Աշխատանքի պայմանները և դրանց բարելավումը

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի և Վրաստանի միջև ձևավորված հարաբերությունների զարգացմանն ու առանձնահատկություններին 1991–2008 թվականների ընթացքում՝ դրանք դիտարկելով Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային քաղաքականության ավելի լայն համատեքստում։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակը ներառում է Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Վրաստանի անկախ պետականության ձևավորման փուլը և տարածաշրջանում նոր քաղաքական, տնտեսական ու անվտանգային իրողությունների առաջացումը։ Այս պայմաններում երկու երկրների հարաբերությունները զարգացել են ոչ միայն երկկողմ շահերի հիման վրա, այլև Հարավային Կովկասում ազդեցության, անվտանգության, տրանսպորտային և էներգետիկ հաղորդակցությունների, ինչպես նաև տարածաշրջանային համագործակցության ու մրցակցության գործընթացների ազդեցությամբ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել Թուրքիայի կողմից անկախ Վրաստանի նկատմամբ իրականացվող քաղաքականության ուսումնասիրությունը, դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումը և հետագա զարգացումը, ինչպես նաև Վրաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ Թուրքիայի ունեցած դերի փոփոխությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի տնտեսական հարաբերությունները, առևտրաշրջանառության ընդլայնումը, ներդրումային համագործակցությունը և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Երկու երկրների փոխգործակցության կարևոր ուղղություններից են նաև էներգետիկ նախագծերը և Կասպից ծովի նավթագազային պաշարները միջազգային շուկաներ հասցնող հաղորդակցության ուղիները, որոնց միջոցով Թուրքիան և Վրաստանը ներգրավվել են տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական նշանակություն ունեցող գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Սև ծովի և Հարավային Կովկասի անվտանգության խնդիրներին, ՆԱՏՕ-ի և արևմտյան պետությունների տարածաշրջանային քաղաքականությանը, ինչպես նաև Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների ազդեցությանը թուրք-վրացական փոխգործակցության վրա։ 2008 թվականի ռուս-վրացական պատերազմը ուսումնասիրության ժամանակագրական սահմանագիծն է և հնարավորություն է տալիս գնահատելու մինչ այդ ձևավորված տարածաշրջանային քաղաքականության արդյունքները, երկու երկրների շահերի համընկնման ու հակասության դրսևորումները և հետագա քաղաքական զարգացումների նախադրյալները։ Թեմայի կարևոր կողմերից է նաև տարածաշրջանային հաղորդակցությունների հարցը, քանի որ Թուրքիայի և Վրաստանի համագործակցությունը կապված էր Եվրոպան և Ասիան միմյանց կապող ցամաքային ու էներգետիկ միջանցքների ձևավորման հետ։ Այդ գործընթացները Հարավային Կովկասը վերածում էին ոչ միայն անվտանգության, այլև տնտեսական և աշխարհաքաղաքական շահերի բախման ու համագործակցության տարածքի։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, տարածաշրջանային հետազոտություններով զբաղվող գիտնականներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են Թուրքիայի և Վրաստանի երկկողմ հարաբերությունները ձևավորվել հետխորհրդային նոր աշխարհաքաղաքական պայմաններում և ինչ նշանակություն են ունեցել Հարավային Կովկասի քաղաքական, տնտեսական և անվտանգային համակարգի ձևավորման համար։

Այլ առարկաներ

Այն նախատեսված է տնտեսագիտության, ագրոբիզնեսի և սննդարդյունաբերության ոլորտների ուսանողների, ինչպես նաև արտադրական ձեռնարկությունների մասնագետների համար։ Նյութում մանրամասն բացատրվում են սննդարդյունաբերական ձեռնարկությունների տնտեսական կառուցվածքը, արտադրական գործընթացների պլանավորումը, ծախսերի ձևավորման և հաշվառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ինքնարժեքի հաշվարկման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրության արդյունավետության բարձրացման գործոններին՝ ներառյալ աշխատուժի արտադրողականությունը, հիմնական և շրջանառու միջոցների օգտագործման մակարդակը, ինչպես նաև տեխնոլոգիական արդիականացման ազդեցությունը տնտեսական ցուցանիշների վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև շահութաբերության, եկամտաբերության և մրցունակության գնահատման մեթոդներ, որոնք թույլ են տալիս վերլուծել ձեռնարկությունների ֆինանսական վիճակը և զարգացման հեռանկարները։ Բացի այդ, քննարկվում են շուկայի պահանջարկի ուսումնասիրության, արտադրանքի իրացման և գնագոյացման սկզբունքները, որոնք կարևոր դեր ունեն ոլորտի կայուն զարգացման համար։ Նյութը նաև ընդգրկում է պլանավորման և կառավարման ժամանակակից մոտեցումներ՝ ուղղված ռեսուրսների արդյունավետ բաշխմանը և արտադրական կորուստների նվազեցմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է տեսական տնտեսական գիտելիքները և գործնական կիրառական մոտեցումները՝ ապահովելով սննդարդյունաբերության ոլորտում արդյունավետ տնտեսական գործունեության կազմակերպման ամբողջական պատկերացում։

Գրականություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 21-րդ դարասկզբի հայ գրականության զարգացման հիմնական միտումների և ժամանակակից հայագիտության առջև ծառացած խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ժամանակակից գրական գործընթացների փոփոխություններն են, դրանց ձևավորման հասարակական, մշակութային և պատմական նախադրյալները, ինչպես նաև այն մեթոդաբանական ու գիտական խնդիրները, որոնք առաջանում են նորագույն հայ գրականության ուսումնասիրության ընթացքում։ Աշխատանքում 21-րդ դարասկզբի գրական զարգացումները դիտարկվում են նախորդ ժամանակաշրջանների գրական ժառանգության շարունակականության և նոր գեղարվեստական որոնումների համատեքստում։ Ուշադրություն է դարձվում գրական մտածողության փոփոխությանը, թեմատիկ և ժանրային նոր միտումների ձևավորմանը, հեղինակային անհատականության դրսևորումներին և ժամանակակից գրականության՝ հասարակական իրականության հետ ունեցած կապերին։ Ժամանակակից հայ գրականությունը ներկայացվում է որպես բազմաշերտ և փոփոխվող համակարգ, որի վրա ազդեցություն են ունենում ինչպես ազգային պատմամշակութային փորձը, այնպես էլ համաշխարհային գրական գործընթացները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացումը, գլոբալացման երևույթները և հասարակական արժեքների փոփոխությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ժամանակակից գրականության թեմատիկ շրջանակի ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում են ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, պատերազմի և հետպատերազմյան իրականության, անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունների, արտագաղթի, հայրենիքի և սփյուռքի, սոցիալական փոփոխությունների, սերունդների հարաբերությունների և ժամանակակից մարդու ներաշխարհի թեմաները։ Այս թեմաների միջոցով գրականությունը ոչ միայն արտացոլում է հասարակական իրականությունը, այլև ձևակերպում է դրա նկատմամբ վերաբերմունքի, գնահատման և վերաիմաստավորման տարբեր ձևեր։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժանրային զարգացումներին։ Ժամանակակից հայ գրականության մեջ նկատվում են արձակի, պոեզիայի, դրամատուրգիայի և այլ ձևերի փոխակերպումներ, ժանրային սահմանների առավել շարժուն դառնալու միտումներ և տարբեր գեղարվեստական մեթոդների համադրում։ Նոր արտահայտչամիջոցների որոնումը կարող է դրսևորվել լեզվական, կառուցվածքային և կոմպոզիցիոն լուծումների բազմազանությամբ, ինչպես նաև ավանդական գրական ձևերի վերաիմաստավորմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր է նաև գրականության լեզվական և ոճական փոփոխությունների դիտարկումը։ Ժամանակակից հեղինակները կարող են համադրել գրական լեզվի տարբեր շերտեր, խոսակցական արտահայտություններ, բարբառային տարրեր և նորագույն բառապաշար՝ ստեղծելով ժամանակակից իրականությանը համապատասխան գեղարվեստական խոսք։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզվի և գրականության փոխազդեցության նոր ձևերը և գնահատելու ժամանակակից գրական լեզվի զարգացման միտումները։ Աշխատանքի երկրորդ առանցքային ուղղությունը հայագիտության խնդիրների ուսումնասիրությունն է։ Ժամանակակից հայագիտությունը ներառում է ոչ միայն դասական և միջնադարյան ժառանգության ուսումնասիրություն, այլև նորագույն գրականության, մշակույթի և հասարակական գործընթացների գիտական վերլուծություն։ Այս ընդլայնվող հետազոտական դաշտը պահանջում է նոր մեթոդաբանությունների կիրառում, միջգիտակարգային մոտեցումների զարգացում և ժամանակակից գիտական գործիքների արդյունավետ օգտագործում։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրական ժառանգության պահպանման և գիտական շրջանառության խնդիրը։ Թվային միջավայրի զարգացումը նոր հնարավորություններ է ստեղծում գրական տեքստերի հավաքագրման, թվայնացման, պահպանման, համակարգման և հասանելիության ընդլայնման համար։ Միաժամանակ առաջանում են հեղինակային իրավունքի, աղբյուրների հավաստիության, թվային արխիվների պահպանման և գիտական տեղեկատվության որակի վերահսկման խնդիրներ։ Աշխատանքում հայագիտության զարգացման կարևոր նախապայմաններից է դիտարկվում Հայաստանի և սփյուռքի գիտական ու մշակութային ներուժի համատեղ օգտագործումը։ Սփյուռքի գրական և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը, տարբեր համայնքներում ստեղծված գրական նյութերի գիտական շրջանառության մեջ ներգրավումը և հայագիտական հետազոտությունների միջազգային համագործակցության ընդլայնումը կարող են նպաստել հայ գրականության ամբողջական պատկերի ձևավորմանը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ժամանակակից հայ գրականության թարգմանության և միջազգային ներկայացվածության խնդրին։ Հայ գրականության տարածումը այլալեզու ընթերցողների շրջանում կարևոր է ոչ միայն մշակութային ճանաչելիության բարձրացման, այլև համաշխարհային գրական գործընթացներում դրա տեղն ու առանձնահատկությունները ներկայացնելու տեսանկյունից։ Այս ուղղությամբ անհրաժեշտ են որակյալ թարգմանություններ, գիտական ուսումնասիրություններ և ժամանակակից գրականության համակարգված ներկայացում միջազգային մշակութային դաշտում։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է հայագիտության մեթոդաբանական մարտահրավերներին։ Ժամանակակից գրական երևույթների ուսումնասիրությունը պահանջում է համադրել ավանդական գրականագիտական մեթոդները նոր տեսական ուղղությունների, մշակութաբանական, սոցիոլոգիական, պատմական և միջգիտակարգային մոտեցումների հետ։ Այդպիսի համադրումը հնարավորություն է տալիս ժամանակակից գրականությունը դիտարկել ոչ միայն որպես գեղարվեստական տեքստերի ամբողջություն, այլև որպես հասարակական հիշողության, ինքնության և մշակութային փոփոխությունների արտահայտման կարևոր ձև։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպատակ ունի ներկայացնելու 21-րդ դարասկզբի հայ գրականության զարգացման բազմազան գործընթացները, բացահայտելու դրա հիմնական թեմատիկ, ժանրային, լեզվական և գեղարվեստական միտումները և միաժամանակ գնահատելու ժամանակակից հայագիտության զարգացման առաջնահերթ խնդիրները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, գրականության ուսուցիչներին, թարգմանիչներին և ժամանակակից հայ գրականության ու ազգային մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական և հումանիտար գիտությունների տարբեր բնագավառներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին և ուսանողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են հասարակական գիտություններին, բանասիրական գիտություններին, լեզվաբանությանը, գրականագիտությանը, պատմական գիտություններին, պատմությանը, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը և ազգագրությանը վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ոլորտներում իրականացվող ժամանակակից հետազոտությունները, գիտական քննարկումները և տեսական զարգացումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ գիտահետազոտական, ուսումնական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գիտելիքների տարածմանը, միջգիտակարգային համագործակցության զարգացմանը և հասարակագիտական ու հումանիտար գիտությունների ոլորտներում արդի գրականության հասանելիության ապահովմանը։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Արևելյան Հայաստանում բանվոր դասակարգի ձևավորման և զարգացման գործընթացի ուսումնասիրությանը 1861-1914 թվականներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական փոփոխությունները, որոնք նպաստեցին տարածաշրջանում արդյունաբերական արտադրության ընդլայնմանը, վարձու աշխատանքի տարածմանը և բանվորական սոցիալական խավի աստիճանական ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական և արհեստագործական ավանդական տնտեսությունից դեպի արդյունաբերական արտադրության անցման առանձնահատկությունները, գործարանների և արտադրամասերի ստեղծումը, հանքարդյունաբերության, պղնձաձուլության, գինու-կոնյակի արտադրության և այլ ճյուղերի զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքների, հատկապես արդյունաբերական կենտրոնների տնտեսական վերափոխմանը և դրանցում բանվորական բնակչության թվաքանակի աճին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել բանվորների սոցիալական կազմը, աշխատանքի պայմանները, աշխատաժամանակը, աշխատավարձի մակարդակը, կենցաղային վիճակը և սոցիալական ապահովության խնդիրները։ Կարևորվում է նաև գյուղական բնակչության մի մասի աստիճանական ներգրավումը վարձու աշխատանքի ոլորտ, ինչպես նաև Արևելյան Հայաստանի տարածքում աշխատանքային միգրացիայի և աշխատուժի շարժունակության ազդեցությունը բանվորական միջավայրի ձևավորման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բանվորների սոցիալական գիտակցության զարգացումը և աշխատավորական շարժման առաջացումը։ Ուսումնասիրվում են գործադուլների, բողոքի գործողությունների, աշխատանքային կազմակերպվածության և քաղաքական գաղափարների տարածման գործընթացները, ինչպես նաև սոցիալ-դեմոկրատական և այլ քաղաքական հոսանքների ազդեցությունը բանվորական միջավայրի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կանանց և անչափահասների աշխատանքի առանձնահատկություններին, աշխատանքային շահագործման դրսևորումներին և դրանց շուրջ ձևավորված հասարակական վերաբերմունքին։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու բանվոր դասակարգի ձևավորումը ոչ միայն որպես տնտեսական գործընթաց, այլև որպես հասարակական կառուցվածքի փոփոխության կարևոր բաղադրիչ, որը նպաստեց նոր սոցիալական հարաբերությունների և քաղաքային հասարակության զարգացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Արևելյան Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական պատմության, արդյունաբերականացման ընթացքի և հայ հասարակության սոցիալական կառուցվածքի փոփոխությունների ավելի ամբողջական ըմբռնմանը՝ նախանշելով այն հիմնական գործընթացները, որոնք ձևավորեցին բանվորական խավի դիրքն ու դերը մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը։

Ինֆորմատիկա

Общая и теоретическая информатика աշխատությունը համակարգչային գիտության տեսական հիմքերին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ինֆորմատիկայի ընդհանուր հասկացությունները, տեղեկատվության ձևավորման, կոդավորման և մշակման հիմնական սկզբունքները, այն անդրադառնում է ալգորիթմների տեսությանը, հաշվարկելիության և բարդության գաղափարներին, ֆորմալ լեզուներին և ավտոմատների տեսությանը, ինչպես նաև տվյալների կառուցվածքների և ծրագրավորման տեսական հիմքերին, գիրքը բացատրում է, թե ինչպես են ձևավորվում հաշվարկային մոդելները և ինչ սահմանափակումներ ունեն տարբեր ալգորիթմներ, միաժամանակ ընդգծելով ինֆորմացիայի չափման, փոխանցման և պահպանման մաթեմատիկական հիմքերը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ինչպես ծրագրավորողների, այնպես էլ համակարգչային գիտության տեսաբանների համար։