Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը և ինքնիշխան կազմավորումները 1320-1424 թթ.

Այլ առարկաներ

Առևտրի համաշխարհային կազմակերպություն-ը միջազգային առևտրի հիմնական կարգավորող կառույցն է, որը ստեղծվել է որպես Առևտրի և սակագների գլխավոր համաձայնագիր-ի իրավահաջորդ և իր վրա է վերցրել գլոբալ առևտրի կանոնների մշակման, ազատականացման և անդամ պետությունների միջև առևտրային վեճերի կարգավորման հիմնական գործառույթները, ապահովելով միասնական իրավական դաշտ, որի միջոցով նվազեցվում են մաքսային և ոչ մաքսային խոչընդոտները և խթանվում է միջազգային տնտեսական համագործակցությունը։ Կազմակերպության գործունեության հիմքում ընկած է բաց և կանխատեսելի առևտրային համակարգի ձևավորումը, որտեղ անդամ երկրները պարտավորվում են պահպանել համաձայնեցված կանոնները, կիրառել թափանցիկ սակագնային քաղաքականություն և լուծել վեճերը բազմակողմ բանակցությունների և մեխանիզմների միջոցով, ինչը նպաստում է համաշխարհային շուկաների կայունությանը և տնտեսական աճին։ ԱՀԿ-ն նաև ընդլայնել է ԱՍԳՀ-ի շրջանակը՝ ընդգրկելով ծառայությունների առևտուրը, մտավոր սեփականության պաշտպանությունը և զարգացող երկրների համար հատուկ և արտոնյալ պայմանները, ինչը դարձնում է այն ժամանակակից գլոբալ առևտրային համակարգի կենտրոնական ինստիտուտը։

Բժշկություն

Գիրքը նվիրված է երեխաների շրջանում հանդիպող պարբերական հիվանդության՝ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի, կլինիկական և գենետիկական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հիվանդության առաջացման մեխանիզմները, ժառանգական նախատրամադրվածությունը, գենետիկական գործոնները և այն բազմազան կլինիկական դրսևորումները, որոնց միջոցով հիվանդությունը կարող է արտահայտվել մանկական տարիքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդության ախտորոշման ժամանակակից սկզբունքներին՝ ներառյալ կլինիկական տվյալների գնահատումը, ընտանեկան և ժառանգական պատմության ուսումնասիրությունը, լաբորատոր ցուցանիշների վերլուծությունը և մոլեկուլագենետիկական հետազոտությունների նշանակությունը։ Գրքում քննարկվում են նաև հիվանդության տարբեր կլինիկական ձևերի տարբերակիչ ախտորոշման հարցերը, հնարավոր բարդությունները և երկարաժամկետ հետևանքները, հատկապես կրկնվող բորբոքային նոպաների ու դրանց հետևանքով օրգանների վնասման ռիսկը։ Առանձին բաժիններում ներկայացվում են բուժման ժամանակակից մոտեցումները, դեղորայքային թերապիայի սկզբունքները, բուժման արդյունավետության գնահատումը, հիվանդների երկարաժամկետ հսկողությունը և բարդությունների կանխարգելումը։ Կարևորվում է նաև անհատականացված բուժման անհրաժեշտությունը՝ հաշվի առնելով երեխայի տարիքը, հիվանդության կլինիկական ընթացքը, գենետիկական առանձնահատկությունները և բուժման նկատմամբ արձագանքը։ Աշխատությունը համադրում է կլինիկական մանկաբուժության և բժշկական գենետիկայի տեսանկյունները՝ օգնելով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հիվանդության ախտորոշման, կանխատեսման և բուժման վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկաբույժների, ռևմատոլոգների, գենետիկների, ընտանեկան բժիշկների, բժշկական բուհերի ուսանողների, կլինիկական օրդինատորների և պարբերական հիվանդությամբ երեխաների բուժմամբ ու դիտարկմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է ուժեղ երկրաշարժերին նախորդող մագնիսաառաձգական, էլեկտրամագնիսական և էլեկտրական առաձգական երևույթների ուսումնասիրությանը Արարատյան սեյսմոկանխատեսման պոլիգոնի պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունն է երկրակեղևում ուժեղ սեյսմիկ իրադարձություններից առաջ տեղի ունեցող ֆիզիկական գործընթացների ուսումնասիրությունը և դրանց հնարավոր արտահայտությունների բացահայտումը տարբեր երկրաֆիզիկական դաշտերում։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել երկրաշարժերին նախորդող մագնիսական, էլեկտրական և մեխանիկական փոփոխությունները, դրանց առաջացման հնարավոր մեխանիզմները, ժամանակային և տարածական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր դիտարկվող պարամետրերի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատյան տարածաշրջանի երկրաբանական և սեյսմոտեկտոնական պայմաններին, սեյսմիկ ակտիվության դիտարկման մեթոդներին և երկրաշարժերի նախանշանների գրանցման ու մեկնաբանման խնդիրներին։ Հետազոտության ընթացքում ստացված տվյալների համադրումը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու տարբեր ֆիզիկական երևույթների կիրառելիությունը սեյսմիկ վտանգի ուսումնասիրման և հնարավոր նախանշանների հայտնաբերման համար։ Կարևորվում է նաև դիտարկումների հավաստիության, բնական և տեխնածին խանգարումների տարանջատման, տվյալների վիճակագրական վերլուծության և տարբեր դիտակայաններից ստացված արդյունքների համեմատության հարցը։ Աշխատությունը կարող է նշանակալի լինել Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների սեյսմիկ վտանգի ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ նպաստելով երկրաշարժերի նախապատրաստական գործընթացների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել սեյսմոլոգներին, երկրաֆիզիկոսներին, երկրաբաններին, սեյսմիկ վտանգի գնահատմամբ զբաղվող մասնագետներին, գիտահետազոտական կառույցներին և համապատասխան ոլորտներում մասնագիտացող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է երեխայի անձի համակողմանի և ներդաշնակ զարգացման գործընթացում մարդասիրական արժեքների վրա հիմնված դաստիարակության նշանակության, սկզբունքների և մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում երեխան դիտարկվում է որպես ինքնուրույն արժեք ունեցող անհատ, որի կրթությունն ու դաստիարակությունը պետք է նպաստեն ոչ միայն գիտելիքների և կարողությունների ձեռքբերմանը, այլև ինքնաճանաչման, ինքնուրույնության, պատասխանատվության, ստեղծագործական մտածողության, հաղորդակցական կարողությունների և բարոյական արժեքների ձևավորմանը։ Կարևորվում է երեխայի արժանապատվության, անհատական առանձնահատկությունների, հետաքրքրությունների, պահանջմունքների և զարգացման տեմպերի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքը։ Հումանիստական մանկավարժության շրջանակում դաստիարակությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես երեխայի վարքի միակողմանի վերահսկման գործընթաց, այլ որպես երեխայի և մեծահասակի համագործակցության, փոխադարձ վստահության, երկխոսության և աջակցող հարաբերությունների համակարգ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այնպիսի արժեքների զարգացմանը, ինչպիսիք են բարությունը, արդարությունը, փոխօգնությունը, հանդուրժողականությունը, պատասխանատվությունը և ուրիշների իրավունքների ու զգացմունքների նկատմամբ հարգանքը։ Քննվում է ընտանիքի և կրթական հաստատության դերը երեխայի արժեքային համակարգի ձևավորման գործում՝ ընդգծելով դրանց համագործակցության և դաստիարակչական մոտեցումների հետևողականության կարևորությունը։ Ուսուցչի կամ դաստիարակի գործունեության մեջ կարևորվում է այնպիսի հոգեբանական և մանկավարժական միջավայրի ստեղծումը, որտեղ երեխան կարող է ազատ արտահայտել իր կարծիքը, նախաձեռնություն ցուցաբերել, մասնակցել որոշումների քննարկմանը և աստիճանաբար սովորել պատասխանատվություն ստանձնել սեփական գործողությունների համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է անհատական և խմբային դաստիարակության ձևերի համադրումը, քանի որ անձի զարգացումը տեղի է ունենում ինչպես սեփական փորձի, այնպես էլ հասակակիցների և մեծահասակների հետ սոցիալական փոխգործակցության միջոցով։ Դիտարկվում է նաև խաղի, ստեղծագործական աշխատանքի, հաղորդակցության, համագործակցային առաջադրանքների և տարբեր կրթական իրավիճակների դերը երեխայի սոցիալական ու հուզական զարգացման մեջ։ Հումանիստական մոտեցումը ենթադրում է երեխայի ուժեղ կողմերի բացահայտում և զարգացման հնարավորությունների ընդլայնում՝ խուսափելով նրա անհատականության ճնշումից կամ բոլոր երեխաների նկատմամբ միատեսակ պահանջների մեխանիկական կիրառումից։ Աշխատությունը կարևորում է կրթության և դաստիարակության փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ երեխայի լիարժեք զարգացումը ներառում է մտավոր, բարոյական, սոցիալական, հուզական և ստեղծագործական բաղադրիչների ներդաշնակ ձևավորում։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ երեխայակենտրոն կրթական միջավայրի կազմակերպման և մարդասիրական մանկավարժության սկզբունքների կիրառման տեսական ու մեթոդական հիմքերի զարգացման համար։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի պատմության ուսումնասիրությանը 1960-1988 թվականներին՝ խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական, վարչական, ժողովրդագրական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում մարզի ներքին զարգացումներն են, նրա վարչական կարգավիճակի առանձնահատկությունները և Խորհրդային Հայաստանի ու Ադրբեջանի ԽՍՀ կազմում տեղի ունեցող քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական գործընթացների ազդեցությունը տարածաշրջանի կյանքի վրա։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել մարզի կառավարման համակարգը, տեղական իշխանությունների գործունեությունը, տնտեսական զարգացման ուղղությունները, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության վիճակը, ենթակառուցվածքների զարգացումը և բնակչության կենսապայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդագրական գործընթացներին, բնակչության ազգային կազմի փոփոխություններին, բնակավայրերի զարգացմանը և այդ փոփոխությունների հասարակական նշանակությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կրթության, մշակույթի, լեզվական միջավայրի, պատմամշակութային ժառանգության պահպանության և հասարակական կյանքի այլ ոլորտների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման անհամաչափություններին և այն խնդիրներին, որոնք առկա էին տեղական բնակչության շրջանում։ 1960-1980-ական թվականների ընթացքում կուտակված սոցիալական և քաղաքական խնդիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու այն գործընթացները, որոնք աստիճանաբար հանգեցրին հասարակական ակտիվության աճին և քաղաքական պահանջների ձևավորմանը։ Առանձին կարևորություն ունի 1980-ականների երկրորդ կեսի իրադարձությունների վերլուծությունը, երբ Խորհրդային Միությունում սկսված վերակառուցման և քաղաքական ազատականացման պայմաններում տարածաշրջանում ավելի բացահայտ դարձան նախկինում կուտակված հակասություններն ու դժգոհությունները։ Աշխատանքը կարող է դիտարկել այդ շրջանի հանրահավաքները, հասարակական շարժումները, քաղաքական գործընթացները և դրանց ազդեցությունը մարզի հետագա պատմական զարգացման վրա։ Միաժամանակ թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու կենտրոնական խորհրդային իշխանությունների, հանրապետական իշխանությունների և տեղական կառավարման մարմինների փոխհարաբերությունները և դրանց դերը տարածաշրջանում ստեղծված իրավիճակի ձևավորման գործում։ Հետազոտությունը կարևոր է Լեռնային Ղարաբաղի՝ մինչև 1988 թվականը ունեցած քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական վիճակի ամբողջական պատկերը ներկայացնելու համար և կարող է օգտակար լինել խորհրդային շրջանի Հարավային Կովկասի պատմության, ազգային հարաբերությունների և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար։

Այլ առարկաներ

Մարգարյան Լ.Ա.-ն գրքում մանրամասն քննարկում է այն մեթոդները և մոտեցումները, որոնք պետք է կիրառվեն գյուղատնտեսական ոլորտում աշխատողների աշխատանքային գործընթացների առավել արդյունավետ կազմակերպման և կառավարելիության համար։ Աշխատությունը բացատրում է, թե ինչպես ճիշտ կազմակերպել աշխատանքի պլանավորումը, ինչպես նաև այն, թե ինչպիսի դեր ունեն աշխատանքային ծավալների գնահատումը և արտադրական գործընթացների համապատասխան կազմակերպումը՝ կախված գյուղատնտեսական արտադրության բնույթից և ենթակառուցվածքից։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև աշխատանքի նորմավորմանը՝ սահմանելով արտադրողականության և աշխատանքի ծավալների համապատասխան չափանիշներ, որոնք կարևոր են ինչպես աշխատողի արդյունավետության, այնպես էլ աշխատանքի ժամանակի օպտիմալ բաշխման տեսանկյունից։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև աշխատողների վարձատրության տարբեր մոդելները՝ հասկանալով, թե ինչպես են դրանք ազդում գյուղատնտեսական ոլորտում աշխատողների մոտիվացիային, ինչպես նաև ընդհանուր արտադրողականության վրա։ Աշխատությունն ընդգրկում է գործնական մոտեցումներ, որոնք վերաբերում են ինչպես տնտեսական պայմաններին, այնպես էլ աշխատանքային օրենսդրությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է բարելավել աշխատանքային հարաբերությունները ագրարային համակարգում՝ մեծացնելով դրա արդյունավետությունը։ Գրքում նաև հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական ոլորտի առանձնահատկություններին՝ կապված դրա սեզոնայնության, աշխատուժի կայունության և զարգացմանը։ Այն հատկապես օգտակար է այն մասնագետների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են գյուղատնտեսության կառավարմամբ, աշխատանքի կազմակերպմամբ և աշխատուժի վարձատրությամբ։