1. Տնտեսա-մաթեմատիկական մեթոդների դերը սոցիալ-տնտեսական համակար•երի կառավարման մեջ

Գեղարվեստական հայ․

«Մամոնտը և Պապոնտը»՝ Վարուժան Նալբանդյանի ստեղծագործությունը հայ գրականության մեջ հանդիսանում է մեկ այլ սուր հեգնանքով ու խորիմաստ քննադատությամբ ձևավորված գործ։ Այս ստեղծագործությունը ոչ միայն գրական երկ է, այլ նաև սոցիալական ու քաղաքական խնդիրներին անդրադարձնող մի վերլուծություն։ Նալբանդյանը, օգտագործելով սրամիտ և հաճախ սև հումորային ոճը, ներկայացնում է մարդկային հասարակության բոլոր այն բացերն ու կոպիտ հակասությունները, որոնք քողարկված են պատրանքների տակ։ Պատմությունը, միանշանակ, պատկերացնում է երկու հակադիր կերպարների՝ **Մամոնտի** և **Պապոնտի** միջև պայքարը, որոնք խորհրդանշում են տարբեր խավերի ու հասարակական կողմերի հակասություններ։ Մամոնտը և Պապոնտը՝ երկու կերպարներ, որոնք նրանցից յուրաքանչյուրը բացահայտում է միմյանց հակասական բնույթը, այնպիսի սոցիալական, քաղաքական ու մարդկային արժեքներ, որոնք ոչ միշտ են համապատասխանում իրականությանը։ Նրանք որպես կերպարներ բախվում են տարբեր տեսակների՝ չարամտության, ավանդապաշտության, բարոյականության ու ընկերական հարաբերությունների։ Նալբանդյանի սրամտությունը ու լեզվաբառական բարձրությունը հաճախ հանդես են գալիս որպես մի տեսակ մերկացման գործիք՝ առանց հարթելու կամ մեղմելու այն հարցերը, որոնք մարդուն կարող են խորապես ցավեցնել։ Բացի այս, «Մամոնտը և Պապոնտը»-ն նաև շատ հաճախ անդրադառնում է իր ժամանակի քաղաքական ու հասարակական դաշտում գտնվող անարդարություններին՝ հեգնանքով ու գովերգմամբ։ Հեղինակը նկարագրում է մարդկանց միջև անարդար ու մանիպուլյատիվ հարաբերությունները, ինչպես նաև այն՝ ինչպես հասարակական ճնշումները ու սոցիալական շերտերը ձևավորում են այսպես կոչված «հերոսներին», որոնք կեղծ արժեքներով առաջնորդվում են։ «Մամոնտը և Պապոնտը»՝ որպես զվարճալի, բայց խորիմաստ պատմություն, ստիպում է ընթերցողին մտածել հասարակության ու մարդուն դասավորելու տարբեր մոտեցումների մասին։ Նալբանդյանը նաև այդ կերպարների միջոցով ցույց է տալիս՝ ինչպես սոցիալական ստանդարտները և հիփոկրիզիաները կարող են փոխել մարդկային բնույթը՝ հիմնելով պատմական և սոցիալական անարդարությունների վրա։ «Մամոնտը և Պապոնտը»-ը կարելի է դիտարկել որպես ոչ միայն ծաղրական ժանրի ստեղծագործություն, այլ նաև այն գրական քննադատությունը, որ ուղղված է մարդու սոցիալական սխալներին ու անհատական մտածողությանը։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-9239-5-6

Լրագրություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսին Ռուսաստանում հայ գրահրատարակչական գործի զարգացման պատմական ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են հայ տպագրության և հրատարակչական գործունեության ձևավորման պայմանները Ռուսական կայսրության տարածքում՝ ընդգծելով Թիֆլիսի, Մոսկվայի և Սանկտ Պետերբուրգի հայ մշակութային կենտրոնների դերը։ Հեղինակը վերլուծում է հայերեն գրքերի, պարբերականների և ուսումնական նյութերի հրատարակման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց թեմատիկ և ժանրային բազմազանությունը՝ ներառյալ պատմական, կրոնական, գրական և հասարակական-քաղաքական բովանդակությունը։ Աշխատությունում քննարկվում են հայ հրատարակիչների, տպագրիչների և մտավորականների գործունեությունը, նրանց համագործակցությունը ռուսական և եվրոպական հրատարակչական հաստատությունների հետ, ինչպես նաև գրքի տարածման ցանցերի ձևավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրահրատարակչության դերին հայ ազգային ինքնության պահպանման, կրթության զարգացման և մշակութային վերածննդի գործընթացներում։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, գրադարանագետների, հայագետների, մշակութաբանների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի պատկերացում XIX դարի երկրորդ կեսի հայ գրահրատարակչական կյանքի վերաբերյալ Ռուսաստանում։

Կենսագրություն

«Մեղմ շշուկով» (նաև հայտնի է որպես «Avec le temps» / «With Time») Շարլ Ազնավուրի հուզիչ ու խորը երաժշտական ստեղծագործություններից մեկն է, որը դարձել է ժամանակակից ֆրանսիական երգարվեստի խորհրդանիշ։ Այն ոչ միայն երգ է, այլ նաև մարդու հոգու ներքին պայքարի, անցողիկության և սիրո ցավի խորհրդանշական պատմություն։ Գիրք-օրինակ այս անվանումով կարող է լինել նաև նրա ստեղծագործական ու մտավոր գրավոր ժառանգության հավաքածու, որտեղ արտացոլվում են Ազնավուրի կյանքի տարբեր շրջափուլեր՝ սիրո, ցավի, հուսահատության և հոգևոր վերափոխման թեմաներով։ Այս ստեղծագործության հիմնական տրամադրությունը՝ դանդաղ, մեղմ, բայց նույնքան խոր և անջնջելի, ուղեկցում է ընթերցողին մի ճանապարհով, որտեղ ժամանակը թևեր է տալիս և միաժամանակ՝ առիթ տալիս է նորից սկսելու։ Գրքի/թեմայի հիմնական տրամադրությունը անցողիկության և ժամանակի ազդեցությունը սիրո ու կորուստի ցավը հիշողությունների քաշը և կյանքի իմաստը հոգեկան վերափոխում և ներքին խաղաղություն Ինչու է այն կարևոր Ազնավուրը հայտնի է իր զգացմունքային, ազնիվ ու մարդու հոգին խորացող բառերով։ «Մեղմ շշուկով»–ը հենց այդ եզակի ոճի արտահայտումն է՝ պարզ, բայց ծանրաբեռնված զգացմունքներով, որոնք «խոսում են» հենց անմիջապես և ուղիղ դեպի սիրտը։ Հրատարակիչ - Նյու Մեգ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9217-4-7

Գեղարվեստական հայ․

«Հովազաձորի գերիները» (Վախթանգ Անանյան) պատմվածք է, որը հայ ժամանակակից գրականության մեջ առանձնանում է իր դրվագային ուժով, սոցիալական խորությամբ և մարդկային բարդ զգացմունքներով։ Գիրքը ներկայացնում է մի փոքր գյուղի՝ Հովազաձորի կյանքը, որտեղ մարդիկ ապրում են իրենց ավանդական կյանքով, բայց միաժամանակ գտնվում են մեծ ու դժվար փորձությունների առաջ։ Հերոսները՝ սովորական գյուղացիներ, հայտնվում են իրավիճակում, երբ պետք է դիմակայեն գերիների խնդրին՝ ինչը նրանց համար դառնում է ո՛չ միայն սոցիալական, այլև բարոյական հարց։ Անանյանը շատ հզոր է ներկայացնում գյուղական հասարակության հոգեբանությունը՝ նրանց տխրությունը, հույսը, տանջանքը և մարդկային բարությունը։ Գիրքը ցույց է տալիս, թե ինչպես մեծ պատերազմական կամ քաղաքական իրավիճակները ներթափանցում են փոքր համայնքների մեջ և փոխում մարդկանց կյանքը։ «Հովազաձորի գերիները» խոսում է նաև մարդու արժանապատվության, ինքնազոհության և մարդու նկատմամբ հոգատարության մասին։ Հեղինակի ոճը պարզ է, բայց շատ ազդեցիկ՝ պատկերներով և լեզվական նրբություններով, որոնք ընթերցողին թույլ են տալիս կենդանի տեսնել պատմությունը։ Գիրքը նաև քննադատում է անհատների անտարբերությունը և ցույց է տալիս, որ իրական արժեքը մարդկանց մեջ է՝ ոչ թե մեծ բառերում։ Այս պատմությունը հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են հայկական գյուղական թեմաներ, մարդասիրական գրականություն և հոգեբանական դրամա։ Ընդհանուր առմամբ, «Հովազաձորի գերիները» ընթերցողին տալիս է տաք, բայց միաժամանակ ցավոտ պատմություն՝ մարդկային ապրումների և սոցիալական խնդիրների մասին։ Հրատարակիչ - Նահապետ Հրատ. տարեթիվ - 2015 ISBN - 978-9939-856-19-3

Մենեջմենթ

Գիրքը ուսումնասիրում է պետական ծառայության կառավարման տեսական հիմքերը և գործնական կազմակերպման սկզբունքները՝ ներկայացնելով պետական կառավարման համակարգի արդյունավետ գործունեության ապահովման հիմնական մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են պետական ծառայության կառուցվածքը, դրա կազմակերպման իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, ինչպես նաև պետական ծառայողների դերը հանրային քաղաքականության իրականացման գործընթացում։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է մարդկային ռեսուրսների կառավարմանը պետական հատվածում՝ ընդգրկելով ընտրության, նշանակման, վերապատրաստման, գնահատման և մոտիվացիայի համակարգերը։ Գրքում քննարկվում են նաև պետական ծառայության բարեփոխումների ուղղությունները, վարչական արդյունավետության բարձրացման մեթոդները, կոռուպցիայի կանխարգելման գործիքները և թվային կառավարման ներդրման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ծառայության էթիկային, հաշվետվողականությանը և քաղաքացիների հետ փոխհարաբերությունների որակի բարձրացմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում պետական ծառայության կառավարման վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս աշխատությունը պատմաքաղաքական ուսումնասիրություն է, որը վերաբերում է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության արտաքին քաղաքականության կարևոր խնդիրներից մեկին՝ ծովային ելքի (դեպի Սև ծով կամ այլ ծովային ուղիներ) ապահովման հարցին 1919–1920 թվականներին։ Հեղինակը վերլուծում է այն միջազգային և տարածաշրջանային պայմանները, որոնցում գործող Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն փորձում էր լուծել տնտեսական և ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող այս հարցը։ Ծովային ելքը դիտարկվում է որպես երկրի տնտեսական զարգացման, արտաքին առևտրի և քաղաքական անկախության կարևոր բաղադրիչ։ Գրքում քննարկվում են հետևյալ հիմնական խնդիրները․ Հայաստանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները Առաջին Հանրապետության շրջանում ծովային ելք ստանալու հնարավոր ուղիները և դիվանագիտական նախաձեռնությունները հարևան պետությունների դիրքորոշումները և հակասությունները մեծ տերությունների (Անտանտի) ազդեցությունը տարածաշրջանային նախագծերի վրա տնտեսական և ռազմավարական հիմնավորումները Հեղինակը հիմնվում է դիվանագիտական փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի և ժամանակի մամուլի տվյալների վրա՝ փորձելով ցույց տալ, թե որքան բարդ և բազմաշերտ էր այս խնդիրը Հայաստանի արտաքին քաղաքական օրակարգում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է, որ ծովային ելքի հարցը կապված էր ոչ միայն տնտեսական շահերի, այլև պետական անվտանգության և միջազգային ճանաչման խնդիրների հետ։