Ազգային ինովացիոն համակարգի ձևավորման միջազգային փորձը և դրա ներդրման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է բանկային համակարգի գործունեության բարելավման տեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում բանկային համակարգը դիտարկվում է որպես երկրի ֆինանսական համակարգի առանցքային բաղադրիչ, որն էական դեր ունի տնտեսության ֆինանսավորման, խնայողությունների ներգրավման, վարկավորման ընդլայնման, վճարային շրջանառության կազմակերպման և տնտեսական աճի ապահովման գործընթացներում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են բանկային համակարգի էությունը, կառուցվածքը, գործառույթներն ու գործունեության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները, ինչպես նաև բանկերի և ֆինանսական շուկայի մյուս մասնակիցների փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային համակարգի արդյունավետության գնահատման տեսական մոտեցումներին և այն գործոններին, որոնք պայմանավորում են բանկերի ֆինանսական կայունությունը, իրացվելիությունը, շահութաբերությունը և մրցունակությունը։ Ուսումնասիրվում են բանկային գործունեության կարգավորման և վերահսկողության մեխանիզմները, ռիսկերի կառավարման նշանակությունը, կապիտալի բավարարության և իրացվելիության ապահովման խնդիրները, ինչպես նաև բանկային համակարգի կայունության վրա մակրոտնտեսական միջավայրի ազդեցությունը։ ՀՀ օրինակով վերլուծության կարևոր ուղղություններից են բանկային ծառայությունների զարգացման առանձնահատկությունները, վարկավորման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները, թվայնացման և ֆինանսական նորարարությունների ազդեցությունը, հաճախորդների համար ծառայությունների հասանելիության ընդլայնումը և բանկային հատվածում մրցակցության զարգացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է բանկային համակարգի գործունեության ընթացքում առաջացող խնդիրներին, այդ թվում՝ վարկային, շուկայական, գործառնական և այլ ֆինանսական ռիսկերին, դրանց կանխարգելման ու կառավարման տեսական և գործնական մոտեցումներին։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է բանկերի գործունեության և տնտեսության իրական հատվածի փոխկապակցվածությունը, քանի որ արդյունավետ բանկային համակարգը պետք է ոչ միայն պահպանել ֆինանսական կայունությունը, այլև նպաստել ներդրումների, ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական ակտիվության ֆինանսավորմանը։ Աշխատության հիմնական ուղղություններից է բանկային համակարգի կատարելագործման հնարավորությունների տեսական հիմնավորումը՝ հաշվի առնելով ՀՀ ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական զարգացման միտումները, հաճախորդների վարքագծի փոփոխությունները և ժամանակակից բանկային ծառայությունների նկատմամբ աճող պահանջարկը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության և ֆինանսների ոլորտի ուսանողների, հետազոտողների, բանկային համակարգի մասնագետների և ՀՀ ֆինանսական հատվածի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Այս տեղեկատու բնույթի հրատարակությունը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ ընդհանուր բնութագրական և վերլուծական տեղեկատվություն՝ անդրադառնալով տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքին, պատմական զարգացմանը, բնակչությանը, քաղաքական իրավիճակին և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկություններին։ Նյութը կարող է ընթերցողին ծանոթացնել տարածաշրջանի պատմական ձևավորմանը, տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխություններին և այն գործընթացներին, որոնք հանգեցրել են երկարատև հակամարտության ձևավորմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնակչության կազմին, բնակավայրերին, վարչական կառուցվածքին և տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական պայմաններին։ Հրատարակությունը կարող է ներկայացնել նաև հակամարտության հիմնական փուլերը, ներգրավված կողմերի դիրքորոշումները, ռազմական և քաղաքական զարգացումները, ինչպես նաև միջազգային կառույցների ու տարբեր պետությունների արձագանքը։ Կարևորվում են տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգության, կրոնական և մշակութային հուշարձանների, ինչպես նաև տեղական բնակչության կյանքի հետ կապված հարցերը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տարածաշրջանի վերաբերյալ ընդհանուր պատկերացում կազմելու, պատմական և քաղաքական գործընթացները համատեքստում դիտարկելու և հակամարտության բազմաշերտ բնույթը հասկանալու համար։ Տեղեկատվության համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն տարածաշրջանի պատմական անցյալը, այլև դրա քաղաքական նշանակությունը և տարածաշրջանային հարաբերությունների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը Լեռնային Ղարաբաղը ներկայացնում է որպես պատմական, աշխարհագրական և քաղաքական առանձնահատկություններով տարածաշրջան՝ ընդգրկելով դրա վերաբերյալ հիմնական տեղեկությունները և ձևավորելով ամբողջական պատկեր տարածաշրջանի զարգացման, բնակչության և հակամարտության հետ կապված գործընթացների մասին։

История

1884 թվականին Վենետիկում՝ Սուրբ Ղազար տպարանում հրատարակված այս՝ 75 էջից բաղկացած աշխատությունն ըստ վերնագրի նվիրված է վրաց ժողովրդի պատմությանը։ Համառոտ ձևաչափը ենթադրում է, որ գիրքը նախատեսված է պատմական տեղեկությունները մատչելի և համառոտ ներկայացնելու համար՝ ընթերցողին ծանոթացնելով Վրաստանի անցյալին և պատմական զարգացման հիմնական փուլերին։ Վրաց ժողովրդի պատմությունը սերտորեն կապված է Հարավային Կովկասի քաղաքական, մշակութային և կրոնական պատմության հետ։ Դարերի ընթացքում Վրաստանի տարածքում ձևավորվել են տարբեր պետական կազմավորումներ, զարգացել են վրացական գրավոր մշակույթը, քրիստոնեական ավանդույթները և ինքնուրույն գրական ժառանգությունը։ Վրաստանի պատմության մեջ կարևոր տեղ են զբաղեցրել միասնական թագավորության ձևավորումը, միջնադարյան մշակութային վերելքը, հարևան պետությունների հետ հարաբերությունները և տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները։ Հայ և վրաց ժողովուրդների պատմական շփումները նույնպես նշանակալի են եղել՝ արտահայտվելով առևտրի, կրոնական կապերի, մշակութային փոխազդեցությունների և քաղաքական հարաբերությունների մեջ։ Սուրբ Ղազարի միաբանությունը կարևոր դեր է ունեցել հայագիտական ու պատմական գրականության հրատարակման գործում, իսկ Վենետիկը XIX դարում հայ տպագրության և մտավոր կյանքի կարևոր կենտրոններից էր։ Այնուամենայնիվ, միայն վերնագրի և մատենագիտական տվյալների հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել, թե աշխատությունն ընդգրկում է Վրաստանի պատմության որ ժամանակաշրջանները, ինչ աղբյուրների վրա է հիմնված կամ արդյոք նախատեսված է եղել որպես դպրոցական դասագիրք։ Այդ հարցերը պարզելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գրքի ամբողջական բնագիրը։

Математика

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է հեղուկ բյուրեղային բինար համակարգերում ֆազային անցումների բնույթի և մեխանիզմների վերլուծությանը, որտեղ դիտարկվում են տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցության արդյունքում առաջացող կառուցվածքային և օպտիկական փոփոխությունները։ Հեղուկ բյուրեղները հանդիսանում են միջանկյալ վիճակ պինդ և հեղուկ փուլերի միջև, և դրանցում մոլեկուլների կողմնորոշման ու կարգավորվածության փոփոխությունները կարող են բերել տարբեր ֆազային վիճակների՝ նեմատիկ, սմեկտիկ կամ խոլեստերիկ կառուցվածքների ձևավորմանը։ Բինար համակարգերում, որտեղ համակցված են երկու տարբեր հեղուկ բյուրեղային կամ հավելանյութային բաղադրիչներ, ֆազային անցումները դառնում են ավելի բարդ՝ կախված կոնցենտրացիայից, ջերմաստիճանից և արտաքին դաշտերի ազդեցությունից։ Ուսումնասիրվում են նաև միջֆազային սահմանների վարքագիծը, կրիտիկական կետերի մոտեցումը և կարգավորման պարամետրերի փոփոխությունները, որոնք թույլ են տալիս հասկանալ համակարգի թերմոդինամիկական կայունությունը։ Այս հետազոտությունները կարևոր նշանակություն ունեն էկրանական տեխնոլոգիաների, օպտիկական սարքերի և խելացի նյութերի մշակման համար, քանի որ հեղուկ բյուրեղների ֆազային հատկությունների կառավարումը հիմք է հանդիսանում ժամանակակից դիսփլեյների և ֆոտոնային համակարգերի աշխատանքի համար։

Математика

Օպտիմիզացիայի մեթոդները մեքենայական ուսուցման խնդիրներում աշխատությունը նվիրված է մեքենայական ուսուցման մաթեմատիկական և հաշվարկային հիմքերին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով օպտիմիզացիայի մեթոդներին, որոնք կիրառվում են մոդելների ուսուցման և արդյունավետության բարձրացման գործընթացում, այն ներկայացնում է նպատակային ֆունկցիաների մինիմալացման և մաքսիմալացման հիմնական մոտեցումները, ներառյալ գրադիենտային մեթոդները, ստոխաստիկ օպտիմիզացիան, կոնվեքս և ոչ կոնվեքս խնդիրների լուծման եղանակները, ինչպես նաև նեյրոնային ցանցերի ուսուցման ընթացքում կիրառվող ալգորիթմները, գիրքը բացատրում է, թե ինչպես են տվյալների ծավալը, պարամետրերի ընտրությունը և հաշվարկային բարդությունը ազդում ուսուցման որակի և մոդելի ընդհանրացման կարողության վրա, միաժամանակ ներառելով տեսական հիմնավորումներ, մաթեմատիկական ապացույցներ և գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են հասկանալ ժամանակակից արհեստական բանականության համակարգերի աշխատանքի հիմքում ընկած օպտիմիզացիոն սկզբունքները։

География

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Շիրակի և Լոռու տարածաշրջանների երկրաշարժային ակտիվ գոտում բնական լանդշաֆտների վրա մարդու տնտեսական գործունեության ազդեցության, դրանց կառուցվածքային և գործառնական փոփոխությունների, ինչպես նաև բնապահպանական հավասարակշռության պահպանման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են բնական և մարդածին գործոնների փոխազդեցությունները, լանդշաֆտային համալիրների տարածական փոփոխությունները, երկրաբանական ու գեոմորֆոլոգիական գործընթացների առանձնահատկությունները և տարածքի բնական ռեսուրսների օգտագործման հետևանքով առաջացող էկոլոգիական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Շիրակի և Լոռու ֆիզիկաաշխարհագրական պայմաններին, ռելիեֆի կառուցվածքին, կլիմայական առանձնահատկություններին, հողային և բուսական ծածկույթի բազմազանությանը, ջրագրական ցանցին և բնական լանդշաֆտների ձևավորման հիմնական օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են լեռնային և միջլեռնային տարածքներում բնական համալիրների զարգացման առանձնահատկությունները, դրանց կայունությունը արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ և մարդու գործունեությամբ պայմանավորված փոփոխությունների դրսևորման ձևերը։ Կարևորվում է տարածաշրջանի բարձր սեյսմիկ ակտիվության նշանակությունը բնական միջավայրի զարգացման և վերափոխման գործընթացներում, մասնավորապես՝ երկրաշարժերի ազդեցությունը ռելիեֆի, լանջերի կայունության, հողածածկույթի և բնական էկոհամակարգերի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում երկրաշարժային երևույթների և մարդածին ներգործությունների փոխկապակցվածությանը՝ հաշվի առնելով, որ բնական աղետների հետևանքները կարող են խորանալ տարածքների ոչ նպատակային օգտագործման, անտառածածկույթի նվազման, հողերի խախտման և կառուցապատման առանձնահատկությունների պայմաններում։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում գյուղատնտեսական հողօգտագործման, անասնապահության, արոտավայրերի շահագործման, անտառահատումների, հանքարդյունաբերության, արդյունաբերական արտադրության և բնակավայրերի ընդարձակման ազդեցությունները բնական լանդշաֆտների վրա։ Քննարկվում են հողերի էրոզիայի, լանջային գործընթացների ակտիվացման, բուսականության կազմի փոփոխության, բնական միջավայրի մասնատման և հողային ռեսուրսների որակական վատթարացման պատճառներն ու հետևանքները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են նաև ճանապարհաշինության, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացման, բնակավայրերի վերակառուցման և քաղաքաշինական գործունեության հետևանքով առաջացող լանդշաֆտային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում երկրաշարժերից տուժած տարածքների վերականգնման և վերակառուցման գործընթացների բնապահպանական գնահատմանը, քանի որ շինարարական աշխատանքները, հողային զանգվածների տեղափոխումը և նոր ենթակառուցվածքների ձևավորումը կարող են փոփոխել բնական լանդշաֆտների կառուցվածքն ու գործառույթները։ Ուսումնասիրվում են մարդածին ազդեցության տարբեր աստիճաններ ունեցող տարածքների առանձնացման, լանդշաֆտների խախտվածության գնահատման և բնապահպանական վիճակի տարածական տարբերությունների բացահայտման մեթոդները։ Կարևորվում են դաշտային աշխարհագրական դիտարկումների, քարտեզագրական վերլուծության, երկրատեղեկատվական համակարգերի, հեռահար զոնդավորման տվյալների և համեմատական աշխարհագրական հետազոտությունների կիրառման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնական լանդշաֆտների մարդածին վերափոխման աստիճանի գնահատումը՝ հաշվի առնելով հողօգտագործման բնույթը, բուսածածկույթի պահպանվածությունը, հողերի դեգրադացման մակարդակը, տեխնածին օբյեկտների տարածումը և բնական համալիրների վերականգնողական ներուժը։ Անդրադարձ է կատարվում անտառային, մարգագետնային, տափաստանային և գյուղատնտեսական լանդշաֆտների փոխակերպման առանձնահատկություններին, դրանց կենսաբազմազանության պահպանման խնդիրներին և էկոլոգիական կայունության վրա ազդող գործոններին։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանանում լանդշաֆտային համակարգերի դիմադրողականությունը, բնական վերականգնման հնարավորությունները և մարդածին ծանրաբեռնվածության թույլատրելի սահմանների գնահատման հարցերը։ Քննարկվում են տարածքային պլանավորման, բնական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման, հողերի պահպանության և բնապահպանական միջոցառումների մշակման գիտական հիմքերը։ Կարևորվում է սեյսմիկ վտանգների հաշվառումը տարածքների օգտագործման և տնտեսական գործունեության կազմակերպման ընթացքում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել բնական ու տեխնածին ռիսկերի համակցված ազդեցությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև լանդշաֆտների էկոլոգիական վիճակի բարելավման, խախտված տարածքների վերականգնման, անտառվերականգնման, հակաէրոզիոն միջոցառումների և կայուն հողօգտագործման սկզբունքների կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Շիրակի և Լոռու բնական միջավայրի տարածական զարգացման առանձնահատկությունները, գնահատելու տնտեսական գործունեության երկարաժամկետ հետևանքները և հիմնավորելու լանդշաֆտների պահպանության ու վերականգնման առաջնահերթ ուղղությունները։ Աշխատությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով լանդշաֆտագիտության, ֆիզիկական աշխարհագրության, երկրաէկոլոգիայի, բնօգտագործման և տարածաշրջանային բնապահպանական պլանավորման զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխարհագրագետների, երկրաբանների, բնապահպանների, լանդշաֆտագետների, էկոլոգների, տարածքային պլանավորման մասնագետների, սեյսմիկ ռիսկերի հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և Հայաստանի բնական միջավայրի պահպանության ու մարդածին փոփոխությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։