Ակսել Բակունց. Երկեր III

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անձի հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց ազդեցության վերլուծությանը սուիցիդալ վարքի ձևավորման պատճառական գործընթացներում։ Հեղինակը դիտարկում է ինքնասպանության վարքագծի առաջացման հոգեբանական մեխանիզմները՝ ուշադրություն դարձնելով անհատական հատկանիշների, հուզական վիճակների, մտածողության առանձնահատկությունների, ինքնագնահատականի, սթրեսակայունության և միջանձնային հարաբերությունների դերին։ Քննարկվում են այն գործոնները, որոնք կարող են նպաստել ճգնաժամային իրավիճակների զարգացմանը, ինչպես նաև անձի ներքին ռեսուրսները և պաշտպանական մեխանիզմները, որոնք կարող են նվազեցնել ինքնավնասող վարքի առաջացման հավանականությունը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են սուիցիդալ վարքի պատճառական շղթայի տարբեր փուլերը, հոգեբանական նախադրյալները և դրանց փոխկապակցվածությունը սոցիալական ու կենսական հանգամանքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ հոգեբանական աջակցության, վաղ հայտնաբերման մեթոդների և անհատական մոտեցումների նշանակությանը՝ ճգնաժամային իրավիճակներում արդյունավետ միջամտություն իրականացնելու համար։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և հետազոտական տվյալները՝ նպաստելով սուիցիդալ վարքի ավելի խորքային ըմբռնմանը և հոգեբանական օգնության մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն նախատեսված է հոգեբանների, հոգեթերապևտների, սոցիալական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և մարդու հոգեկան առողջության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Պատմագիտական և հասարակական-քաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XIX դարի 80-ական թվականներին հայ ազգային նարոդնիկական խմբակների և կազմակերպությունների ձևավորման, գաղափարական ուղղվածության ու գործունեության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հայ հասարակական-քաղաքական մտքի զարգացման պատմական նախադրյալները, Ռուսական կայսրությունում նարոդնիկական շարժման տարածումը և դրա գաղափարների ազդեցությունը հայ մտավորականության ու երիտասարդության շրջանում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային ազատագրության, սոցիալական արդարության, հասարակական բարեփոխումների և ժողովրդի քաղաքական ինքնագիտակցության բարձրացման վերաբերյալ հայ նարոդնիկների պատկերացումներին։ Վերլուծվում են տարբեր խմբակների առաջացման պայմանները, կազմակերպական կառուցվածքը, գործունեության նպատակները և հասարակական տարբեր շերտերի հետ կապերի հաստատման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են հայ ազգային նարոդնիկական շարժման գաղափարական ընդհանրություններն ու տարբերությունները ռուսական նարոդնիկության հետ, ինչպես նաև ազգային հարցի և սոցիալական խնդիրների փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել գաղտնի խմբակների գործունեությունը, քաղաքական ու լուսավորական գաղափարների տարածման եղանակները, ժամանակի հասարակական գործիչների մասնակցությունը և ցարական իշխանությունների վերաբերմունքը նման կազմակերպությունների նկատմամբ։ Անդրադարձ է կատարվում արևելահայ հասարակական կյանքի, ազգային ինքնագիտակցության և քաղաքական կազմակերպվածության զարգացման գործընթացներում այդ խմբակների ունեցած պատմական նշանակությանը։ Կարևորվում է նարոդնիկական գաղափարների դերի գնահատումը հայ ազգային-ազատագրական շարժման հետագա զարգացման և XIX դարի վերջի հայկական քաղաքական կազմակերպությունների ձևավորման համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ ժողովրդի նոր պատմության, հասարակական-քաղաքական շարժումների, քաղաքական գաղափարախոսությունների պատմության և հայ ազգային-ազատագրական պայքարի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է կաթնատու կենդանիների մոտ մաստիտի հայտնաբերման և նույնականացման մեթոդների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև հիվանդ կենդանիներից ստացված կաթի հնարավոր ազդեցության գնահատմանը ավանդական «Կյաշք» կաթնամթերքի որակական ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության շրջանակում մաստիտը դիտարկվում է որպես կաթնագեղձի վիճակ, որը կարող է փոփոխություններ առաջացնել կաթի ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և տեխնոլոգիական հատկություններում՝ դրանով իսկ ազդելով վերամշակման գործընթացի և պատրաստի արտադրանքի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիվանդ կենդանիների վաղ հայտնաբերման նշանակությանը, այդ թվում՝ արտաքին կլինիկական հատկանիշների, կաթի հատկությունների փոփոխությունների և համապատասխան լաբորատոր ցուցանիշների գնահատմանը։ Քննվում են կաթի բաղադրության հնարավոր փոփոխությունները՝ կապված սպիտակուցների, ճարպերի, հանքային նյութերի, թթվայնության և այլ որակական բնութագրերի հետ, որոնք կարող են կարևոր լինել հետագա տեխնոլոգիական մշակման համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առողջ և մաստիտով հիվանդ կենդանիներից ստացված կաթի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար դրանց տեխնոլոգիական հատկությունների հնարավոր տարբերությունները։ Կարևորվում է նաև կաթի մանրէաբանական վիճակի գնահատումը, քանի որ սկզբնական հումքի միկրոֆլորան կարող է ազդեցություն ունենալ խմորման ընթացքի, արտադրանքի կայունության և պահպանման հատկությունների վրա։ «Կյաշքի» արտադրության համատեքստում ուսումնասիրվում է, թե հում կաթի որակական փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ պատրաստի արտադրանքի կառուցվածքի, համի, բույրի, թթվայնության, խտության և այլ զգայորոշման ու ֆիզիկաքիմիական հատկանիշների վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տեխնոլոգիական գործընթացի կայունությանը և այն հարցին, թե սկզբնական հումքի տարբեր որակը որքանով կարող է պայմանավորել վերջնական արտադրանքի ցուցանիշների փոփոխականությունը։ Համեմատական փորձարկումները կարող են հնարավորություն տալ բացահայտելու այն ցուցանիշները, որոնք առավել տեղեկատվական են ինչպես հիվանդ կենդանիների նույնականացման, այնպես էլ վերամշակման համար կաթի պիտանիության գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարևորում է անասնաբուժական վերահսկողության և կաթի տեխնոլոգիական որակի միջև անմիջական կապը՝ ցույց տալով, որ կենդանիների առողջական վիճակի վերահսկումը նշանակություն ունի ոչ միայն անասնաբուժության, այլև կաթնամթերքի արտադրության որակի ապահովման համար։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել կաթի հումքի վերահսկման համակարգերի կատարելագործմանը, անորակ հումքի վերամշակման ռիսկերի նվազեցմանը և պատրաստի կաթնամթերքի կայուն որակական հատկանիշների ապահովմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել անասնաբուժության, կաթի և կաթնամթերքի տեխնոլոգիայի, սննդամթերքի որակի վերահսկման և անասնաբուժական սանիտարիայի ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Բժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մանկական միզաքարային հիվանդության ուսումնասիրությանը Հայաստանի պայմաններում։ Քննության են առնվում երեխաների շրջանում հիվանդության առաջացման և զարգացման առանձնահատկությունները, տարիքային դրսևորումները, կլինիկական ընթացքը և ախտորոշման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միզային համակարգում քարերի ձևավորմանը նպաստող նյութափոխանակային, սննդային, ժառանգական և շրջակա միջավայրի գործոններին։ Վերլուծվում են հիվանդության կլինիկական ախտանշանները, լաբորատոր ու գործիքային հետազոտությունների նշանակությունը և տարբեր դեպքերում կիրառվող բուժական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև քարերի առաջացման կրկնության կանխարգելման, երեխաների հետագա բժշկական հսկողության և հնարավոր բարդությունների նվազեցման խնդիրները։ Հայաստանի պայմաններում հիվանդության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև տեղական բնակլիմայական և կենսակերպային գործոնների հնարավոր նշանակությունը մանկական ուրոլիտիազի տարածվածության և ընթացքի համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկաբուժության, մանկական ուրոլոգիայի, նեֆրոլոգիայի և միզային համակարգի հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականություն

Գիքորը — հայ մեծ գրող Հովհաննես Թումանյան-ի ամենահայտնի և հուզիչ պատմվածքներից է, որը ներկայացնում է գյուղական աղքատ ընտանիքից քաղաք ուղարկված փոքր տղայի՝ Գիքորի ողբերգական ճակատագիրը։ Ստեղծագործության հիմքում սոցիալական անհավասարության, մանկական անմեղության կորստի և մարդկային դաժան իրականության թեմաներն են։ Գիքորը, լինելով պարզ ու անկեղծ գյուղացի երեխա, գնում է քաղաք՝ աշխատելու և ընտանիքին օգնելու հույսով, սակայն բախվում է անտարբերության, շահագործման և հոգատարության բացակայության։ Թումանյանը մեծ զգայունությամբ և պարզ, բայց խորապես ազդեցիկ լեզվով պատկերում է երեխայի ներաշխարհը, նրա կարոտը հայրենի գյուղի և ընտանիքի նկատմամբ, ինչպես նաև քաղաքային կյանքի կոշտ իրականությունը։ Պատմվածքում առանձնահատուկ ուժ ունի հուզական շերտը, որտեղ ընթերցողը զգում է Գիքորի միայնությունը, հուսահատությունը և անպաշտպանությունը։ Միևնույն ժամանակ ստեղծագործությունը սոցիալական քննադատություն է, որը բացահայտում է հասարակության անարդար կառուցվածքը և մարդկանց անտարբերությունը թույլերի նկատմամբ։ Վերջում Գիքորի ողբերգական ճակատագիրը դառնում է խորապես հուզիչ խորհրդանիշ մանկության կորստի և մարդկային խղճի արթնացման։ Այս պատմվածքը համարվում է հայ գրականության դասական արժեքներից մեկը և ունի մեծ դաստիարակչական նշանակություն։

Իրավաբանություն

Научная работа посвящена исследованию оснований международно-правовой ответственности государств за совершение геноцида, одного из наиболее тяжких международных преступлений, затрагивающих основы существования защищаемых международным правом человеческих групп. В центре внимания находится вопрос о том, при каких условиях действия или бездействие государства могут повлечь его международно-правовую ответственность, какие нормы регулируют такую ответственность, каким образом устанавливается связь между поведением государства и совершением геноцида и какие правовые последствия возникают при установлении нарушения. Существенное значение имеет разграничение индивидуальной уголовной ответственности физических лиц и международно-правовой ответственности государства. Геноцид может совершаться конкретными людьми, которые при наличии соответствующих оснований несут индивидуальную уголовную ответственность, однако это не исключает возможности возникновения самостоятельной ответственности государства в случае нарушения его международных обязательств. Такой подход закреплён, в частности, в Конвенции о предупреждении преступления геноцида и наказании за него 1948 года, которая предусматривает обязательства государств предотвращать геноцид и наказывать виновных, а также устанавливает возможность рассмотрения споров между государствами о толковании, применении или выполнении Конвенции международным судебным органом. Важнейшей частью исследования является анализ самого понятия геноцида и его юридических признаков. Для квалификации деяния как геноцида имеет принципиальное значение наличие специального намерения уничтожить полностью или частично национальную, этническую, расовую или религиозную группу как таковую. В рамках исследования могут рассматриваться различные формы деяний, способных образовать состав геноцида: убийство членов защищаемой группы, причинение тяжкого физического или психического вреда, создание условий жизни, рассчитанных на физическое уничтожение группы, меры по предотвращению рождений и насильственная передача детей из одной группы в другую. Особое внимание уделяется вопросу об атрибуции поведения государству. Для возникновения международно-правовой ответственности необходимо установить, что соответствующее поведение может быть юридически отнесено к государству в соответствии с нормами международного права. Это может касаться действий государственных органов, должностных лиц и иных субъектов, чьё поведение при определённых обстоятельствах рассматривается как поведение государства. Отдельное направление исследования связано с ответственностью за бездействие. Международно-правовая обязанность государства не ограничивается непосредственным запретом участвовать в геноциде: при наличии соответствующих обстоятельств государство может нести ответственность за невыполнение обязанности по предотвращению геноцида. В этом контексте особое значение имеет вопрос о том, какие обстоятельства свидетельствуют о том, что государство знало или должно было знать о наличии серьёзного риска совершения геноцида и обладало возможностью предпринять разумные меры для его предотвращения. Важное место занимает анализ судебной практики Международного суда ООН, которая сформировала существенную часть современной доктрины ответственности государств в связи с Конвенцией о геноциде. Практика суда позволяет исследовать вопросы доказывания специального намерения, разграничения непосредственного участия и нарушения обязанности предотвращения, а также критерии, применяемые при установлении международно-правовой ответственности. Особую роль в этом отношении играет дело о применении Конвенции о предупреждении преступления геноцида и наказании за него, рассматривавшее ответственность государства и содержание обязанности предотвращения. Работа также может рассматривать вопрос о соотношении различных форм нарушения международных обязательств. Государство может нести ответственность не только за непосредственное совершение запрещённых действий, но и за подстрекательство, пособничество или иные формы участия, если соответствующие действия подпадают под применимые нормы международного права. При этом юридическая квалификация каждого конкретного поведения требует установления фактических обстоятельств и применимых международно-правовых норм. Значительная часть исследования может быть посвящена правовым последствиям установленной ответственности. Согласно общим принципам права международной ответственности государств, последствия международно-противоправного деяния могут включать прекращение продолжающегося нарушения, предоставление гарантий неповторения в соответствующих случаях и полное возмещение причинённого вреда. Специфика ситуации с геноцидом обусловлена особой тяжестью нарушаемых обязательств и их значением для международного сообщества в целом. Отдельно рассматривается вопрос о характере обязательств по предотвращению и наказанию геноцида. Они имеют особое значение в системе международной защиты прав человека и направлены на недопущение уничтожения защищаемых групп. Поэтому исследование ответственности государств за невыполнение таких обязательств имеет не только теоретическое, но и существенное практическое значение. В работе могут быть также проанализированы проблемы доказывания и применения международно-правовых норм. Дела о геноциде отличаются высокой сложностью из-за необходимости установить масштаб и характер действий, фактическую связь между государственными структурами и конкретными деяниями, а в соответствующих случаях — наличие специального намерения. Это требует комплексной оценки документов, официальных заявлений, свидетельских показаний, характера совершённых действий и других доказательств. В целом исследование направлено на раскрытие механизма международно-правовой ответственности государств в ситуациях, связанных с геноцидом, и на определение критериев, позволяющих разграничить различные формы нарушения соответствующих международных обязательств. Его значение заключается в систематизации норм международного права и судебной практики, а также в выявлении проблем, возникающих при привлечении государств к ответственности за совершение геноцида, участие в нём либо невыполнение обязанности по его предотвращению и наказанию виновных.