Курс вычислительных методов

Իրավաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում կիսանախագահական կառավարման ձևի սահմանադրական մոդելին և դրա գործնական իրականացման առանձնահատկություններին՝ այն դիտարկելով որպես իշխանության բաժանման և փոխզսպման համակարգի կարևոր դրսևորում։ Նյութում վերլուծվում են կիսանախագահական համակարգի հիմնական հատկանիշները՝ նախագահական և խորհրդարանական ինստիտուտների համատեղ գործառույթներ, գործադիր իշխանության երկակի կառուցվածք և կառավարության քաղաքական պատասխանատվության մեխանիզմներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ սահմանադրական զարգացումներին, մասնավորապես կառավարման մոդելի փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը իշխանությունների հավասարակշռության վրա։ Քննարկվում են նաև սահմանադրական մոդելի և քաղաքական իրականության միջև առկա տարբերությունները՝ ներառյալ գործադիր իշխանության կենտրոնացման միտումները, կուսակցական համակարգի ազդեցությունը և ինստիտուցիոնալ հակակշիռների արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ կիսանախագահական համակարգի արդյունավետությունը կախված է ոչ միայն սահմանադրական նորմերից, այլ նաև քաղաքական մշակույթից, ինստիտուցիոնալ կայունությունից և իշխանությունների միջև համագործակցության իրական մակարդակից՝ ապահովելով պետական կառավարման համակարգի հավասարակշռված գործունեություն Հայաստանի Հանրապետությունում։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ՀՀ քրեական դատավարությունում օրինական ուժի մեջ մտած վերջնական դատավարական որոշումների՝ նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման իրավական և դատավարական հիմնահարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն բացառիկ դատավարական մեխանիզմն է, որը հնարավորություն է տալիս վերջնական դատական որոշման նկատմամբ նոր քննություն իրականացնել այն դեպքերում, երբ հետագայում ի հայտ են գալիս այնպիսի փաստեր կամ իրավական հանգամանքներ, որոնք կարող են էականորեն ազդել գործի ելքի վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են այս ինստիտուտի էությունը, նպատակները, տեղը քրեական դատավարության համակարգում և դրա հարաբերակցությունը դատական ակտերի վերանայման մյուս ձևերի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր երևան եկած և նոր հանգամանքների տարբերակմանը, դրանց իրավական բնույթին և յուրաքանչյուր հիմքի կիրառման նախադրյալներին։ Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ վերջնական որոշման կայացման պահին գոյություն ունեցած, սակայն դատարանին անհայտ հանգամանքները հետագայում բացահայտվում են և կարող են էական նշանակություն ունենալ գործի ճիշտ լուծման համար։ Միաժամանակ քննարկվում են այնպիսի նոր իրավական հանգամանքներ, որոնք կարող են առաջանալ կամ հաստատվել վերջնական դատավարական որոշումից հետո և հիմք հանդիսանալ դրա վերանայման համար։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև դատավարական սխալների, ապացույցների արժանահավատության և նոր ի հայտ եկած փաստերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Քննության են առնվում կեղծ ապացույցների, վկայի կեղծ ցուցմունքի, փորձագետի ոչ հավաստի եզրակացության և այլ էական հանգամանքների ազդեցությունը դատական որոշման օրինականության ու հիմնավորվածության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դատական ակտի վերջնականության և արդարադատության շահերի միջև հավասարակշռության խնդիրը․ մի կողմից անհրաժեշտ է ապահովել օրինական ուժի մեջ մտած դատական որոշումների կայունությունը, իսկ մյուս կողմից՝ հնարավորություն ստեղծել այնպիսի որոշումների վերանայման համար, որոնց նկատմամբ հետագայում ի հայտ են եկել էական նոր փաստեր կամ իրավական հանգամանքներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում նաև վերանայման ընթացակարգին, դրա նախաձեռնելու հիմքերին, իրավասու սուբյեկտներին, դատարանի լիազորություններին և վերանայման արդյունքում հնարավոր դատավարական լուծումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական դատավարության մասնագետների, դատավորների, դատախազների, փաստաբանների, իրավաբանների, իրավագիտության դասախոսների, ասպիրանտների և դատավարական իրավունքի հիմնահարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու վերջնական դատավարական որոշումների վերանայման ինստիտուտի տեսական և գործնական խնդիրները, գնահատելու դրա կիրառման արդյունավետությունը և ներկայացնելու այն կատարելագործելու հնարավոր ուղղությունները՝ արդարադատության, օրինականության և անձի իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության տեսանկյունից։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ԵԱՀԿ-ի (Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպություն)՝ որպես միջազգային հակամարտությունների կարգավորման գործիքի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա իրավական հիմքերը, գործառնական մեխանիզմները և արդյունավետության սահմանափակումները ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների համակարգում։ Գրքում վերլուծվում է կազմակերպության ձևավորման պատմական զարգացումը՝ Հելսինկյան եզրափակիչ ակտից սկսած մինչև ներկայիս ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, ինչպես նաև նրա դերը կանխարգելիչ դիվանագիտության, մոնիթորինգային առաքելությունների և խաղաղ կարգավորման գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ԵԱՀԿ-ի իրավական բնույթի ոչ պարտադիր (soft law) մեխանիզմներին, որոշումների կատարման պարտադիրության բացակայությանը և դրա հետևանքով առաջացող հակասություններին՝ միջազգային իրավունքի և քաղաքական պրակտիկայի միջև։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև կազմակերպության գործունեության արդյունավետության սահմանափակումները տարածաշրջանային հակամարտությունների, մասնավորապես հետխորհրդային տարածքում և Եվրոպայում առաջացած ճգնաժամերի համատեքստում։ Վերլուծվում են անդամ պետությունների քաղաքական շահերի բախումները, կոնսենսուսի սկզբունքի ազդեցությունը որոշումների ընդունման վրա և կազմակերպության ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների անհրաժեշտությունը։ Գրքի նպատակն է բացահայտել ԵԱՀԿ-ի որպես հակամարտությունների կարգավորման գործիքի ուժեղ և թույլ կողմերը և գնահատել դրա արդիականությունը գլոբալ անվտանգության համակարգում։

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արտահանման խթանման ֆինանսական մեխանիզմների զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում է արտահանման նշանակությունը ազգային տնտեսության զարգացման, տնտեսական աճի, արտաքին առևտրի ընդլայնման և միջազգային շուկաներում երկրի մրցունակության բարձրացման գործընթացներում։ Քննության են առնվում այն ֆինանսական գործիքներն ու մեխանիզմները, որոնց միջոցով հնարավոր է աջակցել արտահանող կազմակերպություններին, բարձրացնել նրանց ֆինանսական հասանելիությունը և նվազեցնել արտաքին շուկաներ մուտք գործելու հետ կապված ռիսկերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտահանման վարկավորմանը, ապահովագրությանը, պետական աջակցության ծրագրերին, ֆինանսական երաշխիքներին և այլ գործիքներին, որոնք կարող են նպաստել արտահանման ծավալների ավելացմանը և արտահանողների գործունեության ընդլայնմանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկությունները, արտահանող ձեռնարկությունների ֆինանսավորման առկա պայմանները և այն հիմնական խոչընդոտները, որոնք սահմանափակում են ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումն ու արտահանման ներուժի լիարժեք իրացումը։ Ուսումնասիրվում է նաև պետական և ֆինանսական կառույցների փոխգործակցության դերը՝ արտահանմանն ուղղված ֆինանսական աջակցության համակարգի ձևավորման և կատարելագործման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և տարբեր երկրների կիրառած ֆինանսական խթանների համադրումը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական պայմանների հետ։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են արտահանման ֆինանսավորման ժամանակակից մոտեցումները, ռիսկերի կառավարման գործիքները և այն հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել հայկական արտադրողների միջազգային շուկաներում դիրքերի ամրապնդմանը։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև ֆինանսական մեխանիզմների արդյունավետության գնահատմանը և դրանց կատարելագործման ուղղությունների մշակմանը՝ հաշվի առնելով տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ձեռնարկությունների կարիքները և արտաքին տնտեսական միջավայրի փոփոխությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, արտահանող ընկերությունների ղեկավարների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների, ուսանողների և արտաքին առևտրի զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է 1918 թվականին Ախալցխայի և Ախալքալաքի գավառներում տեղի ունեցած ինքնապաշտպանական պայքարի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այդ ժամանակաշրջանի ռազմաքաղաքական իրավիճակը, բնակչության առջև ծառացած վտանգները և կազմակերպված դիմադրության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտին և Ռուսական կայսրության փլուզումից հետո Հարավային Կովկասում ստեղծված քաղաքական ու ռազմական անկայունությունը, որի պայմաններում տեղի հայ բնակչությունը կանգնեց իր բնակավայրերի, բնակչության և ազգային անվտանգության պաշտպանության անհրաժեշտության առաջ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում Ախալցխայի և Ախալքալաքի գավառների աշխարհագրական ու ռազմավարական նշանակությանը, տեղական բնակչության կազմին և տարածաշրջանում գործող քաղաքական ու ռազմական ուժերի փոխհարաբերություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնապաշտպանության կազմակերպման ձևերին, տեղական զինված խմբերի կազմավորմանը, հրամանատարությանը, պաշտպանական դիրքերի ստեղծմանը և ռազմական գործողությունների ընթացքին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տեղի հայ բնակչության համախմբմանը, ինքնակազմակերպման գործընթացներին և համայնքային կառույցների դերակատարությանը՝ ռազմական սպառնալիքներին դիմակայելու գործում։ Ուսումնասիրվում են ինչպես ռազմական բախումների ընթացքն ու արդյունքները, այնպես էլ բնակչության անվտանգության, տեղահանությունների, մարդկային կորուստների և նյութական վնասների հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում է ինքնապաշտպանության դերը տարածաշրջանում հայկական բնակչության պահպանման և հետագա քաղաքական զարգացումների վրա դրա ունեցած ազդեցության տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու 1918 թվականի իրադարձությունները ոչ միայն որպես առանձին ռազմական դրվագներ, այլև որպես տարածաշրջանային քաղաքական վերադասավորումների, ազգային ինքնակազմակերպման և բնակչության գոյության համար մղվող պայքարի կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև ինքնապաշտպանական ուժերի և հարևան քաղաքական ու ռազմական կազմավորումների հարաբերությունների, արտաքին աջակցության հնարավորությունների և տարածաշրջանային ուժերի քաղաքականության ուսումնասիրություն։ Հետազոտության արդյունքները նպաստում են 1918 թվականի Ախալցխայի և Ախալքալաքի իրադարձությունների պատմական նշանակության բացահայտմանը, տեղական ինքնապաշտպանական շարժումների առանձնահատկությունների ըմբռնմանը և տվյալ ժամանակաշրջանի հայոց պատմության ու Հարավային Կովկասի քաղաքական զարգացումների ավելի ամբողջական ներկայացմանը։

Գրականություն

Երվանդ Օտյան հուշագրական ստեղծագործությունը վերաբերում է նրա կյանքի և փորձառության այն հատվածներին, որտեղ անձնական հիշողությունները միախառնվում են պատմական իրադարձությունների, հասարակական կյանքի և գրողի դիտարկումների հետ։ Նրա հուշագրական էջերում առանձնանում է սուր երգիծական մտածողությունը, որով նա նկարագրում է ոչ միայն մարդկանց վարքագիծը և սոցիալական միջավայրը, այլ նաև ժամանակի քաղաքական ու մշակութային մթնոլորտը՝ հաճախ օգտագործելով հեգնանք, սարկազմ և ճշգրիտ դիտողականություն։ Հուշերում նա անդրադառնում է իր ապրած դժվարություններին, հատկապես Օսմանյան կայսրության վերջին տարիների ճգնաժամերին, տեղահանումներին և պատերազմական իրականությանը, որոնց միջով անցնելիս ձևավորվել է նրա աշխարհընկալումը որպես գրողի և հրապարակախոսի։ Միաժամանակ այդ գրությունները արժեքավոր են նաև որպես փաստագրական աղբյուր, քանի որ պարունակում են վկայություններ տվյալ ժամանակաշրջանի կենցաղի, մարդկանց հարաբերությունների և քաղաքական իրադարձությունների մասին՝ ներկայացված անձնական փորձի տեսանկյունից։ Նրա հուշագրությունը չի սահմանափակվում զուտ հիշողությունների շարադրանքով, այլ դառնում է գեղարվեստական վերլուծություն, որտեղ իրականությունը վերածվում է երգիծական պատումի և սոցիալական քննադատության միջոցի։