ամահավաք գրացուցակ: Հայաստանի գիտական և բուհական գրադարաններում ստացված արտասահմանյան լեզուներով գրականության 1978-1987թթ. հրատարակություններ

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Իրանի՝ համաշխարհային տնտեսության մեջ ինտեգրման գործընթացների և դրանց հետ կապված հիմնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում երկրի արտաքին տնտեսական կապերի զարգացման, միջազգային առևտրին մասնակցության, ներդրումային հոսքերի և միջազգային տնտեսական համագործակցության ընդլայնման հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկություններին, արտահանման և ներմուծման հարաբերակցությանը, արտաքին շուկաների հետ կապերին և տնտեսական ինտեգրման վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոններին։ Վերլուծվում են համաշխարհային տնտեսական գործընթացներին մասնակցության հնարավորությունները, մրցունակության բարձրացման, ներդրումային միջավայրի զարգացման և արտաքին առևտրային հարաբերությունների բազմազանեցման մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության, միջազգային տնտեսական կառույցների հետ փոխգործակցության և համաշխարհային շուկաներում երկրի տնտեսական դիրքի ձևավորման հետ կապված խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու ազգային և համաշխարհային տնտեսությունների փոխկապակցվածության հիմնական ուղղությունները և առանձնացնելու տնտեսական ինտեգրման զարգացման հնարավոր մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային տնտեսագիտության, արտաքին տնտեսական հարաբերությունների, տնտեսական ինտեգրման և իրանագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ացետալդեհիդի օքսիդացման ընթացքում առաջացող կոնցենտրացիոն ինքնատատանումների ուսումնասիրությանը՝ որպես ոչ գծային քիմիական համակարգերում ընթացող բարդ կինետիկական երևույթի։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում ռեակցիայի մասնակից նյութերի և միջանկյալ միացությունների կոնցենտրացիաները ժամանակի ընթացքում ոչ թե միապաղաղ փոփոխվում են, այլ ցուցաբերում են պարբերական կամ քվազիպարբերական տատանումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օքսիդացման ռեակցիայի մեխանիզմին, տարրական փուլերի փոխկապակցվածությանը, ակտիվ միջանկյալ մասնիկների առաջացմանն ու փոխակերպմանը և դրանց ազդեցությանը ամբողջ գործընթացի արագության վրա։ Քննության են առնվում սկզբնական նյութերի կոնցենտրացիայի, ջերմաստիճանի, ճնշման և ռեակցիոն միջավայրի այլ պարամետրերի փոփոխությունները, որոնք կարող են պայմանավորել համակարգի կայուն կամ տատանողական վարքը։ Վերլուծվում է դրական և բացասական հետադարձ կապերի դերը, որոնց փոխազդեցությունը կարող է հանգեցնել նյութերի կոնցենտրացիաների ինքնաբուխ պարբերական փոփոխությունների՝ առանց արտաքին պարբերական ազդեցության։ Կարևորվում է քիմիական կինետիկայի մաթեմատիկական մոդելների կիրառումը, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել նյութերի կոնցենտրացիաների ժամանակային փոփոխությունները, գնահատել համակարգի կայունությունը և որոշել ինքնատատանումների առաջացման համար անհրաժեշտ պայմանները։ Ուսումնասիրվում են տատանումների հաճախականությունը, լայնույթը, պարբերությունը և դրանց կախվածությունը ռեակցիայի հիմնական պարամետրերից։ Փորձարարական տվյալների և տեսական հաշվարկների համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել մանրամասն բացահայտել օքսիդացման գործընթացի մեխանիզմը և գնահատել առաջարկվող կինետիկական մոդելների համապատասխանությունը իրական համակարգի վարքին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կայուն վիճակներից տատանողական ռեժիմների անցմանը և ռեակցիայի պայմանների փոփոխության հետևանքով համակարգի դինամիկական հատկությունների վերափոխմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի ոչ գծային քիմիական կինետիկայի, ինքնակազմակերպվող համակարգերի և տատանողական քիմիական ռեակցիաների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով բարդ քիմիական գործընթացների կառավարման, կանխատեսման և դրանց հիմքում ընկած ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է խառը ազդանշանային ինտեգրալ սխեմաների (analog-digital mixed-signal ICs) արագագործության բարձրացման մեթոդների մշակմանն ու փորձարարական հետազոտությանը։ Գրքում վերլուծվում են նման սխեմաների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, անալոգային և թվային մասերի փոխազդեցության խնդիրները, ինչպես նաև ազդանշանների մշակման ընթացքում առաջացող ժամանակային ուշացումների և աղմուկի ազդեցությունը ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արագագործության սահմանափակող հիմնական գործոնները՝ տրանզիստորային տարրերի պարամետրեր, ինտերկոնեկտային ուշացումներ, էներգասպառում և ջերմային ռեժիմներ։

Lեզվաբանություն

Լեզվաբանական և գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հովհաննես Շիրազի քնարերգության լեզվում գոյականական բառակապակցությունների կառուցվածքային, քերականական և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գոյական գերադաս անդամով բառակապակցությունների կազմության եղանակները, դրանց բաղադրիչների միջև ձևավորվող շարահյուսական հարաբերությունները և խոսքի մեջ ունեցած գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր կառուցվածքային տիպերի, կապակցման միջոցների, բառերի դասավորության և քերականական ձևերի կիրառությանը բանաստեղծական խոսքում։ Վերլուծվում է գոյականական բառակապակցությունների դերը պատկերավորության, արտահայտչականության, հուզական երանգավորման և հեղինակային լեզվաոճի ձևավորման մեջ։ Քննարկվում են նաև բառային ընտրության, փոխաբերական կիրառությունների և շարահյուսական կառուցվածքների փոխհարաբերությունները՝ քնարական ստեղծագործությունների լեզվական նյութի հիման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանաստեղծի լեզվի շարահյուսական առանձնահատկությունները և գնահատելու դրանց նշանակությունը գեղարվեստական խոսքի կառուցման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի շարահյուսության, ոճագիտության, գրական լեզվի և Հովհաննես Շիրազի ստեղծագործության լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է կաթնային անասնաբուծության տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը, արտադրության զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնների բացահայտմանը և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ Շիրակի մարզի գյուղատնտեսական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում կաթի արտադրության ծավալների, արտադրողականության, ինքնարժեքի, եկամտաբերության, նյութական և աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում է տնտեսությունների արտադրական կառուցվածքը, կաթնատու նախիրների կազմը, կենդանիների մթերատվությունը, կերային բազայի վիճակը, աշխատանքի կազմակերպումը և արտադրական ծախսերի ձևավորման հիմնական աղբյուրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն գործոններին, որոնք կարող են սահմանափակել արտադրության արդյունավետությունը՝ անասնակերի ապահովվածությունից և կենդանիների արտադրողականությունից մինչև տեխնիկական հագեցվածություն, տնտեսությունների չափեր, իրացման հնարավորություններ և արտադրողների տնտեսական համագործակցություն։ Վերլուծվում է կաթի ինքնարժեքի կառուցվածքը և տարբեր ծախսային բաղադրիչների ազդեցությունը վերջնական տնտեսական արդյունքի վրա՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արտադրության և իրացման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ տնտեսության եկամտաբերությունը պայմանավորված է ոչ միայն ստացված կաթի քանակով, այլև որակով, շուկայական պայմաններով, վերամշակող կազմակերպությունների հետ հարաբերություններով և իրացման համակարգի կազմակերպմամբ։ Դիտարկվում են կաթի հավաքման, պահպանման, փոխադրման և վերամշակման ենթակառուցվածքների զարգացման տնտեսական նշանակությունը, ինչպես նաև գյուղատնտեսական կոոպերացիայի հնարավոր դերը փոքր արտադրողների մրցունակության բարձրացման գործում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել մարզի տնտեսությունների տնտեսական ցուցանիշները՝ առավել արդյունավետ կազմակերպական և արտադրական մոտեցումները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ներդրումների, տեխնոլոգիական արդիականացման, տոհմասելեկցիոն աշխատանքի, կերարտադրության զարգացման և կառավարման կատարելագործման նշանակությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, անասնաբուծության կազմակերպման և գյուղատնտեսական արտադրության կառավարման մոտեցումները՝ կաթի արտադրության արդյունավետության բարձրացման տնտեսական ներուժը գնահատելու և ոլորտի կայուն զարգացման հնարավոր ուղղությունները հիմնավորելու նպատակով։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ջրային միջավայրում ամինաթթուների և մետաղների իոնների ներկայությամբ հիդրոպերօքսիդների քայքայման ռեակցիաների կինետիկական օրինաչափությունների և մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հիդրոպերօքսիդների քիմիական հատկությունները, դրանց կայունության առանձնահատկությունները և քայքայման գործընթացների վրա տարբեր ֆիզիկաքիմիական գործոնների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ամինաթթուների և մետաղների իոնների փոխազդեցությանը, դրանց հնարավոր կատալիտիկ կամ արգելակող ազդեցություններին և ռեակցիաների ընթացքի փոփոխման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են հիդրոպերօքսիդների քայքայման արագությունը, ռեակցիաների կինետիկական պարամետրերը, միջանկյալ ակտիվ մասնիկների առաջացման հնարավորությունները և ազատ ռադիկալային գործընթացների նշանակությունը։ Դիտարկվում են ամինաթթուների մոլեկուլային կառուցվածքի, ֆունկցիոնալ խմբերի և մետաղների իոնների հետ կոմպլեքսագոյացման առանձնահատկությունների ազդեցությունները քիմիական ռեակցիաների ընթացքի վրա։ Կարևորվում են լուծույթի թթվայնության, ջերմաստիճանի, ռեագենտների կոնցենտրացիաների և մետաղների իոնների բնույթի ազդեցությունները հիդրոպերօքսիդների քայքայման արագության ու ուղղության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել քիմիական կինետիկայի փորձարարական մեթոդներ, սպեկտրալ վերլուծության եղանակներ և մաթեմատիկական հաշվարկներ՝ ռեակցիաների արագության հաստատունները որոշելու և հնարավոր մեխանիզմները պարզաբանելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում մետաղների փոփոխական օքսիդացման աստիճանների, օքսիդավերականգնման գործընթացների և ռեակցիոն միջավայրում առաջացող ակտիվ թթվածնային մասնիկների դերին։ Առանձնացվում են ամինաթթուների կառուցվածքային առանձնահատկությունների և դրանց քիմիական ակտիվության միջև կապերը, ինչպես նաև տարբեր մետաղական իոնների մասնակցությամբ ընթացող ռեակցիաների համեմատական ուսումնասիրության հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև ստացված կինետիկական տվյալների հիման վրա ռեակցիաների հավանական փուլերի բացահայտումը և դրանց տեսական մեկնաբանությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ջրային լուծույթներում օքսիդացման գործընթացների, կենսաբանական համակարգերում պերօքսիդային միացությունների փոխակերպումների և մետաղակատալիտիկ ռեակցիաների օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն գիտական նշանակություն ունի ֆիզիկական քիմիայի, քիմիական կինետիկայի, կենսաօրգանական քիմիայի և օքսիդավերականգնման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քիմիկոսների, կենսաքիմիկոսների, ֆիզիկաքիմիական գործընթացների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։