Մարդկային ռեսուրսների կառավարումը Իրանի Իսլամական Հանրապետության պետական հատվածում

Տնտեսագիտություն

Գրքում ներկայացվում է Հայաստանի Հանրապետության հարկային վարչարարության կառուցվածքը, գործողության իրավական և կազմակերպչական հիմքերը, վերլուծվում են վարչարարության ընթացակարգերը, հարկային մաքսային և ֆինանսական հսկողության մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց գործառնական արդյունավետությունը տնտեսության տարբեր ոլորտներում: Գրքում անդրադարձ կա հարկային օրենսդրության կիրառման խնդիրներին, վարչարարության գործընթացներում առկա դժվարություններին և բյուրոկրատական խոչընդոտներին, ներկայացվում են արդյունավետության բարձրացման ուղիները՝ ներառյալ թվային տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված հսկողության համակարգերի ներդրումը, ռիսկերի գնահատման և հարկային պարտավորությունների մոնիտորինգի մեթոդները, անձնակազմի պատրաստության և հասարակության իրազեկման գործընթացների բարելավումը, առաջարկվում են կազմակերպչական և իրավական փոփոխություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել հարկային խախտումները, բարձրացնել հավաքագրման կայունությունը և խթանել տնտեսական դինամիկայի առողջացումը: Գրքում համակցվում են տեսական վերլուծությունը և գործնական առաջարկները՝ նպաստելով ինչպես պետական մարմինների, այնպես էլ տնտեսագետների, իրավաբանների և հարկային մասնագետների գիտելիքների ընդլայնմանը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի նշանավոր հայ աշուղ և բանաստեղծ Սայաթ-Նովայի ստեղծագործական ժառանգությանը, նրա գրական ու երաժշտական արվեստի առանձնահատկություններին և Հարավային Կովկասի մշակութային միջավայրում ունեցած նշանակությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բանաստեղծի քնարերգության թեմատիկ, լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության վրա։ Նրա ստեղծագործություններում առանցքային տեղ են զբաղեցնում սերը, մարդկային զգացմունքները, գեղեցկության ընկալումը, հոգևոր ապրումները, բարոյական արժեքները և անհատի ներաշխարհը։ Քննության են առնվում բանաստեղծական պատկերների կառուցման եղանակները, փոխաբերությունների ու խորհրդանշական արտահայտությունների կիրառումը, ստեղծագործությունների երաժշտականությունը և աշուղական բանաստեղծությանը բնորոշ արտահայտչամիջոցները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բազմալեզու ստեղծագործական ժառանգությանը, քանի որ բանաստեղծը ստեղծագործել է հայերեն, վրացերեն և ադրբեջաներեն՝ արտացոլելով իր ժամանակաշրջանի բազմամշակութային միջավայրն ու տարբեր ժողովուրդների գրական և երաժշտական ավանդույթների փոխազդեցությունը։ Դիտարկվում է նաև Թիֆլիսի մշակութային կյանքի ազդեցությունը նրա աշխարհայացքի և արվեստի ձևավորման վրա։ Կարևորվում է բանաստեղծական խոսքի և երաժշտության միասնությունը, քանի որ աշուղական ավանդույթում ստեղծագործությունը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գրական տեքստ, այլև որպես երաժշտական կատարման մաս։ Ուսումնասիրվում են հեղինակի լեզվի ժողովրդական հիմքերը, պատկերավոր արտահայտությունները, հուզական ինտենսիվությունը և անհատական ոճը, որոնց շնորհիվ նրա ստեղծագործությունները առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հայ քնարերգության պատմության մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նրա կենսագրության հիմնական հանգամանքներին, արքունական միջավայրի հետ ունեցած կապերին, ստեղծագործական կյանքի տարբեր փուլերին և դրանց վերաբերյալ պահպանված պատմական ու գրական տեղեկություններին։ Հատուկ նշանակություն ունի հետագա սերունդների կողմից նրա ժառանգության ընկալման և գնահատման ուսումնասիրությունը։ Նրա կերպարը և ստեղծագործությունները շարունակել են ազդեցություն ունենալ հայ գրականության, երաժշտության, թատրոնի, կերպարվեստի և մշակութային հիշողության վրա՝ դառնալով բազմաթիվ գիտական ու գեղարվեստական մեկնաբանությունների առարկա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բանաստեղծի ժառանգությունը դիտարկել ոչ միայն հայ գրականության պատմության, այլև աշուղական արվեստի, երաժշտագիտության, լեզվաբանության և հայ-վրացական ու տարածաշրջանային մշակութային կապերի համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, աշուղական պոեզիայի, երաժշտության պատմության և Հարավային Կովկասի մշակութային փոխառնչությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Հայաստանի մեքենաշինության զարգացման հիմնախնդիրները վերաբերում են երկրի արդյունաբերական կառուցվածքի այն հատվածին, որը պատմականորեն ունեցել է կարևոր դեր, սակայն անկախության տարիներից հետո զգալիորեն կորցրել է իր նախկին արտադրական ծավալներն ու տեխնոլոգիական կարողությունները, և ներկայումս կանգնած է մի շարք համակարգային դժվարությունների առաջ, որոնք պայմանավորված են ինչպես տնտեսական, այնպես էլ տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ գործոններով։ Հիմնական խնդիրներից մեկը արտադրական հզորությունների հնացումն է, քանի որ շատ ձեռնարկություններ դեռևս հիմնված են խորհրդային ժամանակաշրջանի սարքավորումների վրա, որոնք չեն համապատասխանում ժամանակակից միջազգային ստանդարտներին, ինչի հետևանքով նվազում է արտադրանքի մրցունակությունը արտաքին շուկաներում։ Բացի այդ, ոլորտը տառապում է ներդրումների պակասից, քանի որ բարձր կապիտալատար ծախսերը և երկարաժամկետ վերադարձի անորոշությունը վանում են ինչպես տեղական, այնպես էլ արտասահմանյան ներդրողներին, իսկ ֆինանսավորման սահմանափակ հասանելիությունը խոչընդոտում է նոր տեխնոլոգիաների ներդրմանը և արտադրական գործընթացների արդիականացմանը։ Մյուս կարևոր հիմնախնդիրը մասնագիտական կադրերի սակավությունն է, քանի որ ինժեներական կրթության և արդյունաբերական պրակտիկայի միջև կապը թուլացել է, ինչը հանգեցրել է բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների արտահոսքի և երիտասարդ կադրերի ներգրավման դժվարությունների։ Շուկայի փոքր ծավալը նույնպես էական սահմանափակում է, քանի որ ներքին պահանջարկը բավարար չէ լայնածավալ արտադրություն ապահովելու համար, իսկ արտահանման հնարավորությունները սահմանափակվում են միջազգային մրցակցության բարձր մակարդակով և լոգիստիկ խնդիրներով։ Ավելին, տեխնոլոգիական հետամնացությունը և նորարարական հետազոտությունների թույլ զարգացումը խոչընդոտում են բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի ստեղծմանը, ինչը հատկապես կարևոր է մեքենաշինության ոլորտում մրցունակ լինելու համար։ Վերջապես, ոլորտի զարգացման վրա ազդում են նաև կառավարման և պետական քաղաքականության որոշակի բացերը, որոնք կապված են արդյունաբերական ռազմավարության ոչ բավարար համակարգվածության, ենթակառուցվածքների թերի զարգացման և արդյունաբերական կլաստերների թույլ ձևավորման հետ, ինչի արդյունքում մեքենաշինությունը դեռևս չի կարող լիարժեք վերականգնել կամ զարգացնել իր ներուժը որպես տնտեսության ռազմավարական ճյուղ։

Քիմիա

Այս աշխատությունը վերաբերում է չհագեցած γ-լակտոնների նոր ածանցյալների սինթեզին և γ- ու δ-լակտոնային օղակներ պարունակող ցիկլիկ համակարգերի կառուցման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ օրգանական քիմիայի և մոլեկուլային նախագծման ոլորտում։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են լակտոնային կառուցվածքներ ունեցող միացությունների ստացման նոր ուղիները, որոնցում չհագեցվածության առկայությունը հնարավորություն է տալիս կատարել հետագա քիմիական ձևափոխություններ և ստանալ ֆունկցիոնալ բազմազան ածանցյալներ։ γ-լակտոնները և δ-լակտոնները հանդիսանում են կենսաբանական ակտիվություն ունեցող միացությունների կարևոր դաս, որոնք հաճախ հանդիպում են բնական նյութերում և ունեն նշանակալի դեր դեղագործական քիմիայի, կենսաօրգանական սինթեզի և նյութագիտության մեջ։ Աշխատության մեջ սովորաբար ուսումնասիրվում են օղակագոյացման ռեակցիաները, հիդրօքսի և կարբոնիլ խմբերի ներմոլեկուլային փոխազդեցությունները, ինչպես նաև կատալիզատորների ազդեցությունը սինթեզի ելքի և ընտրողականության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չհագեցած կապերի դիրքային առանձնահատկություններին, որոնք թույլ են տալիս ստանալ տարբեր կառուցվածքային իզոմերներ և բազմաֆունկցիոնալ համակարգեր։ Նման միացությունների սինթեզը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրանք կարող են ծառայել որպես միջանկյալ նյութեր ավելի բարդ բնական միացությունների և կենսաակտիվ մոլեկուլների ստացման համար։ Այսպիսով, աշխատանքը ունի ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով օրգանական սինթեզի մեթոդների զարգացմանը և նոր դեղագործական պոտենցիալ ունեցող միացությունների հայտնաբերմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Իրանի Իսլամական Հանրապետության միջև հարաբերությունների զարգացման գործընթացին 1991-2005 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով նորանկախ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ձևավորման պայմաններում Իրանի հետ համագործակցության առանձնահատկությունները, ուղղությունները և դինամիկան։ Հեղինակը վերլուծում է երկու պետությունների միջև քաղաքական երկխոսության հաստատման փուլերը, դիվանագիտական կապերի ամրապնդումը և տարածաշրջանային համագործակցության ձևավորման նախադրյալները՝ հաշվի առնելով Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքական բարդ միջավայրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգետիկ համագործակցությանը, տրանսպորտային և ենթակառուցվածքային նախագծերին, տնտեսական կապերի զարգացմանը, ինչպես նաև սահմանային անվտանգության և տարածաշրջանային կայունության հարցերին։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև միջազգային պատժամիջոցների և արտաքին ճնշումների պայմաններում Իրանի վարած քաղաքականության ազդեցությունը Հայաստանի արտաքին տնտեսական և քաղաքական հնարավորությունների վրա, ինչպես նաև երկու երկրների միջև փոխադարձ շահերի համընկնումները։ Վերլուծվում է տարածաշրջանային ուժային կենտրոնների ազդեցությունը, մասնավորապես Ռուսաստանի Դաշնության, Միացյալ Նահանգների և հարևան պետությունների դերակատարությունը հայ-իրանական հարաբերությունների զարգացման վրա։ Նյութը ցույց է տալիս, որ 1991-2005 թվականներին ձևավորվել է հարաբերությունների համեմատաբար կայուն և պրագմատիկ հենք, որը նպաստել է Հայաստանի արտաքին քաղաքականության բազմավեկտորության ամրապնդմանը և տարածաշրջանային համագործակցության խորացմանը՝ Iran և Armenia միջև։

Այլ առարկաներ

Նախատեսված է մեքենաշինության, մետաղամշակման տեխնոլոգիաների և արտադրական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողների համար և նպատակ ունի գործնական մակարդակում ներկայացնել մետաղների կտրման գործընթացների հիմնական օրենքները, գործիքների աշխատանքի սկզբունքները և տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը մշակման որակի վրա, գրքում ընդգրկված են լաբորատոր աշխատանքների մանրամասն նկարագրություններ, որոնց միջոցով ուսանողները ծանոթանում են կտրող գործիքների երկրաչափությանը, կտրող ռեժիմների ընտրությանը՝ արագություն, սնուցում և կտրման խորություն, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը մակերեսի որակի, ճշգրտության և գործիքի մաշվածության վրա, ներկայացվում են տարբեր տեսակի մշակման եղանակներ՝ պտտահաստոցային, ֆրեզերային, հորատման և հղկման գործընթացներ, ինչպես նաև դրանց փորձարարական ուսումնասիրության մեթոդներ, աշխատությունը կարևորում է չափումների և փորձերի ճիշտ կատարման տեխնիկան, արդյունքների գրանցման և վերլուծության մեթոդաբանությունը, ինչը թույլ է տալիս ձևավորել ինժեներական փորձարարական մտածողություն և տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման հմտություններ, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական անվտանգության կանոններին և սարքավորումների ճիշտ շահագործմանը, ինչպես նաև մետաղների կտրման ընթացքում առաջացող ֆիզիկական երևույթների՝ ջերմության առաջացում, շփում և դեֆորմացիա, վերլուծությանը, աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական լաբորատոր փորձը՝ հանդիսանալով կարևոր ուսումնական աղբյուր մեքենաշինական տեխնոլոգիաների ոլորտում։