Լիսաբոնի պայմանագրի 49-րդ (նախկինում 43) և 56-րդ (նախկինում 49) դրույթները, դրանց կիրառելիությունը և կարգավորման ոլորտը

Մաթեմատիկա

Այս աշխատությունը նվիրված է էլիպտիկ տիպի դիֆերենցիալ հավասարումների սահմանային խնդիրների տեսության ուսումնասիրությանը՝ կշռային շարունակական ֆունկցիաների դասում։ Գրքում ներկայացվում են էլիպտիկ դիֆերենցիալ հավասարումների տեսական հիմքերը, սահմանային պայմանների ձևակերպման առանձնահատկությունները և լուծումների գոյության, միակության ու կայունության հարցերը։ Հեղինակը մանրամասն ուսումնասիրում է կշռային ֆունկցիոնալ տարածությունների կիրառումը, վերլուծում է դասական և ընդհանրացված մեթոդների արդյունավետությունը, ինչպես նաև ներկայացնում է նոր տեսական արդյունքներ և ապացույցներ, որոնք նպաստում են մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների ժամանակակից տեսության զարգացմանը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ֆունկցիոնալ անալիզի, սահմանային արժեքային խնդիրների և կիրառական մաթեմատիկայի փոխկապակցվածությանը՝ ընդգծելով ստացված արդյունքների նշանակությունը մաթեմատիկական ֆիզիկայի, մեխանիկայի և ինժեներական մոդելավորման ոլորտներում։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, գիտաշխատողների, բուհերի դասախոսների, ասպիրանտների, մագիստրանտների և կիրառական մաթեմատիկայով ու դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ազգային ինովացիոն համակարգի ձևավորման միջազգային փորձի ուսումնասիրությանը և դրա արդյունավետ մեխանիզմների Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրման հնարավորությունների ու հիմնախնդիրների վերլուծությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գիտության, կրթության, բիզնեսի, պետական կառավարման և ֆինանսական համակարգերի փոխկապակցված գործունեության միջոցով նորարարությունների ստեղծման, տարածման և առևտրայնացման համար անհրաժեշտ միջավայրի ձևավորումն է։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արդյունավետ ինովացիոն համակարգի ձևավորումը պահանջում է պետական և մասնավոր հատվածների սերտ համագործակցություն, մրցակցային ձեռնարկատիրական միջավայր, զարգացած գիտատեխնոլոգիական ներուժ և նորարարական գաղափարների ֆինանսավորման ու շուկա դուրսբերման համապատասխան մեխանիզմներ։ Աշխատանքում միջազգային փորձը կարող է դիտարկվել տարբեր երկրների և տարածաշրջանների օրինակներով՝ բացահայտելով այն ինստիտուցիոնալ, տնտեսական և կազմակերպական մոտեցումները, որոնց շնորհիվ գիտական մշակումները վերածվում են նոր տեխնոլոգիաների, ապրանքների և ծառայությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտահետազոտական կառույցների և բիզնեսի համագործակցությանը, տեխնոլոգիաների փոխանցմանը, նորարարական ձեռնարկությունների աջակցությանը, վենչուրային ֆինանսավորմանը, տեխնոպարկերի և այլ ինովացիոն ենթակառուցվածքների զարգացմանը։ Հայաստանի Հանրապետության համատեքստում ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ գիտատեխնիկական ներուժի արդյունավետ օգտագործման, հետազոտությունների ֆինանսավորման, մարդկային կապիտալի զարգացման, մասնագետների արտահոսքի, գիտության և արտադրության միջև կապերի ամրապնդման և միջազգային հետազոտական ծրագրերին ինտեգրվելու խնդիրներին։ Այս հիմնախնդիրների մի մասը առանձնացվել է նաև Հայաստանի վերաբերյալ մասնագիտական ուսումնասիրություններում, որտեղ շեշտվում են սահմանափակ մարդկային ռեսուրսները, հետազոտողների թվի համալրման դժվարությունները և գիտահետազոտական ծախսերի անբավարար մակարդակը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև իրավական և պետական կարգավորման միջավայրը․ ՀՀ օրենսդրությամբ ինովացիոն քաղաքականության նպատակներից են ինովացիոն գործունեության համար տնտեսական, իրավական և կազմակերպական պայմանների ապահովումը, տեխնոլոգիական վերազինման ու ինովացիոն ենթակառուցվածքների զարգացման խթանումը, ինչպես նաև գիտության, կրթության, արտադրության և ֆինանսական կառույցների համագործակցության հիմքերի ստեղծումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է գնահատել այդ մեխանիզմների գործնական արդյունավետությունը և բացահայտել այն բացերը, որոնք խոչընդոտում են նորարարական գաղափարների՝ գիտական արդյունքից մինչև շուկայական արտադրանք ամբողջական ճանապարհի ձևավորմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ միջազգային հաջողված փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել Հայաստանի տնտեսական, գիտական և ինստիտուցիոնալ պայմաններին առավել համապատասխան լուծումները՝ խուսափելով այլ երկրների մոդելների մեխանիկական կրկնօրինակումից։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են ուղղված լինել գիտության և բիզնեսի կապերի ամրապնդմանը, նորարարական նախագծերի ֆինանսավորման ընդլայնմանը, տեխնոլոգիաների առևտրայնացման խթանմանը, մարդկային կապիտալի զարգացմանը, միջազգային համագործակցության խորացմանը և գլոբալ ինովացիոն ցանցերին Հայաստանի ավելի ակտիվ ինտեգրմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ազգային ինովացիոն համակարգը դիտարկում է որպես երկրի մրցունակության և երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման կարևորագույն հիմքերից մեկը՝ համադրելով միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը Հայաստանի Հանրապետության առկա հնարավորությունների և սահմանափակումների հետ և ներկայացնելով դրա կատարելագործման ու արդյունավետության բարձրացման հիմնական ուղղությունները։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է Բերգմանի տիպի օպերատորների ուսումնասիրությանը՝ մի քանի կոմպլեքս փոփոխականի տարածություններում, մասնավորապես՝ Cn-ի միավոր գնդում սահմանված ֆունկցիաների ֆունկցիոնալ տարածությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրության հիմնական առարկան այն գծային օպերատորներն են, որոնք կապված են ֆունկցիաների պրոյեկցիայի, ինտեգրալային ներկայացումների և հոլոմորֆ ենթատարածությունների առանձնացման հետ։ Նման օպերատորների հատկությունների ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում բազմակի կոմպլեքս անալիզում և ֆունկցիոնալ անալիզում, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է հետազոտել տարբեր ֆունկցիոնալ տարածությունների կառուցվածքը, հոլոմորֆ ֆունկցիաների վարքը և ինտեգրալային օպերատորների սահմանափակվածության ու կանոնավորության հարցերը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են դիտարկվել Բերգմանի տիպի միջուկներ, համապատասխան ինտեգրալային օպերատորների գործողությունը տարբեր նորմավորված տարածությունների վրա, դրանց սահմանափակվածությունը, կոմպակտությունը և այլ օպերատորական հատկություններ։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում գնդի երկրաչափական կառուցվածքը և n կոմպլեքս փոփոխականների առկայությունը, որոնք խնդիրը դարձնում են ավելի բարդ, քան մեկ կոմպլեքս փոփոխականի դեպքում։ Նյութը նախատեսված է հիմնականում մաթեմատիկոսների, հետազոտողների և առաջադեմ ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կոմպլեքս անալիզով, ֆունկցիոնալ տարածություններով, ինտեգրալային օպերատորներով և օպերատորների տեսությամբ։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է մտավոր զարգացման խանգարումներ ունեցող դպրոցականների բարոյական դաստիարակության մանկավարժական մոտեցումների ուսումնասիրությանը և դրանց փորձարարական հիմնավորմանը։ Գրքում քննարկվում են այս խմբի երեխաների կրթության և դաստիարակության առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով նրանց ճանաչողական, հուզական, սոցիալական և հաղորդակցական զարգացման յուրահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարոյական պատկերացումների, արժեքների, վարքային նորմերի և սոցիալական պատասխանատվության ձևավորմանը՝ որպես երեխայի սոցիալականացման և ինքնուրույն կյանքի նախապատրաստման կարևոր բաղադրիչներ։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են բարոյական դաստիարակության տեսական հիմքերը, դրա նպատակներն ու խնդիրները, ինչպես նաև հատուկ կրթության պայմաններում կիրառելի մանկավարժական մեթոդներն ու միջոցները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ուսուցչի, դաստիարակի և կրթական միջավայրի դերը երեխաների սոցիալապես ընդունելի վարքի ձևավորման գործընթացում՝ կարևորելով անհատական մոտեցումը, հետևողականությունը և երեխայի հնարավորություններին համապատասխան կրթական առաջադրանքների ընտրությունը։ Փորձարարական ուսումնասիրության միջոցով գնահատվում են տարբեր մանկավարժական մեթոդների արդյունավետությունը, դրանց ազդեցությունը բարոյական հասկացությունների յուրացման, վարքային հմտությունների և միջանձնային հարաբերությունների զարգացման վրա։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև գործնական իրավիճակների, խաղային գործունեության, խմբային աշխատանքի, զրույցների, օրինակների և խրախուսման ու ուղղման մեթոդների կիրառմանը՝ որպես բարոյական վարքի ձևավորման արդյունավետ միջոցների։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ձեռք բերված արդյունքների համեմատական գնահատմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու առավել արդյունավետ մանկավարժական պայմաններն ու մոտեցումները։ Աշխատությունը կարևոր է այն տեսանկյունից, որ բարոյական դաստիարակությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեսական գիտելիքների փոխանցում, այլև որպես առօրյա վարքի, սոցիալական փոխհարաբերությունների և ինքնուրույն որոշումների կայացման հմտությունների աստիճանական ձևավորման գործընթաց։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հատուկ մանկավարժների, ուսուցիչների, հոգեբանների, սոցիալական մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, հետազոտողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ինչպես նաև հատուկ կրթության ոլորտում աշխատող մասնագետների, ովքեր հետաքրքրված են բարոյական դաստիարակության արդյունավետ մեթոդների մշակմամբ և կիրառմամբ։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան հայ փիլիսոփայական մտքի նշանավոր ներկայացուցիչ Հովհան Որոտնեցու մեկնողական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ հատկապես Արիստոտելի երկերի ընկալման, բացատրության և հայկական մտավոր միջավայրում վերաիմաստավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության առանցքում նրա մեկնաբանական մեթոդն է, փիլիսոփայական հասկացությունների մեկնությունը և արիստոտելյան տրամաբանության ու իմացաբանական սկզբունքների յուրացումը։ Քննվում է, թե ինչպես է մեկնիչը բացատրում բարդ փիլիսոփայական դրույթները, սահմանում հիմնական հասկացությունները, պարզաբանում դրանց փոխհարաբերությունները և դրանք ներառում միջնադարյան հայկական կրթական ու գիտական ավանդույթի մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տրամաբանական կատեգորիաների, դատողության, ապացուցման, պատճառականության, էության և հատկության վերաբերյալ գաղափարների մեկնաբանությանը։ Կարևորվում է նաև մեկնության կառուցվածքը՝ բնագրի առանձին դրույթների պարզաբանումից մինչև դրանց գաղափարական նշանակության ավելի լայն բացահայտումը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե որքանով է մեկնիչը հետևում նախորդ մեկնողական ավանդույթներին և որտեղ է դրսևորում ինքնուրույն փիլիսոփայական մոտեցում։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են անտիկ փիլիսոփայության և միջնադարյան քրիստոնեական աշխարհայացքի փոխհարաբերությունները, քանի որ Արիստոտելի գաղափարների ընկալումը տեղի էր ունենում արդեն ձևավորված աստվածաբանական և փիլիսոփայական միջավայրում։ Քննվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես են անտիկ փիլիսոփայական հասկացությունները հարմարեցվել հայերեն գիտական լեզվին, ինչ տերմինաբանական միջոցներ են կիրառվել դրանց իմաստային ճշգրտությունը պահպանելու համար և ինչ դեր է այդ աշխատանքը կատարել հայ փիլիսոփայական բառապաշարի զարգացման գործում։ Առանձին նշանակություն ունի մեկնողական ժառանգության կրթական գործառույթը․ նման աշխատությունները ծառայել են ոչ միայն որպես փիլիսոփայական տեքստերի բացատրություններ, այլև որպես տրամաբանական մտածողության, բանավեճի և գիտելիքի համակարգված յուրացման միջոցներ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու նաև հայ միջնադարյան դպրոցներում արիստոտելյան փիլիսոփայության տարածման առանձնահատկությունները և մեկնողական գրականության դերը գիտական գիտելիքի փոխանցման գործում։ Համեմատական քննությունը կարող է բացահայտել կապերը հունական փիլիսոփայական սկզբնաղբյուրների, նախորդ մեկնիչների ավանդույթի և հայկական մեկնողական դպրոցի միջև։ Այսպիսով, աշխատանքը նպաստում է միջնադարյան հայ փիլիսոփայության պատմության, տրամաբանական մտքի զարգացման և անտիկ գիտական ժառանգության հայկական ընկալման առավել ամբողջական ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով մեկնիչին որպես տարբեր մտավոր ավանդույթների միջև գիտական ու մշակութային կապի կարևոր ներկայացուցիչ։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հրաչյա Աճառյանի լեզվաբանական ժառանգության մեջ ոճագիտության և խոսքի մշակույթի խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա գիտական մոտեցումների նշանակությունը հայ լեզվաբանության զարգացման գործում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հայերենի բառապաշարի, քերականական կառուցվածքի, արտահայտչական հնարավորությունների և լեզվական տարբերակների վերաբերյալ Աճառյանի դիտարկումները՝ դրանք դիտարկելով ոճական նպատակահարմարության և գրական լեզվի մշակույթի տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական միավորների ընտրության, դրանց գործածության, իմաստային նրբերանգների և խոսքային միջավայրից կախված կիրառության հարցերին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են լեզվի պատմության, բարբառագիտության, բառագիտության և ստուգաբանության վերաբերյալ ուսումնասիրությունները նպաստում խոսքի առանձնահատկությունների և լեզվական նորմերի ավելի խոր ընկալմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրական լեզվի զարգացման, լեզվական ճշգրտության, արտահայտչականության, պարզության և նպատակահարմարության խնդիրներին, ինչպես նաև լեզվական տարբեր ձևերի գնահատմանը։ Ուսումնասիրության միջոցով կարող են բացահայտվել Աճառյանի այն գիտական սկզբունքները, որոնք առնչվում են լեզվի բնական զարգացման և գրական լեզվի մշակման փոխհարաբերությանը, լեզվական ժառանգության պահպանմանը և նոր լեզվական երևույթների գնահատմանը։ Աշխատանքը նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գիտնականի մոտեցումները հայերենի բառապաշարային հարստության, լեզվական փոխազդեցությունների և տարբեր ժամանակաշրջաններում լեզվի փոփոխությունների նկատմամբ։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Աճառյանի աշխատություններում հանդիպող լեզվական փաստերի վերլուծությանը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպիսի նշանակություն ունեն դրանք ժամանակակից հայերենի ոճական համակարգի և խոսքի մշակույթի ուսումնասիրման համար։ Հետազոտությունը կարևոր է ոչ միայն Աճառյանի գիտական ժառանգության արժևորման, այլև հայոց լեզվի ոճական հնարավորությունների, լեզվական նորմերի և խոսքի մշակույթի պատմական զարգացման ավելի ամբողջական ըմբռնման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, ոճագետների, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և հայերեն խոսքի մշակույթի հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։