Ֆինանսական հատվածի ազդեցությունը տնտեսական աճի վրա

Գրականություն

Էդգար Ալլան Պոյի ստեղծագործությունը Շառլ Բոդլերի ընկալմամբ առանձնահատուկ երևույթ է XIX դարի եվրոպական գրականության մեջ, քանի որ Բոդլերը ոչ միայն բարձր գնահատեց ամերիկացի գրողի ստեղծագործական աշխարհը, այլև դարձավ նրա ամենաակնառու թարգմանիչն ու մեկնաբանողը Ֆրանսիայում՝ ձևավորելով Պոյի կերպարի ընկալումը եվրոպական ընթերցողի համար։ Բոդլերի համար Պոն բացառիկ հոգեբանական խորությամբ, մռայլ էսթետիկայով և մարդկային հոգու մութ կողմերի բացահայտմամբ օժտված հեղինակ էր, որի ստեղծագործություններում նա տեսնում էր ոչ թե պարզապես գոթական սարսափ, այլ մտավոր և հոգեբանական ճշգրտությամբ կառուցված արվեստ, որտեղ սարսափը, մելանխոլիան և գեղեցկությունը միավորվում են միասնական գեղագիտական համակարգում։ Բոդլերը հատկապես կարևորում էր Պոյի ստեղծագործությունների ինտելեկտուալ բնույթը՝ համարելով, որ նա գիտակցաբար կառուցում է իր պատմությունները՝ հիմնվելով տրամաբանության, հոգեբանական վերլուծության և ներքին լարվածության վրա, ինչը հակադրվում էր այն ժամանակվա շատ գրողների պատահական կամ զգացմունքային գրողական ոճին։ Նրա ընկալմամբ Պոն ոչ միայն գրող էր, այլև «կորսված հանճարի» խորհրդանիշ, որի կյանքն ու ճակատագիրը արտացոլում էին մարդկային գոյության ողբերգական կողմերը, ներքին մենությունը և օտարացումը հասարակությունից։ Բոդլերը նաև կարևոր դեր խաղաց Պոյի եվրոպական ճանաչման մեջ՝ թարգմանելով նրա պատմվածքներն ու էսսեները ֆրանսերեն, ինչի շնորհիվ Պոն դարձավ սիմվոլիզմի և դեկադանսի ուղղությունների վրա մեծ ազդեցություն թողած հեղինակ, իսկ Բոդլերի ընկալմամբ նրա արվեստը վերածվեց ժամանակակից գեղագիտական մտածողության կարևոր աղբյուրի, որտեղ գեղեցկությունը հաճախ ծնվում է ցավից, մահվանից և հոգեբանական ճգնաժամից։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարբեր տարածքներից ընտրված բիոինդիկատոր օրգանիզմների վրա քսենոբիոտիկների ազդեցության գենետիկական և էպիգենետիկական հետևանքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ շրջակա միջավայրում մարդու գործունեության հետևանքով կուտակվող օտարածին քիմիական միացությունները կարող են ազդել կենդանի օրգանիզմների ժառանգական նյութի, բջջային գործընթացների և ֆիզիոլոգիական վիճակի վրա, իսկ այդ փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել էկոհամակարգերի աղտոտվածության մակարդակն ու կենսաբանական վտանգները։ Աշխատության շրջանակում տարբեր շրջաններից հավաքված բիոինդիկատոր օրգանիզմներն օգտագործվում են որպես շրջակա միջավայրի վիճակի կենսաբանական ցուցիչներ՝ համեմատելու աղտոտվածության տարբեր պայմաններում գտնվող տարածքների ազդեցությունը կենդանի համակարգերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քսենոբիոտիկների առաջացրած գենետիկական փոփոխություններին, այդ թվում՝ ԴՆԹ-ի վնասմանը, գենոմի կայունության խախտումներին և ժառանգական նյութի այլ հնարավոր փոփոխություններին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են էպիգենետիկական ազդեցությունները, որոնք կարող են փոփոխել գեների ակտիվությունը՝ առանց ԴՆԹ-ի նուկլեոտիդային հաջորդականության անմիջական փոփոխության։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս շրջակա միջավայրի ազդեցությունները դիտարկել ավելի լայն տեսանկյունից՝ բացահայտելով ոչ միայն արդեն ձևավորված գենետիկական վնասները, այլև այն կարգավորիչ փոփոխությունները, որոնք կարող են ազդել օրգանիզմի կենսագործունեության և հարմարվողականության վրա։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է Հայաստանի տարբեր աշխարհագրական և էկոլոգիական պայմաններ ունեցող տարածքների համեմատական ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածքային առանձնահատկություններ և գնահատելու տարբեր աղտոտիչների ազդեցության հնարավոր տարբերությունները։ Ստացված տվյալները կարող են նշանակություն ունենալ շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, էկոլոգիական ռիսկերի գնահատման և բիոինդիկացիոն մեթոդների կատարելագործման համար։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է գենետիկական և էպիգենետիկական մեխանիզմների ուսումնասիրության կարևորությունը շրջակա միջավայրի աղտոտվածության կենսաբանական հետևանքները հասկանալու գործում և կարող է օգտակար լինել գենետիկայի, էկոտոքսիկոլոգիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, էկոլոգիայի և շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ցածրաչափ կիսահաղորդչային համակարգերի էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը՝ քվանտային սահմանափակման պայմաններում ձևավորվող ֆիզիկական երևույթների և օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության առանցքում այն կառուցվածքներն են, որոնցում լիցքակիրների շարժումը տարածական մեկ կամ մի քանի ուղղություններով սահմանափակված է նանոմետրային մասշտաբներում, ինչի հետևանքով դրանց էներգետիկ սպեկտրը և օպտիկական արձագանքը զգալիորեն տարբերվում են ծավալային կիսահաղորդիչների համապատասխան հատկություններից։ Քննվում են քվանտային հորերի, քվանտային լարերի, քվանտային կետերի և հարակից հետերոկառուցվածքների տեսական նկարագրության ընդհանուր սկզբունքները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով էլեկտրոնների ու խոռոչների էներգետիկ վիճակներին, ալիքային ֆունկցիաներին և էներգետիկ մակարդակների ձևավորմանը։ Քվանտային սահմանափակման ազդեցությունը դիտարկվում է որպես համակարգի չափերից, երկրաչափությունից, նյութական պարամետրերից և սահմանային պայմաններից կախված երևույթ, որը կարող է էապես փոփոխել լիցքակիրների վարքագիծը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում էլեկտրոնային սպեկտրի և օպտիկական անցումների միջև կապի ուսումնասիրությանը, քանի որ էներգետիկ մակարդակների կառուցվածքն անմիջականորեն պայմանավորում է լույսի կլանման, ճառագայթման և այլ օպտիկական գործընթացների առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև էլեկտրոն-խոռոչ փոխազդեցությունները, էքսիտոնային վիճակները և դրանց ազդեցությունը կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների օպտիկական սպեկտրների վրա։ Տեսական վերլուծության շրջանակում կարող են կիրառվել քվանտային մեխանիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի և կիսահաղորդիչների տեսության մոդելներ՝ համակարգի հիմնական էներգետիկ ու օպտիկական բնութագրերի հաշվարկման համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արտաքին էլեկտրական կամ մագնիսական դաշտերի, կառուցվածքային անհամասեռությունների և միջերեսների հնարավոր ազդեցություններին, որոնք կարող են փոխել էներգետիկ մակարդակների դիրքը, վիճակների խտությունը և օպտիկական անցումների բնութագրերը։ Ցածրաչափության պայմաններում քվանտային երևույթների ուժեղացումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նյութի հատկությունների և կառուցվածքի երկրաչափական պարամետրերի միջև նուրբ փոխկապակցվածությունները։ Նման տեսական հետազոտությունները կարևոր են ոչ միայն հիմնարար ֆիզիկայի տեսանկյունից, այլև ժամանակակից նանոէլեկտրոնիկայի և օպտոէլեկտրոնիկայի զարգացման համար, քանի որ ցածրաչափ կիսահաղորդչային համակարգերը կարող են հիմք հանդիսանալ տարբեր լուսարձակող, լուսազգայուն և քվանտային էլեկտրոնային սարքերի ֆիզիկական սկզբունքների ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը նպաստում է կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքներում քվանտային երևույթների վերաբերյալ տեսական պատկերացումների խորացմանը և դրանց էլեկտրոնային ու օպտիկական հատկությունների փոխկապակցվածության համակարգային ըմբռնմանը։

Իրավաբանություն

Կյանքի և առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունները համարվում են հասարակության համար առավել վտանգավոր արարքները, քանի որ դրանք անմիջականորեն վնասում են մարդու հիմնական և անօտարելի իրավունքները՝ կյանքն ու առողջությունը։ Այս տեսակի հանցագործությունները ներառում են դիտավորյալ սպանությունը, անզգուշությամբ մահ պատճառելը, մարմնական վնասվածքներ հասցնելը, ծեծը, խոշտանգումը, մարդու առողջությանը վնաս հասցնող այլ գործողությունները, ինչպես նաև այնպիսի արարքներ, որոնք մարդու ֆիզիկական կամ հոգեկան վիճակի վրա ունեն ծանր հետևանքներ։ Իրավական տեսանկյունից մարդու կյանքը և առողջությունը պաշտպանվում են պետության կողմից, քանի որ դրանք համարվում են մարդու գոյության կարևորագույն արժեքները։ Այս հանցագործությունների հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ դրանց հետևանքով տուժողը կարող է կրել ոչ միայն ֆիզիկական, այլ նաև հոգեբանական և սոցիալական ծանր վնասներ։ Հանցագործությունները կարող են կատարվել տարբեր դրդապատճառներով՝ վրեժխնդրություն, խանդ, շահադիտություն, ընտանեկան կոնֆլիկտներ, կենցաղային վեճեր կամ այլ անձնական պատճառներ։ Ժամանակակից հասարակությունում կյանքի և առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների տարածման պատճառներից են սոցիալական անհավասարությունը, գործազրկությունը, աղքատությունը, ալկոհոլի և թմրամիջոցների օգտագործումը, ընտանեկան բռնությունը, ինչպես նաև իրավական գիտակցության ցածր մակարդակը։ Այսպիսի հանցագործությունները բացասաբար են անդրադառնում ոչ միայն առանձին անձանց, այլ ամբողջ հասարակության անվտանգության և կայունության վրա։ Հատկապես վտանգավոր են դիտավորյալ սպանությունները և ծանր մարմնական վնասվածքները, քանի որ դրանք հաճախ ունեն անդառնալի հետևանքներ։ Օրենսդրությամբ սահմանվում են խիստ պատիժներ նման հանցագործությունների համար՝ ազատազրկում, որոշ դեպքերում ցմահ ազատազրկում և այլ իրավական սահմանափակումներ։ Միևնույն ժամանակ կարևոր նշանակություն ունի հանցագործությունների կանխարգելումը, որը պետք է իրականացվի ինչպես իրավապահ մարմինների, այնպես էլ կրթական և սոցիալական կառույցների կողմից։ Հասարակության իրավական դաստիարակությունը, ընտանեկան առողջ մթնոլորտի ձևավորումը, սոցիալական խնդիրների լուծումը և երիտասարդների շրջանում բռնության հանդեպ բացասական վերաբերմունքի զարգացումը կարող են նպաստել նման հանցագործությունների նվազեցմանը։ Այս թեման կարևոր է ոչ միայն իրավագիտության, այլ նաև հասարակագիտության և բարոյագիտության տեսանկյունից, քանի որ այն առնչվում է մարդու կյանքի արժեքի, մարդկային արժանապատվության և հասարակական անվտանգության պահպանման հիմնախնդիրներին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էներգահամակարգի գեներացնող հզորությունների երկարաժամկետ զարգացման հնարավոր տարբերակների հաշվարկին, համեմատական գնահատմանը և տեխնիկատնտեսական վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է գնահատել էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի երկարաժամկետ փոփոխությունների պայմաններում Հայաստանի էներգահամակարգի հուսալի, կայուն և տնտեսապես արդյունավետ զարգացման համար անհրաժեշտ արտադրական հզորությունների կազմն ու կառուցվածքը։ Աշխատանքում դիտարկվում են էլեկտրաէներգիայի սպառման հնարավոր աճը, գործող գեներացնող օբյեկտների տեխնիկական վիճակն ու շահագործման հեռանկարները, նոր հզորությունների կառուցման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև տարբեր տեսակի էլեկտրակայանների համադրության ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ջերմային, հիդրոէներգետիկ և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների, մասնավորապես արևային և այլ փոփոխական գեներացման տեխնոլոգիաների դերին։ Հաշվարկային տարբերակների ձևավորման ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր հզորությունների շահագործման ժամկետները, նոր արտադրական բլոկների ներդրման ժամանակացույցը, պահանջարկի աճի սցենարները, վառելիքի և էլեկտրաէներգիայի գների փոփոխությունները, ինչպես նաև համակարգի պահուստային հզորությունների պահանջները։ Ստացված արդյունքների հիման վրա գնահատվում է յուրաքանչյուր զարգացման տարբերակի ազդեցությունը էլեկտրաէներգիայի արտադրության կառուցվածքի, վառելիքի սպառման, ներդրումային և շահագործման ծախսերի, համակարգի հուսալիության և էներգետիկ անվտանգության վրա։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև տարբեր սցենարների համեմատությունը՝ թույլ տալով որոշել, թե ինչպիսի գեներացնող հզորությունների համադրությունն է առավել նպատակահարմար երկարաժամկետ հեռանկարում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև վերականգնվող էներգիայի ընդլայնման և էներգիայի կուտակման տեխնոլոգիաների կիրառման ազդեցության գնահատում, քանի որ փոփոխական գեներացիայի մեծացումը պահանջում է համակարգի ճկունության և հավասարակշռման հնարավորությունների համապատասխան զարգացում։ Արդյունքում ձևավորվում է Հայաստանի էներգահամակարգի զարգացման հնարավոր ռազմավարական պատկերը, որի միջոցով հնարավոր է հիմնավորել նոր գեներացնող հզորությունների անհրաժեշտությունը, դրանց ներդրման առաջնահերթությունները և համակարգի երկարաժամկետ օպտիմալ կառուցվածքը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էներգետիկ համակարգերի նախագծման և պլանավորման, էլեկտրաէներգիայի արտադրության զարգացման, ներդրումային որոշումների կայացման և Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության երկարաժամկետ գնահատման համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է չհագեցած ամոնիումային աղերի ներմոլեկուլային ցիկլացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը, դրանց մեխանիզմների բացահայտմանը և 4-հիդրօքսիմեթիլիզոինդոլինի աղերի ներմոլեկուլային վերացիկլացման գործընթացների հետազոտությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունը օրգանական միացությունների ներմոլեկուլային փոխակերպումների օրինաչափությունների բացահայտումն է, երբ նույն մոլեկուլի տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցության արդյունքում ձևավորվում են նոր ցիկլային կառուցվածքներ։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում ռեակցիաների ընթացքի վրա ազդող կառուցվածքային և քիմիական գործոններին, հնարավոր միջանկյալ փուլերին, ռեակցիոն կենտրոնների փոխազդեցությանը և վերջնական արտադրանքների առաջացման մեխանիզմներին։ Ներմոլեկուլային ցիկլացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես են մոլեկուլի կառուցվածքը, չհագեցված կապերի դիրքը, ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթը և տարածական դասավորվածությունը պայմանավորում ցիկլային միացությունների առաջացումը։ Առանձին նշանակություն ունի 4-հիդրօքսիմեթիլիզոինդոլինի աղերի վերացիկլացման գործընթացների ուսումնասիրությունը, որը կարող է բացահայտել հետերոցիկլային համակարգերի փոխակերպման նոր օրինաչափություններ և դրանց հնարավոր ռեակցիոն ուղիները։ Աշխատությունը կարևոր է օրգանական սինթեզի և ռեակցիաների մեխանիզմների տեսական ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ նման հետազոտությունները նպաստում են բարդ կառուցվածքով հետերոցիկլային միացությունների ստացման մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիկոսներին, սինթետիկ քիմիայի մասնագետներին, քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմներով զբաղվող հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։