Արևելյան Հայաստանը Ռուսական կայսրության 1801-1867 թթ. վարչական բաժանումներում (պամագրության հարցեր) / Eastern Armenia in the administrative division of the Russian empire in 1801-1867 (issues of historiography)

Մշակույթ

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է XII–XIII դարերի հայկական ճարտարապետական հուշարձանների զարդաքանդակային արվեստին, որտեղ վերլուծվում են միջնադարյան եկեղեցիների, վանական համալիրների և աշխարհիկ շինությունների ճակատների ու ներքին հարդարանքի վրա կիրառված դեկորատիվ մոտիվները, դրանց խորհրդանշական իմաստները և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քարի վրա փորագրված բուսական, կենդանական, երկրաչափական և խաչային հորինվածքներին, ինչպես նաև պատկերային կոմպոզիցիաներին, որոնք ոչ միայն գեղագիտական նպատակ են ունեցել, այլև կրոնական ու գաղափարական բովանդակություն են փոխանցել՝ կապված քրիստոնեական աշխարհայացքի, պաշտպանական խորհրդանիշների և իշխանական պատվիրակությունների հետ։ XII–XIII դարերը համարվում են հայկական ճարտարապետության ծաղկման շրջան, երբ ձևավորվում են տարածաշրջանային տարբեր դպրոցներ՝ Անիի, Լոռու, Սյունիքի և Վասպուրականի ճարտարապետական ավանդույթներով, որոնցում զարդաքանդակն առանձնանում է բարձր վարպետությամբ, մանրամասն մշակմամբ և համադրությամբ ընդհանուր ճարտարապետական կառուցվածքի հետ։ Հետազոտության մեջ նաև դիտարկվում է քարագործության տեխնիկան, վարպետների արվեստանոցների գործունեությունը և տարածաշրջանային ազդեցությունները՝ ներառյալ բյուզանդական և մերձավորարևելյան արվեստի տարրերի ներգործությունը հայկական միջնադարյան արվեստի վրա։ Այս ամենը թույլ է տալիս վերականգնել ոչ միայն գեղարվեստական զարգացումների պատկերը, այլ նաև միջնադարյան Հայաստանի մշակութային և հոգևոր կյանքը՝ որպես ամբողջական համակարգ։

Գրականություն

Գուրգեն Մահարու արձակի պոետիկան-ը գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայ գրող Գուրգեն Մահարու արձակի գեղարվեստական համակարգի վերլուծությանը՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործությունների կառուցվածքային, ոճական և գաղափարական առանձնահատկությունները, աշխատությունում ուսումնասիրվում են Մահարու արձակի պոետիկայի հիմնական բաղադրիչները՝ պատումի կառուցման ձևերը, կերպարների հոգեբանական խորացումը, լեզվաոճական առանձնահատկությունները և ժամանակի ու հիշողության փոխկապակցվածությունը նրա ստեղծագործություններում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա արձակում առկա խորհրդանշական շերտերին, հումանիստական գաղափարներին և պատմական փորձի արտացոլմանը, ինչպես նաև անհատի և հասարակության հարաբերությունների ներկայացման ձևերին, միաժամանակ վերլուծվում է Մահարու ստեղծագործական էվոլյուցիան՝ տարբեր փուլերում նրա գրական մտածողության փոփոխություններով և թեմատիկ ընդգրկումների ընդլայնմամբ, աշխատությունը ցույց է տալիս, որ Մահարու արձակը հայ գրականության մեջ առանձնանում է իր հոգեբանական խորությամբ, լեզվական հարստությամբ և գեղարվեստական ինքնատիպությամբ՝ ձևավորելով յուրահատուկ պոետիկ համակարգ։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության տարիներին (1918–1920 թթ.) պետական անվտանգության համակարգի ստեղծման և գործունեության պատմությանը։ Այդ ժամանակաշրջանը կարևոր և բարդ փուլ էր հայ ժողովրդի համար, քանի որ նորաստեղծ պետությունը կանգնած էր ներքին ու արտաքին լուրջ մարտահրավերների առաջ։ Հեղինակը մանրամասն ներկայացնում է, թե ինչպես ձևավորվեց անվտանգության համակարգը՝ սկսած սկզբնական կազմակերպչական քայլերից մինչև դրա գործառույթների հստակեցումը։ Աշխատության մեջ լուսաբանվում են պետական կառույցների ստեղծման գործընթացը, անվտանգության մարմինների դերը երկրի կայացման գործում, ինչպես նաև նրանց առջև ծառացած խնդիրները։ Գրքում քննարկվում են մի շարք կարևոր հարցեր․ պետական անվտանգության մարմինների ձևավորման նախադրյալները կառույցների կազմակերպական կառուցվածքը և գործառույթները ներքին սպառնալիքները (ապստամբություններ, անկայունություն, քաղաքական պայքար) արտաքին վտանգները և հետախուզական գործունեությունը անվտանգության համակարգի դերը պետականության պահպանման գործում Հեղինակը օգտագործում է պատմական փաստաթղթեր, արխիվային նյութեր և ժամանակակիցների վկայություններ՝ ստեղծելով գիտականորեն հիմնավորված և հավաստի պատկեր։ Աշխատության մեջ նաև փորձ է արվում գնահատել այդ համակարգի արդյունավետությունը և դրա ազդեցությունը Հայաստանի պետականության ամրապնդման վրա։ Այս ուսումնասիրությունը կարևոր է, քանի որ այն բացահայտում է, թե ինչպես է նորաստեղծ Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն կարողացել ձևավորել անվտանգության մեխանիզմներ ծանր քաղաքական և ռազմական պայմաններում։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։

Այլ առարկաներ

Հեղինակ Է. Մ. Հայրապետյանը վերլուծում է Հայկական ԽՍՀ տարածքի հողերի բազմազանությունը, դրանց բնական պայմանները, բերրիության մակարդակը, ինչպես նաև դեգրադացիոն գործընթացները՝ ներառյալ էրոզիան, աղակալումը և խոնավության ռեժիմի խախտումները։ Աշխատությունը մանրամասն ներկայացնում է հողերի մելիորացիայի հիմնական ուղղությունները՝ ոռոգում, ջրահեռացում, քիմիական և կենսաբանական բարելավում, ինչպես նաև ինժեներական միջոցառումներ, որոնք ուղղված են հողերի արտադրողականության բարձրացմանը։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողերի կուլտուրականացման գործընթացին՝ հողի մշակման գիտական հիմքերին, ցանքաշրջանառության ճիշտ կազմակերպմանը, պարարտացման համակարգերին և ագրոտեխնիկական միջոցառումներին, որոնք նպաստում են հողի կառուցվածքի բարելավմանը և կայուն բերքատվության ապահովմանը։ Ներկայացվում են նաև հողերի պահպանության համալիր միջոցառումներ՝ հակաէրոզիոն տեխնոլոգիաներ, լեռնային տարածքների հողի պաշտպանության մեթոդներ և շրջակա միջավայրի պահպանության սկզբունքներ՝ շեշտադրելով բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև պետական մակարդակով հողային քաղաքականության և պլանավորման հարցեր՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է համադրել արտադրողականությունը և էկոլոգիական կայունությունը։ Այն նախատեսված է հողագիտության, ագրոնոմիայի, մելիորացիայի և բնապահպանության ոլորտների մասնագետների, ուսանողների և հետազոտողների համար։