«Մշակ»-ի ծածկանունների բառարան

Другие предметы

Կենսագործունեության անվտանգությունը գիտական և կիրառական ուղղություն է, որը ուսումնասիրում է մարդու կյանքի, առողջության և գործունեության անվտանգ պայմանների ապահովման սկզբունքներն ու միջոցները՝ տարբեր միջավայրերում՝ կենցաղում, աշխատանքի վայրում, արտադրությունում և արտակարգ իրավիճակներում։ Այն ընդգրկում է վտանգների բացահայտումը, դրանց կանխարգելումը և վնասակար ազդեցությունների նվազեցման մեխանիզմները՝ կապված ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանական և հոգեբանական գործոնների հետ։ Այս ոլորտը սերտորեն կապված է Occupational safety and health հասկացության հետ, որը նպատակ ունի ապահովել անվտանգ աշխատանքային պայմաններ և կանխել արտադրական վնասվածքներն ու մասնագիտական հիվանդությունները։ Կենսագործունեության անվտանգությունը նաև ներառում է առաջին օգնության հիմունքները, հրդեհային անվտանգությունը, էվակուացիայի կանոնները և ռիսկերի գնահատման մեթոդները, որոնք կարևոր են մարդու և հասարակության անվտանգության համար։ Այն ուսումնասիրում է, թե ինչպես նվազեցնել տեխնածին և բնական վտանգների ազդեցությունը՝ սկսած պարզ կենցաղային իրավիճակներից մինչև խոշոր արդյունաբերական կամ աղետային դեպքեր։ Այս գիտակարգի հիմնական նպատակն է ձևավորել անվտանգ վարքագծի մշակույթ, բարձրացնել մարդկանց պատրաստվածությունը արտակարգ իրավիճակներին և նվազեցնել վտանգավոր իրավիճակների առաջացման հավանականությունը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է համակարգային մակարդակի գերխոշոր ինտեգրալ սխեմաների (VLSI) ավտոմատացված նախագծման միջոցների մշակման խնդիրներին՝ ընդգծելով ժամանակակից միկրոսխեմաների բարդության աճի պայմաններում նախագծման գործընթացների օպտիմալացման անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը վերլուծում է CAD գործիքների (Computer-Aided Design) կառուցվածքը և դրանց կիրառությունը թվային և անալոգային ինտեգրալ սխեմաների նախագծման տարբեր փուլերում՝ սկսած կոնցեպտուալ մոդելավորումից մինչև ֆիզիկական տեղաբաշխում և ստուգում։ Գրքում դիտարկվում են համակարգային մակարդակի նախագծման մեթոդները՝ հիերարխիկ մոդելավորում, վարքագծային նկարագրություն, ինչպես նաև hardware description languages-ի (HDL) կիրառությունը՝ VHDL և Verilog միջավայրերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ավտոմատացված սինթեզի, տեղաբաշխման և երթուղավորման ալգորիթմներին, որոնք ապահովում են նախագծման ժամանակի կրճատում և սխալների նվազեցում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև նախագծման գործիքների ինտեգրումը, տվյալների կառավարման համակարգերը և հաշվարկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը բարձր բարդության նախագծերում։ Աշխատությունը ընդգծում է CAD համակարգերի կարևորությունը ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի զարգացման և բարձր արտադրողականությամբ հաշվարկային սարքերի նախագծման գործընթացներում։

Математика

Ուսումնասիրությունը նվիրված է մածուցիկ դիմադրության առկայության պայմաններում օրթոտրոպ թիթեղների սեփական և հարկադրական տատանումների տեսական ու մաթեմատիկական հետազոտությանը։ Աշխատության կենտրոնում անիզոտրոպ մեխանիկական հատկություններով թիթեղների դինամիկական վարքագծի ուսումնասիրությունն է, երբ համակարգում առկա է էներգիայի կորստի և տատանումների մարման պատճառ հանդիսացող մածուցիկ դիմադրություն։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են օրթոտրոպ թիթեղների առաձգական հատկությունները, շարժման հավասարումները, սահմանային պայմանները և այն հիմնական գործոնները, որոնք որոշում են դրանց սեփական հաճախությունները, տատանման ձևերը և դինամիկական արձագանքը։ Սեփական տատանումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու համակարգի բնութագրական հաճախությունները և համապատասխան տատանման ձևերը, իսկ հարկադրական տատանումների վերլուծությունը՝ գնահատելու արտաքին պարբերական կամ փոփոխական ազդեցությունների նկատմամբ թիթեղի արձագանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մածուցիկ դիմադրության ազդեցությանը, որի հաշվառումը թույլ է տալիս առավել իրատեսական նկարագրել տատանողական համակարգերի ամպլիտուդի նվազումը, ռեզոնանսային երևույթները և էներգիայի ցրումը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կիրառվող մաթեմատիկական մեթոդները հնարավորություն են տալիս ստանալ թիթեղների դինամիկական բնութագրերի հաշվարկային հարաբերություններ և գնահատել տարբեր ֆիզիկական ու երկրաչափական պարամետրերի ազդեցությունը համակարգի վարքագծի վրա։ Քննարկվում են նաև թիթեղների չափերի, նյութի օրթոտրոպ հատկությունների, ամրացման պայմանների և դիմադրության գործակցի փոփոխության հետևանքները տատանումների բնութագրերի վրա։ Աշխատությունը կարևոր է օրթոտրոպ կառուցվածքների դինամիկական կայունության և հուսալիության գնահատման տեսանկյունից և կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ մեքենաշինության, ավիացիոն ու տիեզերական տեխնիկայի, շինարարական կոնստրուկցիաների և տարբեր ինժեներական համակարգերի նախագծման ժամանակ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել մեխանիկներին, ինժեներներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, կառուցվածքների դինամիկայով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է պիրազոլային համակարգերի ֆորմիլացման և ստացված միացությունների հետագա քիմիական փոխակերպումների տեսական ու փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ազոտ պարունակող հետերոցիկլային միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկություններն են, ֆորմիլային խմբի ներմուծման ընթացքում դրանց ռեակցիոն վարքը և առաջացող ածանցյալների հատկությունների ուսումնասիրությունը։ Քննվում է Վիլսմայեր–Հաակի մոտեցման կիրառելիությունը պիրազոլային կառուցվածքների ֆունկցիոնալացման համար՝ ուշադրություն դարձնելով սկզբնական նյութի կառուցվածքի և փոխակերպման ընդհանուր ուղղվածության միջև կապերին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ստացված ֆորմիլային ածանցյալների նույնականացմանն ու կառուցվածքային բնութագրմանը, քանի որ նոր ֆունկցիոնալ խմբի առկայությունը կարող է էապես փոխել հետերոցիկլային համակարգի հետագա ռեակցիոն հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել տարբեր կառուցվածք ունեցող պիրազոլային ածանցյալների համեմատական հատկությունները, տեղակալիչների ազդեցությունը էլեկտրոնային կառուցվածքի և ռեակցիոն ակտիվության վրա, ինչպես նաև ձևավորված միացությունների հետագա փոխակերպումների ընդհանուր օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կառուցվածք–ռեակցիոնունակություն կապի ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է պարզաբանել, թե մոլեկուլի կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես են անդրադառնում տարբեր քիմիական փոխազդեցությունների ուղղության վրա։ Ստացված նյութերի բնութագրման համար կարևոր են օրգանական և անալիտիկ քիմիայի ժամանակակից մեթոդաբանական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու դրանց կազմը, մաքրությունը և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Պիրազոլային ածանցյալների հետազոտությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հետերոցիկլային քիմիայի համար, քանի որ ֆունկցիոնալացված կառուցվածքները կարող են ծառայել որպես ելակետային մոդելներ հետագա հիմնարար ուսումնասիրությունների և նոր ածանցյալների հատկությունների բացահայտման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օրգանական սինթեզի, հետերոցիկլային քիմիայի, կառուցվածքային վերլուծության և քիմիական ռեակցիոնունակության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպաստելով պիրազոլային համակարգերի ֆունկցիոնալացման և դրանց փոխակերպումների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։

Другие предметы

Այս մատենագիտական-տեղեկատվական հրատարակությունը ներկայացնում է 2018 թվականի ընթացքում զանգվածային լրատվամիջոցներում հրապարակված արձագանքների, հրապարակախոսական նյութերի և տեղեկատվական հոսքերի համակարգված հավաքածուն՝ ընդգծելով տվյալ տարվա հասարակական-քաղաքական և մշակութային գործընթացների մեդիա արտացոլումը։ Նյութում փաստագրվում են տարբեր թեմատիկ ուղղություններով ԶԼՄ-ների արձագանքները՝ ներառյալ քաղաքական զարգացումները, սոցիալական խնդիրները, տնտեսական իրադարձությունները և մշակութային կյանքի կարևոր դրվագները, ինչը թույլ է տալիս վերականգնել հանրային տեղեկատվական դաշտի ընդհանուր պատկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աղբյուրների դասակարգմանը և նյութերի թեմատիկ խմբավորմանը՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված մատչելիություն հետազոտողների և մեդիա վերլուծաբանների համար։ Աշխատությունը նաև ծառայում է որպես կարևոր հղումային բազա հասարակական կարծիքի ուսումնասիրության, մեդիա դիսկուրսի վերլուծության և ժամանակագրական համեմատական հետազոտությունների համար՝ նպաստելով տեղեկատվական միջավայրի զարգացման ուսումնասիրությանը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է բակտերիալ ծագման ռեկոմբինանտ D-հիդանտոինազների և L-ամինոացիլազների ստացման, մաքրման և կենսաքիմիական բնութագրման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ռեկոմբինանտ ԴՆԹ-ի և մանրէաբանական արտահայտման համակարգերի կիրառումը՝ անհրաժեշտ ֆերմենտների ստացման համար, ինչը հնարավորություն է տալիս վերահսկելի պայմաններում ստանալ որոշակի հատկություններով ֆերմենտային պատրաստուկներ և ուսումնասիրել դրանց կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ D-հիդանտոինազները և L-ամինոացիլազները կարևոր են կենսատեխնոլոգիական գործընթացներում, քանի որ կարող են մասնակցել տարբեր օրգանական միացությունների փոխակերպմանը և օգտագործվել արժեքավոր քիրալային միացությունների, ամինաթթուների և դրանց ածանցյալների ստացման գործընթացներում։ Աշխատության առաջին կարևոր ուղղությունը ռեկոմբինանտ ֆերմենտների ստացումն է, որը ներառում է համապատասխան գենետիկական նյութի ընտրություն, արտահայտման համակարգի կառուցում և ֆերմենտի արտադրության համար հարմար բակտերիալ համակարգի օգտագործում։ Հաջորդ փուլը ֆերմենտների մեկուսացումն ու մաքրումն է, որի նպատակն է ստանալ հնարավորինս բարձր մաքրության և պահպանված ակտիվության կենսակատալիզատորներ։ Մաքրման արդյունավետությունը կարևոր է ոչ միայն փորձարարական ուսումնասիրությունների, այլև ֆերմենտների հետագա կիրառական օգտագործման համար։ Կենսաքիմիական բնութագրման փուլում կարող են ուսումնասիրվել ֆերմենտների կատալիտիկ ակտիվությունը, սուբստրատային յուրահատկությունը, օպտիմալ pH-ը և ջերմաստիճանը, ջերմակայունությունը, տարբեր քիմիական գործոնների ազդեցությունը, ինչպես նաև կինետիկ պարամետրերը։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ստացված ռեկոմբինանտ ֆերմենտների հատկությունները և համեմատելու դրանք բնական աղբյուրներից ստացված ֆերմենտների հետ։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է ֆերմենտային կենսատեխնոլոգիայի զարգացման հետ, քանի որ բարձր ակտիվությամբ և կանխատեսելի հատկություններով ռեկոմբինանտ ֆերմենտները կարող են օգտագործվել դեղագործական, սննդային, քիմիական և կենսատեխնոլոգիական արտադրություններում։ Հատկապես կարևոր է դրանց հնարավոր կիրառությունը օպտիկական ակտիվ միացությունների ստացման գործընթացներում, որտեղ ֆերմենտների բարձր ընտրողականությունը կարող է նպաստել անհրաժեշտ արտադրանքի ստացման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, մանրէաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, ֆերմենտաբաններին, դեղաքիմիկոսներին, ինչպես նաև ռեկոմբինանտ սպիտակուցների ստացմամբ և կենսակատալիզով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է մոլեկուլային կենսաբանության, մանրէաբանության և կենսաքիմիայի մեթոդները՝ բակտերիալ ծագման ֆերմենտների ստացման, մաքրման և հատկությունների մանրամասն գնահատման նպատակով՝ ցույց տալով դրանց գիտական և հնարավոր կենսատեխնոլոգիական արժեքը։