Աղոթքների բուրվառ

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում հարկային քաղաքականությունը դիտարկվում է որպես պետության տնտեսական և ֆինանսական քաղաքականության կարևորագույն բաղադրիչ, որի միջոցով ձևավորվում են պետական բյուջեի եկամուտները, կարգավորվում տնտեսական ակտիվությունը, ազդակներ են հաղորդվում ներդրումներին ու ձեռնարկատիրական գործունեությանը և իրականացվում է եկամուտների վերաբաշխում։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են ներկայացվել հարկման տեսական հիմքերը, հարկերի տնտեսական էությունը, հարկային քաղաքականության սկզբունքները և դրա հիմնական գործառույթները՝ ֆիսկալ, կարգավորող, խթանող և սոցիալական։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի հարկային համակարգի կառուցվածքին, ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությանը, հարկային բեռի ձևավորմանը և տարբեր տնտեսավարող սուբյեկտների վրա դրա ազդեցությանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հարկային քաղաքականության արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով պետական եկամուտների ապահովման, տնտեսական աճի խթանման, գործարար միջավայրի բարելավման և սոցիալական արդարության փոխկապակցված նպատակները։ Հայաստանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի հարկային վարչարարության կատարելագործումը, հարկային պարտավորությունների կատարման պարզեցումը, թվային գործիքների ընդլայնումը և հարկ վճարողների համար ավելի կանխատեսելի ու հասկանալի միջավայրի ձևավորումը։ Ժամանակակից մոտեցումներում կարևորվում են նաև ստվերային տնտեսության կրճատումը, հարկային կարգապահության բարձրացումը և օրինապահ հարկ վճարողների նկատմամբ վստահության ու համագործակցության ամրապնդումը։

Literature

Աշխատությունը կապված է ֆրանսիացի բանաստեղծ և գրող Ալֆոնս դը Լամարթինի գրական ժառանգության հետ, որի ստեղծագործությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում ֆրանսիական ռոմանտիզմի պատմության մեջ։ Լամարթինի պոեզիան առանձնանում է քնարականությամբ, հուզական խորությամբ և բնության, սիրո, ժամանակի, հիշողության ու մարդկային գոյության շուրջ խորհրդածություններով։ Նրա ստեղծագործություններում բնապատկերները հաճախ արտահայտում են բանաստեղծի ներաշխարհը, իսկ անձնական ապրումները վերածվում են կյանքի անցողիկության, կորուստների, հույսի և հոգևոր որոնումների մասին ընդհանրական մտորումների։ Բանաստեղծական լեզվին բնորոշ են մեղմ երաժշտականությունը, պատկերավոր արտահայտչամիջոցները և զգացմունքային անկեղծությունը, որոնք ընթերցողին հնարավորություն են տալիս ընկալելու անհատի ապրումների ու բնության միջև եղած կապը։ Այս ժողովածուն կարևոր է Լամարթինի պոեզիայի և եվրոպական ռոմանտիկական գրականության տարածման ուսումնասիրության համար։ Հայերեն վերնագրի ձևը հուշում է բանաստեղծությունների հավաքածուի մասին, սակայն առանց բովանդակության լրացուցիչ տվյալների հնարավոր չէ հստակեցնել, թե նրա որ ստեղծագործություններն են ներառված գրքում կամ ինչ սկզբունքով են ընտրված։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել ֆրանսիական գրականությամբ, ռոմանտիզմի գեղագիտական առանձնահատկություններով, 19-րդ դարի պոեզիայով և եվրոպական գրականության հայերեն թարգմանությունների պատմությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։

Literature

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր գրող Լևոն Շանթի արձակ ստեղծագործությունների գաղափարական, գեղարվեստական և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հեղինակի վեպերի, վիպակների և պատմվածքների թեմատիկ ուղղությունները, կերպարների հոգեբանական նկարագրերը և մարդկային փոխհարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատի ներաշխարհի, ազատության, սիրո, բարոյական ընտրության և հասարակական միջավայրի հետ մարդու փոխհարաբերությունների պատկերմանը։ Վերլուծվում են արձակ երկերի սյուժետային կառուցվածքը, կերպարաստեղծման սկզբունքները, պատմողական հնարները, լեզվաոճական արտահայտչամիջոցները և հեղինակային աշխարհայացքի դրսևորումները։ Քննարկվում են նաև գրողի ստեղծագործական մտածողության ձևավորման նախադրյալները, եվրոպական գրական ու փիլիսոփայական հոսանքների հետ առնչությունները և արևմտահայ գրականության զարգացման համատեքստում նրա արձակի առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ռոմանտիկական, իրապաշտական և հոգեբանական պատկերման տարրերի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև գեղարվեստական արձակի և հեղինակի դրամատուրգիական մտածողության հնարավոր ընդհանրությունները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Լևոն Շանթի արձակ ժառանգության գեղագիտական արժեքի և հայ գրականության պատմության մեջ դրա ունեցած նշանակության վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, գրականագիտության, գրականության տեսության և արևմտահայ մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Philosophy

Այս աշխատությունը նվիրված է փիլիսոփայության և գիտական իմացության փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով գիտության զարգացման գործում փիլիսոփայական մտածողության ստեղծագործական ներուժին։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ փիլիսոփայությունը գիտության համար միայն արդեն ձևավորված գիտելիքի մեկնաբանման միջոց չէ, այլ կարող է հանդես գալ որպես նոր հարցադրումների, գաղափարների, տեսական մոտեցումների և հետազոտական ուղղությունների ձևավորման կարևոր գործոն։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են գիտական իմացության բնույթը, կառուցվածքը, զարգացման օրինաչափությունները և այն մեթոդաբանական ու աշխարհայացքային նախադրյալները, որոնց միջոցով հնարավոր է գիտական նորարարության առաջացումը։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում փիլիսոփայական վերլուծության այն հնարավորություններին, որոնք նպաստում են գիտական հասկացությունների վերաիմաստավորմանը, առկա տեսությունների քննադատական գնահատմանը և նոր տեսական լուծումների որոնմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ստեղծագործական մտածողությանը՝ որպես գիտական հետազոտության անբաժանելի բաղադրիչի, և դրա կապին տրամաբանության, ինտուիցիայի, վերացարկման, կանխադրույթների ու աշխարհայացքային դիրքորոշումների հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նաև գիտության և փիլիսոփայության պատմական փոխազդեցությունը՝ ցույց տալով, որ բազմաթիվ գիտական գաղափարների ձևավորումը կապված է եղել ավելի լայն փիլիսոփայական հարցադրումների և պատկերացումների հետ։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննարկվել գիտական գիտելիքի սահմանները, օբյեկտիվության և ճշմարտության խնդիրները, մեթոդաբանական ընտրության նշանակությունը, ինչպես նաև նոր գիտելիքի ստեղծման գործընթացում քննադատական մտածողության դերը։ Հատուկ նշանակություն ունի միջգիտակարգային մոտեցումը, քանի որ ժամանակակից գիտության բազմաթիվ խնդիրներ պահանջում են տարբեր գիտակարգերի միջև կապերի հաստատում և հասկացությունների նոր համադրություններ։ Այս տեսանկյունից փիլիսոփայական մտածողությունը կարող է նպաստել գիտական խնդիրների ոչ ստանդարտ ձևակերպմանը և նոր հետազոտական հեռանկարների բացահայտմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել փիլիսոփայությամբ, գիտության մեթոդաբանությամբ, իմացաբանությամբ և գիտական ստեղծագործականության խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է փիլիսոփայությունը որպես գիտական իմացության զարգացման ակտիվ և ստեղծագործական բաղադրիչ՝ ընդգծելով դրա դերը գիտելիքի սահմանների ընդլայնման, նոր գաղափարների ձևավորման և գիտական մտածողության մեթոդաբանական խորացման գործում։

History

Աշխատությունը նվիրված է պատմական Սեբաստիա քաղաքի և նրան հարակից տարածքների համակողմանի պատմական, աշխարհագրական, հասարակական, մշակութային և եկեղեցական ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով Փոքր Ասիայի հայաբնակ կարևոր կենտրոններից մեկի անցյալը, նրա պատմական զարգացումը և տարածաշրջանային նշանակությունը։ Սեբաստիան՝ պատմական Սեբաստոպոլիսը, դարերի ընթացքում եղել է Փոքր Հայքի և պատմական Հայաստանի հարակից շրջանների նշանավոր քաղաքներից մեկը, որտեղ հատվել են տարբեր ժողովուրդների, մշակույթների, կրոնական ավանդույթների և քաղաքական ուժերի ազդեցությունները։ Աշխատության հիմնական թեմատիկ առանցքը քաղաքի և նրա սահմանակից բնակավայրերի պատմական ընթացքի ուսումնասիրությունն է՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև նորագույն շրջանին նախորդող ժամանակաշրջանները։ Քաղաքի անցյալը դիտարկվում է ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով նրա աշխարհագրական դիրքին, պատմական իրադարձություններին, բնակչության կազմին, վարչական փոփոխություններին և հասարակական կյանքի առանձնահատկություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Սեբաստիայի հայ համայնքի պատմությունը, քանի որ քաղաքը երկար ժամանակ եղել է արևմտահայության կարևոր հոգևոր, կրթական, մշակութային և տնտեսական կենտրոններից մեկը։ Հայ բնակչության կյանքը, ազգային հաստատությունները, եկեղեցական կազմակերպվածությունը և համայնքային ավանդույթները կարևոր տեղ են զբաղեցնում տարածաշրջանի պատմական նկարագրության մեջ՝ հնարավորություն տալով հասկանալու հայության դերը քաղաքի զարգացման և մշակութային դիմագծի ձևավորման գործում։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է Սեբաստիայի արքեպիսկոպոսության պատմությունը, որը ներկայացնում է Հայ առաքելական եկեղեցու կազմակերպական ներկայությունը տարածաշրջանում, հոգևոր իշխանության ձևավորումն ու զարգացումը, եկեղեցական կառույցների նշանակությունը և դրանց կապը տեղի հայ բնակչության հասարակական կյանքի հետ։ Արքեպիսկոպոսությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական վարչական միավոր, այլև որպես ազգային ինքնության պահպանման, համայնքային համախմբման, կրթության և մշակութային շարունակականության կարևոր հաստատություն։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու եկեղեցու և հասարակության փոխհարաբերությունները, հոգևոր առաջնորդության դերը և հայկական համայնքային կյանքի կազմակերպման պատմական առանձնահատկությունները։ Սեբաստիայի և նրա շրջակա գավառների պատմությունը կարևոր է նաև բնակավայրերի պատմական աշխարհագրության, տեղական ավանդույթների, բնակչության զբաղմունքների, տնտեսական հարաբերությունների և տարածաշրջանային կապերի ուսումնասիրության համար։ Քաղաքի աշխարհագրական դիրքը նպաստել է նրա՝ որպես վարչական, առևտրական և հաղորդակցական կենտրոնի նշանակությանը, իսկ շրջակա բնակավայրերի հետ ունեցած կապերը ձևավորել են տնտեսական ու մշակութային միասնական միջավայր։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր տեղեկություններ է տալիս պատմական բնակավայրերի փոխկապակցվածության, հայ բնակչության տարածքային տեղաբաշխման և տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման մասին։ Գրական և գիտական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմաաշխարհագրական, տեղագրական և եկեղեցապատմական ուսումնասիրությունների շրջանակին, որոնց բնորոշ է որոշակի քաղաքի պատմության ներկայացումը՝ այն շրջապատող բնակավայրերի, վարչական տարածքների և հոգևոր հաստատությունների հետ միասին։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն վերակազմելու առանձին քաղաքի պատմական պատկերը, այլև բացահայտելու նրա դերը ավելի լայն ազգային և տարածաշրջանային պատմության մեջ։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ Սեբաստիայի պատմությունը դիտարկվում է նաև նրա արքեպիսկոպոսության սահմանների և եկեղեցական իրավասության համատեքստում՝ ընդգծելով աշխարհագրական տարածքի, բնակչության և հոգևոր կառավարման փոխադարձ կապը։ Աշխատությունն ունի նշանակալի պատմամշակութային արժեք, քանի որ նպաստում է արևմտահայ պատմական բնակավայրերի և դրանցում ձևավորված ազգային կյանքի ուսումնասիրությանը։ Այն կարևոր նյութ է Սեբաստիայի հայության անցյալի, պատմական Հայաստանի արևմտյան շրջանների, Հայ առաքելական եկեղեցու տարածաշրջանային կազմակերպման և Օսմանյան կայսրության տարածքում հայ համայնքների հասարակական դիրքի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր է նաև հայ ժողովրդի պատմական հիշողության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ ներկայացնում է մի քաղաք և շրջակա տարածքներ, որոնք նշանակալի տեղ են ունեցել արևմտահայության պատմության մեջ։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Սեբաստիայի՝ որպես բազմաշերտ պատմություն, հարուստ մշակութային ժառանգություն և կարևոր հայկական հոգևոր կենտրոն ունեցող քաղաքի մասին։ Աշխատության ընթերցողական և գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրա թեմատիկ ընդգրկմամբ ու միջառարկայական արժեքով․ այն կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, ազգագրագետներին, եկեղեցագետներին և արևմտահայ պատմական բնակավայրերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են ճանաչել Սեբաստիայի և նրա շրջակա գավառների պատմական ժառանգությունը, հայկական համայնքային կյանքի առանձնահատկություններն ու տարածաշրջանի հոգևոր-մշակութային անցյալը։

Literature

Հրատարակության վերնագիրը հայատառ գրությամբ ներկայացված օսմաներեն-թուրքերեն արտահայտություն է։ Այն հնարավոր է մոտավոր ընթերցել որպես «Բարիսին հագիգի էսրարը», սակայն առանց բնագրի կամ լրացուցիչ մատենագիտական տեղեկությունների վերնագրի ճշգրիտ իմաստային մեկնաբանությունը հաստատել հնարավոր չէ։ Ուստի վերնագիրը պահպանվում է հնչյունական ձևին մոտ՝ խուսափելով չհիմնավորված թարգմանությունից և բովանդակության վերաբերյալ ենթադրություններից։ Առաջին հատորի նշումը վկայում է բազմահատոր հրատարակության կառուցվածքի մասին և ենթադրում է, որ այն նախատեսված է եղել շարունակական ընթերցման համար։ Գրքի թեմատիկ ուղղվածությունը, ժանրը, սյուժեն և հեղինակային պատկանելությունը պարզելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել բնագիրը կամ հրատարակության լրացուցիչ նկարագրությունը։ Մատենագիտական տեսանկյունից գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի վերջին Կոստանդնուպոլսի հայատառ թուրքերեն տպագրության պատմության համար։ Այն առնչվում է հայերեն տառերով թուրքերեն գրավոր մշակույթի տարածմանը և վկայում է բազմալեզու ընթերցողական միջավայրի գոյության մասին։ Նման հրատարակությունների ուսումնասիրությունը նպաստում է հայատառ թուրքերեն գրական ժառանգության, հայ տպագրական մշակույթի լեզվական բազմազանության և Օսմանյան կայսրության հայ համայնքի գրական կյանքի պատմության ամբողջական ներկայացմանը։