Իտալիայի ազգային-ազատագրական շարժումները հայ հասարակական մտքի գնահատմամբ (19-րդ դարի երկրորդ կես)

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի խորհրդայնացմանը հաջորդած առաջին տարիներին ձևավորված արտաքին առևտրատնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով 1920-1922 թվականների բարդ և անցումային ժամանակաշրջանի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են Հայաստանի տնտեսական վիճակը, արտաքին առևտրի կազմակերպման սկզբնական գործընթացները, հարևան պետությունների և այլ երկրների հետ առևտրատնտեսական կապերի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այդ հարաբերությունների վրա քաղաքական, տնտեսական և տարածաշրջանային գործոնների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտահանման և ներմուծման գործընթացներին, ապրանքաշրջանառության հիմնական ուղղություններին, տնտեսական ռեսուրսների օգտագործմանը, ֆինանսական ու նյութական սահմանափակումներին և արտաքին տնտեսական կապերի կարգավորման մեխանիզմներին։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն պայմանների մասին, որոնցում ձևավորվում էր նորաստեղծ խորհրդային տնտեսական համակարգը, ինչպես նաև հասկանալու արտաքին առևտրատնտեսական հարաբերությունների նշանակությունը երկրի տնտեսական վերականգնման և հետագա զարգացման համար։ Ուսումնասիրության մեջ համադրվում են պատմական և տնտեսական մոտեցումները՝ բացահայտելու տվյալ ժամանակաշրջանի արտաքին տնտեսական քաղաքականության նպատակները, գործնական դրսևորումները և արդյունքները։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայաստանի նորագույն պատմությամբ, տնտեսական պատմությամբ, արտաքին առևտրի զարգացմամբ և տարածաշրջանային տնտեսական հարաբերություններով հետաքրքրվող պատմաբանների, տնտեսագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ազգային անվտանգության համակարգային կառուցվածքում պետության տեղի, դերի և նշանակության տեսաիրավական ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է պետության էությունը որպես ազգային անվտանգության ապահովման առանցքային ինստիտուտ, դրա հիմնական գործառույթները և իրավական միջոցները, որոնց միջոցով իրականացվում է հասարակության, պետականության և ազգային շահերի պաշտպանությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային անվտանգության հասկացությանը, դրա բաղադրիչներին, սպառնալիքների բնույթին և պետական իշխանության տարբեր օղակների միջև գործառույթների ու լիազորությունների բաշխմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում է պետության և ազգային անվտանգության փոխկապակցվածությունը, պետական ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության, սահմանադրական կարգի, հանրային անվտանգության և մարդու իրավունքների պաշտպանության փոխհարաբերությունը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում ազգային անվտանգության ապահովման իրավական հիմքերին, պետական կառավարման և իրավապահ մարմինների դերակատարությանը, ինչպես նաև անվտանգության ոլորտում իրավական և կազմակերպական մեխանիզմների նշանակությանը։ Քննության են առնվում ազգային անվտանգության համակարգի կառուցվածքային տարրերը, դրանց փոխգործակցությունը և միասնական պետական քաղաքականության ձևավորման խնդիրները։ Կարևորվում է անվտանգության ապահովման և մարդու իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության միջև պատշաճ հավասարակշռության պահպանման անհրաժեշտությունը, քանի որ անվտանգության միջոցառումները պետք է իրականացվեն իրավական պետության սկզբունքներին համապատասխան։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է ազգային անվտանգության սպառնալիքների փոփոխվող բնույթին, պետության գործառույթների զարգացմանը և նոր մարտահրավերներին իրավական ու ինստիտուցիոնալ արձագանքման անհրաժեշտությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս տեսաիրավական տեսանկյունից գնահատել պետության դերը ազգային անվտանգության համակարգում, բացահայտել դրա կառուցվածքային և իրավական հիմնախնդիրները և դիտարկել անվտանգության կառավարման կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պետության և իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի և ազգային անվտանգության ոլորտների մասնագետների, իրավաբանների, պետական ծառայողների, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների, իրավագիտության ու քաղաքագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և ազգային անվտանգության իրավական հիմնահարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Գիրքը նվիրված է Երևանի կենտրոնական հատվածի վերակազմավորման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով ժամանակակից քաղաքաշինական, ճարտարապետական և տարածքային զարգացման խնդիրներին։ Աշխատությունում վերլուծվում են քաղաքի կենտրոնի ձևավորման պատմական առանձնահատկությունները, կառուցապատման կառուցվածքը, քաղաքային միջավայրի փոփոխության հիմնական ուղղությունները և վերակազմավորման վրա ազդող սոցիալ-տնտեսական ու մշակութային գործոնները։ Քննարկվում են տարածքների արդյունավետ օգտագործման, պատմամշակութային ժառանգության պահպանության, նոր կառուցապատման ինտեգրման, տրանսպորտային հոսքերի կազմակերպման, հանրային տարածքների բարելավման և բնակչության կենսապայմանների զարգացման հարցերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային միջավայրի կայուն զարգացման սկզբունքներին, ճարտարապետական լուծումների ներդաշնակմանը և կենտրոնական տարածքների արդիականացման ուղիներին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, քաղաքաշինության մասնագետների, տարածքային պլանավորման ոլորտի հետազոտողների, պետական և համայնքային կառավարման ներկայացուցիչների, ինչպես նաև քաղաքային զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողների և մասնագետների համար։

Գրականություն

Հայ քննադատություն. Գիրք Բ-ը գրականագիտական աշխատություն է, որը ներկայացնում է հայ գրական քննադատության զարգացման երկրորդ փուլին վերաբերող տեսական մոտեցումները և վերլուծական հոդվածների համակարգված հավաքածուն՝ ընդգրկելով գրական ստեղծագործությունների գնահատման մեթոդաբանությունը, գեղարվեստական տեքստերի մեկնաբանության սկզբունքները և տարբեր գրական ուղղությունների քննադատական ընկալումները, աշխատությունում քննարկվում են հայ դասական և նորագույն գրականության առանցքային հեղինակների ստեղծագործությունները, դրանց գեղարվեստական առանձնահատկությունները, գաղափարական բովանդակությունը և լեզվաոճական լուծումները, ինչպես նաև գրական գործընթացի ընդհանուր օրինաչափությունները՝ կապված հասարակական, պատմական և մշակութային զարգացումների հետ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում քննադատական մտածողության ձևավորմանը, գրական արժեքների գնահատման չափանիշներին և տարբեր քննադատական դպրոցների համեմատական վերլուծությանը, միաժամանակ ընդգծվում է գրական քննադատության դերը որպես գրականության զարգացման շարժիչ ուժ, որը նպաստում է ստեղծագործական նոր մոտեցումների ձևավորմանը և ազգային գրականության ինքնագիտակցության խորացմանը։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է 2013 թվականի ընթացքում զանգվածային լրատվամիջոցներում հրապարակված արձագանքների, անդրադարձների, գնահատականների և տեղեկատվական նյութերի համակարգված հավաքածու՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և տեղեկատվական միջավայրի հիմնական միտումները։ Նյութերը կարող են ընդգրկել մամուլում, լրատվական գործակալություններում, հեռուստատեսային ու ռադիոհաղորդումներում, ինչպես նաև էլեկտրոնային լրատվամիջոցներում ներկայացված հրապարակումներ՝ արտացոլելով տարբեր իրադարձությունների, նախաձեռնությունների, կազմակերպությունների գործունեության կամ հասարակական նշանակություն ունեցող գործընթացների լուսաբանումը։ Ժողովածուի կարևոր առանձնահատկությունը տարբեր աղբյուրներից ստացված տեղեկատվության մեկ ամբողջության մեջ համախմբումն է, որի շնորհիվ հնարավոր է հետևել տարվա ընթացքում որոշակի թեմաների նկատմամբ լրատվամիջոցների հետաքրքրության փոփոխությանը, հրապարակումների հաճախականությանը և հանրային արձագանքի ձևավորմանը։ Ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս համեմատել տարբեր լրատվամիջոցների մոտեցումները, բացահայտել թեմաների լուսաբանման առանձնահատկությունները և հասկանալ, թե ինչպիսի խնդիրներ ու իրադարձություններ են առավել մեծ ուշադրություն գրավել տվյալ ժամանակահատվածում։ Միաժամանակ ժողովածուն կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական և փաստագրական աղբյուր՝ պահպանելով ժամանակի մամուլի արձագանքների պատկերը և նպաստելով հետագա ուսումնասիրությունների համար անհրաժեշտ նյութերի կենտրոնացմանը։ Հրապարակումների ժամանակագրական կամ թեմատիկ համակարգումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել հասարակական քննարկումների ընթացքը, հետևել որոշակի իրադարձությունների զարգացմանը և ուսումնասիրել դրանց վերաբերյալ ձևավորված գնահատականների բազմազանությունը։ Նման բնույթի տարեգրական նյութերը կարևոր են նաև մեդիա հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել տեղեկատվության տարածման եղանակները, լրատվական օրակարգի ձևավորումը, հասարակական կարծիքի վրա զանգվածային հաղորդակցության միջոցների ազդեցությունը և տարբեր թեմաների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Հավաքածուն ունի նաև մատենագիտական և արխիվային նշանակություն՝ հեշտացնելով համապատասխան ժամանակաշրջանի հրապարակումների հայտնաբերումը և դրանց վերաբերյալ տեղեկությունների համակարգված օգտագործումը։ Այն կարող է օգտակար լինել լրագրության, հաղորդակցության, հասարակագիտության, պատմության և մեդիա ուսումնասիրությունների ոլորտների հետազոտողների, ուսանողների, լրագրողների, մատենագետների, ինչպես նաև 2013 թվականի հասարակական ու տեղեկատվական կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է ժամանակակից հայ բնակչության գենետիկական բազմազանությունը՝ համադրելով երեք հիմնական գենետիկական աղբյուրների տվյալները՝ Y-քրոմոսոմային մարկերները, միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ն և աուտոսոմային մարկերները։ Վերլուծությունը թույլ է տալիս վերականգնել ինչպես հայրական, այնպես էլ մայրական գծերով ժառանգվող գենետիկական պատկերները, ինչպես նաև ընդհանուր պոպուլյացիոն կառուցվածքը՝ ցույց տալով Հայաստանի բնակչության ներքին գենետիկական հոմոգենության աստիճանը և տարածաշրջանային տարբերությունները։ Աշխատությունում քննարկվում են հապլոգրուպների տարածվածությունը, դրանց պատմական ձևավորման հնարավոր սցենարները, ինչպես նաև համեմատական տվյալներ հարևան և ավելի հեռավոր պոպուլյացիաների հետ՝ ընդգծելով Կովկասի տարածաշրջանի բարդ գենետիկական շերտավորումը։ Աուտոսոմային մարկերների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ընդհանուր ծագումնաբանական կապերը և միգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը, մինչդեռ միտոքոնդրիալ և Y-քրոմոսոմային տվյալները օգնում են բացահայտել սեռական գծերով փոխանցվող պատմական դինամիկան։ Աշխատությունը կարևոր է մարդու գենետիկայի, պոպուլյացիոն կենսաբանության և մարդաբանության ոլորտների համար՝ ապահովելով համապարփակ պատկեր ժամանակակից հայերի գենետիկական կառուցվածքի վերաբերյալ։