Ներդրումների արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Աշխարհագրություն

Այս գիրքը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհում տեղի ունեցած ուժեղ երկրաշարժերի համալիր մեկնաբանությամբ ուսումնասիրության արդյունքներին՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի սեյսմիկ ակտիվության հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են ուժեղ երկրաշարժերի առանձնահատկությունները, դրանց առաջացման երկրաբանական պայմանները, օջախային մեխանիզմները և տարածքային դրսևորումները։ Գրքում ներկայացվում են տարբեր սեյսմոլոգիական, երկրաբանական և գեոֆիզիկական տվյալների համադրման մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայկական լեռնաշխարհի երկրաշարժային գործընթացների մասին։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել սեյսմիկ վտանգի գնահատմանը, կանխարգելիչ միջոցառումների մշակմանը և տարածաշրջանի երկրաբանական կառուցվածքի ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել սեյսմոլոգների, երկրաբանների, գեոֆիզիկոսների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և բնական աղետների ուսումնասիրմամբ հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Քիմիա

Այս աշխատանքը նվիրված է հագեցած հնգանդամ մոնո- և դիլակտոնների վրա հիմնված սինթեզների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրանք որպես օրգանական քիմիայի կարևոր միջանկյալ միացություններ, որոնք լայն կիրառություն ունեն դեղագործական, պոլիմերային և ֆունկցիոնալ նյութերի ստացման գործընթացներում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հնգանդամ լակտոնների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց ռեակտիվ կենտրոնները և քիմիական կայունությունը, որոնք պայմանավորում են տարբեր նուկլեոֆիլ և էլեկտրոֆիլ փոխարկումների հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լակտոն օղակի բացման ռեակցիաներին, էսթերացման և տրանսէսթերացման գործընթացներին, ինչպես նաև դրանց հիման վրա ավելի բարդ օրգանական կառուցվածքների սինթեզին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է մանկամահացության հիմնախնդրի սոցիալ-ժողովրդագրական ուսումնասիրությանը և Հայաստանի Հանրապետության օրինակով դրա վիճակագրական գնահատմանը։ Ուսումնասիրության առանցքում նորածինների և մինչև մեկ տարեկան երեխաների մահացության երևույթն է, դրա տարածվածության, դինամիկայի, կառուցվածքի և դրա վրա ազդող սոցիալական, ժողովրդագրական, բժշկական ու տնտեսական գործոնների վերլուծությունը։ Մանկամահացությունը ժողովրդագրական և հանրային առողջապահության կարևորագույն ցուցանիշներից է, քանի որ այն ոչ միայն արտացոլում է երեխաների առողջության և բժշկական օգնության մակարդակը, այլև որոշակի պատկերացում է տալիս բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանների, առողջապահական համակարգի արդյունավետության, մայրական և մանկական առողջության պահպանման հնարավորությունների ու կյանքի ընդհանուր որակի վերաբերյալ։ Աշխատանքում վիճակագրական մոտեցման միջոցով կարող են ուսումնասիրվել մանկամահացության ցուցանիշների փոփոխությունները տարբեր ժամանակահատվածներում, դրանց հարաբերակցությունը ծնելիության և ընդհանուր մահացության գործընթացների հետ, ինչպես նաև տարածքային և սոցիալ-ժողովրդագրական տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ երեխաների մահացության մակարդակը պայմանավորված է բազմաթիվ փոխկապակցված գործոններով՝ հղիության և ծննդաբերության ընթացքով, մոր առողջական վիճակով, վաղաժամ ծննդով, բնածին արատներով, վարակիչ և այլ հիվանդություններով, նորածնային խնամքի հասանելիությամբ, բժշկական ծառայությունների որակով, ընտանիքի սոցիալական պայմաններով և առողջապահական գիտելիքների մակարդակով։ Հայաստանի Հանրապետության տվյալների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել մանկամահացության փոփոխության հիմնական միտումները, գնահատել խնդրի մասշտաբները և առանձնացնել այն ժամանակահատվածներն ու պայմանները, որոնց ընթացքում արձանագրվել են առավել նշանակալի փոփոխություններ։ Վիճակագրական վերլուծության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև տարբեր ցուցանիշների համադրումը՝ բացարձակ թվերի, հարաբերական ցուցանիշների, գործակիցների և դինամիկայի միջոցով, ինչը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել խնդրի զարգացման մասին։ Աշխատությունը մանկամահացությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես բժշկական խնդիր, այլև որպես հասարակության սոցիալական և ժողովրդագրական զարգացման հետ սերտորեն կապված երևույթ։ Երեխաների վաղ տարիքում մահացության բարձր մակարդակը կարող է ազդեցություն ունենալ բնակչության բնական վերարտադրության, կյանքի սպասվող տևողության, ընտանիքի ժողովրդագրական վարքագծի և երկրի ընդհանուր ժողովրդագրական ներուժի վրա։ Այդ պատճառով խնդրի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի ժողովրդագրական գործընթացների ավելի լայն համատեքստում, որտեղ ծնելիության, մահացության, բնակչության բնական շարժի և միգրացիայի միտումները փոխկապակցված են և իրենց ազդեցությունն են թողնում երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։

Գյուղատնտեսություն

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, մեքենայացման, արտադրության կազմակերպման և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության վերաբերյալ աշխատություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից գիտական և գործնական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի կիրառմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Այլ առարկաներ

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Բյուրականյան երկրորդ շրջահայության ընթացքում հայտնաբերված գալակտիկաների սպեկտրալուսաչափական և վիճակագրական վերլուծությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց ֆիզիկական հատկությունները և տարածական բաշխման օրինաչափությունները։ Աշխատությունում դիտարկվում են գալակտիկաների սպեկտրների հիմնական բնութագրերը, ճառագայթման ինտենսիվության բաշխումը և կարմիր շեղման չափումները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել դրանց հեռավորությունը, տարիքը և դինամիկական վիճակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լուսաչափական տվյալների մշակման մեթոդներին, դիտարկման սխալների նվազեցմանը և ստացված տվյալների վիճակագրական վերլուծությանը՝ օգտագործելով բազմաչափ մոդելավորման մոտեցումներ։ Քննարկվում են նաև գալակտիկաների խմբավորման և մեծածավալ կառուցվածքների ձևավորման հարցերը՝ տիեզերքի էվոլյուցիայի համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է աստղաֆիզիկայի և դիտողական տիեզերագիտության ոլորտներում՝ նպաստելով գալակտիկական համակարգերի կառուցվածքի և զարգացման ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Բժշկություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի տարբեր շրջաններում աճող ծիրանենիների կամեդարտադրողականության, ստացվող կամեդի ֆիզիկաքիմիական և ապրանքագիտական հատկությունների, ինչպես նաև կենսաբանական ակտիվության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դեղագիտության մեջ դրա հնարավոր կիրառման հեռանկարների գնահատման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ծիրանենու տարբեր պայմաններում աճող ծառերի կողմից կամեդի առաջացման և արտազատման առանձնահատկությունները, դրա քանակական ցուցանիշները և շրջակա միջավայրի պայմանների ազդեցությունը կամեդարտադրողականության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստացված բնական հումքի ֆիզիկաքիմիական հատկություններին, կառուցվածքին, լուծելիությանը, խոնավությանը, մաքրությանը, կայունությանը և այլ որակական ցուցանիշներին, որոնք կարևոր են դրա հետագա օգտագործման հնարավորությունները գնահատելու համար։ Ապրանքագիտական ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս բնութագրելու տարբեր տարածաշրջաններից ստացված կամեդի որակը, համեմատելու նմուշների հատկությունները և բացահայտելու դրանց կիրառական արժեքը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությունը, որի միջոցով գնահատվում է բնական նյութի հնարավոր ազդեցությունը կենսաբանական համակարգերի վրա և դրա պոտենցիալ դեղաբանական նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ կամեդի կիրառման հնարավորություններին որպես դեղագործական օժանդակ նյութ, կառուցվածքաստեղծ կամ կայունացնող բաղադրիչ, ինչպես նաև այնպիսի դեղաձևերի մշակման հեռանկարներին, որոնցում բնական պոլիսախարիդային հումքը կարող է ունենալ տեխնոլոգիական կամ կենսաբանական նշանակություն։ Հայաստանի տարբեր շրջանների նմուշների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու աշխարհագրական և էկոլոգիական պայմանների ազդեցությունը հումքի հատկությունների վրա և որոշելու առավել արժեքավոր հումքի ստացման հնարավոր աղբյուրները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ տեղական բնական հումքի արդյունավետ օգտագործման, դրա որակի ստանդարտացման, նոր դեղագործական բաղադրիչների որոնման և հայրենական բուսական ռեսուրսների հիման վրա կիրառական նշանակություն ունեցող դեղագիտական լուծումների մշակման համար։