Մանկավարժների մեթոդական միավորումների գործունեության կատարելագործման հիմնախնդիրը ժամանակակից դպրոցում

Գյուղատնտեսություն

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է սուր պանկրեատիտի պայմաններում առնետների լյարդային և ենթաստամոքսային գեղձի էնդոկրին բջիջների գործունեության կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև այդ գործընթացների վրա նատրիումի թիոսուլֆատի ազդեցության գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են սուր բորբոքային վիճակի ժամանակ լյարդի և ենթաստամոքսային գեղձի ֆունկցիոնալ փոխազդեցությունները, հեպատոցիտների և էնդոկրին պանկրեատոցիտների գործունեության փոփոխությունները, դրանց կարգավորման հնարավոր մեխանիզմներն ու օրգանիզմի ընդհանուր հոմեոստազի պահպանման գործընթացները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սուր պանկրեատիտի հետևանքով առաջացող նյութափոխանակային և ֆունկցիոնալ փոփոխություններին, ինչպես նաև փորձարարական պայմաններում նատրիումի թիոսուլֆատի կիրառման հնարավոր ազդեցությանը ուսումնասիրվող համակարգերի վրա։ Հետազոտությունը կարող է նշանակություն ունենալ սուր պանկրեատիտի պաթոֆիզիոլոգիական մեխանիզմների, լյարդի և ենթաստամոքսային գեղձի փոխկապակցված գործունեության, ինչպես նաև օրգանիզմի պաշտպանական և կարգավորիչ գործընթացների ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիոլոգիայի, ախտաֆիզիոլոգիայի, գաստրոէնտերոլոգիայի և փորձարարական բժշկության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անտիկ դարաշրջանում Հայկական լեռնաշխարհի բնակչության մարդաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական աղբյուր օգտագործելով Բենիամինյան դամբարանադաշտից ստացված մարդաբանական տվյալները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են պեղումների ընթացքում հայտնաբերված մարդկային ոսկրային մնացորդները՝ նպատակ ունենալով պարզել տվյալ ժամանակաշրջանի բնակչության ֆիզիկական կառուցվածքի, կենսաբանական առանձնահատկությունների և մարդաբանական կազմի հիմնական բնութագրերը։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս վերականգնելու հին բնակչության կենսաբանական պատմությունը և համեմատելու այն Հայկական լեռնաշխարհի ու հարակից տարածաշրջանների այլ հնագիտական խմբերի հետ։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել գանգաբանական և կմախքաբանական հատկանիշներ, մարմնակազմության առանձնահատկություններ, սեռային և տարիքային կազմ, ինչպես նաև որոշակի հիվանդաբանական կամ կենսաբանական ցուցանիշներ, եթե դրանք պահպանված նյութի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել։ Բենիամինյան հնավայրի նյութի վերլուծությունը կարևոր է նաև բնակչության ձևավորման և տարածաշրջանում տարբեր մարդաբանական խմբերի փոխհարաբերությունների հարցերը քննարկելու համար։ Համեմատական մարդաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տվյալները զուգադրել Հայկական լեռնաշխարհի այլ հնագիտական հուշարձաններից ստացված նյութերի հետ և գնահատել բնակչության միջև հնարավոր նմանություններն ու տարբերությունները։ Ուսումնասիրությունը միավորում է հնագիտությունը, մարդաբանությունը և պատմությունը՝ փորձելով նյութական մնացորդների միջոցով լրացնել անտիկ շրջանի բնակչության մասին գրավոր աղբյուրների սահմանափակ տեղեկությունները։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել հնամարդաբանների, հնագետների, պատմաբանների և Հայկական լեռնաշխարհի հին բնակչության կենսաբանական ու պատմական զարգացման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հղիության դեղորայքային ընդհատման բժշկական ասպեկտների ուսումնասիրությանը՝ վաղ և ավելի ուշ ժամկետներում։ Գրքի հիմնական ուշադրության կենտրոնում դեղորայքային աբորտի մեթոդների կլինիկական կիրառումն է, դրանց արդյունավետությունը, անվտանգությունը, հնարավոր բարդությունները և տարբեր հղիության ժամկետներում բուժման տակտիկայի առանձնահատկությունները։ Հեղինակը դիտարկում է այն ֆիզիոլոգիական և բժշկական գործընթացները, որոնք տեղի են ունենում դեղորայքային ընդհատման ընթացքում, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել բուժման արդյունքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վաղ ժամկետներում կիրառվող դեղորայքային մեթոդներին, դրանց ցուցումներին և հակացուցումներին, ինչպես նաև բուժման արդյունավետության գնահատմանը և անհրաժեշտության դեպքում հետագա բժշկական միջամտության ընտրությանը։ Ավելի ուշ ժամկետների վերաբերյալ բաժիններում քննարկվում են կլինիկական իրավիճակի բարդությունը, հիվանդի վիճակի գնահատումը, հնարավոր ռիսկերը և բժշկական հսկողության անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև հնարավոր բարդությունների ուսումնասիրությունը՝ արյունահոսություն, ոչ լիարժեք ընդհատում, վարակային բարդություններ և այլ անցանկալի հետևանքներ, ինչպես նաև դրանց ժամանակին հայտնաբերման և բուժման սկզբունքները։ Գրքում ուշադրություն է դարձվում նախնական հետազոտությանը, հղիության ժամկետի ճշգրիտ որոշմանը, հիվանդի բժշկական պատմության գնահատմանը և այն պայմաններին, որոնց դեպքում դեղորայքային մեթոդի կիրառումը կարող է պահանջել հատուկ զգուշություն կամ այլ բուժական մոտեցում։ Կարևորվում է նաև հետագա հսկողությունը՝ բուժման արդյունքի հաստատումը և այն իրավիճակների հայտնաբերումը, երբ անհրաժեշտ է լրացուցիչ բժշկական օգնություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է հղիության դեղորայքային ընդհատումը որպես բազմափուլ բժշկական գործընթաց, որի անվտանգությունն ու արդյունավետությունը կախված են հղիության ժամկետից, կնոջ առողջական վիճակից, համապատասխան մեթոդի ընտրությունից և մասնագիտական բժշկական վերահսկողությունից։ Այն կարող է հետաքրքրել բժշկական բուհերի ուսանողներին, մանկաբարձ-գինեկոլոգներին, վերարտադրողական բժշկության մասնագետներին և թեմայով մասնագիտական գիտելիքներ խորացնող ընթերցողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է տեղական ազնվականության պատմական, սոցիալական և հասարակական բնութագրին՝ ուշադրություն դարձնելով նրա ձևավորմանը, հասարակության մեջ ունեցած դիրքին, իրավունքներին, արտոնություններին և գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել ազնվականական դասի ներկայացուցիչների սոցիալական ծագումը, նրանց տնտեսական դրությունը, հողատիրական հարաբերությունները, վարչական և քաղաքական կառույցներում ունեցած դերակատարությունը, ինչպես նաև տեղական իշխանությունների և այլ սոցիալական խմբերի հետ փոխհարաբերությունները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ազնվականության ոչ միայն որպես արտոնյալ դասի, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, տնտեսական և մշակութային գործընթացների վրա ազդեցություն ունեցող շերտի։ Կարևորվում են նաև ազնվական ընտանիքների ավանդույթները, կենցաղը, կրթությունը, մշակութային հետաքրքրությունները և հասարակական հեղինակությունը, որոնք նպաստում էին նրանց առանձնահատուկ կարգավիճակի պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ ազնվականության ներքին տարբերություններին, ունեցվածքի և ազդեցության անհավասարությանը, ինչպես նաև պատմական փոփոխությունների հետևանքով այդ դասի դիրքի աստիճանական վերափոխմանը։ Աշխատանքը արժեքավոր է տեղական պատմության և հասարակական կառուցվածքի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ տարածաշրջանի սոցիալական հարաբերությունների, իշխանության բաշխման և ավանդական վերնախավի դերի մասին։

Գրականություն

Աշխատանքը նվիրված է գրական ժանրերի փոխազդեցության և հատկապես էպիկական ժանրերի տարրերի դրամատիկական ժանրերի մեջ անցման ու վերափոխման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գրական ժանրերի փոխառության, փոխակերպման և փոխներթափանցման գործընթացն է, որի ընթացքում մի ժանրին բնորոշ կառուցվածքային, թեմատիկ, կերպարային և արտահայտչական առանձնահատկությունները տեղափոխվում են մեկ այլ ժանրային համակարգ և ստանում նոր գեղարվեստական գործառույթ։ Էպիկական և դրամատիկական գրականության միջև կապը հատկապես կարևոր է, քանի որ երկուսն էլ կարող են ներկայացնել լայնածավալ պատմություններ, բախումներ, կերպարների հարաբերություններ և հասարակական խնդիրներ, սակայն դրանք իրականացնում են տարբեր գեղարվեստական միջոցներով։ Էպիկական ստեղծագործության հիմնական առանձնահատկությունը պատմողականությունն է․ իրադարձությունները ներկայացվում են պատմողի կամ հեղինակային խոսքի միջոցով, մինչդեռ դրամատիկական ստեղծագործության մեջ գործողությունը հիմնականում բացահայտվում է կերպարների խոսքի, երկխոսության, մենախոսության և բեմական գործողության միջոցով։ Այդ տարբերության պայմաններում էպիկական նյութի դրամատիկական վերափոխումը պահանջում է ոչ միայն թեմայի կամ սյուժեի տեղափոխում, այլև ամբողջական կառուցվածքային վերակազմավորում։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել էպիկական ժանրերի սյուժեների դրամատիզացման գործընթացը։ Էպիկական պատումի լայն ժամանակային և տարածական ընդգրկումը դրամատիկական ստեղծագործության մեջ հաճախ ենթարկվում է խտացման․ բազմաթիվ իրադարձություններից ընտրվում են հիմնական հանգույցները, իսկ երկրորդական դրվագները կրճատվում կամ միավորվում են։ Այս գործընթացը փոխում է սկզբնական նյութի կառուցվածքը և ստեղծում գործողության ավելի կենտրոնացված համակարգ։ Կարևոր խնդիր է նաև պատմողի դերի փոփոխությունը։ Էպիկական ստեղծագործության մեջ պատմողը կարող է ներկայացնել կերպարների ներաշխարհը, մեկնաբանել իրադարձությունները, նկարագրել միջավայրը և ազատորեն անցնել տարբեր ժամանակային ու տարածական մակարդակների միջև։ Դրամատիկական ստեղծագործության մեջ այդ գործառույթների զգալի մասը պետք է փոխանցվի գործողությանը, երկխոսությանը, մենախոսությանը և բեմական նշումներին։ Հետևաբար էպիկական պատումի դրամատիզացման ժամանակ անհրաժեշտ է գտնել պատմողական տեղեկատվությունը գործողության վերածելու գեղարվեստական միջոցներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կերպարային համակարգի փոխակերպման ուսումնասիրությունը։ Էպիկական ստեղծագործության բազմաթիվ կերպարներ կարող են ունենալ մանրամասն կենսագրություններ, ներքին ապրումների նկարագրություններ և պատմողական գործառույթներ, մինչդեռ դրամատիկական ստեղծագործության մեջ կերպարը պետք է առավել անմիջականորեն բացահայտվի իր գործողությունների և խոսքի միջոցով։ Այդ պատճառով որոշ կերպարներ կարող են միավորվել, կրճատվել կամ ստանալ նոր գործառույթներ՝ դրամատիկական կոնֆլիկտի կառուցվածքին համապատասխան։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կոնֆլիկտի խնդիրը։ Դրամատիկական ժանրի բնույթը պահանջում է գործողության և հակադրության ավելի ընդգծված կենտրոնացում։ Եթե էպիկական ստեղծագործության մեջ սյուժեն կարող է զարգանալ բազմաթիվ զուգահեռ գծերով, ապա դրամատիկական տարբերակում անհրաժեշտ է առանձնացնել հիմնական բախումը և դրա շուրջ կազմակերպել գործողությունների հաջորդականությունը։ Այդ պատճառով էպիկական նյութի փոխառությունը հաճախ ուղեկցվում է կոնֆլիկտի սրմամբ, գործողության արագացմամբ և պատճառահետևանքային կապերի ավելի խիտ կազմակերպմամբ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակի և տարածության փոխակերպմանը։ Էպիկական ժանրերում հեղինակն ազատորեն կարող է ընդգրկել երկար ժամանակաշրջաններ, բազմաթիվ վայրեր և պատմական իրադարձություններ, մինչդեռ դրամատիկական ստեղծագործության բեմական հնարավորությունները սահմանափակ են։ Հետևաբար դրամատիզացման ընթացքում լայն պատմական կամ առասպելական ժամանակը հաճախ վերածվում է սահմանափակ թվով տեսարանների, իսկ տարածական բազմազանությունը՝ մի քանի հիմնական բեմական միջավայրերի։ Այս փոփոխությունները կարող են ազդել նաև ստեղծագործության գաղափարական շեշտադրումների վրա։ Էպիկական նյութի դրամատիկական վերամշակումը հաճախ ենթադրում է ոչ միայն ձևի, այլև բովանդակության վերաիմաստավորում։ Նույն սյուժեն կամ կերպարը նոր ժանրում կարող է ստանալ այլ գաղափարական նշանակություն՝ պայմանավորված հեղինակի ժամանակաշրջանով, գեղագիտական սկզբունքներով և հասարակական խնդիրներով։ Այդ պատճառով ժանրային փոխառությունը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես մեխանիկական վերարտադրություն, այլ որպես ստեղծագործական վերափոխման գործընթաց։ Կարևոր կարող է լինել նաև երկխոսության դերի ուսումնասիրությունը։ Էպիկական նյութի դրամատիզացման ժամանակ երկխոսությունը դառնում է ոչ միայն տեղեկատվություն փոխանցելու միջոց, այլև կերպարների հոգեբանական և գաղափարական բացահայտման հիմնական գործիք։ Երկխոսությունների միջոցով կառուցվում են հակադրությունները, զարգանում են հարաբերությունները և առաջ են մղվում սյուժետային գործողությունները։ Միաժամանակ փոխվում է լեզվական ոճը․ պատմողական նկարագրությունները կարող են փոխարինվել խոսքային գործողությամբ, իսկ հեղինակային մեկնաբանությունները՝ ենթատեքստային կամ կերպարային արտահայտություններով։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև դրամատիկական ստեղծագործության մեջ էպիկականության պահպանվող տարրերին։ Որոշ դեպքերում դրամատիկական երկը ամբողջությամբ չի հրաժարվում պատմողականությունից և կարող է օգտագործել պատմողի կերպար, պատմողական մենախոսություններ, արտաբեմային խոսք, ժամանակային լայն ընդգրկումներ կամ այլ էպիկական հնարքներ։ Այսպիսի երևույթները ցույց են տալիս, որ ժանրերի սահմանները բացարձակ չեն և գրական ստեղծագործության մեջ կարող են ձևավորվել խառը կամ սինթետիկ կառուցվածքներ։ Ժանրային փոխառության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նաև բացահայտելու գրականության զարգացման դինամիկան։ Գրական ժանրերը պատմականորեն փոփոխվող համակարգեր են, և դրանց միջև փոխազդեցությունը հաճախ հանգեցնում է նոր ձևերի ու ժանրային տարատեսակների առաջացման։ Էպիկական և դրամատիկական սկզբունքների փոխներթափանցումը կարող է ընդլայնել ստեղծագործության արտահայտչական հնարավորությունները՝ միավորելով պատմողական լայնությունը և բեմական անմիջականությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը էպիկական նյութի դրամատիկական փոխառությունը դիտարկում է որպես բարդ գեղարվեստական գործընթաց, որի ընթացքում վերակազմավորվում են սյուժեն, կերպարային համակարգը, կոնֆլիկտը, ժամանակատարածական կազմակերպումը, խոսքը և հեղինակի ներկայության ձևերը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ժանրերի տեսության, գրական ստեղծագործության կառուցվածքի և տարբեր գրական ձևերի փոխազդեցության օրինաչափությունները հասկանալու համար և կարող է արժեքավոր լինել ինչպես տեսական գրականագիտության, այնպես էլ կոնկրետ դրամատիկական ստեղծագործությունների համեմատական վերլուծության համար։