Մասնագիտական կրթության պետական կրթական չափորոշիչների ձևավորման գործընթացի գիտամանկավարժական հիմունքները

Մանկավարժություն

Լսողության խանգարում ունեցող անձանց խոսքի զարգացման փուլերը ձևավորվում են կախված լսողության կորստի աստիճանից, դրա առաջացման ժամանակից և վերականգնողական միջամտությունների արդյունավետությունից։ Առաջին փուլը նախալեզվական շրջանն է, երբ երեխան դեռ չի տիրապետում խոսքին և հաղորդակցվում է հիմնականում լացով, ձայներով, դեմքի արտահայտություններով և ժեստերով, իսկ լսողության խանգարման դեպքում այս փուլում կարող է նկատվել ձայնային արձագանքների նվազում կամ բացակայություն։ Երկրորդ փուլը խոսքի ձևավորման նախնական փուլն է, երբ սովորաբար զարգանում են առաջին բառերը, սակայն լսողության խնդիրների դեպքում խոսքային զարգացումը դանդաղում է, բառապաշարը սահմանափակ է, և հաճախ գերակշռում են ոչ խոսքային հաղորդակցման միջոցները։ Երրորդ փուլում սկսվում է խոսքի կառուցվածքի ձևավորումը, երբ նորմալ պայմաններում երեխան սկսում է կազմել պարզ նախադասություններ, սակայն լսողության խանգարում ունեցող անձանց մոտ կարող են լինել արտասանության խանգարումներ, քերականական սխալներ և խոսքի ընկալման դժվարություններ։ Չորրորդ փուլը զարգացած խոսքի փուլն է, երբ համապատասխան վերականգնողական աշխատանքի, լսողական սարքերի կիրառման կամ հատուկ կրթության շնորհիվ հնարավոր է հասնել ավելի հստակ և հասկանալի խոսքի, ինչպես նաև զարգացնել հաղորդակցական հմտությունները։ Այս փուլերում կարևոր դեր ունեն վաղ ախտորոշումը, հատուկ մանկավարժական աջակցությունը, լոգոպեդական աշխատանքը և ընտանիքի ակտիվ ներգրավվածությունը, որոնք նպաստում են խոսքի զարգացման առավել արդյունավետ ընթացքին։ Այսպիսով, լսողության խանգարում ունեցող անձանց խոսքի զարգացումը աստիճանական և բազմագործոն գործընթաց է, որը պահանջում է շարունակական աջակցություն և անհատական մոտեցում՝ լիարժեք հաղորդակցման հնարավորություններ ապահովելու համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Մաթեմատիկա

Ստեղծագործությունը մեթոդական և կիրառական բնույթի ուսումնական նյութ է, որը նվիրված է ֆունկցիաների գրաֆիկների կառուցման գործընթացին՝ օգտագործելով համակարգչային ծրագրեր և թվային գործիքներ։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ֆունկցիաների հիմնական տեսակները և դրանց գրաֆիկական պատկերումը, ինչպես նաև այն հնարավորությունները, որոնք տալիս են ժամանակակից ծրագրային միջավայրերը՝ մաթեմատիկական արտահայտությունները արագ և տեսանելի ձևով ուսումնասիրելու համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ծրագրերի կիրառությանը, որոնք թույլ են տալիս փոխել պարամետրերը, դիտարկել գրաֆիկների փոփոխությունները իրական ժամանակում և վերլուծել ֆունկցիաների հատկությունները ավելի ինտերակտիվ ձևով։ Նյութում ընդգծվում է նաև ուսուցման գործընթացում ՏՀՏ գործիքների դերը՝ որպես մաթեմատիկական հասկացությունների ավելի խոր և պատկերավոր ընկալման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ցույց է տալիս, որ համակարգչային տեխնոլոգիաները կարող են զգալիորեն բարձրացնել մաթեմատիկայի ուսուցման արդյունավետությունը՝ դարձնելով այն ավելի տեսանելի, հետաքրքիր և գործնական։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 1890-1908 թվականներին արևմտահայ ազգային-ազատագրական պայքարի արտացոլմանը «Դրօշակ» պարբերականի էջերում՝ ուսումնասիրելով ժամանակաշրջանի քաղաքական, հասարակական և ազգային-ազատագրական իրադարձությունների լուսաբանումն ու մեկնաբանությունը։ Աշխատության մեջ մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական իրադարձությունների մասին տեղեկությունների փոխանցման միջոց, այլև որպես ազգային-քաղաքական գաղափարների տարածման, հասարակական կարծիքի ձևավորման և ազատագրական պայքարի նպատակների ու խնդիրների ներկայացման կարևոր հարթակ։ Ուսումնասիրվում են արևմտահայության քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական դրությունը, ազգային իրավունքների պաշտպանության հարցերը, Օսմանյան կայսրության հայաբնակ տարածքներում տեղի ունեցող իրադարձությունները և դրանց արձագանքը պարբերականի հրապարակումներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային-ազատագրական շարժման գաղափարախոսությանը, պայքարի կազմակերպման ձևերին, ֆիդայական գործունեության լուսաբանմանը, քաղաքական գործիչների և ազգային կազմակերպությունների գործունեության ներկայացմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նաև այն մասին, թե ինչպես էր պարբերականը մեկնաբանում Օսմանյան իշխանությունների քաղաքականությունը, բռնություններն ու հալածանքները, ինչպես նաև եվրոպական տերությունների և Ռուսաստանի դիրքորոշումները Հայկական հարցի նկատմամբ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պարբերականի հրապարակախոսական լեզվին, թեմատիկ առաջնահերթություններին և այն գաղափարական շեշտադրումներին, որոնց միջոցով ձևավորվում էր արևմտահայ ազգային-ազատագրական պայքարի ընկալումը։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուրագիտական նշանակություն ունի, քանի որ պարբերականի նյութերի միջոցով հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ոչ միայն առանձին իրադարձությունների ընթացքն ու արձագանքը, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային-քաղաքական մտածողության, սպասումների և պայքարի ռազմավարական պատկերացումների մի շարք կարևոր կողմեր։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, մամուլի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, քաղաքական մտքի պատմաբաններին, ուսանողներին և արևմտահայ ազգային-ազատագրական շարժման պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Երևանի տարածքում ծանր մետաղներով աղտոտման կենսաերկրաքիմիական բնութագրմանը և քաղաքային միջավայրի էկոլոգիական վիճակի գնահատմանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են տարբեր ծանր մետաղների տարածվածությունը, կուտակման առանձնահատկությունները և դրանց բաշխման օրինաչափությունները հողերում, բուսականության մեջ և շրջակա միջավայրի այլ բաղադրիչներում։ Հեղինակը վերլուծում է աղտոտման հիմնական աղբյուրները՝ արդյունաբերական գործունեությունը, տրանսպորտային արտանետումները և քաղաքաշինական գործոնները, ինչպես նաև գնահատում է դրանց ազդեցությունը էկոհամակարգերի և մարդու առողջության վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են դաշտային և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները, որոնց հիման վրա բացահայտվում են առավել խոցելի տարածքները և ծանր մետաղների կուտակման բարձր մակարդակ ունեցող գոտիները։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է կենսաինդիկացիայի և կենսաերկրաքիմիական մոնիթորինգի մեթոդներին՝ առաջարկելով շրջակա միջավայրի վերահսկման և աղտոտման նվազեցման հնարավոր մոտեցումներ։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է բնապահպանների, էկոլոգների, երկրաքիմիկոսների, քաղաքային միջավայրի հետազոտողների և շրջակա միջավայրի պահպանության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Փիլիսոփայություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է XX դարի սկզբի հայ փիլիսոփայական մտքի քննական վերլուծությանը՝ կենտրոնանալով Երվանդ Ֆրանգյանի և Դավիթ Անանունի գաղափարական ժառանգության վրա և նրանց ներդրման գնահատմանը հայ հասարակական-փիլիսոփայական մտածողության զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունում դիտարկվում են այդ շրջանի փիլիսոփայական մտքի ձևավորման պատմական և սոցիալ-քաղաքական պայմանները՝ ընդգծելով ազգային ինքնության, հասարակական արդարության, մշակութային զարգացման և եվրոպական փիլիսոփայական հոսանքների ազդեցության փոխազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Երվանդ Ֆրանգյան-ի և Դավիթ Անանուն-ի տեսական մոտեցումներին, նրանց կողմից առաջ քաշված գաղափարների քննադատական ընկալմանը և այդ գաղափարների տեղին հայ փիլիսոփայական մտքի ընդհանուր զարգացումների համատեքստում։ Վերլուծվում են նրանց աշխատություններում արտահայտված սոցիալ-փիլիսոփայական դիրքորոշումները, ազգային հարցի ընկալումները և պատմության ու հասարակության փոխհարաբերության մեկնաբանությունները՝ ցույց տալով ինչպես ընդհանրություններ, այնպես էլ գաղափարական տարբերություններ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է այդ հեղինակների մտքի ազդեցությունը հետագա հայ հասարակական մտքի ձևավորման վրա և նրանց ժառանգության արդիական վերարժևորման անհրաժեշտությունը։