ՀՀ պետական բյուջեի նախագծի կառուցվածքը, կազմման մեթոդները, քննարկման և հաստատման կարգը, գործընթացի տարրերը

Գեղարվեստական հայ․

«Ստվերներ խամաճիկների փողոցում. Մարդկանց տուն ուղարկիր»՝ Գուրգեն Խանջյանի ստեղծագործությունը հայ գրականության մեջ կարևոր ու խորիմաստ վեպ է, որը միաձուլում է ժամանակակից հասարակության խնդիրները, մարդկային հոգեբանությունը և իրականության հետ կապված բազմաթիվ պիտակավորումներ։ Գիրքը ներկայացնում է ոչ միայն մարդկային ճակատագրերը, այլ նաև ավելի խորաթափանց քննադատություն է անում սոցիալական անարդարություններին, հոգեբանական ճգնաժամերին ու մարդկային հարաբերությունների բարդությանը։ Վեպը բացահայտում է մի քաղաք, որտեղ մարդկանց կյանքի ընթացքը լցված է ստվերներով, իսկ փողոցներն ու կենցաղը՝ խամաճիկների պատկերներով, որոնք կարծես ուղղորդվում են այլ ուժերի կողմից՝ դուրս մնալով իրենց իսկ նպատակներից ու ցանկություններից։ Խանջյանը այստեղ օգտագործում է «խամաճիկ» պատկերը՝ որպես խորհրդանիշ այն մարդկանց համար, ովքեր իր կյանքում չունեն վերահսկողություն՝ պարզապես շարժվում են այս կամ այն ուղղությամբ՝ առանց այն ըմբռնելու կամ հարցնելու, թե ինչու են հետևում որոշակի ուղի։ «Մարդկանց տուն ուղարկիր» խորագրի միջոցով, Խանջյանը գետնի վրա է դնում այն հարցը, թե ինչու ենք մենք, որպես հասարակություն, հաճախ մոռանում, որ մեր տունը ոչ միայն ֆիզիկական տարածք է, այլև հոգևոր ապաստարան՝ որտեղ մարդիկ պետք է գտնեն իրենց իրական խաղաղությունը, ու ոչ թե պարզապես գոյություն ունենան։ Կյանքի խնդիրը այստեղ ոչ միայն գոյատևման հարց է, այլ ավելի շատ այն է, թե ինչպես մենք գիտակցում ենք մեր անձի և հասարակության մեջ մեր տեղը։ Գիրքը ոգեշնչում է կարդացողին մտածել հասարակության մասին՝ դրա սոցիալական ճնշումներին, անհատի դերակատարությանը և ընդհանուր արժեքների մասին։ Խանջյանը բացահայտում է, որ չնայած արտաքինում հնարավոր է քամու տագնապը կամ կոշտ կյանքը, բայց յուրաքանչյուր մարդ ունի իր ներքին տունը՝ այն հանգստավայրն ու ուժը, որը պետք է վերաբերի ոչ միայն ֆիզիկական, այլև հոգևոր պահուստներին։ Այս ստեղծագործությունը մարդկային կյանքի խնդիրը դարձնում է չափազանց բարդ՝ ստեղծելով խոր տագնապներ և դատողություններ՝ խրթին իրականության և մարդու վերևում գտնվող անհասկանալի ուժերի միջև։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-76-504-4

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության անցումային տնտեսության պայմաններում բանկային համակարգի պետական կարգավորման և վերահսկողության ձևավորման ու զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է բանկային ոլորտի ինստիտուցիոնալ կայացման դինամիկան՝ սկսած անկախացումից հետո ձևավորված ֆինանսական համակարգի առաջին քայլերից մինչև ժամանակակից կարգավորող մեխանիզմների ձևավորում։ Հեղինակը դիտարկում է կենտրոնական բանկի դերը, դրամավարկային քաղաքականության գործիքները, բանկերի լիցենզավորման և վերահսկողության համակարգերը, ինչպես նաև ֆինանսական կայունության ապահովման մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ռիսկերի կառավարման, կապիտալի բավարարության պահանջների, վարկային քաղաքականության վերահսկման և բանկային ճգնաժամերի կանխարգելման գործիքներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում է նաև միջազգային ֆինանսական կառույցների ազդեցությունը Հայաստանի բանկային համակարգի բարեփոխումների վրա, ինչպես նաև եվրոպական և այլ զարգացած երկրների փորձի կիրառելիությունը ազգային պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում են բանկային վերահսկողության իրավական դաշտի զարգացման փուլերը, կարգավորող մարմինների ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդումը և ֆինանսական շուկաների աստիճանական ազատականացման գործընթացը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման աշխատակիցների, ինչպես նաև ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր հետաքրքրված են անցումային տնտեսությունների ֆինանսական համակարգերի զարգացման և կարգավորման հարցերով։

Պատմություն

Այս գիրքը պատմական-կենսագրական աշխատանք է, որը ուսումնասիրում է հայերի մասնակցությունը համաշխարհային ծովային առևտրի զարգացման մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է, թե ինչպես հայ առևտրականները, հատկապես սփյուռքում, օգտագործել են ծովային ճանապարհները՝ ստեղծելով առևտրային ցանցեր Ասիայի, Եվրոպայի և Աֆրիկայի միջև։ Գրքում նկարագրվում է հայ առևտրականների գործունեությունը տարբեր նավահանգիստներում՝ Կոստանդնուպոլսից մինչև Մարաքեշ, Հոնկոնգից մինչև Լիվանան, և նրանց դերը միջազգային առևտրի, բանկային գործառնությունների և մետաքսի, թանկարժեք ապրանքների, բուրգերի առևտրի ոլորտում։ Հեղինակը նաև անդրադառնում է այն խնդիրներին, որոնց բախվել են հայ առևտրականները՝ քաղաքական սահմանափակումներ, նավատորմների փոփոխություններ, տուրք-տուգանքներ և մրցակցություն։ Գիրքը կարևոր է հայ առևտրի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես հայերը դարձել են կարևոր կապող օղակ տարբեր մշակույթների և տնտեսությունների միջև։ Այս ստեղծագործությունը նաև նպաստում է հայերի տնտեսական պատմության և սփյուռքի առևտրային ժառանգության ավելի ամբողջական պատկերացմանը։ Հրատարակիչ - Քյուրքչյան Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-1-0778-3

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անչափահասների գործերով վարույթի իրավական և տեսական հիմքերի զարգացումն ուսումնասիրելուն՝ հատկապես մինչդատական փուլում՝ քրեական դատավարության գործընթացում։ Նյութում վերլուծվում են անչափահասների նկատմամբ քրեական պատասխանատվության սկզբունքները, նրանց իրավունքների պաշտպանությունը, նախնական հետաքննության և նախաքննական վարույթի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դատախազության և ոստիկանության դերակատարությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է միջազգային փորձը՝ միտված անչափահասների հատուկ կարգավիճակի ապահովմանը, ինչպես նաև համեմատական վերլուծություն՝ շեշտադրելով հայաստանյան իրավական բարեփոխումների ազդեցությունը մինչև դատական փուլը։ Քննարկվում են անչափահասների քրեական վարույթի արդյունավետության, արդարության և պաշտպանվածության խնդիրները, ինչպես նաև սոցիալական և հոգեբանական գործոնները, որոնք կարող են ազդել վարույթի ընթացքի վրա։ Աշխատությունը կարևոր է իրավաբանների, դատախազների, ոստիկանության, հոգեբանների և սոցիալական ծառայությունների մասնագետների համար՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել անչափահասների գործերով վարույթի որակը և պաշտպանել նրանց իրավունքները։

Կենսաբանություն

Այս դասագիրքը նվիրված է բույսերի գենետիկայի հիմունքներին՝ ուսումնասիրելով ժառանգականության և փոփոխականության օրենքները բուսական օրգանիզմներում։ Այն ընդգծում է գենետիկական գործընթացների դերը բույսերի աճի, զարգացման և սելեկցիոն աշխատանքի մեջ։ Գրքում ներկայացված են՝ Բուսական գենետիկայի հիմնական հասկացություններ ԴՆԹ-ի, գեների և քրոմոսոմների կառուցվածք ու գործառույթ Ժառանգականության օրինաչափություններ բույսերում Մուտացիաներ և գենետիկական փոփոխականություն Հիբրիդացում և սելեկցիայի գենետիկական հիմքեր Գենետիկայի կիրառությունը գյուղատնտեսության մեջ Դասագիրքը կարևոր ուսումնական աղբյուր է բուսաբանության, գենետիկայի և ագրոնոմիայի ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Համախառն ազգային արդյունքը (ՀԱԱ) մակրոտնտեսական կարևոր ցուցանիշ է, որը արտահայտում է որոշակի ժամանակահատվածում տվյալ երկրի ռեզիդենտների կողմից արտադրված վերջնական ապրանքների և ծառայությունների ընդհանուր արժեքը՝ անկախ այն բանից, թե արտադրությունը կատարվել է երկրի ներսում, թե արտերկրում։ Այն օգտագործվում է երկրի տնտեսական ակտիվության, արտադրողականության և բնակչության տնտեսական կարողությունների գնահատման համար։ ՀԱԱ-ն նման է համախառն ներքին արդյունքին (ՀՆԱ), սակայն հիմնական տարբերությունն այն է, որ ՀՆԱ-ն հաշվի է առնում միայն երկրի տարածքում ստեղծված արտադրանքը, իսկ ՀԱԱ-ն՝ նաև արտերկրում աշխատող երկրի քաղաքացիների կողմից ստացված եկամուտները՝ հանելով օտարերկրացիների կողմից երկրի ներսում ստացված եկամուտները։ Այսինքն՝ ՀԱԱ = ՀՆԱ + արտերկրից ստացված եկամուտներ − արտերկիր փոխանցված եկամուտներ։ ՀԱԱ-ի հաշվարկման հիմնական եղանակները երեքն են՝ արտադրական, եկամտային և ծախսային մոտեցումները։ Արտադրական եղանակով ՀԱԱ-ն հաշվարկվում է՝ գումարելով տնտեսության բոլոր ոլորտներում ստեղծված ավելացված արժեքը՝ խուսափելով կրկնահաշվարկից։ Եկամտային մոտեցմամբ հաշվի են առնվում բոլոր եկամուտները, որոնք ստեղծվել են արտադրության գործընթացում՝ աշխատավարձերը, շահույթը, տոկոսները և վարձակալական եկամուտները։ Ծախսային մոտեցմամբ ՀԱԱ-ն հաշվարկվում է որպես վերջնական ապրանքների և ծառայությունների վրա կատարված բոլոր ծախսերի գումար՝ ներառյալ սպառումը, ներդրումները, պետական ծախսերը և զուտ արտահանումը։ Այս երեք մոտեցումները տեսականորեն պետք է ապահովեն նույն արդյունքը, քանի որ դրանք արտացոլում են նույն տնտեսական գործընթացը տարբեր կողմերից։ ՀԱԱ-ի կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն թույլ է տալիս գնահատել երկրի տնտեսական հզորությունը, համեմատել տարբեր երկրների տնտեսական զարգացումը և մշակել տնտեսական քաղաքականություն։ Սակայն այս ցուցանիշն ունի նաև սահմանափակումներ, քանի որ չի արտացոլում եկամուտների բաշխումը, ոչ պաշտոնական տնտեսությունը և կյանքի որակի ոչ նյութական կողմերը։ Այսպիսով, համախառն ազգային արդյունքը հանդիսանում է երկրի տնտեսական գործունեության հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշներից մեկը, իսկ դրա հաշվարկման տարբեր եղանակները հնարավորություն են տալիս բազմակողմանիորեն գնահատել ազգային տնտեսության իրական վիճակը և զարգացման միտումները։