։ Միևնույն ժամանակ մամուլը հանդես է գալիս որպես գաղափարական հարթակ, որտեղ ձևավորվում են ցավի, կորստի և դիմադրության խոսույթներ՝ միախառնված քաղաքական կոչերի և հումանիտար պահանջների հետ։ Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ արևելահայ մամուլը կարևոր դեր է խաղացել ինչպես իրադարձությունների փաստագրման, այնպես էլ ազգային հիշողության ձևավորման գործընթացում՝ դառնալով հետագա պատմական գիտակցության և ցեղասպանության հիշողության պահպանման կարևոր աղբյուր։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է փոխադարձ ձգողական ազդեցության տակ գտնվող ներդրված գրավիտացվող սկավառակների ոչ գծային դինամիկայի առանձին խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են այն բարդ դինամիկ գործընթացները, որոնք առաջանում են, երբ աստղագիտական կամ ֆիզիկական համակարգում մի քանի սկավառակաձև զանգվածային կառուցվածքներ փոխազդում են սեփական գրավիտացիոն դաշտերի միջոցով։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են նման համակարգերի հավասարակշռության և կայունության պայմանները, զանգվածի և անկյունային իմպուլսի բաշխումը, սկավառակների փոխադարձ գրավիտացիոն ազդեցությունը և ժամանակի ընթացքում համակարգի կառուցվածքային փոփոխությունները։ «Ոչ գծային» մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այնպիսի ռեժիմներ, որոնց դեպքում համակարգի վարքը չի կարող ամբողջությամբ նկարագրվել պարզ գծային մոտարկումներով, և առաջանում են բարդ փոխազդեցություններ, անկայունություններ, տատանումներ կամ կառուցվածքային վերադասավորումներ։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել տեսական մեխանիկայի, հիդրոդինամիկայի, գրավիտացիոն դաշտերի տեսության և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ համակարգի դինամիկ վարքը նկարագրող հավասարումների ստացման և դրանց լուծումների վերլուծության համար։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև կայունության տարբեր տեսակների ուսումնասիրությունը, քանի որ նույնիսկ սկզբնական շրջանում հավասարակշռված համակարգը որոշ պայմաններում կարող է անցնել անկայուն վիճակի և ենթարկվել էական կառուցվածքային փոփոխությունների։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր է աստղաֆիզիկայում, հատկապես գալակտիկական և աստղագիտական սկավառակների, բազմաբաղադրիչ գրավիտացիոն համակարգերի և դրանց երկարաժամկետ էվոլյուցիայի հետազոտության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աստղաֆիզիկոսներին, տեսական ֆիզիկոսներին, մաթեմատիկական ֆիզիկայի մասնագետներին, դինամիկ համակարգերի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն ընթերցողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են գրավիտացիոն համակարգերում ոչ գծային երևույթների առաջացման պատճառները, դրանց կայունությունն ու ժամանակային զարգացումը և փորձում են մաթեմատիկական մոդելների միջոցով բացահայտել բարդ աստղաֆիզիկական համակարգերի վարքի օրինաչափությունները։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտատնտեսագիտական և բնապահպանական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական գործունեության բնապահպանական վերահսկողության համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են բնապահպանական վերահսկողության իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, պետական կարգավորման մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը տնտեսական գործունեության էկոլոգիական անվտանգության ապահովման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արտադրական և տնտեսական գործընթացների բնապահպանական ռիսկերը՝ ներառյալ օդի, ջրի և հողի աղտոտումը, բնական ռեսուրսների ոչ կայուն օգտագործումը և էկոհամակարգերի դեգրադացիան։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման գործիքներին՝ մոնիթորինգային համակարգերի զարգացում, բնապահպանական ստանդարտների ներդրում, վարչական պատասխանատվության մեխանիզմներ և տնտեսական խթաններ։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև միջազգային փորձը և կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառումը ՀՀ բնապահպանական քաղաքականության մեջ։ Հեղինակը առաջարկում է վերահսկողության համակարգի կատարելագործման ուղղություններ՝ ուղղված ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդմանը, վերահսկողական գործընթացների թափանցիկության բարձրացմանը և տնտեսական զարգացման ու բնապահպանական անվտանգության միջև հավասարակշռության ապահովմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է բնապահպանների, տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Մաթեմատիկա

Այս գիրքը ներկայացնում է սովորական դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումների տեսության հիմունքները՝ բացատրելով դրանց կառուցվածքը, լուծման հիմնական մեթոդները և կիրառությունները տարբեր գիտական ու ինժեներական խնդիրներում։ Գրքում քննարկվում են առաջին և բարձր կարգի դիֆերենցիալ հավասարումները, դրանց ընդհանուր և մասնավոր լուծումները, ինչպես նաև սկզբնական և սահմանային խնդիրների ձևակերպումը։ Ինտեգրալ հավասարումների բաժնում ներկայացվում են Վոլտերայի և Ֆրեդհոլմի տիպի հավասարումները, լուծման մոտարկման և անալիտիկ մեթոդները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումների փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև դրանց կիրառություններին ֆիզիկայում, մեխանիկայում, տնտեսագիտությունում և այլ կիրառական ոլորտներում։ Նյութը կառուցված է տեսական բացատրությունների և լուծված օրինակների համադրությամբ՝ օգնելով ընթերցողին զարգացնել վերլուծական և մաթեմատիկական մտածողություն։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների և կիրառական մաթեմատիկայով հետաքրքրվողների համար։

Փիլիսոփայություն

Другой. Ближний и Дальний աշխատությունը փիլիսոփայության և սոցիալական տեսության ոլորտի միջդիսցիպլինար ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է «Ուրիշի» (Other) հասկացության վրա՝ որպես մարդու ինքնության, մշակույթի և հասարակական հարաբերությունների ձևավորման առանցքային կատեգորիա, այն վերլուծում է «մերձավորի» և «հեռավորի» իմաստային հակադրությունը, ինչպես նաև դրանց դերը էթիկական, մշակութային և հաղորդակցական հարաբերություններում, գիրքը քննարկում է, թե ինչպես են ընկալման, լեզվի և սոցիալական փորձի միջոցով կառուցվում «մենք»-ի և «նրանք»-ի սահմանները, միաժամանակ անդրադառնալով միջմշակութային երկխոսության, օտարության ընկալման և համակեցության խնդիրներին, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր փիլիսոփայության, սոցիոլոգիայի և մշակութաբանության ուսումնասիրության համար։