300-ի Կոմիտե - Ջոն Քոլեման /թարգմ. Վարազդատ Ավագյան

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Macrovipera lebetina obtusa տեսակի թունավոր օձի թույնի դեմ իմունաբանական հակաթույնի ստացման և դրա արդյունավետության գնահատման գիտական հիմնախնդիրներին։ Դիտարկվում են օձի թույնի կենսաքիմիական և թունաբանական առանձնահատկությունները, դրա բաղադրության մեջ առկա կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմի վրա, ինչպես նաև թունավորման հետևանքով առաջացող ախտաֆիզիոլոգիական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իմունային համակարգի պատասխանին, թույնի բաղադրիչների նկատմամբ հակամարմինների առաջացման օրինաչափություններին և հակաթույնի չեզոքացնող հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են իմունաբանական հակաթույնների մշակման տեսական սկզբունքները, դրանց կենսաբանական ակտիվության, առանձնահատկության և անվտանգության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում հակաթույնի արդյունավետության որոշման փորձարարական և իմունաբանական մեթոդներին, թույնի տարբեր բաղադրիչների չեզոքացման հնարավորություններին և ստացված արդյունքների համեմատական վերլուծությանը։ Կարևորվում են հակաթույնի որակի վերահսկման, կենսաբանական անվտանգության, հնարավոր կողմնակի ազդեցությունների գնահատման և բուժական կիրառության գիտական հիմնավորման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել օձի թույնով պայմանավորված թունավորումների բուժման միջոցների կատարելագործմանը, հակաթունային պատրաստուկների հետազոտության զարգացմանը և տարածաշրջանային առողջապահական խնդիրների լուծմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իմունաբանների, թունաբանների, կենսաքիմիկոսների, դեղագետների, բժշկակենսաբանական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական «Աննալների» պատմագիտական դպրոցի տեսական և մեթոդաբանական սկզբունքների կիրառման հնարավորություններին հայ առևտրական կապիտալի պատմության ուսումնասիրության մեջ՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով տնտեսական, սոցիալական և մշակութային գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են պատմության ուսումնասիրության այն մոտեցումները, որոնք պատմական իրադարձությունների պարզ ժամանակագրական շարադրանքի փոխարեն կարևորում են երկարատև տնտեսական ու հասարակական կառուցվածքների, առօրյա կյանքի, աշխարհագրական միջավայրի, ժողովրդագրական գործընթացների, մտածողության ձևերի և սոցիալական խմբերի գործունեության համակողմանի վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ վաճառականության ձևավորմանը, առևտրական կապիտալի կուտակման պայմաններին, ապրանքաշրջանառության կազմակերպմանը և հայկական առևտրական համայնքների մասնակցությանը տարածաշրջանային ու միջազգային տնտեսական հարաբերություններին։ Քննվում են առևտրական ուղիների, քաղաքային կենտրոնների, շուկաների և միջտարածաշրջանային կապերի նշանակությունը, ինչպես նաև այն տնտեսական ու քաղաքական պայմանները, որոնց ներքո հայ վաճառականները կարողացել են ստեղծել և պահպանել առևտրային ցանցեր։ Վերլուծվում են կապիտալի ձևավորման և շրջանառության մեխանիզմները, առևտրական գործունեության կազմակերպման ձևերը, գործընկերային և ընտանեկան հարաբերությունների դերը, վարկային գործառնությունները և առևտրային վստահության նշանակությունը։ Կարևորվում է տնտեսական պատմության ուսումնասիրությունը հասարակական կառուցվածքի հետ համադրելու մոտեցումը, որը հնարավորություն է տալիս առևտրական կապիտալը դիտարկել ոչ միայն որպես ֆինանսական երևույթ, այլև որպես սոցիալական հարաբերությունների և պատմական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են օգտագործվել առևտրական փաստաթղթեր, նամակագրություն, հաշվեմատյաններ, պայմանագրեր, ճանապարհորդական նկարագրություններ և այլ սկզբնաղբյուրներ՝ տնտեսական հարաբերությունների իրական կառուցվածքը վերականգնելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ վաճառականների գործունեության աշխարհագրությանը, տարբեր տնտեսական կենտրոնների միջև նրանց միջնորդական դերակատարությանը և առևտրի միջոցով մշակութային ու տեղեկատվական փոխանակումների զարգացմանը։ «Աննալների» դպրոցի միջգիտակարգային մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս խնդիրը ուսումնասիրել տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի, պատմական աշխարհագրության և մշակութային պատմության տվյալների համադրությամբ։ Նման տեսանկյունը նպաստում է հայ տնտեսական պատմության գործընթացների առավել ամբողջական մեկնաբանմանը և հնարավորություն է տալիս դրանք դիտարկել ավելի լայն տարածաշրջանային ու համաշխարհային տնտեսական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պատմագիտության, հայոց պատմության, տնտեսական պատմության, առևտրի պատմության և պատմագիտական մեթոդաբանության խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ալիֆատիկ երկկարբոնաթթուների խոլինային էսթերների խոլինէսթերազային հիդրոլիզի կինետիկական օրինաչափությունների և ռեակցիայի մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են խոլինէսթերազ ֆերմենտների կատալիտիկ գործունեության առանձնահատկությունները, ֆերմենտի և սուբստրատի փոխազդեցության բնույթը, ինչպես նաև էսթերային կապերի ֆերմենտային ճեղքման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոլիզի ռեակցիաների արագության, կինետիկական պարամետրերի, սուբստրատների մոլեկուլային կառուցվածքի և դրանց քիմիական հատկությունների միջև առկա փոխկապակցվածությանը։ Քննարկվում են ալիֆատիկ ածխաջրածնային շղթայի երկարության, ֆունկցիոնալ խմբերի դասավորության և մոլեկուլների տարածական կառուցվածքի ազդեցությունը ֆերմենտային հիդրոլիզի արդյունավետության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ֆերմենտային կատալիզի մեխանիզմների պարզաբանմանը, միջանկյալ միացությունների հնարավոր առաջացմանը, ակտիվ կենտրոնի հետ սուբստրատների փոխազդեցությանը և ռեակցիայի ընթացքի վրա տարբեր ֆիզիկաքիմիական գործոնների ազդեցությանը։ Դիտարկվում են նաև փորձարարական տվյալների կինետիկական վերլուծության, ռեակցիաների մաթեմատիկական նկարագրման և ստացված արդյունքների տեսական մեկնաբանման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել խոլինէսթերազների ֆերմենտային ակտիվության և օրգանական էսթերների կենսաքիմիական փոխակերպումների վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, օրգանական քիմիայի մասնագետների, ֆերմենտաբանների, դեղագետների և կենսաբանական ակտիվ միացությունների հետազոտությամբ զբաղվող գիտնականների ու ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիացի բանաստեղծ Սեն-Ժոն Պերսի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանություններում կիրառված լեզվական միջոցների, թարգմանական սկզբունքների և գեղարվեստական խոսքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում բնագրի և հայերեն տարբերակների բառապաշարային, քերականական, շարահյուսական ու ոճական համապատասխանությունները՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են հայերենում փոխանցվել հեղինակի բանաստեղծական մտածողությունը, պատկերային համակարգը, խոսքի ռիթմը և արտահայտչականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառընտրությանը, փոխաբերությունների, խորհրդանիշների, պատկերավոր արտահայտությունների, դարձվածքների և բանաստեղծական այլ միջոցների վերարտադրմանը։ Ուսումնասիրվում են այն լեզվական լուծումները, որոնց միջոցով թարգմանիչները փորձել են պահպանել բնագրի իմաստային բազմաշերտությունը և միաժամանակ ստեղծել բնական ու գեղարվեստական արժեք ունեցող հայերեն խոսք։ Քննության են առնվում երկար և բարդ շարահյուսական կառույցների փոխանցման եղանակները, նախադասությունների կառուցվածքային փոփոխությունները, բառերի դասավորությունը և հայերենի լեզվական հնարավորությունների կիրառումը բանաստեղծական ռիթմի ու հնչերանգի պահպանման նպատակով։ Կարևորվում է նաև հեղինակի ինքնատիպ բառապաշարի, մշակութային հասկացությունների և բնության, մարդու ու աշխարհի վերաբերյալ պատկերների հայերեն արտահայտման խնդիրը։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է բացահայտել թարգմանության ընթացքում կատարված բառային կամ կառուցվածքային փոխակերպումները, իմաստային շեշտադրումների փոփոխությունները և թարգմանչական մեկնաբանության դերը վերջնական տեքստի ձևավորման մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայերենի գրական և ոճական միջոցների ընտրությանը, նոր բառային համադրությունների ստեղծմանը և բանաստեղծական խոսքի արտահայտչական հնարավորությունների օգտագործմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ֆրանսիական բանաստեղծական լեզվի հայերեն վերարտադրության առանձնահատկությունները և բացահայտել տարբեր լեզվական համակարգերի միջև գեղարվեստական տեքստի փոխանցման ընթացքում առաջացող հիմնական խնդիրները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի թարգմանաբանության, համեմատական գրականագիտության և հայոց լեզվի ոճաբանության համար՝ նպաստելով գեղարվեստական թարգմանության լեզվի և ֆրանս-հայկական գրական փոխառնչությունների առավել խորքային ուսումնասիրությանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է գրադարաններում տնտեսական նոր մտածողության ձևավորմանն ու զարգացմանը նպաստող գրականության նպատակային տարածման և հանրահռչակման մեթոդներին՝ որպես գրադարանավարների գործնական ուղեցույց։ Հիմնական ուշադրությունը դարձվում է այն հարցին, թե ինչպես կարող է գրադարանը ոչ միայն ապահովել տնտեսական թեմաներով գրականության հասանելիությունը, այլև ակտիվորեն աջակցել ընթերցողների տնտեսական գիտելիքների, վերլուծական մտածողության և ժամանակակից տնտեսական գործընթացների վերաբերյալ պատկերացումների զարգացմանը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ներկայացվել տնտեսական թեմատիկ գրականության ընտրության, դասակարգման, ցուցադրման և ընթերցողներին ներկայացնելու արդյունավետ եղանակներ՝ հաշվի առնելով տարբեր տարիքային և մասնագիտական խմբերի տեղեկատվական պահանջները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրքային ցուցահանդեսների, մատենագիտական տեսությունների, թեմատիկ ցուցակների, ընթերցողական միջոցառումների, քննարկումների և այլ գրադարանային ձևաչափերի կիրառմանը, որոնց միջոցով տնտեսական գիտելիքը կարող է դառնալ ավելի մատչելի և հետաքրքիր լայն հանրության համար։ Ուղեցույցը հատկապես արժեքավոր է գրադարանավարի աշխատանքի կազմակերպման տեսանկյունից, քանի որ տնտեսական գրականության պրոպագանդան պահանջում է ոչ միայն համապատասխան ֆոնդի առկայություն, այլև դրա բովանդակության ճիշտ ներկայացում և ընթերցողների հետաքրքրություններին համապատասխան տեղեկատվական աշխատանքի իրականացում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսական նոր գաղափարների տարածման, աշխատանքի և արտադրության նկատմամբ ժամանակակից մոտեցումների ձևավորման, ձեռնարկատիրական մտածողության զարգացման և տնտեսական իրազեկության բարձրացման գործում գրադարանների հնարավորություններին։ Նման գործունեությունը գրադարանին դիտարկում է որպես կրթական և տեղեկատվական կարևոր հաստատություն, որը կարող է նպաստել հասարակության տնտեսական մշակույթի ձևավորմանը։ Ուղեցույցում ներկայացվող մեթոդական մոտեցումները կարող են օգնել գրադարանավարներին կազմել թեմատիկ միջոցառումների ծրագրեր, ընտրել համապատասխան գրականություն, ձևավորել տեղեկատվական նյութեր և արդյունավետ կազմակերպել ընթերցողների հետ աշխատանքը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հանրային, համայնքային, ուսումնական և մասնագիտական գրադարանների աշխատակիցներին, ինչպես նաև գրադարանագիտության ոլորտի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, այն ներկայացնում է գրադարանի կրթական և տեղեկատվական ներուժի օգտագործման գործնական մոտեցումներ՝ տնտեսական գրականության հանրահռչակման միջոցով ընթերցողների տնտեսական գիտելիքների և ժամանակակից տնտեսական մտածողության զարգացմանը նպաստելու նպատակով։

Գրականություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է անգլիական երգիծական գրականության ավանդների ուսումնասիրությանը Իվլին Վոյի ստեղծագործության օրինակով՝ ընդգծելով երգիծանքի զարգացման պատմական, գեղարվեստական և գաղափարական հիմքերը 20-րդ դարի անգլիական գրականության մեջ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել, թե ինչպես է Իվլին Վոն իր վեպերում և արձակում շարունակել և վերաիմաստավորել անգլիական երգիծական գրականության դասական ավանդները՝ սկսած Ջոնաթան Սվիֆթի և Հենրի Ֆիլդինգի ստեղծագործություններից մինչև վիկտորիանական և մոդեռնիստական երգիծանքի ձևերը։ Ուսումնասիրվում են երգիծանքի հիմնական մեխանիզմները՝ հիպերբոլա, իռոնիա, պարոդիա և սոցիալական քննադատություն, որոնք Վոյի մոտ դառնում են ժամանակակից հասարակության բարքերի, արիստոկրատիայի անկման, եկեղեցական և կրթական համակարգերի հակասությունների բացահայտման միջոց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Վոյի գեղարվեստական ոճին, որը համադրում է սառը, երբեմն ցինիկ հումորը և ճշգրիտ սոցիալական դիտարկումը՝ ստեղծելով երգիծական աշխարհի յուրահատուկ մոդել, որտեղ ընդգծվում են մարդկային թուլությունները և հասարակական ինստիտուտների անկատարությունը։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է պատմական համատեքստը՝ երկու համաշխարհային պատերազմների ազդեցությունը անգլիական հասարակության և գրականության վրա, ինչը խորացնում է երգիծանքի քննադատական ուղղվածությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում է, թե ինչպես է Իվլին Վոն վերափոխում ավանդական երգիծանքը՝ այն դարձնելով ավելի հոգեբանական և երբեմն մռայլ, սակայն նույնքան արդյունավետ սոցիալական քննադատության գործիք։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի գրականագիտության համար՝ բացահայտելով անգլիական երգիծական ավանդների շարունակականությունը և դրանց նոր որակավորումները Իվլին Վոյի ստեղծագործության մեջ։