Исследования в области химических превращений и изучения биологических свойств 2-арил- и 2-гетерилпирролидинов

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ՋՋԷՌ տիպի միջուկային ռեակտորներում օգտագործվող վառելիքի կրիտիկության անվտանգության ուսումնասիրությանը՝ այրման խորության ազդեցության հաշվառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել միջուկային վառելիքի այրման աստիճանի փոփոխության և ռեակտորի նեյտրոնաֆիզիկական բնութագրերի միջև առկա կապերը, ինչպես նաև գնահատել այդ փոփոխությունների նշանակությունը կրիտիկության անվտանգության ապահովման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են վառելիքի այրման ընթացքում դրա իզոտոպային կազմի փոփոխությունները, նեյտրոնների բազմացման գործընթացների վրա դրանց ազդեցությունը և ռեակտորի ռեակտիվության փոփոխության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ վառելիքի այրման խորությունը կարող է էականորեն փոխել միջուկային համակարգի նեյտրոնային հավասարակշռությունը և, հետևաբար, պետք է հաշվի առնվի վառելիքի տարբեր վիճակների համար կրիտիկության գնահատման ժամանակ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են կրիտիկության անվտանգության հիմնական չափանիշները, վառելիքի կազմի և տեղաբաշխման ազդեցությունը, ինչպես նաև հաշվարկային մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել համակարգի անվտանգությունը տարբեր շահագործման և վառելիքի վիճակների պայմաններում։ Քննարկվում են մոդելավորման և հաշվարկային վերլուծության մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ռեակտորի ակտիվ գոտու նեյտրոնաֆիզիկական վարքը, որոշել կրիտիկության հետ կապված պարամետրերը և գնահատել անվտանգության սահմանների պահպանման պայմանները։ Կարևորվում է նաև հաշվարկների արդյունքների համադրումը անվտանգության պահանջների հետ՝ վառելիքի շահագործման տարբեր փուլերում հնարավոր ռիսկերի բացահայտման և կանխարգելիչ միջոցառումների հիմնավորման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել միջուկային էներգետիկայի, ռեակտորային ֆիզիկայի, միջուկային վառելիքի և ճառագայթային անվտանգության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ինժեներների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողների համար։ Աշխատանքը տեսական և կիրառական տեսանկյուններից կարևորում է վառելիքի այրման խորության հաշվառումը կրիտիկության անվտանգության գնահատման գործընթացում և նպաստում է ՋՋԷՌ տիպի ռեակտորների շահագործման անվտանգության հետ կապված նեյտրոնաֆիզիկական խնդիրների առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում տարածված սինանթրոպ կաթնասունների ֆաունայի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով այն կենդանատեսակները, որոնք հարմարվել են մարդու բնակավայրերին և ակտիվորեն գոյակցում են մարդկային գործունեության հետ։ Հեղինակը վերլուծում է սինանթրոպ կենդանիների տեսակային կազմը, տարածվածությունը, կենսաբանական առանձնահատկությունները և էկոլոգիական վարքագծի փոփոխությունները քաղաքային ու գյուղական միջավայրերում։ Գրքում դիտարկվում են այն հիմնական տեսակները, ինչպիսիք են կրծողները, որոշ միջատակերներ և այլ փոքր կաթնասուններ, որոնք հարմարվել են սննդային, կլիմայական և կենսամիջավայրային նոր պայմաններին՝ պայմանավորված մարդու ազդեցությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդ-կենդանի փոխհարաբերությունների էկոլոգիական ասպեկտներին, հիվանդությունների հնարավոր փոխանցման ռիսկերին, ինչպես նաև սինանթրոպ տեսակների պոպուլյացիաների կարգավորման և վերահսկման միջոցառումներին։ Հեղինակը ներկայացնում է դաշտային հետազոտությունների արդյունքներ, տեսակների տարածքային բաշխման քարտեզագրում և բնակավայրերի տիպերի ազդեցության գնահատում կենդանական աշխարհի կառուցվածքի վրա։

Իրավաբանություն

Այս հիմնախնդիրը կարգավորվում է ՀՀ քաղաքացիական օրենսդրությամբ և սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին օրենքով, որտեղ սահմանվում է ապրանքների, աշխատանքների կամ ծառայությունների թերությունների հետևանքով պատճառված վնասի հատուցման իրավական հիմքը, պայմաններն ու պատասխանատվության շրջանակը։ Ըստ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի՝ նման դեպքերում պատասխանատվություն է կրում արտադրողը, վաճառողը կամ ծառայություն մատուցող անձը, եթե ապացուցվում է, որ վնասը առաջացել է ապրանքի (կամ աշխատանքի, ծառայության) կառուցվածքային, արտադրական կամ այլ թերության հետևանքով, իսկ վնասը ենթակա է հատուցման անկախ պայմանագրային հարաբերությունների առկայությունից, այսինքն՝ նույնիսկ այն անձը, որը ուղղակի պայմանագիր չի կնքել վաճառողի հետ, կարող է պահանջել վնասի հատուցում։ Օրենսդրությունը նաև նախատեսում է, որ վնասը ենթակա է հատուցման, եթե այն առաջացել է պիտանիության կամ ծառայության ժամկետի ընթացքում, իսկ եթե նման ժամկետ սահմանված չէ կամ չի պահպանվել օրենքի պահանջները, ապա կիրառվում են հատուկ երկարաժամկետ պատասխանատվության կանոններ։ Վնասի հատուցման մեջ ներառվում են ինչպես իրական նյութական վնասները, այնպես էլ բաց թողնված օգուտը, և տուժողը կարող է պահանջել նաև ծախսերի փոխհատուցում, ապրանքի փոխարինում, թերությունների անվճար վերացում կամ պայմանագրի լուծում՝ կախված դեպքի բնույթից։ Այս իրավական կարգավորումների հիմնական նպատակը սպառողի շահերի պաշտպանությունն է և արտադրողների ու ծառայություն մատուցողների պատասխանատվության ապահովումը, որպեսզի շրջանառության մեջ գտնվող ապրանքներն ու ծառայությունները համապատասխանեն անվտանգության և որակի պահանջներին:

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1909–1918 թվականներին Օսմանյան կայսրության Ադանայի նահանգում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների, տեղահանությունների, զանգվածային հետապնդումների և սեփականազրկման քաղաքականության պատմական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է 1909 թվականի Ադանայի դեպքերի նախադրյալների և հետևանքների, ինչպես նաև հետագա տարիներին տարածաշրջանի հայ համայնքների սոցիալական, տնտեսական և ժողովրդագրական վիճակի փոփոխությունների վրա։ Քննության են առնվում Օսմանյան կայսրության ներքաղաքական զարգացումները, երիտթուրքական իշխանության քաղաքականությունը, ազգային և կրոնական հարաբերությունների սրացումը, ինչպես նաև այն վարչական ու քաղաքական մեխանիզմները, որոնք ազդել են հայ բնակչության անվտանգության և սեփականության իրավունքների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին իրականացված տեղահանությունների և Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության ազդեցությանը Ադանայի նահանգի հայ համայնքների վրա։ Ուսումնասիրվում են բնակչության տեղահանման, համայնքների կազմալուծման, գույքի բռնագրավման, անշարժ և շարժական ունեցվածքի փոխանցման ու յուրացման գործընթացները՝ դրանք դիտարկելով պետական քաղաքականության և տեղական վարչական գործելակերպի համատեքստում։ Կարևորվում է հայերին պատկանող տների, հողերի, ձեռնարկությունների, արհեստանոցների, առևտրական հաստատությունների, կրթական և կրոնական կառույցների ճակատագրի ուսումնասիրությունը, քանի որ տնտեսական ունեզրկումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես նյութական կորուստ, այլև որպես համայնքային կյանքի շարունակականությունը խաթարող գործոն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են օգտագործվել օսմանյան պաշտոնական փաստաթղթեր, դիվանագիտական զեկուցագրեր, ժամանակակից մամուլի հրապարակումներ, հուշագրություններ, վկայություններ և վիճակագրական տվյալներ՝ իրադարձությունների ընթացքն ու հետևանքները համադրելու նպատակով։ Առանձին նշանակություն ունի ժողովրդագրական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել հայ բնակչության թվաքանակի, բնակավայրերի կառուցվածքի և տարածաշրջանի էթնիկական պատկերի փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային արձագանքներին, օտարերկրյա դիվանագիտական ներկայացուցիչների և մարդասիրական կազմակերպությունների հաղորդած տեղեկություններին։ 1909 թվականի իրադարձությունների և 1915 թվականից սկսված համատարած հալածանքների միջև կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել բռնության քաղաքականության զարգացման փուլերը և հասկանալ, թե ինչպես փոխվեցին հայ համայնքների գոյության պայմանները մեկ տասնամյակի ընթացքում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է Կիլիկիայի հայության պատմության, Հայոց ցեղասպանության, սեփականազրկման քաղաքականության և Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի սոցիալ-քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության մեջ և կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ցեղասպանագիտության մասնագետների, հայագետների, ուսանողների և նորագույն շրջանի հայոց պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է ստոմատոլոգիայում նոր կառուցվածքի ցանգային (collet-type) իմպլանտատի կիրառման արդյունավետության գնահատմանը՝ հիմնված փորձարարական և կլինիկական հետազոտությունների արդյունքների վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է իմպլանտատի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, նախագծման սկզբունքները և այն առավելությունները, որոնք կարող են նպաստել ատամնային իմպլանտացիայի հաջողության բարձրացմանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են իմպլանտատի կենսամեխանիկական հատկությունները, ոսկրային հյուսվածքի հետ ինտեգրման գործընթացները և ծանրաբեռնվածության պայմաններում դրա կայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական հետազոտություններին, որոնց միջոցով գնահատվել են նոր կոնստրուկցիայի ամրությունը, կենսահամատեղելիությունը և ֆունկցիոնալ ցուցանիշները։ Կլինիկական հատվածում վերլուծվում են հիվանդների բուժման արդյունքները, հետվիրահատական ընթացքը, բարդությունների հաճախականությունը և իմպլանտատի երկարաժամկետ արդյունավետությունը։ Հեղինակը համեմատում է նոր մոդելը ավանդական իմպլանտացիոն համակարգերի հետ՝ ներկայացնելով դրա կիրառման հնարավոր առավելություններն ու սահմանափակումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ատամնաբուժական իմպլանտոլոգիայի զարգացման համար և օգտակար է ստոմատոլոգների, բերանի խոռոչի վիրաբույժների և բժշկական հետազոտողների համար։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը ուսումնասիրում է, թե ինչպես կարող են սեռական դաստիարակության տարբեր մոտեցումները ազդել անձի հոգեսեռական զարգացման, սեռական վարքագծի ձևավորման և հետագայում առաջացող սեռական դժվարությունների վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ընտանեկան, սոցիալական և մշակութային գործոնների դերը, որոնք ձևավորում են սեռականության վերաբերյալ պատկերացումները, վերաբերմունքն ու վարքային առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են հոգեբանական և սոցիալական այն պայմանները, որոնք կարող են նպաստել տարբեր բնույթի սեռական խանգարումների առաջացմանը, ինչպես նաև ներկայացվում են դրանց կանխարգելման, առողջ սեռական դաստիարակության, կրթության և խորհրդատվական աջակցության արդյունավետ մոտեցումները։ Հրատարակությունը նախատեսված է հոգեբանների, բժիշկների, սեքսոլոգների, մանկավարժների, ուսանողների և մարդու հոգեսեռական զարգացման ու առողջության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։