Փիլիսոփայության դասընթաց

История

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի չափերի և կշիռների համակարգի պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով V–XV դարերի ժամանակաշրջանը։ Գրքում ներկայացվում են միջնադարյան Հայաստանում կիրառված չափման միավորների ձևավորման աղբյուրները, դրանց տիպաբանությունը և գործառական առանձնահատկությունները տնտեսական, առևտրային և հարկային հարաբերությունների համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է երկարության, մակերեսի, ծավալի և զանգվածի միավորների համակարգերը՝ ցույց տալով դրանց տեղային բազմազանությունը և տարածաշրջանային տարբերությունները՝ միաժամանակ ընդգծելով չափման ավանդական համակարգերի և եկեղեցական, իրավական ու պետական կառույցների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև օտար ազդեցությունները (պարսկական, բյուզանդական, արաբական և հետագայում՝ մոնղոլական), որոնք նպաստել են չափագիտական համակարգերի փոփոխություններին և համադրմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չափերի կիրառման պրակտիկային առևտրի, հողային հարաբերությունների և ձեռագրային աղբյուրներում, ինչպես նաև չափագիտական գիտակցության ձևավորմանը միջնադարյան հայ հասարակությունում։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, հայագետների, տնտեսագիտական պատմության հետազոտողների և չափագիտության պատմությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար՝ առաջարկելով համակողմանի վերլուծություն միջնադարյան Հայաստանի չափերի և կշիռների համակարգի վերաբերյալ։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է սուր հաստաղիքային արյունահոսությամբ հիվանդների վարման մարտավարության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով ախտորոշման, վիճակի ծանրության արագ գնահատման, արյունահոսության աղբյուրի հայտնաբերման և բուժական ճիշտ ռազմավարության ընտրության վրա։ Այս վիճակը համարվում է շտապ բժշկական խնդիր, քանի որ զգալի արյան կորուստը կարող է կարճ ժամանակում հանգեցնել հեմոդինամիկ անկայունության, հյուսվածքային հիպօքսիայի և այլ ծանր բարդությունների։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդների սկզբնական զննման և վիճակի կայունացման սկզբունքները, ներառյալ կենսական ցուցանիշների գնահատումը, շրջանառվող արյան ծավալի վերականգնումը և անհրաժեշտության դեպքում արյան բաղադրիչների փոխներարկումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արյունահոսության ինտենսիվության և հիվանդի ընդհանուր վիճակի գնահատմանը, քանի որ բուժման հետագա մարտավարությունը մեծապես կախված է հեմոդինամիկ կայունությունից և շարունակվող արյունահոսության հավանականությունից։ Ախտորոշման կարևոր բաղադրիչ է էնդոսկոպիկ հետազոտությունը, որը որոշ դեպքերում հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հայտնաբերել արյունահոսության աղբյուրը, այլև անմիջապես իրականացնել հեմոստատիկ միջամտություն։ Բացի դրանից, կարող են կիրառվել համակարգչային տոմոգրաֆիկ անգիոգրաֆիա, անոթագրություն և այլ պատկերային մեթոդներ՝ հատկապես ակտիվ կամ դժվար տեղայնացվող արյունահոսության դեպքում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հաստաղիքային արյունահոսության տարբեր պատճառների տարբերակմանը՝ ներառյալ դիվերտիկուլյար հիվանդությունը, անոթային արատները, նորագոյացությունները, իշեմիկ և բորբոքային ախտահարումները, ինչպես նաև հետվիրահատական կամ դեղորայքային գործոններով պայմանավորված վիճակները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբերակված բուժական մոտեցումների ուսումնասիրությունը։ Կախված արյունահոսության աղբյուրից և ինտենսիվությունից՝ կարող են կիրառվել էնդոսկոպիկ հեմոստազի տարբեր մեթոդներ, անոթային էմբոլիզացիա կամ վիրաբուժական միջամտություն։ Հետազոտության մեջ կարող է գնահատվել նաև այն հանգամանքը, թե որ դեպքերում է անհրաժեշտ անցնել ավելի ինվազիվ բուժման և ինչպես կարելի է նվազեցնել կրկնվող արյունահոսության ու հետագա բարդությունների հավանականությունը։ Առանձին նշանակություն ունի դեղորայքային բուժման և հիվանդի մշտական հսկողության հարցը, հատկապես այն պացիենտների մոտ, որոնք օգտագործում են հակամակարդիչ կամ հակաթրոմբոցիտային դեղամիջոցներ։ Աշխատության նպատակներից է ձևավորել ախտորոշիչ և բուժական գործողությունների հաջորդականություն, որը թույլ կտա արագ գնահատել վտանգի աստիճանը, ընտրել համապատասխան հետազոտության մեթոդը և հնարավորինս կարճ ժամանակում վերահսկել արյունահոսությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել սուր հաստաղիքային արյունահոսությամբ հիվանդների վարման արդյունավետության բարձրացմանը, բարդությունների և մահացության նվազեցմանը և տարբեր մասնագիտությունների բժիշկների՝ վիրաբույժների, գաստրոէնտերոլոգների, էնդոսկոպիստների և շտապ բժշկության մասնագետների համագործակցության կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ընդհանուր և կոլոռեկտալ վիրաբույժներին, գաստրոէնտերոլոգներին, էնդոսկոպիստներին, շտապ բժշկության մասնագետներին, ռեանիմատոլոգներին և բժշկական կրթության ոլորտի հետազոտողներին։

Физика

Աշխատությունը ներկայացնում է «Հաղորդիչներ և կիսահաղորդիչներ» թեմային վերաբերող հանձնարարական գրականության համակարգված մատենագիտական ցանկ, որը նախատեսված է ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների համար որպես ուսումնական և տեղեկատվական ուղեցույց։ Այն ընդգրկում է ինչպես դասական, այնպես էլ ժամանակակից գիտական աղբյուրներ, որոնք վերաբերում են նյութերի էլեկտրական հատկություններին, էլեկտրոնային կառուցվածքին և կիրառական ֆիզիկային։ Գրքում համակարգված կերպով ներկայացված են այն աշխատությունները, որոնք լուսաբանում են հաղորդիչների էլեկտրահաղորդականության մեխանիզմները, մետաղների և համաձուլվածքների հատկությունները, ինչպես նաև կիսահաղորդիչների էներգետիկ գոտիների կառուցվածքը և դրանց կիրառությունները էլեկտրոնային սարքավորումներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոէլեկտրոնիկայի, սենսորային տեխնոլոգիաների և ինտեգրալ սխեմաների զարգացման վերաբերյալ գրականությանը։ Մատենագիտական ցանկը դասակարգված է ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ տեսական հիմունքներ, փորձարարական հետազոտություններ և կիրառական տեխնոլոգիաներ, ինչը հեշտացնում է տեղեկատվության որոնումը և օգտագործումը ուսումնական գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է ֆիզիկայի և ինժեներական մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ նպաստելով նյութագիտության և էլեկտրոնիկայի հիմնարար գիտելիքների խորացմանը։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ակուստոպլազմայում անկայունությունների թռիչքային դրսևորումների ուսումնասիրությանը՝ արտաքին ակուստիկ դաշտերի ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են պլազմային միջավայրերում ձայնային և ալիքային երևույթների առաջացման ու տարածման առանձնահատկությունները, անկայունությունների ձևավորման մեխանիզմները և արտաքին ակուստիկ ազդեցության միջոցով դրանց վարքի փոփոխման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անկայուն վիճակների կտրուկ անցումներին, դրանց առաջացման պայմաններին, դինամիկ բնութագրերին և համակարգի պարամետրերի փոփոխության հետ դրանց կապին։ Ուսումնասիրվում է արտաքին ակուստիկ դաշտերի ազդեցությունը պլազմայի վիճակի, ալիքային գործընթացների և անկայունությունների զարգացման վրա, ինչպես նաև այդ ազդեցության կիրառմամբ ֆիզիկական համակարգի վարքի վերահսկման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարևոր է ակուստոպլազմային համակարգերում ոչ գծային և անկայուն երևույթների ավելի խոր ըմբռնման տեսանկյունից և կարող է նշանակություն ունենալ պլազմայի ֆիզիկայի, ալիքային գործընթացների, ակուստիկայի և կիրառական ֆիզիկայի ոլորտներում։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, պլազմայի և ակուստիկայի մասնագետների, հետազոտողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկատիրական գործունեության կարգավորման համակարգի ուսումնասիրությանը և այդ ոլորտում առկա հիմնական հիմնախնդիրների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում ձեռնարկատիրությունը դիտարկվում է որպես երկրի տնտեսական զարգացման, զբաղվածության ապահովման, մրցակցության խթանման և նորարարության տարածման կարևոր գործոն, իսկ դրա պետական կարգավորումը՝ որպես այնպիսի մեխանիզմների ամբողջություն, որոնց միջոցով պետությունը սահմանում է տնտեսվարող սուբյեկտների գործունեության իրավական և տնտեսական պայմանները։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում ձեռնարկատիրական գործունեության ձևավորման և զարգացման տեսական ու մեթոդաբանական հիմքերին, ձեռնարկատիրության պետական աջակցության և վերահսկողության սկզբունքներին, ինչպես նաև գործարար միջավայրի վրա վարչական, հարկային, իրավական և տնտեսական կարգավորումների ազդեցությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետությունում գործող օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին, դրանց արդյունավետությանը և գործարարության զարգացման համար ստեղծվող հնարավորություններին ու սահմանափակումներին։ Աշխատությունը կարող է ներառել փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության առանձնահատկությունների, շուկայական մրցակցության պայմանների, հարկային քաղաքականության, լիցենզավորման և պետական վերահսկողության, ձեռնարկատերերի իրավունքների պաշտպանության և վարչարարական բեռի հետ կապված խնդիրների վերլուծություն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև այն հարցին, թե որքանով են պետական կարգավորման գործող գործիքները համապատասխանում ժամանակակից տնտեսական պահանջներին և նպաստում ձեռնարկատիրական ակտիվության աճին։ Հետազոտության ընթացքում ներկայացված խնդիրների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն ուղղությունները, որոնց կատարելագործումը կարող է նպաստել ավելի բարենպաստ և կանխատեսելի գործարար միջավայրի ձևավորմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունավետ կարգավորումը կարող է նպաստել ներդրումների ակտիվացմանը, մրցակցային միջավայրի բարելավմանը, նոր ձեռնարկությունների ստեղծմանը և տնտեսական աճի ապահովմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման մասնագետներին, ձեռնարկատերերին, ինչպես նաև Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության և գործարար միջավայրի զարգացման հարցերով զբաղվող հետազոտողներին։

История

Պատմագիտական և հնագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պետական կազմավորումներից մեկի քաղաքական ու մշակութային զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի քաղաքական կազմակերպման առանձնահատկությունները, իշխանության կառուցվածքը, բնակավայրերի և տարածքային կենտրոնների նշանակությունը, ինչպես նաև հարևան երկրների ու ժողովուրդների հետ ձևավորված հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական բախումներին, դիվանագիտական կապերին, տարածքային փոփոխություններին և այն պատմական գործընթացներին, որոնք ազդել են տվյալ պետական կազմավորման զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում են հնագույն գրավոր աղբյուրների հաղորդած տեղեկությունները և հնագիտական տվյալները՝ դրանց համադրման միջոցով պատմական իրադարձությունների ու ժամանակագրության վերաբերյալ պատկերացում կազմելու նպատակով։ Մշակութային պատմության շրջանակում դիտարկվում են բնակչության կենցաղը, նյութական մշակույթը, տնտեսական գործունեությունը, բնակավայրերի կառուցվածքը, կրոնական պատկերացումները և հասարակական հարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարածաշրջանի տեղանուններին, ցեղային ու էթնիկական կազմի վերաբերյալ գիտական տեսակետներին և Հայկական լեռնաշխարհի հետագա պատմական զարգացման հետ հնարավոր առնչություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հին աշխարհի պատմության մասնագետների, հայագետների, հնագետների, աղբյուրագետների, ուսանողների և Հայկական լեռնաշխարհի վաղ պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։